:: wikimiki.org ::
| Porselein |
Porselein Porselein is 'n materiaal wat vir breekware, gereedskap en in die elektrotegniese nywerheid (as isolering) gebruik word. Dit word van kaolien (porseleinaarde), veldspaat en kwarts gemaak, nat op 'n pottebakkersskyf gevorm en twee keer in 'n oond gebrand. By die tweede keer word 'n glasuur aangebring. Harde porselein bevat 'n groter aandeel kaolien.
Geskiedenis
Die naam is waarskynlik van Italiaanse oorsprong; porcellana beteken "tekstuur van 'n klein varken". Die kuns van porseleinvervaardiging was reeds in die sewende eeu in Sjina bekend waar 'n harde en deurskynende porselein van kaolien (Sjinese klei) en sjinasteen by temperature van 1300° C gebrand is. Die bestanddele en metode is geheim gehou. Die Sjinese porseleinfabrieke beleef in die 17de en 18de eeu 'n bloeitydperk. 1708-09 ontdek die Duitse apteker en alchemis Johann Friedrich Böttger, (1672-1719) van Meissen, Saksen, die resep vir harde porselein. In sy fabriek vervaardig hy eers die rooi Böttger-porselein (eintlik 'n soort steengoed), later saam met die fisikus Ehrenfried Walther von Tschirnhaus (1651-1708) 'n soort harde porselein van wit kleur. Anders dan in Sjina bly die metode nie lank geheim nie, en werkers uit Böttger se fabriek is orals in Europa behulpsaam by die opbou van fabrieke. In Engeland begin Josiah Spode in 1794 met die vervaardiging van die bone china-porselein wat daar nog steeds die gewildste soort porselein bly. Bone China bekoor met sy spierwitte kleur, sy hoogs deurskynende materiaal, sy skitterende bont versierings en sy fyn glans.
Bekende Europese porseleinfabrieke
Bekende Europese porseleinfabrieke naas Meissen is Berlyn (waar vandag nog die fabriek van die Königliche Porzellan-Manufaktur bestaan), Frankenthal, Fürstenberg, Höchst, Ludwigsburg, Nymphenburg, Selb (Rosenthal), almal in Duitsland; Sèvres (Frankryk), Delft (Nederland), Tournai (België), Royal Copenhagen (Denemarke), Capo di Monte (Italië), Plymouth en Bristol (Verenigde Koninkryk) en Lomonossov van St. Petersburg (Rusland) met sy beroemde blou versierings.
Porseleinmerke en -versierings
Porseleinmerke aan die onderkant van die breekware is vanaf 1723 deur die KPM-fabriek van Meissen gebruik om die herkoms aan te toon. Hoewel ander fabrieke hierdie voorbeeld gevolg het, het die gebruik van merke nooit 'n standaard geword; soms het ook die porseleinskilders eie merke aangebring. Die porseleinskildery is of onder die glasuur en voor die tweede brand met metaalverwe van onder meer kobalt, chroom en goud aangebring; of na die brand en dan wel ook met ander verwe op die glasuur. Soms is honderde penseelstrepe nodig om die filigrane versierings aan te bring. Ofskoon die dekor porselein baie duur maak is daar eet-serviese soos die Deense Musselmalet wat reeds meer dan 200 jaar in sy oorspronklike vorm aangebied word.
Nuwe fatsoene
Min jong egpare beskou dit vandag nog as noodsaaklik om 'n porseleinservies in sy tradisionele vorm in hul uitset te hê. In hulle poging om nuwe markte te vind het die Europese vervaardigers van porselein suksesvolle eksperimente gewaag met nuwe fatsoene soos organiese en vierkantige vorms, en Asiaties-geïnspireerde serviese is nou ewe gewild soos cappuccinokoppies en skotteltjies wat jong mense by 'n partytjie gebruik. Die hardheid van porselein maak uiters dunne en elegante vorme moontlik, die materiaal kan dus by elke smaak en ontwerp aangepas word.
ja:陶磁器
AlchemisSien Alchemie
Sjina
Die Volksrepubliek van Sjina (Engels: People's Republic of China) bevat meeste van die kulturele, historiese en geografiese area wat bekend staan as Sjina. Sedert die stigting in 1949, is dit gelei deur die Kommunistiese Party van Sjina. Dit is die meesbevolkste land, met 'n populasie van meer as 1 3000 000 000, die meeste wat geklassifiseer word as van Han Sjinese etniese herkoms. Dit is die grootste land in oppervlakte in Oos-Asië en die vierde grootste in die wêreld. Die republiek grens aan 14 lande: Afghanistan, Bhutan, Myanmar, Indië, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Laos, Mongolië, Nepal, Noord-Korea, Pakistan, Rusland, Tajikistan en Vietnam.
Geskiedenis
Hoof Artikel: Geskiedenis van Sjina
Lys van administratiewe divisies van areas onder die beheer van die People's Republic of China.
Geografie
Hoof Artikel: Geografie van Sjina
als:Volksrepublik China
ja:中華人民共和国
ko:중화인민공화국
ms:Republik Rakyat China
simple:People's Republic of China
th:สาธารณรัฐประชาชนจีน
zh-cn:中华人民共和国
zh-min-nan:Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok
zh-tw:中华人民共和国
EngelandGeskiedkundige en bevolkingsryke land op die eiland Groot Brittanje, tans deel van die Verenigde Koninkryk van Groot Brittanje en Ierland, ten suide van Skotland.
Een van die bekendste konings van hierdie land is Henry I
category:Europa
zh-min-lan:Englan
ja:イングランド
ko:잉글랜드
ms:England
simple:England
th:แคว้นอังกฤษ
zh-min-nan:England
1794 Gebeure
- Die Suidelike Nederlande word by Frankryk ingelyf
Geboortes
-
Sterftes
- François Chabot
- Camille Desmoulins
----
Dae | Eeue | Geskiedenis
Kategorie:18de eeu
ko:1794년
simple:1794
BerlynBerlyn (Duits: Berlin) is die hoofstad en grootste stad van Duitsland met 3 390 444 inwoners (30 April 2005). 450 400 buitelanders (2004) leef in Berlyn, wat ook een van die grootste Turkse gemeenskappe in Europa het. Na Londen is Berlyn die tweede grootste stad in die Europese Unie en een van die grootste metropolitaanse gebiede.
Geskiedenis
Berlyn lê aan die Spree- en Havelriviere. Die naam is van Wendiese oorsprong (die Wende is vandag 'n klein slawiese minderheid in die deelstaat Brandenburg). Teen ongeveer 1200 was daar twee visserdorpies aan die Spreerivier, Cölln en Berlyn. In 1237 kry albei dorpies stadstatus, en in 1307 het die twee gemeenskappe besluit om saam te smelt. In 1400 was die inwonertal ongeveer 8 000. Die stad was in die 15de eeu lid van die Hanse-gemeenskap van stede en sedert 1486 die woonplek van Brandenburg se keurvorste. Die reformasie word in 1539 ingevoer.
Teen 1640 het Berlyn sowat 6 000 inwoners, en die Groot Keurvors versterk en vergroot die stad nog meer. Barokgeboue soos die Berlynse Slot en die Zeughaus dateer uit hierdie tydperk. Vanaf 1685 vestig Hugenote-vlugtelinge hulle in die stad. Die stad word so ook die belangrikste ekonomiese en kulturele sentrum van Pruise. Tydens Koning Frederik die Grote se heerskappy oorskry die stad se inwonertal 100 000. Die stad word in 1760 tydelik deur die Russiese leër beset, en in 1806 tot 1808 deur die Franse.
In 1810 word die universiteit gestig wat die geestelike en sedelike vernuwing van Pruise bevorder. Die beroemde argitek Schinkel skep 'n aantal geboue in die styl van die klassisisme. Berlyn is die middelpunt van die Pruisiese Revolusie van 1848 wat met die neerlaag van die demokrate eindig.
1848
Die stad groei vinnig gedurende die 19de eeu en word in 1871 die hoofstad van die Duitse Ryk. 'n Tyd van groeiende welvaart begin: Berlyn word een van die belangrikste stede van die wêreld en die grootste nywerheidsentrum van Europa. Talle kulturele geboue soos die Pergamon-museum, die Pruisiese Staatsbiblioteek, die Kaiser-Friedrich-museum, Schiller-teater en Staatsopera word opgerig. Honderdduisende arbeiders en hulle gesinne leef egter in groot armoede.
As gevolg van die verlore Eerste Wêreldoorlog neem Keiser Wilhelm II in 1918 afstand van die troon, en in Berlyn word die Duitse Republiek uitgeroep. Die jare 1918 en 1919 word gekenmerk deur rewolusionêre onluste, kommunistiese spartakiste en ander groepe wat veg in die strate. Regse soldate vermoor die arbeiderleiers Rosa Luxemburg en Karl Liebknecht.
1919
Die huidige Berlyn is in 1920 geskep toe verskillende stede, dorpe en plase by die stad Berlyn ingelyf is. Berlyn word sommer oornag die tweede grootste stad van Europa.
Dit is die begin van die dekade, wat as die "Goue Twintigerjare" bekend staan. Na die ontberings van die oorlogsjare borrel die mense oor van lewenslus. Digters, joernaliste, kunstenaars en wetenskaplikes uit die binne- en buiteland stroom na Berlyn. Dit is die hoofstad van die natuurwetenskappe, tegniek en kultuur, nie net vir die Duitstalige lande nie, maar ook vir groot dele van Europa. In die jare tussen 1924 en 1929 is Berlyn die Europese hoofstad van die naglewe en vermaak. Teen die einde van die twintigerjare is daar 49 teaters, drie operateaters, drie variëté-teaters en drie revueteaters. Sowat 1 000 uitgewers publiseer 2 000 tydskrifte en 40 koerante. Danksy Max Reinhardt en Bertolt Brecht beleef die toneelkuns sy bloeitydperk. Tegelykertyd raak die publiek ontslae van die ou morele beperkings. Daar is ook geen taboe meer nie. Ontblote danseresse, lasterlike vermaak, dobbelry, pornografiese kabaretskoue oorheers die naglewe van die stad. Die tyd is ook ryp vir nuwe kunsvorms soos dadaisme, surrealisme en jazz. Dansverslaafdes is mal oor die nuwe tango, charleston en rumba-danse.
rumba
In die dertigerjare het Berlyn 4,3 miljoen inwoners. 'n Groot deel van die stadsentrum word in 363 lugaanvalle deur geallieerde bomwerpers vernietig, waarin 50 000 mense sterf. Meer as een miljoen mense vlug uit die stad. Russiese troepe verower die stad en beset dit van 25 April tot 2 Mei 1945.
Na die Tweede Wêreldoorlog word die stad in vier sektore opgedeel; die Amerikaanse, Franse en Britse sektore (Wes-Berlyn) is van 1949 tot 1989 'n bundesland (provinsie) van die Bondsrepubliek Duitsland met 'n besondere statuut, terwyl die Russiese sektor (Oos-Berlyn) die hoofstad van die Duitse Demokratiese Republiek geword het. Die Russe probeer die ekonomie van Wes-Berlyn in 1948 deur 'n blokkade lamslaan, maar geallieerde magte – waaronder ook Suid-Afrikaners – begin egter met die "Lugbrug"-operasie waarin kos, steenkool en ander goedere vanuit Wes-Duitsland ingevlieg word.
In 1961 word die twee helftes deur 'n betonmuur – die Berlynse Muur – geskei om 'n einde te maak aan die reuse stroom Oos-Duitse vlugtelinge wat beter lewensomstandighede in die Weste soek. 'n Wêreldkrisis is die gevolg, en die Russiese regering eis dat Wes-Berlyn 'n "vrye stad" moet wees, wat deur die westelike geallieerdes verwerp word. Ná die bou van die muur stabiliseer die situasie in Oos-Berlyn: Die historiese oostelike stadsentrum verander teen die einde van die sestigerjare met 'n reeks moderne geboue wat Oos-Berlyn se rol as "sosialistiese" hoofstad van die Duitse Demokratiese Republiek sou bevestig. Duisende nuwe woonstelle word aan die oostelike stadgrens opgerig. In 1971 word 'n ooreenkoms gesluit wat Wes-Duitse toegang tot Wes-Berlyn verseker.
Berlyn staan in die middelpunt van die studentebeweging van die sestigerjare. Die regse pers, wat veral deur die uitgewer Axel Springer verteenwoordig word, probeer die bevolking deur haatspraak teen die studente opstook. Tydens 'n betoging teen die besoek van die Sjah van Iran word die student Benno Ohnesorg, 'n verklaarde pasifis, op 2 Junie 1967 sonder enige rede deur 'n polisieman in die kop geskiet en gedood. Die voorval lei tot die radikalisering van 'n deel van die studentebeweging, wat onder meer as Rote Armee Fraktion (RAF, gestig deur Ulrike Meinhof en Andreas Baader) 'n gewapende stryd teen die staat en sy verteenwoordigers begin voer.
Ná die hereniging van Wes- en Oos-Berlyn in 1990 besluit die Duitse parlement om Berlyn weer die regeringsetel van Duitsland te maak. Nuwe regeringsgeboue ontstaan in die stadsentrum, ministeries en ambassades verhuis van die ou hoofstad Bonn na die nuwe.
Berlyn is vandag 'n aparte deelstaat van die Bondsrepubliek Duitsland. Een van die erfenisse van meer as veertig jaar se politieke skeiding is die dubbele infrastruktuur wat in Oos- en Wes-Berlyn geskep is - die stad beskik nou byvoorbeeld oor twee sentrale besigheidsdistrikte (Kurfürstendamm en Mitte/Friedrichstraße), twee planetariums (Insulaner-Sternwarte en Zeiss-Großplanetarium) en twee dieretuine (Zoologischer Garten en Tierpark Friedrichsfelde).
Duitsland
Geografie en klimaat
Met 'n oppervlakte van 890,82 km² is Berlyn een van die grootste stede ter wêreld. Die digbevolkte stadskern word omring deur 'n voorstadgordel met 'n landelike karakter. Groot mere soos die Havel, Wannsee en Müggelsee is deel van die stadsgebied. Die stad lê in 'n gebied waar die klimaat geleidelik kontinentale trekke begin aanneem; in die laaste dekade is daar gereëld droë, warm somers en winters met gematigde temperature. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is 9,1°C, en daar word 2 135 sonskynure gemeet (2003).
Demografie
Geloofsgroepe volgens amptelike gegewens (2004): 756 800 (22 persent) Lutherane, 307 000 (9 persent) Rooms-Katolieke, 210 000 (6 persent) Moslems, 90 000 ander Christelike kerke, 12 000 Jode, 6 500 boeddhiste; 60 persent ongebonde.
Van die meer dan 450 000 buitelanders is sowat 200 000 Turke, 180 000 Pole, 20 000 Sjinese, 13 000 Italianers, 10&nsp;500 Grieke, 10 000 Franses, 8 000 Britte en 4 600 Spanjaarde. Daar is vermoedelik sowat 200 000 onwettige immigrante.
Ekonomiese basis
Sedert die einde van die 19de eeu is Berlyn die grootste nywerheidstad in Europa. Die verwoestings van die Tweede Wêreldoorlog en die gevolge van die verdeling lei tot die verskuiwing van baie nywerhede na Wes-Duitsland, en slegs danksy subsidies van die Wes-Duitse regering kan 'n aantal vervaardigers oortuig word om in Wes-Berlyn te produseer. Oos-Berlyn geniet 'n voorrang wat die verskaffing van gebruiksgoedere en huisvesting in die Duitse Demokratiese Republiek betref. Terwyl daar vandag nog groot inheemse farmaseutiese ondernemings soos Schering en Berlin Chemie is, groei die tersiêre sektor nou baie sterk. Tegelykertyd verloor die stad, wat in die twintigste eeu nog die nywerheidsentrum van Europa is, steeds meer van sy nywerheidsbasis. Terwyl daar in Duitsland sowat 70 nywerheidswerkers per 1 000 inwoners is, het hierdie getal in Berlyn tot sowat 30 gedaal. In September 2005 kondig die Suid-Koreaanse onderneming Samsung aan dat hy sy beeldbuisnywerheid met sowat 800 werknemers in Berlyn teen die einde van die jaar sal sluit.
Berlyn toon die laagste ekonomiese groeikoers van alle Duitse Bundesländer, en die werkloosheidsyfer is in Januarie 2005 sowat 20 persent. As gevolg van die herenigingsproses is daar 'n massiewe skuldlas opgehoop, wat die stad heel moontlik nooit meer self kan afbetaal nie.
2005
Regering
Die parlement van Berlyn (Abgeordnetenhaus) word elke vier jaar deur die bevolking gekies. In 2002 het 'n koalisie van SPD (Sosiaal-Demokratiese Party van Duitsland) en Die Linkspartei/PDS (Party van die Demokratiese Sosialisme) die regering (Senat) gevorm. Die burgemeester (Regierender Bürgermeister) is Klaus Wowereit (SPD).
Universiteite
Vier universiteite en 'n aantal Fachhochschulen (technikons) — waaronder die Freie Universität Berlin, Technische Universität, Humboldt-Universität, Universität der Künste, Fachhochschule für Wirtschaft, Technische Fachhochschule en Fachhochschule für Technik und Wirtschaft — het altesaam 140 000 studente (2002).
Openbare vervoer en lughawens
Moltrein, S-Bahn (stadstrein), trem, busse, nagbusse en snelbusse (X- en metrobusse) dek die hele stadsgebied. Daar is ook fietspaaie dwarsoor die stad. Die internasionale lughawens is Berlin-Tegel Otto Lilienthal in die noordweste en Berlin-Schönefeld in die suidooste, met jaarliks 13,1 miljoen passasiers (2003). Die belangrikste internasionale lughawe in Duitsland is egter Frankfurt am Main. 'n Nuwe lughawe word beplan.
Internasionale uitstallings en filmfeeste
Belangrike uitstallings waaraan ook Suid-Afrika deelneem is die Internationale Grüne Woche (vir landbou, tuinbou en kos; dit vind jaarliks in Januarie plaas) en die Internationale Tourismusbörse (toerisme, jaarliks in Maart). Naas die Consumer Electronics Show (CES) in Las Vegas (Verenigde State) is die Internationale Funkausstellung die grootste uitstalling van elektroniese verbruikersware (soos televisie en hoëtroustelle) wat vanaf 2005 jaarliks plaasvind en – anders dan die CES – oop staan vir privaatbesoekers.
Februarie is die maand van die jaarlikse Berlinale, die internasionale filmfees van Berlyn.
Berlinale
Love Parade, Karneval der Kulturen en Christopher Street Day-parade
Die Love Parade, wat in die jare negentig as 'n klein straatfees begin, het in sy hoogty meer as een miljoen jongmense gelok. Die reuse partytjie van dans en tegnomusiek het vir die laaste keer in 2003 plaasgevind. In 2004 en 2005 is dit weens 'n gebrek aan fondse en borge gekanselleer.
Die ander bekende feeste is die Karneval der Kulturen, 'n kleurryke fees met meer as 4 000 groepe en dansers van dwarsoor die wêreld, wat gedurende Pinkster plaasvind, en die Christopher Street Day-parade in Junie.
Toerisme
In 2004 het Berlyn meer as 5,9 miljoen besoekers gelok. Vir die 79 600 hotelbeddens is sowat 13,26 miljoen oornagtings geregistreer, en die stad is nou besig om een van die belangrikste reisbestemmings in Europa te word. Die toerismebedryf bied tans 170 000 werkgeleenthede. Welgestelde besoekers uit die Oekraïne, die Russiese Federasie en Oos-Asië is die vernaamste kliënte in Berlyn se luukse winkels. Die gemiddelde kamerprys in 'n vier- en vyfster-hotel is in 2004 sowat 130 Euro wat baie gunstig vergelyk met Parys (212 Euro) en Londen (300 Euro).
Besienswaardighede
- Die Kurfürstendamm met sy luukse winkels en die pragstraat Unter den Linden met talle historiese geboue is die belangrikste strate vir die besoeker.
- Die KaDeWe (Kaufhaus des Westens) in die Tauentzienstrasse is die grootste afdelingswinkel op die Europese vasteland, en sy boonste verdieping bied kos en drank van dwarsoor die wêreld vir die fynproewer.
- Argitekte van dwarsoor die wêreld het na die hereniging van Oos- en Wes-Berlyn begin om die nuwe Berlyn te skep. Die ou Potsdamer en Leipziger Platz wat gedurende die Tweede Wêreldoorlog verwoes is, het nou herrys met die Sony-Center as sy besige middelpunt. Sy imposante dak lyk soos 'n klein weergawe van die heilige berg Foedjijama in Japan. Die Beisheim-Center is soos die Sony Center 'n klein stadsbuurt naby die Potsdamer Platz, en sy torings is in die styl van die New Yorkse Art Déco ontwerp. Die sentrum spog met twee vyfster-hotelle, die Marriott en The Ritz-Carlton. 'n Reusagtige muurskulptuur met sowat 28 000 ligdiodes verfraai en verlig die ontvangsaal van die Marriott-hotel. Die Leipziger Platz het nou weer die vorm van 'n agthoek. Voor die Tweede Wêreldoorlog was dit die adres van een van die grootste afdelingswinkels, maar intussen is daar nuwe, moderne geboue soos die Kanada-Haus, die nuwe ambassade van Kanada. Die ambassade, wat deel uitmaak van die Oktagon-gebouekompleks, spog met 'n daktuin wat die loop van die McKenzie-rivier versinnebeeld. Dit is die eerste diplomatieke gebou van die Noord-Amerikaanse land in Duitsland, wat Kanada teen 'n koste van sowat 50 miljoen Euro laat oprig. Kalksteen uit die provinsie van Manitoba en hout uit die provinsies van Québec en Ontario is as boumateriaal ingevoer. 'n Winkeldeurgang en 'n mediasentrum, wat inligting oor Kanada ter beskikking stel, gaan deel van die ambassade wees (Leipziger Platz 17).
Kanada
- Die historiese stadsentrum van Mitte lok met sy Museumsinsel (eiland met verskillende museums, hier word die beroemde Pergamon-altaar getoon), die Gendarmenmarkt met die Deutscher en Französischer Dom (Duitse en Franse Katedraal, laasgenoemde bied vanuit sy koepel 'n uitsig oor die hele stad), die Reichstag en Brandenburger Tor (Brandenburgse Poort). Die Ou Stadsaal van Berlyn (Rotes Rathaus) is die setel van die Berlynse Senaat. Die Ou Stadhuis (Altes Stadthaus) naby die Raadsaal is tussen 1902 en 1911 deur die argitek Ludwig Hoffmann opgerig. Van 1950 van 1990 dien die gebou as setel van die Raad van Ministers (Ministerrat) van die Duitse Demokratiese Republiek, en hier is in 1990 die Verdrag oor die Duitse Hereniging geformuleer. Die standbeeld van die Romeinse geluksgodin Fortuna op die koepel van die Stadhuis-toring, wat in 1951 verdwyn het en vermoedelik opgesmelt is, word in 2004 as deel van die historiese rekonstruksie van die gebou weer aangebring. Die figuur van sowat 3 meter is deur 'n plaaslike mesenas geborg. Die Stadhuis dien vandag as 'n stedelike administrasiegebou. Moderne argitektuur sluit die Neue Nationalgalerie, Staatsbibliothek, Philharmonie (hier speel die Berliner Philharmoniker) en die Televisietoring op die Alexanderplatz in.
- In die ou Diplomatebuurt is monumentale geboue uit die Nazi-era soos die Italiaanse en Japanse ambassades herstel; Suid-Afrika se missie het 'n nuwe gebou in die gebied opgerig.
- Die nuwe Holocaust-monument van die Amerikaanse argitek Peter Eisenman, wat uit duisende steles bestaan, herinner aan die ses miljoen Joodse burgers van verskillende Europese lande wat in die konsentrasiekampe vermoor is. Sowat 'n derde van die Joodse bevolking van Duitsland was in 1933 in Berlyn woonagtig. Die besluit om Joodse burgers te vermoor is op 20 Januarie 1942 in die berugte Wannsee-villa geneem wat vandag ook 'n gedenkplaas is (Steglitz-Zehlendorf). Danksy immigrasie uit Rusland het die Joodse gemeente van Berlyn weer gegroei; naas die moderne Huis van die Joodse Gemeente van Berlyn met sy uitstekende restourant is die herstelde Ou Sinagoge in die Oosterse styl met sy goue dak een van die groot besienswaardighede.
- Die Botaniese Tuin (Botanischer Garten) bestaan al meer as 300 jaar en is op een na die grootste wêreldwyd met 'n oppervlakte van meer as 43 hektaar en spog met 22 000 plantespesies (Königin-Luise-Strasse 6-8, Steglitz-Zehlendorf).
- Die Zeiss-Planetarium in Treptow beskik oor die langste refraktor-teleskoop ter wêreld.
Rusland
- Die Museumsdorf Düppel in die buitewyk Dahlem is 'n namaaksel van die Middeleeuse dorpie wat omtrent 1170 in die gebied gestig word. Aan die begin van die jare sewentig word die nedersetting, wat oorspronklik uit 16 plase bestaan, heropgerig. Die museum vertoon ou plaasdiere en -plante, wat hier weer geteel word, en tradisionele ambagte soos die Middeleeuse skoenmakery en pottebakkery.
- Die Hamburger Bahnhof is die oudste stasie in Berlyn en dien na sy renovasie as 'n museum vir moderne kuns. Kunswerke van onder meer Andy Warhol en Roy Lichtenstein is hier te sien. Saans word die gebou met blou lig bestraal (Mitte, Invalidenstrasse 50).
- Die Grosser Wasserspeicher is 'n ou viskoelkamer wat vandag vir klankinstallasies gebruik word. Besoekers bereik die binneste van die toring via spiraalvormige wandelgange en kan 'n buitengewone mengsel van klank en kleure geniet (Belforter Strasse).
- Die Pfaueninsel (Poumannetjieseiland) in die Havelmeer is as 'n soort kunsmatige Arkadië vir die Pruisiese prinsesse ontwerp. Daar is talle argitektoniese besonderhede wat 'n mens op sy speurtog kan ontdek. 'n Reusagtige volière met eksotiese voëls en natuurlik poumannetjies bekoor voëlliefhebbers. Op die eiland mag nie gerook word nie, en ook motors word nie toegelaat nie.
- Schwanenwerder lê soos die Pfaueninsel in die Havelmeer, in die weste van die stad. Die nyweraar Wilhelm Wessel koop die skiereiland in 1882 en laat dit in 'n pragtige landskaptuin omskep. Voor die Eerste Wêreldoorlog is die skiereiland 'n gewilde woonplek vir die rykste burgers van die stad. Na 1933 word baie Joodse eienaars gedwing om hul villa's teen 'n lae prys aan prominente lede van die Nasionaal-Sosialistiese Party te verkoop, waaronder die Minister van Propaganda, Joseph Goebbels, en die argitek Albert Speer.
- Kladow en Gatow is voormalige boeredorpe aan die westelike oewer van die Havelmeer. Teen die jaar 1900 begin welgestelde burgers hier met die oprigting van 'n aantal somerhuise. Natuureservate langs die meer, baie klein baaie, parke en statige landhuise oorheers die gebied. Die Alte Dorfkirche Gatow (Ou Dorpskerk van Gatow) is een van die oudste geboue in die gebied en ontstaan vanaf die veertiende eeu; die skildery oor die altaar dateer uit die tydperk omtrent 1495 en is deur die Nürnbergse meester Michael Wolgemut geskilder.
Kookkuns
Die gewildste geregte is moontlik die beroemde Berlynse kerriewors en die Turkse döner ('n met vleis en groente gevulde brood), wat albei by straatstalletjies verkoop word. Nietemin is daar ook sowat 6 000 restourante, waarvan die helfte tradisionele Duitse kookkuns bied. Byna alle lande het 'n restourant met hulle spesialiteite in die stad.
- Angkor Wat (restourant): Kambodjaanse braaivleis (Tiergarten, Paulstrasse 22).
- Der Blaue Engel (restourant/bistro): Soos die naam al aandui, is die spyskaart van hierdie bistro 'n versameling van Marlene Dietrich se gunstelingresepte. Die geboortehuis van hierdie groot Berlynse rolprentster is om die hoek, in die Leberstrasse (Schöneberg, Gotenstrasse 1).
- Borchardt (restourant): Franse en internasionale kookkuns (Mitte, Französische Strasse 47).
- Confiserie Melanie (lekkernye): 4 000 lekkernye soos seegraskonfyt en knoffelpralinees (Charlottenburg, Goethestrasse 4).
- Facil (restourant): Die restourant in die vyfde verdieping van die Madison-hotel spog met 'n glasdak wat in die somer oop geskuif kan word - sodoende kry jy 'n opelug-eetsaal! (Tiergarten, Potsdamer Strasse 3).
- KaDeWe (afdelingswinkel): Die delicatessen-afdeling van die KaDeWe is die grootste in Europa - sowat 7 000 m² met 400 verskillende soorte brood, 1 800 soorte kaas, vleis, vis, groente, vrugte, speserye, en van dwarsoor die wêreld word kos en drank ingevoer en hier verkoop (Schöneberg, Tauentzienstrasse 21-24).
- Lutter & Wegner seit 1811 (restourant): Duits-Oostenrykse kookkuns (Charlottenburg, Schlüterstrasse 55).
- Mao Thai (restourant): Thailand se kookkuns word hier 'n bietjie aangepas by die Europese smaak (Prenzlauer Berg, Wörther Strasse 30).
- Merhaba (restourant): Turkse kookkuns (Kreuzberg, Hasenheide 39).
Inkopies en vermaak
kookkuns.
- Ampelmann Galerie Shop: Oos-Berlyn het sy eie gewilde "mannetjie" op die robotte. Hierdie winkel verkoop alles van lampe tot by mode - met die "Ampelmännchen" daarop (Mitte, Hackesche Höfe V).
- Conrad Electronic: Hoëtrou- en elektroniese artikels op drie verdiepings (Kreuzberg, Hasenheide 14-15).
- Kaufhaus Schrill: Ongewone, grillige kleure en patrone? Indien jou modestyl dalk opvallend mag wees, het hierdie winkel iets vir jou! (Charlottenburg, Bleibtreustrasse 46).
Kuns en kultuur
- Akira Ikeda Gallery (kunsgalery): Hierdie galery met filiale in Japan en die Verenigde State toon van die beste kunstenaars (Prenzlauer Berg, Schönhauser Allee 176).
- Berliner Philharmonie (konsertsaal): Die tuiste van die Berlynse Philharmoniese orkes het 2,400 sitplekke in die Philharmonie en 1,200 in die kamermusieksaal (Tiergarten, Herbert-von-Karajan-Strasse 1).
- Camera Work (fotogalery): Die werk van die beste modefotograwe word hier getoon (Charlottenburg, Kantstrasse 149).
- Deutsche Oper Berlin (operahuis): Opera in die weste van Berlyn (Charlottenburg, Bismarckstrasse 35).
- Komische Oper (operahuis): Geopen in 1947 is dit die kleinste operahuis van Berlyn (Mitte, Behrenstrasse 55-57).
- Konzerthaus am Gendarmenmarkt (konsertsaal): 'n Statige ou gebou van 1821 op die mooiste plein van die stad (Mitte, Gendarmenmarkt).
- Staatsoper Unter den Linden (operahuis) Die oudste van Berlyn se drie operahuise wat in 1742 geopen is. Onder leiding van Daniel Barenboim (Musiekdirekteur-Generaal, Vladimir Malakhov (Direkteur Ballet) en Peter Mussbach (Regisseur, Direkteur) - (Mitte, Unter den Linden 7).
- Wintergarten (varieté): Van die beste internasionale kunstenaars tree hier op (Tiergarten, Potsdamer Strasse 96)
Museums
1742.
- Ägyptisches Museum und Papyrussammlung: Hier word onder meer die borste van koningin Nofretete, Ou-Egiptiese kuns en ou papiri getoon (Charlottenburg, Schlossstrasse 70).
- Alliiertenmuseum: Die geskiedenis van die Geallieerde Magte in Berlyn (Dahlem, Clayallee 135).
- Alte Nationalgalerie: Skilderkuns uit die 19de eeu - romantiek, klassissisme, biedermeierstyl, impressionisme (Mitte, Bodestrasse 1-3).
- Altes Museum: Klassieke Griekse en Romeinse kuns, in die styl van die Pantheon in Rome gebou (Mitte, Am Lustgarten).
- Bauhaus-Archiv - Museum für Gestaltung: Die Bauhaus-styl en -argitektuur kan hier bewonder word. Die Bauhaus-winkel in die museum verkoop artikels wat in die Bauhaus-styl ontwerp is (Tiergarten, Klingelhöferstrasse 14).
- 'n Pragtige klein villa huisves die Brücke-Museum, wat oor 'n unieke versameling kunswerke uit die tydperk van die Duitse ekspressionisme beskik (Grunewald, Bussardsteig 9).
- Deutsches Historisches Museum: Duitse geskiedenis (Mitte, Unter den Linden 3).
- Deutsches Technikmuseum: Een van die grootste tegniese museums van die wêreld (Kreuzberg, Trebbiner Strasse 9).
- Ethnologisches Museum: 'n Half miljoen voorwerpe van dwarsoor die wêreld word hier getoon (Dahlem, Arnimallee 27).
- Filmmuseum: Die tentoonstelling se klem val op die verhouding tussen Duitsland, Berlyn en Hollywood, die Duitse rolprentkuns van die dertiger- en veertigerjare, Marlene Dietrich (die beroemde Duitse aktrise wat in Berlyn gebore is) en spesiale rolprenteffekte ( Tiergarten, Potsdamer Strasse 2).
- Forschungs- und Gedenkstätte Normannenstrasse: Die geskiedenis van die Duitse Demokratiese Republiek van 1949-89 en die geheimdiens Staatssicherheit kan hier in sy voormalige hoofkwartier bestudeer word (Lichtenberg, Normannenstrasse 22).
- Jüdisches Museum: Een van die uitstekende voorbeelde van die Nuwe Berlyn se argitektuur is die Joodse Museum. Die gebou van Daniel Libeskind lyk soos 'n Dawidster wat gebars het. Binnenshuis is dit 'n soort doolhof met talle leë kamers wat die Joodse lewe, wat verdwyn het, simboliseer (Kreuzberg, Lindenstrasse 9-14).
- Kupferstichkabinett: 35 000 tekeninge en sowat 400 000 prente van die middeleeue tot by vandag (Tiergarten, Matthäikirchplatz 8).
- Museum für Naturkunde: Die natuurkundemuseum beslaan sowat 6 000 m² en behoort tot 'n klein aantaal museums wêreldwyd wat met 'n versameling van meer as 25 miljoen voorwerpe kan spog, waaronder geraamtes van dinosaurusse en meteoriete (Mitte, Invalidenstrasse 43).
- Neue Nationalgalerie: Die gebou van staal en glas huisves moderne skilderye en beeldhoukuns (Tiergarten, Potsdamer Strasse 50).
- Pergamon-Museum: Die Pergamon-altaar uit die tweede eeu v.C. en die markpoort van Milet word hier getoon (Mitte, Am Kupfergraben).
- Die Sammlung Berggruen vertoon kunswerke van Picasso, Miró en Matisse. Heinz Berggruen, 'n bekende kunsversamelaar, is 'n persoonlike vriend van Pablo Picasso en koop 'n aantal van sy vroeë werke (Schlossstrasse 1).
- Schwules Museum: Die enigste museum wêreldwyd wat gay-liefde, -vriendskap, -seks, VIGS en die onderdrukking tydens die Nazi-heerskappy behandel (Kreuzberg, Mehringdamm 61)
- Zille-Museum: Heinrich Zille het sowat 'n eeu gelede die lewe in Berlyn se arbeidersbuurte in sy tekeninge vasgevang (Mitte, Probststrasse 11).
Eksterne skakels
- [http://www.berlin.de Die amptelike webwerf van die Duitse hoofstad]
- [http://www.suid-afrika.de 'n Afrikaanse werf oor Berlyn]
- [http://www.suedafrika.org Ambassade van die Republiek van Suid-Afrika]
- [http://www.sa-club-berlin.de South African Club Berlin e.V.]
category:Berlyn
als:Berlin
ja:ベルリン
ko:베를린
simple:Berlin
th:เบอร์ลิน
Duitsland
Duitsland (Duits: Deutschland) is Europa se grootste ekonomie en ook die land in Europa met die hoogste bevolkingtal. Duitsland is geleë in Sentraal-Europa en grens aan Nederland, België, Luxemburg, Frankryk, Switserland, Oostenryk, Tsjeggië, Pole en Denemarke.
Geskiedenis
:Hoofartikel: Geskiedenis van Duitsland
Politiek
:Hoofartikel: Politiek van Duitsland
Geografie
:Hoofartikel: Geografie van Duitsland
State
:Hoofartikel: State van Duitsland
Duitsland bestaan uit 16 deelstate:
- Brandenburg
- Hansestad Hamburg (Hansestadt Hamburg)
- Hansestad Bremen (Hansestadt Bremen)
- Nedersaksen (Niedersachsen)
- Noordryn-Wesfalen (Nordrhein-Westfalen)
- Baden-Württemberg
- Beiere (Bayern)
- Saksen (Sachsen)
- Saksen-Anholt (Sachsen-Anhalt)
- Hessen
- Berlyn (Berlin)
- Mecklenburg-Voorpommeren (Mecklenburg-Vorpommern)
- Thuringen (Thüringen)
- Rynland-Palts (Rheinland-Pfalz)
- Saarland
- Sleeswyk-Holstein (Schleswig-Holstein)
Ekonomie
:Hoofartikel: Ekonomie van Duitsland
Die bruto geografiese produk (BGP) groei in die jaar 2004 met sowat twee persent en bereik 2 200 miljard Euro. Verbruikerspryse het in 2004 met 1,6 persent gestyg.
Tussen 1970 en 2004 het die aandeel werknemers in die nywerheidsektor van 46 tot 26 persent gedaal, terwyl die aandeel werknemers in die dienstesektor verdubbel het en nou 71 persent (of 27 miljoen mense) bedra. Die tersiêre sektor se bydrae tot die BGP beloop tans meer as 70 persent.
Demografie
:Hoofartikel: Demografie van Duitsland
Van die 82,5 miljoen inwoners is meer as 42 miljoen vroulik, en 7,3 miljoen is buitelanders. Die natuurlike bevolkingsaanwas bly negatief, met 706 000 geboortes en 818 000 sterfgevalle in die jaar 2004.
Aangesien die laaste sensus in die Duitse Demokratiese Republiek in 1983 en in die vroeëre Bondsrepubliek Duitsland (Wes-Duitsland) in 1987 plaasgevind het, sal presiese statistieke gegewens eers weer met die gesamentlike Europese sensus van die jaar 2010/11 beskikbaar wees.
Kultuur
:Hoofartikel: Kultuur van Duitsland
Sien ook
Category:Duitsland
Category:Lande in Europa
fiu-vro:S'aksamaa
als:Deutschland
ja:ドイツ
ko:독일
ms:Jerman
roa-rup:Ghirmânii
simple:Germany
th:สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี
zh-min-nan:Tek-kok
NederlandNederland is 'n land in Europa. Neder verwys na die feit dat meer as die helfte van Nederland onder die seespieël lê. Dit word begrens deur die Noordsee, België en Duitsland. Nederland vorm saam met die eiland Aruba en die Nederlandse Antille die Nederlandse Koninkryk.
Mense verwys dikwels na Nederland as Holland - die naam van die ou provinsie Holland en die gesamentlike naam van die twee huidige provinsies Noord- en Zuid-Holland, maar Holland is net 'n deel van Nederland, soos Engeland net 'n deel van die Verenigde Koninkryk is.
Geskiedenis
Oudheid
In die oudheid was die gebied wat nou Nederland is bevolk deur 'n aantal Germaanse stamme, die Franke in die suide, Batawiërs in die rivieregebied, Friese in die noorde en Sakse in die ooste. In die 1ste eeu arriveer die Romeine en verover gebied tot aan die Ryn, waar sy felle gevegte lewer met die Germane en uiteindelik die Ryn tot die noordgrens van Hulle ryk maak. Na die val van die Wes-Romeinse ryk trek die Franke suidwaarts en stig die Frankiese ryk.
Middeleeue
In die middeleeue word wat nou Nederland is via die Oos-Frankiese Ryk 'n onderdeel van die Heilige Romeinse Ryk. Later in die middeleeue verswak die mag van die keiser op die ryk en verskuif die mag na graafskappe en hertogdomme. Deur veroweringe en strategiese huwelike verword dit to die Bourgondiese ryk. Die Bourgondiese ryk word ingelyf in die Franse koninkryk, maar sonder die gebied wat vandag Nederland en België is. Dit is so'n bietje die tyd dat die begrip Nederlande bekend word. Die Nederlande word deel van die Habsburgse ryk, wat bestaan uit Oostenryk, die Nederlande en Spanje. Hierdie periode word afgesluit met koning Karel V, wat later ook nog keiser van die Heilige Romeinse Ryk word.
Tagtigjarige oorlog
Gedurende hierdie periode, begin 16de eeu, kom die protestantisme in Nederland sterk op. Dit was vir die seun van Karel V, Filips II, streng katoliek, onverteerbaar. Die Spaanse inquisisie hou meedoënloos huis in die Nederlande met onthoofdinge en brandstapels om die ketters uit te roei. Dit het gelei tot grote onvrede in die Nederlande en dit lei tot 'n opstand. Stadhouder Willem van Oranje probeer Filips II te oortuig om die inquisisie te stop en pleit vir vryheid van godsdienst. Filips II stuur egter 'n Spaanse leër om die opstand neer te slaan. Willem van Oranje word teen sy wil leier van die opstand, wat uitgroei 'n oorlog, die tagtigjarige oorlog. Die Republiek der Zeven Vereenigde Nederlanden word uitgeroep. In 1648 word die Vrede van Munster geteken en blyf die suidelike provinsies in Spaanse hande, en erken Spanje die onafhanklikheid van die republiek. Die grens wat nou die grens tussen Nederland en België is, lê vas.
Goue eeu
Die republiek werp die feodale stelsel van sig af en gaan 'n kapitalistiese struktuur kryg. Dit het gelei tot grote vooruitgange in die ekonomie en wetenskap. Die windmole word ontdek en maak 'n industrie moontlik en ook, heel belangrik, inpoldering van land moontlik waardeur gebiede onder die seespieël in snel tempo drooggemaak word. Ontwikkelinge in die skeepsboukunst maak handel moontlik met lande wat ver weg is en kolonië word gestig in Noord-Amerika, die Karibiese gebied, Suid-Afrika en Asië. Die internasionale mag van Nederland neem so snel toe dat dit die Engelse besorg maak en in 1689 breek die eerste van die vier Engels-Nederlandse oorloë uit, wat die Nederlanders hulle kolonie Nieuw Amsterdam kos.
Onstaan van die koninkryk
In die derde Engels-Nederlandse oorlog word die Engelse oorwin en stadhouer Willem III van Oranje-Nassau bestyg die Engelse troon. Die ekonomiese sentrum verkuif nou egter na Londen. Dit het tot onvrede gelei in die republiek asook die opkoms van 'n roep in die republiek om demokrasie. Dit het gelei tot 'n vierde oorlog. Dit het die republiek so verswak dat sy 'n aantal jare later geen party was nie vir die leërs van Napoleon wat na die Franse revolusie Europa verower. Die Engelse maak van die Franse besetting gebruik en verower enkele kolonies, waaronder die Kaapkolonie en Nederlands Indië van Nederland. Nadat die Franse verdyf is, word besluit om 'n sterke staat noordelik van Frankryk in te stel. Dit omvat vereniging van de noordelike en suidelike Nederlande. Nederland kryg ook Nederlands Indië terug. Die hereniging lei egter tot groot onvrede by Franse bewoners van die suidelike Nederlande. 'n Lae populariteit van koning Willem I maak dit moontlik dat sy die Vlaamse boerebevolking vir hulle saak win. In 1830 breek 'n opstand uit en die staat België word uitgeroep. Die huidige staatvorm van Nederland ontstaan in 1848, waarby die mag aan die parlement toegeken word.
Politiek
Staatsvorm
Nederland is 'n konstitusionele monargie met 'n parlementêre stelsel. Die staatshoof is Koningin Beatrix. Die parlement bestaan uit twee kamers, waarbij die Tweede Kamer gekies word deur regstreekse verkiesings en die Eerste Kamer deur die Provinsiale State wat op sy beurt regstreeks gekies is. Die Tweede Kamer bestaan uit 150 parlementariërs, die Eerste Kamer uit 75 parlementariërs.
Kroon
Die Kroon word gevorm deur die koning of koningin en die kabinetministers. Die koning word binne die Kroon volledig ingelig oor alle politieke sake van die dag.
Wetgewingsproses
'n Besluit kan ingedien word deur die regering of 'n willekeurig Tweede-Kamerlid. Hierna volg 'n stemming in die Tweede Kamer. 'n Besluit kan in die Tweede Kamer uitgebreid bespreek en verander word totdat dit goedgekeur word.
Hierna volg 'n goedkeuring in die Eerste Kamer. Die Eerste Kamer doen alleen 'n toetsing of 'n besluit strydig is met die grondwet, andere wette en internasionale verdrage. Die Eerste Kamer kan alleen ja of nee stem, in geval van nee gaan die besluit terug na die Tweede Kamer.
Provinsies
Nederland is verdeel in 12 provinsies. Die laaste wysiging was in 1986 waarby Flevoland, waarvan die droogmaking voltooi is in 1968, sy eie bestuur gekry het.
1968
Geografie
Wat baie besoekers aan Nederland opval is die ekstreme platheid van die landskap - veral in die weste waar die land onder seespieël lê. In die ooste lyk dit effe minder plat, maar steeds redelik plat. Slegs Limburg is heuwelagtig, die hoogste punt is die Vaalserberg met 322 m.
Groot stukke land is uit water gewin; tydens die Suiderseewerke is die provinsie Flevoland geheel uit die Suidersee gewin. Water maak 'n belangrike deel uit van die oppervlak van Nederland, ongeveer 18% bestaan uit water.
'n Ander belangrike waterboukundige projek is die Deltawerke, wat na 'n watersnoodramp in 1953 begin is om Zeeland te beskerm teen oorstrominge. Die Deltawerke omvat baie indrukwekkende waterwerke soos die Oosterscheldekering en die Haringvlietdam.
'n Aantal van die groot riviere mond in Nederland uit in see. Die Ryn kom Nederland by Tolkamer binne, waar die Waal by Nijmegen aftak en 70% van die water afneem. By Westervoort vertak die Ryn die IJssel en by Wijk bij Duurstede gaan die Ryn oor in die Lek. Die ou rivierbedding van die Ryn staan vandag bekend as die Kromme Ryn, maar vervoer geen noemenswaardige waterhoeveelhede meer nie. Die Lek mond uit in die Nieuwe Waterweg.
Die Maas kom in Suid-Limburg by Wezet Nederland binne en stroom noordwaarts. By Mook buig die rivier af in westelike rigting om uiteindelik uit te mond in die Hollands Diep wat in verbinding staan met meerdere andere watere.
Die Schelde kom Nederland ten noorde van Antwerpen binne en verbreed sig tot die Westerschelde.
Ekonomie
Die Nederlandse ekonomie is 'n tipiese dienste-ekonomie, ongeveer 73% van die bevolking werk in die dienstesektor, 25% in die industrie en 2% in die landbou. Soos in baie westerse lande vind 'n proses van deïndustrialisasie plaas, waarby tegnologies laagwaardige industrië verhuis na lae-lonelande in Oos-Europa en Asië. Die Nederlandse ekonomie is baie internasionaal, belangrike uitvoervennote is Duitsland, Frankryk, Groot-Brittanië, Italië en die Verenigde State. Belangrike invoervennote is Duitsland, Verenigde State, België, China, Frankryk en Groot Brittanje. 4% van die Suid-Afrikaanse uitvoer gaan na Nederland, maar dit speel op die Nederlandse invoerbalans slegs 'n klein rol.
Vervoer
Nederland beskik oor 'n digte snelwegnetwerk. Die hoofare is die A1 van Amsterdam na die Duitse grens by Hengelo, die A2 van Maastricht na Amsterdam, die A4 van Delft na Amsterdam, die A12 van Den Haag na die Duitse grens by Emmerik, die A13 van Rotterdam na Den Haag en die A50 van Emmeloord na Eindhoven. Die hoeveelheid verkeer in die Randstad is 'n groot probleem, 'n dag waarop meer as 500km aan verkeersknope ontstaan is geen uitsondering nie.
Daar is ook 'n dig spoorwegnet, met groot knooppunte in Utrecht, Rotterdam, Amsterdam en Amersfoort, met elk baie verbindings in alle rigtings. Die Nederlandse Spoorwege maak baie gebruik van dubbeldektreine om die verkeersstroom aan reisigers aan te kun.
Via die seehawe van Rotterdam is Nederland 'n belangrike deurvoerland vir die res van Europa. Groot seeskepe meer aan in Rotterdam waar hulle lading in kleinere binneskepe oorgelaai word. Via die Ryn kan 'n belangrike deel van Europa bereik word. Olie uit die Midde-Ooste word in Rotterdam via 'n uitgebreide pypleidingstelsel verder Europa in vervoer.
Landbou
Nederlandse landbouprodukte, soos kaas en blomme is oor die hele wêreld bekend en vorm 'n belangrike uitvoerproduk. In die Westland word groot hoeveelhede vrugte in kasse verbou, in die suide en ooste van die land word groot hoeveelhede vee aangehou.
Grondstowwe
Nederland beskik oor steenkool-, aardolie- en veral aardgasreserwes. Die aardgasveld in Slochteren behoort tot die grootste in die wêreld en Nederland beset 'n 20e plek op die lys van lande met die grootste gasreserwes. Dit is 'n belangrike nasionale inkomstebron en gasleidinge vanuit Slochteren loop tot in Italië.
'n Ander grondstof wat 'n rol in die industrie speel is sout. Dit word gewin rondom Hengelo en is 'n bron van chloor vir die chemiese industrie.
Kommunikasie
Die telefoonnetwerk is in hande van 'n voormalig staatsbedryf, Koninklijke PTT Nederland. Omdat dit feitelik 'n monopolie is, is daar wetgewing wat ander maatskapye regte toestaan om teen 'n wettelike tarief toegang tot die fisieke telefoonlyne te verkry, waardeur op hulle eie netwerke hulle eie dienste aan kan bied. Die telefoonnetwerk bestaan vir ongeveer 25% uit digitale ISDN-lyne en vir 75% uit tradisionele analoë lyne.
Nederland het ook 'n groot aantal selfoongebruikers, 11 miljoen. 5 selfoonnetwerke bestaan vir mobiele GSM-kommunikasie.
Televisie gaan vir die grootste deel via analoog (PAL) deur middel van kabel. Die proses van digitalisering is in aan die gang maar die wet van die remmende voorsprong is hier van toepassing, dit word ernstig gehinder deur die relatief goeie kwaliteit beeld wat die analoë televisiekabels lewer.
Internet is vandag danksy 'n groot aantal verskaffers wat lae pryse veroosaak het grotendeels breeëband via televisiekabel en ADSL, sodat ongeveer 60% van die gesinne vandag 'n breëbandaansluiting het. Omdat Amsterdam wêreldwyd 'n belangrike knooppunt is, het daar gedurende die .com-periode groot hoeveelhede glasvesels in die grond gegaan, wat 'n uitgebreide infrastruktuur aan hoofsnelweë opgelewer het, wat op sy beurt weer verskaffers van bedienerhuisvesting ("server hosting") na Nederland getrek het.
Demografie
Tale
Die amptelike tale van Nederland is Nederlands en Fries. Nedersaksies en Limburgs geniet erkenning as streekstale. Fries word gepraat in die provinsie Friesland, dit word deur so te sê iedereen in die provinsie verstaan en ongeveer 'n derde van die bevolking daar as primêre omgangstaal gebruik. Die oorgangsgebied tussen die Nederlandse en Nedersaksiese taalgebied begin oostelik van die provinsie ), maar Nedersaksies word eintlik net in die mees oostelike dele van die land algemeen gepraat. Limburgs word veral in die provinsie Limburg gepraat waarby dit in die suidelike deel van die provinsie sterk van Nederlands begin afwyk. Hoewel die bespreking van of Limburgs 'n taal of 'n dialek is nog voltrek moet word, is die gebruik van Limburgs baie sterk - in Limburg word dit gewoonlik as primêre omgangstaal gebruik. Vrywel die gehele Nederlandse bevolking praat Nederlands op moedertaalvlak.
Naas die inheemse tale het Nederland 'n hoop immigrante gekry wat hulle tale meegebring het, wat tot gevolg het daar hier en daar bietjie Sranan Tongo, Arabies of Turks gepraat word. Gebrekkige kennis van Nederlands in hierdie groepe besorg die regering die laatste jare groot hoofbrekens.
Kultuur
Literatuur
Die Nederlandse literatuur is tans baie lewendig en trek 'n hoop lesers in die binne- en buiteland. Bekende skrywers is onder meer Simon Vestdijk, Gerard van 't Reve, Harry Mullisch, Cees Noteboom, Willem Frederik Hermans.
Bekende skryvers uit die verlede is Pieter Corneliszoon Hooft, die digter Joost van den Vondel, en Multatuli.
Film
Danksy 'n subsidie wat baie effektief geblyk te wees het, het die filmindustrie in Nederland die laaste jare besonder sterk gegroei, waarby tans (2005) die aantalle films in produksie in die tientalle loop. Enkele suksesvolle films van die afgelope jare sluit in Minoes, De Tweeling, Pietje Bell en Passievrucht.
'n Beroemde Nederlandse film uit die tagtigerjare is Ciske de Rat. Nederlandse regisseurs is ook in die Engelstalige mark aktief, 'n voorbeeld van 'n film wat deur 'n Nederlandse regisseur gemaak is, is Robocop.
Ondanks die goeie produksie van Nederlandstalige films is Engelstalige films in die bioskope tog in die meerderheid, wat met ondertitels gekyk word.
Musiek
Die Nederlandse musiekindustrie gaan tans (2005) 'n rustige periode deur. 'n Aantal musiekgroepe het gestop en ander raak uit die mode. Baie produktiewe periodes was die begin van die tagtigerjare en halfweg die negentigerjare.
Bekende groepe/artieste uit die resente verlede sluit in Doe Maar, Frank Boeijen, Het Goede Doel, Marco Borsato, Guus Meeuwis, De Kast.
Op radiostasies word musiek in verskillende tale gedraai, ook hier is Engels sterk verteenwoordig. Die Nederlandstalige aanbod verskil per sender, op Radio 2 en Radio Noordzee is dit byvoorbeeld 'n groot deel van die aanbod, op Sky Radio word Nederlands alleen gehoor as daar 'n groot Nederlandstalige treffer is. 'n Ander taal wat reëlmatig gehoor word is Italiaans, en ook Frans en Duits is af en toe hoorbaar op die radio.
Kuns
Nederland het baie bekende skilders, bekende meesters is onder meer Rembrandt van Rijn, Johannes Vermeer, Jan Steen en Vincent van Gogh. Bekende kunstenaars uit die resenter tyd is Piet Mondriaan en Maurits Esher.
Vakansiedae
| Datum | Afrikaanse naam | Nederlandse naam | Opmerking
|
|---|
| 1 Januarie | Nuwejaarsdag | Nieuwjaar |
| | Maart/April | Paasfees | Pasen | Nederlanders vier Paasfees oor twee dae.
| | 30 April | Koninginnedag | Koninginnedag | Koninginnedag is oorspronklik gevier op die verjaardag van die koningin, maar word deesdae gevier op die verjaardag van die gewese Koniningmoeder, Juliana, omdat daar dan beter weer is.
| | 4 Mei | Herdenking vir die Dooies | Dodenherdenking | Herdenking vir die mense wat gesneuwel het in die Tweede Wêreldoorlog.
| | 5 Mei | Bevrydingsdag | Bevrijdingsdag | Viering van die oorwinning oor Duitse magte in 1945 tydens die Tweede Wêreldoorlog.
| | 40 dae na Paasfees | Hemelvaartdag | Hemelvaartsdag |
| | 7 weke na Paasfees | Pinkster | Pinksteren | Nederlanders vier Pinkster oor twee dae.
| | 5 Desember | Sinterklaas | Sinterklaas | Sinterklaas, 'n voorganger van Kersfeesvader gee geskenke vir kinders.
| | 25 Desember, 26 Desember | Kersfees | Kerstmis | Nederlanders vier Kersfees oor twee dae.
|
Eksterne skakels
- [http://overheid.nl/ Overheid.nl] - die amptelike werf van die Nederlandse regering
- http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/nl.html
- [http://www.cbs.nl/en/figures/default.asp CBS] - Nederlandse buro van statistiek
category:Europa
[[got:
Tournai
Tournai (Nederlands: Doornik) in die Franstalige provinsie Hainaut (Nederlands: Henegouwen) is op een na die oudste stad van België en die sesde grootste van die Frankofone gewes Wallonië met sowat 67 300 inwoners (2004). Die stad, wat teen die Escautrivier lê, verwerf bekendheid deur die skilder Rogier van der Weyden en ook deur die porselein en muurtapyte wat hier vervaardig word. Twee historiese geboue is tot kulturele wêrelderfenis verklaar.
Geskiedenis
Die stad se geskiedenis begin as 'n Gallo-Romeinse dorp (Turris Nerviorum) sowat 2 000 jaar gelede. In die 5de eeu word Tournai die hoofstad van die klein Salies-Frankiese koninkryk. Die graf van koning Childerik is hier in die 17de eeu gevind. Met die verowering van Gallië onder sy seun koning Clovis verskuif die middelpunt van die ryk na die gewes van die Île de France, met Parys as die nuwe hoofstad. Tot in die 9de eeu bly Tournai 'n dorp. Die biskoppe van die graafskap Vlaandere kies Tournai as die kerklike hoofstad. In die bloeitydperk van die Vlaamse lakennywerheid (11de tot 13de eeu) groei die stad tot een van die besigste sentra, en 'n aantal beroemde geleerdes van die tyd dien hier as biskoppe. Pogings om van die stad en sy omgewing 'n kerklike prinsdom te maak word deur die Vlaamse grawe en burgers verwerp. Biskop Johannes Chevrot (1430-1468) word 'n belangrike raadgewer van die Boergondiese hertog Filips en bevorder die Vlaamse skilderskool van die 15de eeu. Die stad kom later herhaaldelik onder vreemde bewind; Britte, Nederlanders en Franse oefen hul heerskappy tot in die 18de eeu uit.
18de eeu
Besienswaardighede
Van die duisende ou huise wat veral in die 17de en 18de eeu ontstaan het is talle in die jaar 1940 deur 'n bomaanval vernietig. Die oudste Europese burgerhuise van 1175 is gespaar (10 en 12 rue Barre Saint-Brice). Die ou stadskern is na die Tweede Wêreldoorlog grotendeels gerestoureer; hier staan die cathédrale Notre-Dame wat tussen 1140 en 1200 opgerig is. Met sy vyf torings en 'n lengte van 134 meter is dit een van die pragtigste voorbeelde van die Romaanse argitektuur in Wes-Europa en die belangrikste kerk in België. Die katedraal beskik oor 'n indrukwekkende versameling skilderye (waaronder werke van meesters soos Rubens en Jordaens) en 'n skatkamer (waar onder meer 'n altaar van 1247 met die oorblyfsels van die heilige Eleutherius en 'n madonnafiguur uit die 13de eeu wat van ivoor gemak is vertoon word).
Tournai se kloktoring van 1200 is die oudste in België en bied met sy hoogte van 72 meter 'n uitsig oor die hele stad.
Sowel Rogier van der Weyden, 'n boorling van Tournai, asook Rubens, Van Gogh, Brueghel, Manet en Ensor is onder die skilders wie se werke in die Musée des Beaux-Arts vertoon word.
In die 18de eeu ontstaan die beroemde porselein van Tournai met sy dekor van sagte kleure. Naas hierdie kosbaarhede kan 'n mens in die Musée d'Histoire et d'Archéologie ook silwersmeewerk en plaaslik vervaardigde muurtapyte uit die 15de en 16de eeu bewonder.
In die omgewing van Tournai lok die statige kasteel van Antoing met talle voorwerpe uit die 15de en 16de eeu.
category:België
category:Wallonië
ja:トゥルネー
België
België (Nederlands: België, Frans: Belgique, Duits: Belgien) is 'n land in Wes-Europa, begrens deur Nederland, Duitsland, Luxemburg, Frankryk, en die Noordsee. België lê op 'n kulturele kruispad tussen die Germaanse Europa (met Nederlands sprekende mense in die noorde, die Vlaminge) en die Romaanse Europa (met Frans sprekende mense in die suide).
Geskiedenis
Hoofartikel: Geskiedenis van België
Politiek
Hoofartikel: Politiek van België
Geografie
Hoofartikel: Geografie van België
Ekonomie
Hoofartikel: Ekonomie van België
Demografie
Hoofartikel: Demografie van België
Kultuur
Hoofartikel: Kultuur van België
Sien ook
Category:België
Category:Lande in Europa
als:Belgien
fiu-vro:Belgiä
ja:ベルギー
ko:벨기에
ms:Belgium
simple:Belgium
th:ประเทศเบลเยียม
zh-min-nan:Belgien
ItaliëDie Italiaanse Republiek of Italië is 'n land in die suide van Europa, wat bestaan uit 'n stewel-vormige skiereiland sowel as twee ander groot eilande in die Middellandse See: Sicilië en Sardinië.
Aan die noordekant word dit begrens deur die Alpe, en grens aan Frankryk, Switserland, Oostenryk en Slovenië. Die onafhanklike lande van San Marino en die Vatikaan is klein ingeslote Italiaanse gebiede.
Geskiedenis
Hoofartikel: Geskiedenis van Italië
Areas
Geskiedenis van Italië
Italië word verdeel in 20 areas (regioni, enkelvoud regione), waarvan vyf 'n spesiale outonome status geniet, aangedui deur 'n
- :
- Abruzzo
- Basilicata
- Calabria
- Campania
- Emilia-Romagna
- Friuli-Venezia Giulia
-
- Latium (Lazio)
- Liguria
- Lombardye (Lombardia)
- Marche
- Molise
- Piedmont (Piemonte)
- Apulia (Puglia)
- Sardinia (Sardegna)
-
- Sicilië (Sicilia)
-
- Toskana (Toscana)
- Trentino-Suid Tirol (Trentino-Alto Adige)
-
- Umbria
- Aosta Vallei (Valle d'Aosta)
-
- Veneto
A area word weer verder verdeel in provinsies.
Geografie
Hoofartikel: Geografie van Italië
category:Europa
als:Italien
fiu-vro:Itaalia
ja:イタリア
ko:이탈리아
ms:Itali
simple:Italy
th:ประเทศอิตาลี
zh-min-nan:Italia
Verenigde Koninkryk
Die Verenigde Koningkryk van Groot Brittanje en Noord-Ierland is 'n staat bestaande uit die nasies van Engeland, Skotland, Wallis en Noord-Ierland, ook bekend as die Verenigde Koninkryk (VK, en:UK). Dit is geleë noord van die noord-westelike kus van die Europese vasteland, omring deur die Noordsee, die Engelse Kanaal en die Atlantiese Oseaan.
Die woord Brittanje word soms gebruik om te verwys na die Verenigde Koninkryk.
Geskiedenis
Politiek
Geografie
Atlantiese Oseaan
Ekonomie
Mense
Kultuur
- Lys van stede in die Verenigde Koninkryk
Sport
Eksterne skakels
- [http://www.bbc.co.uk/history/state/nations/ BBC Nations] History of the nations within the UK
- [http://www.bbc.co.uk British Broadcasting Corporation (BBC)]
- [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/uk.html CIA World Factbook: UK]
- [http://www.direct.gov.uk Gateway to UK governmental services and websites]
- [http://www.walkingtree.com/ Mercator's Atlas] Maps of Cornwall & Wales ("Cornewallia & Wallia"), Ireland ("Irlandia"), Scotland ("Scotia") and England ("Anglia") circa 1564.
- [http://www.number-10.gov.uk Number 10 Downing Street]
- [http://www.statistics.gov.uk Office of National Statistics]
- [http://www.opsi.gov.uk Office of Public Sector Information] Source for all UK legislation 1987-present (successor to Her Majesty's Stationery Office)
- [http://www.macs.hw.ac.uk/britishisles/ The British Isles] Independent view of the UK
- [http://www.royal.gov.uk The British Monarchy]
- [http://www.parliament.uk/ The United Kingdom Parliament]
- [http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Product.asp?vlnk=5703&Pos=&ColRank=1&Rank=272 UK 2004 Factbook]
- [http://www.ukcities.co.uk UK Cities] lists a variety of useful resources for every city in the UK
- [http://www.justuk.org UK travel guide] United Kingdom for travellers
- [http://www.world66.com/europe/unitedkingdom World66 Guide to United Kingdom] A travel guide written by its users.
- [http://www.multimap.co.uk www.multimap.co.uk] provides online maps and aerial photographs of the UK
- [http://www.streetmap.co.uk www.streetmap.co.uk] alternative to multimap
- [http://www.upmystreet.com www.upmystreet.com] detailed localised information about places in the United Kingdom
Sien ook
Kategorie:Verenigde Koninkryk
Kategorie:Lande in Europa
ja:イギリス
ko:영국
ms:United Kingdom
simple:United Kingdom
th:สหราชอาณาจักร
zh-min-nan:Liân-ha̍p Ông-kok
RuslandRusland oftewel die Russiese Federasie (Российская Федерация) is die grootste land ter wêreld. Dit lê gedeeltelik in Europa en gedeeltelik in die noorde van Asië. Die hoofstad is Moskou wat in die Europese gedeelte van Rusland geleë is. Dit was van 1917 tot 1991 die dominante republiek van die Unie van Sosialistiese Sowjetrepublieke (USSR) toe dit as die Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek bekendgestaan het. Die Sowjet-Unie (USSR) was op daardie stadium een van die wêreld se twee supermoonthede, en meeste van die gebied, bevolking en industriële aktiwiteit van die Sowjet-Unie was in Rusland.
als:Russland
ja:ロシア
ko:러시아
ms:Russia
roa-rup:Rusii
simple:Russia
th:สหพันธรัฐรัสเซีย
zh-min-nan:Lō·-se-a AmbonAmbon (eller Amboina) er provinshovedstaden i provinsen Molukkene i Indonesia. Innbyggertallet anslås (2005) til 355.600.
Portugiserne kom til øya i 1512, og de gjorde den til et militært hovedkvarter og en utgangspunkt for katolsk misjon. Ambon ble så erobret av hollenderne i 1605. En engelsk bosetning der ble ødelagt av nederlenderne i 1632. Ambon var under britisk styre fra 1796 til 1802 og deretter fra 1810 til 1814.
Japanerne erobret Ambon og deres marinebase i 1942. I 1950 var det et opprør i Molukkene, og Ambon ble en stakket stund hovedstaden i republikken Sør-Molukkene, som snart måtte bukke under for nederlandsk overmakt.
Etter at det nederlandske kolonistyret var over, emigrerte mange molukkere fra Ambon til Nederland.
Båen og området har vært åsted for voldsomheter mellom muslimer og kristne, men mange drap og kirkebranner.
Kategori:Byer i Indonesia
Conspiracy nadwaga madrid accommodation tanie latanie, tanie loty bielizna erotyczna
|
|
|
|
|
