Spraak

Spraak is het geheel aan talige klanken die door het menselijk lichaam met behulp van lucht uit de longen en het spraakkanaal worden voortgebracht. Hoewel er een grote overlap bestaat tussen spraak en taal, dient men de begrippen niet te verwarren. Taal is niet noodzakelijkerwijs akoestisch van aard: ook gebarentaal en geschreven taal zijn vormen van taal. Anderzijds kan het lichaam door middel van het spraakkanaal ook niet-talige klanken voortbrengen, zoals klikjes met de tong, gaap-, boer- (hoorbare lozing van gassen uit de maag) en fluitgeluiden, kreten enz. Zie ook: Menselijke stem Categorie:Fonetiek categorie:Communicatie

Taal

Taal is een systeem dat betekenis weergeeft door middel van arbitraire symbolen, zoals spraakklanken, gebaren of schrifttekens. Deze symbolen vormen de bouwstenen die door middel van een taalspecifiek regelsysteem (de grammatica) tot betekenisvolle eenheden (bijvoorbeeld woorden, zinsdelen en zinnen) worden gerangschikt. Het in de maatschappij gangbare onderscheid tussen enerzijds taal (met een hoge waardering) en anderzijds dialect (met een lage waardering) wordt in de taalkunde niet gemaakt, daar het wezenlijk niet ter zake doet en willekeurig is. Taalkundigen prefereren doorgaans het maatschappelijk niet beladen begrip variëteit. Daar lang niet alle talen beschikken over gestandaardiseerde vormen en het vaak niet uit te maken is of twee groepen sprekers dezelfde variëteit spreken, of varianten van één variëteit, is het aantal talen op de wereld niet te bepalen. Om toch een handvat te hebben wordt het aantal talen vaak op vier à zesduizend gehouden.

Natuurlijke talen

De natuurlijke talen zijn de verschillende talen die in de loop van de geschiedenis door de grote afstanden tussen de verschillende groepen mensen ontstaan zijn. Deze talen worden doorgaans op grond van hun historische ontwikkeling ingedeeld naar taalfamilie, maar andere indelingen zijn ook mogelijk, bijvoorbeeld naar hun morfologische type (zie taaltypologie). We onderscheiden naar het type bouwsteen (klanken dan wel gebaren) twee typen natuurlijke talen: gesproken talen en gebarentalen.

Gesproken talen

Gesproken talen gebruiken spraakklanken als bouwstenen. Zij beschikken over een woordenschat of lexicon en een regelsysteem (de grammatica) om de elementen uit de woordenschat tot welgevormde zinnen te verenigen. De meeste gesproken talen hebben tevens een systeem van schrifttekens (een alfabet), waarmee taaluitingen kunnen worden vastgelegd.

Gebarentalen

Gebarentalen worden vooral gebruikt door dove mensen. Gebarentalen zijn, anders dan veelal wordt aangenomen, volledige communicatiesystemen, met een even arbitraire relatie tussen de gebruikte symbolen en de betekenis als bij gesproken talen. Ze dienen onderscheiden te worden van andere gebarensystemen, zoals pantomime en de ook door doven gebruikte spraakondersteunende systemen zoals Nederlands met Gebaren. Er bestaan gebarenschriften om gebarentalen neer te schrijven.

Kunsttalen

In de afgelopen eeuwen zijn er ook talen geconstrueerd. Deze worden kunsttalen genoemd. De meestgesproken is Esperanto, bedacht door L. L. Zamenhof. Deze taal is ontworpen met als doel te fungeren als neutraal internationaal communicatiemiddel. De meest begrepen taal is Interlingua, voortgekomen uit vergelijkend taalonderzoek van de International Auxiliary Language Association (IALA). Bij Interlingua was het doel te komen tot een taal die zowel eenvoudig is als natuurlijk overkomt, en die zonder studie voor de westerse mens optimaal begrijpelijk is. Talen als Esperanto en Interlingua zijn slechts twee voorbeelden van wat wel auxlang worden genoemd, wat staat voor auxiliary language, 'supplementaire taal'. Ook wordt de term IAL gebruikt, wat staat voor international auxiliary language, 'internationale supplementaire taal'. Als overkoepelende benaming voor kunsttalen is de term conlang gangbaar, constructed language. Onder de conlangs die geen auxlang zijn vallen de kunsttalen die ontworpen zijn voor gebruik in de fictie, zoals de elfentalen van Tolkien en het Klingon uit de televisieserie Star Trek. Ook de Europese standaardtalen zijn geconstrueerde talen. Zodra kunsttalen door kinderen als moedertaal worden verworven, verliezen ze hun kunstmatige karakter en zijn ze synchroon bekeken niet van natuurlijke talen te onderscheiden.

Het begrip 'taal' in een ruimere definitie

Het begrip taal wordt ook gebruikt om naar regelsystemen te verwijzen die niet dienen voor menselijke communicatie. Zo wordt het geheel aan commando's waarmee een machine kan worden bediend, wel 'machinetaal' genoemd. Sommige machinetalen, vooral computertalen, gebruiken zo veel mogelijk woorden uit gesproken talen, zodat ze voor mensen gemakkelijker te begrijpen zijn. Alfabetten als Morse en Braille zijn geen talen op zich. Ze hebben geen eigen woordenschat, maar bestaan slechts uit alternatieve symbolen waarmee een taal op een voor de meeste taalgebruikers niet in de dagelijkse praktijk zichtbare manier genoteerd wordt.

Zie ook

- Computertaalkunde
- Dialect, Dialectcontinuüm, Dialecten van de wereld
- Fonetiek
- Gebarentaal
- Letterkunde
- Minderheidstaal, Moedertaal, taalverwerving
- Semantiek, Spelling, Standaardtaal, Stijlfiguur, Streektaal
- Taalfamilie
- Taalkunde
- Taaltypologie
- Talen van de wereld
- Variëteit
- Gat in de taal
- Lichaamstaal

Externe links

- [http://www.onzetaal.nl Genootschap Onze Taal]
- [http://taalunieversum.org/ Taalunieversum]
- [http://www.vandale.nl Van Dale Woordenboeken]
- [http://taal.paginablog.nl Dagelijkse taalweetjes]
- [http://taaladvies.net/ Taaladvies] ja:言語 ko:언어 ms:Bahasa simple:Language th:ภาษา zh-min-nan:Gí-giân

Spraakkanaal

Het spraakkanaal is het geheel aan holten dat zich tussen de stembanden enerzijds en de mond- en neusopeningen anderzijds bevindt. Door met behulp van de articulatoren deze holten te vervormen, kan iemand de uit de longen geperste lucht, die al dan niet door de stembanden in trilling is gebracht, een bepaalde klank meegeven. Daar mensen, waar het spraakklanken betreft, beschikken over een categorische perceptie, is het hun mogelijk aan op dergelijke wijze geproduceerde klankreeksen betekenis toe te kennen. Zie ook:
- menselijke stem
- waarom hoge noten niet verstaanbaar zijn Categorie:Fonetiek categorie:Anatomie

Gebarentaal

Een gebarentaal is een visueel-manuele taal, waarin begrippen en concepten door middel van gebaren in een driedimensionele gebarenruimte worden weergegeven. Het is een spontaan gegenereerde taal met een eigen lexicon en grammatica, ontstaan als gevolg van de gezamenlijke communicatiebehoefte van een groep (in veel gevallen pre-linguale dove) mensen. Er bestaat niet één universele gebarentaal, al worden er wel pogingen gedaan om die te ontwikkelen (zie Gestuno en Signuno). Elk land kent zijn eigen gebarentaal, die los staat van de gesproken taal van de horende mensen. Daarnaast kunnen er ook regionale varianten bestaan, vergelijkbaar met de gesproken dialecten. Voorbeelden van landelijke gebarentalen zijn NGT (Nederlandse Gebarentaal), VGT (Vlaamse Gebarentaal) en ASL (American Sign Language). Bij internationale contacten wordt ASL vaak als de lingua franca gebruikt.

Vingerspelling

Vingerspelling wordt in gebarentalen gebruikt als een hulpmiddel voor het spellen van namen of woorden waar nog geen gebaar voor bestaat. In het verleden werd het gebruik van vingerspelling gezien als een bewijs dat gebarentalen slechts versimpelde versies zijn van gesproken talen. Maar dat is vergelijkbaar met het beweren dat het Nederlands geen echte taal is omdat het onomatopische woorden bevat. Soms ontstaan nieuwe gebaren, waarbij een handvorm uit de vingerspelling als basis wordt gebruikt.

Gebarentalen in de verdrukking

In 1880 werd tijdens een internationaal congres van dovenonderwijzers in Milaan besloten onderwijs aan doven te gaan geven volgens de 'orale methode': leerkrachten moeten tijdens de les gewoon praten tegen de dove kinderen zonder gebaren te gebruiken. Dit omdat men vond of dacht dat gebaren slecht zouden zijn voor de ontwikkeling van dove kinderen. Deze methode leidde er echter toe dat doven weinig vooruitgang boekten en zelden een hoog opleidingsniveau haalden. Gebarentaal was sindsdien wereldwijd op veel dovenscholen lange tijd streng verboden. Wie gebaren maakte, kreeg soms zelfs lijfstraf. Doven gingen daarom stiekem gebarentaal gebruiken buiten het zicht van de docenten en begeleiders. Gebarentalen werden voorheen vaak omschreven als een soort pantomime of het maken van plaatjes in de lucht. De ontdekking van de Amerikaanse taalkundige William Stokoe in 1963 was een belangrijke mijlpaal in de erkenning van gebarentalen als echte talen. Hij bewees dat een gebaar is opgebouwd uit een aantal bouwstenen (elementen die op zichzelf niets betekenen) die volgens bepaalde regels met elkaar gecombineerd worden tot grotere gehelen zoals gebaren en gebarenzinnen. In 1979 werd op een congres besloten dat gebarentalen weer toegestaan zijn. De term gebarentaalgebruiker wordt de laatste tijd steeds vaker gebruikt om te benadrukken dat niet alleen doven maar ook horenden (onder andere familie, beroepsmatig betrokkenen) gebarentaal gebruiken.

Gebarentalen en gesproken talen

Hieronder enkele van de vele honderden gebarentalen wereldwijd. Hoewel, zoals hierboven te zien is, gebarentalen net zoals gesproken talen per land (kunnen) verschillen, is het wel zo dat de overeenkomst tussen de diverse nationale gebarentalen veel groter is dan tussen de overeenkomstige gesproken talen. Dit wordt mede veroorzaakt door het feit dat bepaalde gebaren vaak "logisch" of "intuïtief" zijn. Daarmee is echter niet gezegd dat gebarentaalgebruikers uit verschillende landen elkaar zonder meer kunnen "verstaan".

Bijzondere gevallen

In het verleden zijn er wel eens gebarentalen ontwikkeld in horende gemeenschappen. Bijvoorbeeld bij de indianenstammen in het mid-westen van de VS, om te kunnen communiceren met mensen van stammen die een andere taal spraken. Het komt ook voor dat er binnen een familie een eigen gebarentaaltje wordt gebruikt, doordat de (horende) ouders van het dove kind nooit de gangbare gebarentaal hebben geleerd. Soms worden eenvoudige gebaren ontwikkeld in situaties waarin praten niet praktisch is, bijvoorbeeld bij het duiken, in filmstudio's, op luidruchtige werkplekken, tijdens de jacht. Dit zijn echter eerder gebarensystemen, en geen echte talen. Horende mensen gebruiken ook gebaren bij lichaamstaal ter ondersteuning van het gesproken woord.

Ondersteunende gebaren

Post-linguaal doven (ook bekend als plots- en laatdoven) gebruiken een communicatievorm, waarbij de gesproken taal wordt ondersteund met gebaren. Het gezegde wordt zo "zichtbaar" gemaakt. Het verschil met gebarentaal is dat hier juist de grammatica van de gesproken taal wordt aangehouden. Want voor post-linguale doven is en blijft de gesproken taal de moedertaal. In Nederland en Vlaanderen heet deze communicatievorm NmG (Nederlands met Gebaren).

Externe links

Nederland

- [http://www.dovenschap.nl/ Dovenschap] (Belangenorganisatie dove mensen )
- [http://www.fodok.nl/ Federatie van Ouders van Dove Kinderen (FODOK)]
- [http://www.gebarencentrum.nl/ Nederlands Gebarencentrum (landelijk expertisecentrum gebarencursussen)]

Vlaanderen

- [http://www.fevlado.be/ Fevlado] (Federatie van Vlaamse Dovenorganisaties)
- Woordenboek Vlaamse Gebarentaal
- [http://www.gebarentaal.be/ Doof Actie Front] Categorie:Gebarentaal ja:手話

Schrift

Een schrift is een systeem om taal grafisch weer te geven. Duizenden jaren geleden kwamen de eerste culturen tot bloei. Mensen trokken niet meer rond achter de dieren aan, maar vingen en domesticeerden dieren, en verbouwden groenten en andere gewassen. Dit bracht veel veranderingen met zich mee. Mensen gingen niet én vee hoeden én groenten verbouwen. Dus gingen ze handelen. Al gauw bleek het handig te zijn als je kon onthouden wat je had verhandeld. Zo ontstonden de schriften. Vermoedelijk ontstond het schrift zo'n 5000 tot 6000 jaar geleden in Soemerië en later in zeer uiteenlopende gebieden van de wereld, zoals Egypte, de Indusvallei en China. Waarschijnlijk is het schrift verspreid van Soemerië naar de Indus en naar Egypte maar is het vrijwel afzonderlijk uitgevonden in China. Men kan schriften naar het gekozen weergaveprincipe in drie typen verdelen: logografisch schrift, syllabisch schrift en alfabetisch schrift. Het schrift werd gebruikt om gebeurtenissen en handelsovereenkomsten op te schrijven. Het is hierdoor een belangrijke bron voor de geschiedenis van volkeren en culturen. Sommige schriften lijken op elkaar. Dit komt doordat volkeren ze van elkaar hebben overgenomen. Zo lijkt ons schrift sterk op het Oudgrieks doordat we het via de Romeinen van de Grieken hebben overgenomen. Ook gebarentalen kan men neerschrijven. Het meest bekende gebarenschrift is SignWriting. ---- Zie ook: alfabet, hiëroglief Categorie:Druktechniek ja:文字 ko:문자 zh-min-nan:Bûn-jī hē-thóng

Categorie:Fonetiek

Overzicht van artikelen die gerelateerd zijn aan de fonetiek. Categorie:Taalkunde

Categorie:Communicatie

Categorie:mens en maatschappij ja:Category:通信

Sergio Livingstone

Biografía

Sergio Roberto Livingstone (
- Santiago de Chile, Chile, 26 de marzo de 1920) futbolista y periodista chileno, apodado "Sapo" por su forma de atajar. Formado en Unión Española, tras el receso del club hispano el año 1939, provocado por la Guerra Civil Española, pasa a Universidad Católica, equipo en el que debuta, siendo posteriormente capitán y ganando dos Ligas, en 1949 y 1954. En 1943 emigró a Argentina, para jugar en Racing Club, donde llegó a la categoría de ídolo. Regresó a su país en al año siguiente para jugar una temporada por la Universidad Católica. En 1957, tuvo un fugaz paso por Colo-Colo y en 1958 volvió a Universidad Católica. Posee el récord de partidos contra la Universidad de Chile, con 32. Tras su retiro, en 1959, se desempeñó como comentarista deportivo en Televisión Nacional de Chile, donde trabaja actualmente con Pedro Carcuro.

Selección Nacional

Por la Selección jugó el Mundial de 1950 y 6 Copas América (1941, 1942, 1945, 1947, 1949 y 1953). Además, posee el récord del jugador de partidos jugados en Copa América, con 34. Livingstone Livingstone

poker House Ksi�garnia Internetowa Hotel in Sofia gastronomia

:: RELATED NEWS ::

Solar vehicles
A solar car is an electric vehicle powered by solar energy obtained from solar panels on the car. Solar cars are not currently a practical form of transportation as they can only operate during the day and can only carry one or two passengers. However, they are raced in competitions such as the World Solar Challe