:: wikimiki.org ::

Albert Einstein

Albert Einstein

AJNŠTAJNOV MOZAK

Čovjek ne mora da bude Ajnštajn da bi shvatio da se mozak Alberta Ajnštajna bitno razlikovao od mozga običnog smrtnika. Siva masa smještena u toj raščupanoj glavi uspjela je da unese revoluciju u našu koncepciju vremena, prostora, kretanja - samih temelja fizičke realnosti - ne samo jednom, već nekoliko puta u svojoj zapanjujućoj karijeri. Međutim, iako je Ajnštajnov mozak morao po nečemu da bude izuzetan, patolog koji ga je izvadio iz lobanje velikog fizičara poslije smrti, saopštio je da taj organ po svom spoljašnjem izgledu spada u potpuno normalne - nije ništa veći, niti teži od prosječnog. Međutim, analiza Ajnštajnovog mozga koju su nedavno izvršili kanadski naučnici, pokazala je da ipak postoji jedna fizička specifičnost. Dio mozga koji upravlja matematičkim sposobnostima i prostornim rasuđivanjem - dva ključna elementa Ajnštajnove genijalnosti - bio je znatno veći od prosjeka i posjedovao je daleko brojnije veze između ćelija, što je vjerovatno doprinosilo njihovom efikasnijem funkcionisanju. Mada taj zaključak ni iz daleka nije definitivno dokazan, kaže dr Fransin Benes, direktor Laboratorije za strukturalnu neurologiju Bolnice „Meklejn" iz Bostona, „riječ je o fascinantnom otkriću". Neobična priča o tome kako je mozak uopšte dospio na kanadski Univerzitet „Mekmaster" u Hamiltonu, u Ontariju, podjednako je fascinantna. Kada je Ajnštajn umro od prskanja arterije u trbušnoj duplji 1955, u 76. godini, patolog koji je obavio autopsiju u bolnici u Prinstonu, dr Tomas Harvi, izvadio je mozak, stavio ga u teglu s formalinom - i zadržao. Harvi nije bio stručnjak za neurologiju, a njegovo prisvajanje Ajnštajnovog mozga bez ičijeg prethodnog odobrenja izazvalo je gnjev i revolt brojnih naučnika. Međutim, taj čin mu je samo išao u prilog. Porodica mu je, kada joj se obratio, dopustila da zadrži organ radi daljeg naučnog ispitivanja. Međutim, u narednoj deceniji, Harvi, koji danas živi u Lorensu, u državi Kanzas, nije učinio ništa u smislu objavljivanja zaključaka svojih istraživanja, niti je djeliće mozga dao drugima na ispitivanje. Priča se da je teglu držao iza frižidera u svojoj laboratoriji. Najzad, 1996, Harvi je svoje podatke i znatan dio tkiva dao doktorki Sandri Vajtelson, neurologu, koja drži „banku mozgova" na Univerzitetu „Mekmaster", u cilju uporednog proučavanja moždane strukture i funkcije. Ti normalni, zdravi mozgovi, koje su nauci ostavili ljudi čija je inteligencija brižljivo izmjerena prije smrti, obezbijedili su Vajtelsonovoj solidan skup refernih vrijednosti sa kojima je mogla da uporedi centar Ajnštajnove genijalnosti. Da bi komparacija bila što validnija, ona i njen tim su uporedili Ajnštajnovo tkivo sa tkivom muškaraca njegovih godina. Otkrili su da je u pogledu veličine Ajnštajnov mozak sasvim prosječan, ali da je oblast, koja se stručno naziva „donji parijetalni režanj", oko 15 odsto šira od normalne. „Vizuelno-prostorna spoznaja, matematičko razmišljanje i sagledavanje kretanja", napisala je Vajtelsonova sa svojim saradnicima, „bitno se oslanjaju na ovu oblast." A kao što se zna, Ajnštajnove impresivne ideje poticale su iz vizuelnih slika koje je intuitivno zamišljao, a onda prevodio na jezik matematike (teorija relativiteta, na primjer, rezultat je njegovog razmišljanja o tome kako bi izgledalo putovanje kroz kosmos na zraku svetlosti). teorija relativiteta To je, dakle, osnovno objašnjenje istraživača. I mada je ono sasvim uvjerljivo, pošto se slaže sa postojećom neurološkom teorijom, ne mora da znači da je tačno. Mi znamo da je Ajnštajn bio genije, znamo takođe da je njegov mozak bio fizički drugačiji od prosječnog. Ali, to još uvijek nije dokaz za uzročno-posljedičnu vezu u prilog njegovoj genijalnosti. Ono što naučnici treba da urade jeste da ispitaju mozgove nekoliko matematičkih genija da bi vidjeli postoje li i kod njih iste abnormalnosti. Čak i ako se pokaže da postoje, možda je glomazniji parijetalni režanj rezultat naporne mentalne „gimnastike", a ne urođeno obilježje koje dovodi do genijalnosti. Sve u svemu, možemo da zaključimo sledeće: još ne znamo da li je Ajnštajn rođen sa izuzetnim umom ili ga je stekao, razvijajući njegove sposobnosti sa svakom novom briljantnom idejom. (Blic, 23. septembar 1999.)

AJNŠTAJN RUSKI ŠPIJUN?

abnormalnost Bio je nešto poput rok zvijezde u svijetu nauke. Žene su ga proganjale, slavne ličnosti su željele da budu u njegovom društvu, političari su mu se ulagivali, a novinari su ga pratili ulicama. No, Albert Ajnštajn je dobro znao da mu je sve to vreme za petama bila i jedna daleko mračnija sila. Godinama ga je Federalni istražni biro (FBI), zajedno sa mnogim drugim organizacijama, pratio, na osnovu maglovitih sumnji da je ruski špijun, za javnost uznemirujućih činjenica da je otvoreno podržavao socijalističke ideje, borbu za građanska prava i pacifizam i danas smiješih octužbi, da je radio na smrtonosnom laserskom oružju, kao i da je bio na čelu komunističke zavjere čiji je cilj bio da preuzme Holivud. Ova priča je u grubim crtama objelodanjena 1983. kada je dr Ričard Alen Švarc. profesor engleskog na univerzitetu u Floridi, uspio da dobije cenzurisanu verziju Ajnštajnovog FBI dosijea od 1.425 strana i o njemu objavio članak u časopisu "Nation". Na stranicama knjige "Ajnštajnov dosije: Rat Edgara Džej Huvera protiv najslavnijeg naučnika svijeta", pred oči javnosti izlaze potpuno novi detalji. Autor Fred Džerom je, uz podršku Grupe za sudsku pomoć javnim građanskim parnicama, tužio vladu, sa zahtjevom da mu se na uvid da manje cenzurisana verzija ovog dosijea. U novom materijalu je do detalja objašnjeno kako je Biro nadzirao Ajnštajna i njegove saradnike i čak se navode i identiteti izvora koji su ga optužili za špijunažu. Agenti su predano prečešljavali kante sa đubretom, poštu i preslušavali telefonske razgovore. Istraga nije otkrila ništa no, bez obzira, FBI je nastavio da Ajnštajna prati u stopu, sve do njegove smrti 1955. uključivši u istragu čak i Službu za imigraciju i naturalizaciju, ne bi li se razmotrila mogućnost deportacije. Kako Džerom objašnjava, pravi Ajnštajn je bio daleko od popularne slike razbarušenog idealiste, kakvim ga obično smatraju. Politički pronicljiv, ovaj jedinstveni um, bio je preduzimljiv zaštitnik obespravljenih i vrlo promišljen u pružanju podrške određenim organizacijama. Ajnštajnovi politički problemi počeli su vrlo rano. Kada je izbio Prvi svjetski rat, još kao mlad, otvoreno je osudio militarizam i bio jedan od četiri netaknuta intelektualca koji su potpisali antiratni manifest u kome se podvlači potreba za jedinstvom Evrope. Već 1919. njegovo ime postaje svjetski poznato u oblasti nauke, ali se sve češće i otvorenije pojavljuje u vezi sa organizacijama i skupovima posvećenim borbi za mir i razoružanje. Sredinom 1933, po Hitlerovom dolasku na vlast, Ajnštajn polazi u Ameriku, na univerzitet Prinston. Prestravljen atomskom bombom, posle Drugog svjetskog rata, Ajnštajn je javno govorio u prilog svjetske vlade, i mada se plašio tiranije takve institucije, kako je rekao, još više je zazirao da se bliži jedan novi "rat nad ratovima". Pedesetih je javno istupao, tražeći milost za Rozenberga, osuđenog na smrt zbog optutužbe za špijunažu a zbog podrške građanima da ne svedoče pred podkomitetom senatora Makartija. Za Ajnštajna se zainteresovao lično DŽ. E. Huver, šef FBI, jer kako se smatralo, liberalizam ralizam je bio tek korak do komunizma. Poslije rata, vlast je živjela u strahu da gubi propagandni rat sa Sovjetskim Savezom, dok su veličine poput Pikasa, Čaplina i Ajnštajna otvoreno i oštro kritički istupale protiv američke politike. Protiv ovakvog jednog duha se nije moglo otvoreno djelovati i sam materijal nam više govori o stavu Biroa i javnosti prema naučnom geniju uopšte, nego prema samom naučniku o kome je riječ. Između ostalog, Biro je zabilježio da se Ajnštajn susreo sa Pavelom Mihajlovim, sovjetskim vicekonzulom u Njujorku, a da je sastanak ugovorila Margarita Konenjkova, ruska emigrantkinja, za koju se inače veruje da je bila špijun. Po pismima koja su se 1998. pojavila na Sotbijevoj aukciji, Konenjkova je bila i Ajnštajnova ljubavnica. FBI je to izgleda, previdio, ili nije znao. Poslije Staljinove smrti 1953. i pošto je popustila antikmunistička histerija koja je pratila Makartijevu kampanju, politička pozadina hajke nad Ajnštajnom izgubila je na aktuelnosti. Category:Biografije Category:Potrebno preuređivanje ja:アルベルト・アインシュタイン ko:알베르트 아인슈타인 ms:Albert Einstein simple:Albert Einstein th:อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์

1955

Događaji

1955. u temama

Rođenja

Smrti

ja:1955年 ko:1955년 ms:1955 simple:1955 th:พ.ศ. 2498

Inteligencija

Riječ inteligencija potiče od latinske riječi inteligere i znači razumijeti, shvatiti. Postoje mnoge definicije inteligencije koje za sada ne definišu precizno inteligenciju kao psihičku funkciju. Mnogi autori se razilaze čak u razumijevanju suštine procesa inteligencije. Jedni definišu da je inteligencija sposobnost rješavanja novih problema i snalaženje u novonastalim situacijama, dok drugi pak smatraju da inteligencija obuhvata sposobnost apstraktnog razmišljanja, razumijevanje uzroka i posljedica nekog problema, sposobnost razlikovanja bitnog od nebitnog, sposobnost učenja i prilogođavanja nekom zadatom cilju. Poneki autori se skoncentrišu na sposobnost lakog i brzog učenja i sposobnost sticanja novih sposobnosti. Ako se pokuša razvrstavanje različitih shvatanja inteligencije, onda bi se moglo uočiti nekoliko aspekta definisanja inteligencije, koji obuhvataju slijedeće osobine ličnosti:
- moć brzine adaptacije na postojeće i novonastale uslove
- moć brzog i lakog učenja
- moć apstraktnog mišljenja
- moć brzine osjetljivosti za zadati problem
- računske operacije i shvatanje matematičkog problema
- sposobnost korišćenja riječi prilikom govora i pisanja, razumijevanje ideja
- moć globalne sposobnosti osobe uključujući svrsihodnu primjenu svih naprijed navedenih sposbnosti

Procjenjivanje inteligencije

U procjenjivanju inteligencije kao složene psihičke funkcije uzimaju se u obzir opšta sposobnost ličnosti (G-faktor ili generalni faktor) i mnoge naročite sposobnosti (S-faktori ili specifični faktori). Inteligencija se ne određuje samo na osnovu izrazite karakteristike jedne određene sposobnosti, ako druge opšte sposobnosti nisu prisutne. Tada se obično govori npr. o prosječnoj inteligenciji sa posebnom nadarenošću za neku određenu sposobnost. U ovakvim slučajevima se nerijetko sreće nešto niža inteligencija, nego što bi se možda čak očekivalo. Ovakvo razmatranje podjelom na glavni i na specifične faktore koji određuju inteligentnost osobe nailazi na kritike autora koji se zalažu za multifaktorijalnu teoriju inteligencije, koja u obzir uzima sve relevantne sposbnosti. Za procese inteligencije potrebno je funkcionisanje i drugih psihičkih funkcija, kao što su svijest, opažanje, mišljenje, pamćenje, koje su neophodne za normalno odvijanje procesa inteligencije. Po teoriji o naslijeđu razmatra se genetska uslovljenost u razvoju inteligencije. Pritom se navodi veliki značaj činilaca sredine koji aktiviraju genetsko naslijeđe i potom razvijaju inteligenciju do stepena određenog u genetskom kodu jedinke. Do ovih shvatanja došlo se dugogodišnjim proučavanjem razvoja inteligencije kod blizanaca koji su živeli u različitim sredinama zajedno ili odvojeno. Vrijeme u kojem se razvija inteligencija je predmet rasprave i neslaganja među mnogim istraživačima. Dok jedni tvrde da se inteligencija razvija do 15-16 godine, drugi smatraju da se procesi razvoja privode kraju oko 24-25 godine života. Ima autora koji su stanovišta da se inteligencija, a naročito kod pojedinih osoba, razvija čak i poslije 50. godine života.

Mjerenje inteligencije

Mjerenje inteligencije se vrši primjenom testova inteligencije prilagođenih za određeni uzrast i populaciju i spada u domen rada psihologa. Rezultat testa je Količnik inteligencije (IQ-Inteligentiae Quotient) koji se dobija dijeljenjem umne (mentalne) starosti dobivene testom (u mjesecima) i dobne ili kalendarske starosti (u mjesecima). Da bi se dobio praktičan broj, dobijeni rezultat se pomnoži sa brojem 100. IQ = Mentalna Starost(mjeseci) : Kalendarska Starost(mjeseci) x 100 Ako je recimo testom postignuta mentalna starost od 54 mjeseci a dijete je staro 7 godina (ili 84 mjeseci), onda je njegov trenutni razvoj inteligencije na nivou dijeteta od 4,5 godine (54 mjeseci podijeljeno sa 12 mjeseci, to iznosi četiri i po godine). IQ bi iznosio 54 : 84 x 100 = 64,3. Imajući u vidu da se inteligencija još nalazi u fazi razvoja, konačan rezultat će naravno izgledati drugačije. U zavisnosti od vrijednosti IQ, visina inteligencije se može podjeliti na nekoliko grupa:
- Veoma visoka inteligencija ili genijalci (IQ je viši od 120)
- Visoka ineteligencija (IQ je između 111-120)
- Prosječna inteligencija (IQ je između 90-110)
- Fiziološki tupi (IQ je između 70-89) Prisustvo poremećaja inteligencije sa vrijednostima IQ manjim od 70 od rođenja, ili ako su ti poremećaji nastali tokom razvoja inteligencije, onda se radi o mentalnoj retardaciji (oligofrenija, duševna-mentalna zaostalost, slaboumnost), koja se dalje dijeli:
- Laka duševna zaostalost ili debilnost (IQ je između 50-69)
- Umjerena duševna zaostalost ili lakša imbecilnost (IQ je između 35-49)
- Teška duševna zaostalost (IQ je između 20-34)
- Duboka duševna zaostalost ili idiotija (IQ je ispod 20) Ako je oštećenje inteligencije nastalo kasnije kada je već inteligencija razvijena, onda se radi o demencijama. Category:Medicina

1983

Događaji

1983. u temama

Rođenja

Smrti

Nobelove nagrade

als:1983 ja:1983年 ko:1983년 simple:1983 th:พ.ศ. 2526

1955

Događaji

1955. u temama

Rođenja

Smrti

ja:1955年 ko:1955년 ms:1955 simple:1955 th:พ.ศ. 2498

Prvi svjetski rat

Prvi svjetski rat, 1914 - 1918, je bio prvi rat u kojem su učestvovale nacije širom svijeta, te je stoga i dobio pridjev svjetski rat. Prije izbijanja Drugog svjetskog rata bio je poznat pod imenom Veliki Rat ili nešto rjeđe rat koji će okončati sve ratove, mada se i ime Prvi svjetski rat pojavilo već 1920. godine u djelu potpukovnika Repingtona Prvi Svjetski Rat 1914-18. Neki naučnici smatraju da je Prvi svjetski rat bio samo prva faza tridesetogodišnjeg rata koji je u stvari trajao od 1914. do 1941. godine.

Uzroci rata

1941 1917 ]] Neposredni povod za izbijanje rata je bio atentat (28. juna, 1914.) na Austrougarskog prijestolonasljednika Franza Ferdinanda, i njegovu ženu Sofije u Sarajevu, koji je došao u Bosnu na posmatranje vojnih vježba kao vrhovni zapovjednik vojske. On je po završetku vježba posjetio Sarajevo. Kada je stigao u grad, na njega i njegovu ženu izvršen je atentat koji je izvršio pripadnik Mlade Bosne, Gavrilo Princip, ali su stvarni uzroci mnogo dublji. Poslje nekoliko sati vijest se čula u svim zemljama, a Austro-Ugarska je poslala ultimatum Srbiji da pretraži državu, što je Srbija to odbila i Austro-Ugarska joj je objavila rat.

Imperijalni interesi

Prateći primjer Britanije pod vodstvom Benjamina Disraelia, čak je i Otto von Bismarck shvatio vrijednost kolonija koje bi osigurale, po njegovim riječima, "nova tržišta za njemačku industriju, proširenje trgovine, i nova polja za njemačke aktivnosti, civilizaciju i kapital". Apsolutističke Centralne sile, predvođene ujedinjenom, industrijaliziranom Njemačkom, koja je udvrostručila svoju mornaricu od vremena Franko-Pruskog Rata, su bile strategijska prijetnja tržištima i sigurnosti snažnije utemeljenih savezničkih snaga i carske Rusije. Antanta je tako bila sporazum između Britanije i Francuske koji je imao za cilj da uspori njemački ekspanzionizam. Sporazum Antante, zajedno sa rusko-francuskim savezništvom je zadovoljavao njihove zajedničke geopolitičke interese. Francuska i Britanija, su zbog toga bile prinuđene da okončaju vjekovna neprijateljstva. Britanski političari su strahovali od još jedne njemačke vojne pobjede nad Francuskom, kao u Francusko-Pruskom Ratu, koja bi mogla biti okončana njemačkim preuzimanjem francuskih kolonija, upravo obratni scenario od stvarnog ishoda rata kada je Britanija okupirala većinu njemačkih i turskih kolonija i stavila ih u status "protektorata". Ovakva strahovanja su imala osnova u tome što su francuske kolonije bile u neposrednoj blizini britanskih: Nigerija je na primjer bila u potpunosti okružena francuskih kolonijama, Indija je u neposrednoj blizini Francuske Indokine, i slično. Strategijska trka između Britanije i Njemačke je po povlačenju Bizmarka, prvog diplomata tog vremena, dobila na intenzitetu, i povećala napore na konsolidaciji postojećih interesnih zona i zauzimanju novih kolonija. Primjere ovakvih konflikata su Marokanska kriza 1905 i Tangerska kriza. Ovi konflikti su otpočeli kada je njemački car Wilhelm priznao nezavisnostMaroka od Francuske, novog Britanskog strateškog partnera. Tokom Druge marokanske krize, Njemačka je uputila svoju mornaricu u Maroko, ispitujući snagu saveza između Britanije i Francuske. Mreža evropskih savezništava se stvorila po linijama imperijalnih interesa. Najveći interes Austro-Ugarska vidjela je u bosanskim šumama (kao i Rusija), tu je došlo do najvećeg kontakta sila.

Balans sile

Početkom dvadesetog vijeka, balans sile u Evropi je bio vrlo delikatan, a bio je i ugrožen serijom događaja:
- Britansko naginjanje prema Francusko-Ruskom savezu, podstaknuto njemačkim ugrožavanjem britanske mornaričke premoći.
- Njemački i austrougarski izazovi englesko-francusko-ruskom savezu (Savez Antante).
- Njemačka je alarmirana bržim oporavkom Rusije od poraza u ratu sa Japanom 1905. i revolucionarnim previranjima u Rusiji.
- Porast snažnih nacionalnih pokreta među drzavama Balkana, koje su podršku crpile iz Berlina, Beča i Petersburga.
- Austrijski regionalni interesi su bili ugroženi nakon što je Srbija udvostručila svoju teritoriju nakon Balkanskih Ratova 1912-1913. Nakon atentata u Sarajevu, Austrougarska je Srbiji postavili neispunjiv ultimatum 3. jula 1914. i nakon što nije dobila zadovljavajući odgovor, Austrougarska je prekinula diplomatske odnose sa Srbijom 25. jula i objavila joj rat 28. jula 1914. Rusija, koja je sebe vidjela kao garanta srpske nezavisnosti, je izvršila mobilizaciju 30. jula. Njemačka, saveznik Austrougraske je uputila zahtjev Rusiji da obustavi mobilizaciju 31. jula, ali Rusija nije udovoljila ovom zahtjevu, jer bi demobilizacija značila da ne bi mogla reaktivirati svoje vojne resurse u prihvatljivom vremenu. Zbog neispunjavanja ovog zahtjeva Njemačka je 1. avgusta objavila rat Rusiji, a dva dana kasnije i Francuskoj.

Hronologija izbijanja rata

1914:

- 28. juli, Austrougarska objavljuje rat [Srbija|Srbiji]]
- 1. avgust, Njemačka objavljuje rat Rusiji
- 3. avgust, Njemačka objavljuje rat Francuskoj
- 4. avgust -
- Velika Britanija objavljuje rat Njemačkoj nakon što Njemačka odbija da poštuje neutralnost Belgije
- Australija objavljuje rat Njemačkoj
- Kanada objavljuje rat Njemačkoj;
- Novi Zeland objavljuje rat Njemačkoj;
- U septembru 1914. potpisan pakt o jedinstvu između Francuske, Velike Britanije, i Rusije
- 23. avgust, Japan objavljuje rat Njemačkoj

1916

- 28. avgust, Italija objavljuje rat Njemačkoj

1917:

- 6. april, Sjedinjene Američke Države objavljuju rat Njemačkoj
- 7. april, Kuba objavljuje rat Njemačkoj
- 14. avgust, Kina objavljuje rat Njemačkoj Izbijanje konflikta se često pripisuje savezništvima stvorenim u prethodnoj deceniji između Njemačke, Austrougarske i Italije sa jedne strane, i Francuske, Rusije, Britanije i Srbije s druge strane. U stvari niti jedan od ovih sporazuma nije ispoštovan sa izuzetkom ruske mobilizacije radi austrougarske objave rata Srbiji i njemačkog objavljivanja rata Francuskoj, kao savezniku Rusije. Britansko objavljivanje rata Njemačkoj je zvanično bilo rezultat njemačke invazije Belgije čiju nezavisnost je Britanija garantovala 1839., i koja se našla na putu njemačke invazije na Francusku, a ne savezništva sa Francuskom i Rusijom (koje službeno nije ni postojalo u tom trenutku). Njemački plan uperen protiv Rusko-Francuskog savezništva je bio da se razbije Francuska, i da se nakon toga snage posvete ratu sa Rusijom koja je svoju mobilizaciju vršila sporijim tempom. Njemački plan je zahtijevao od Belgije i Luksemburga slobodan prelaz trupa, a kada je dozvola za to uskraćena, Nijemci su okupirali Luksemburg, i dio Belgije ali su naišli na značajan otpor kod Liježa. Velika Britanija je poslala svoju armiju u Francusku, koja je potom prebačena u Belgiju. Vrijeme koje je obezbijedio otpor Belgijanaca, Francuza i Britanaca, i neočekivano brza mobilizacija Rusije je u potpunosti raspršilo Njemačke planove. Rusija je izvršila napad na Istočnu Prusku, vežući njemačke trupe namijenjene zapadnom frontu, dozvoljavajući francuskim i engleskim trupama da zaustave napredovanje Nijemaca prema Parizu u bitkama na Marni u septembru 1914. i primoravajući centralne sile (Njemačku i Austriju da se bore na dva fronta).

Ulazak Osmanlijskog carstva u rat

Osmanlijsko carstvo se priključilo silama osovine u oktobru/novembru 1914., ugrožavajući ruske teritorije na Kavkazu i britansku komunikaciju sa Indijomi istokom preko Sueckog kanala. Britanska akcija je otvorila i drugi front na jugu kod Galipolja (1915.) i u Mezopotamiji, ali su oba pokušaja okončala turskim uspjehom u odbijanju napada.

Italijansko učešće

Italija, je do tada bila nominalno u savezništvu sa Njemačkom i Austro-Ugarskom ali je imala osobne interese na uštrb austrijske teritorije u Južnom Tirolu, Istri i Dalmaciji, pa se uključila u rat na strani sila Antante u maju 1915., i objavljujući rat Njemačkoj 15 mjeseci kasnije. Italijanska akcija duž granice sa Austrijom je vezala značajan broj neprijateljskih trupa, mada je Njemačko-Austrijska pobjeda kod Kobarida (Kaporeta) u oktobru 1917. izbacila Italiju sa liste ozbiljnih prijetnji.

Pad Srbije

Nakon što je odbila austrijsku invaziju od avgusta do decembra 1914., Srbija se nije mogla oduprijeti kombiniranom napadu Njemačke, Austrije i Bugarske u oktobru 1915. Srpska vojska se povukla preko Albanije u Grčku, gdje je došlo do francusko-engleskog iskrcavanja i pritiska na Grčku vladu da uđe u rat protiv sila osovine.

Rana faza: od romantizma to rovova

1915, 1915 ]] U ratu su učestvovale dvije grupe - savezničke snage okupljene oko Velike Britanije i sile osovine predvođene Njemačkom. Gledanje na rat je 1914. bilo gotovo romantično, i njegova objava je dočekana sa entuzijazmom mnogih. Uvriježeno je bilo mišljenje da će rat trajati kratko i da će nekoliko oštrih manevara i akcija (da nauče neprijatelja lekciju) biti dovoljno za pobjednički marš na neprijateljski glavni grad, jednu-dvije sjajne parade i potom povratak normalnom životu. Bilo je nekoliko pesimista koji su govorili da će rat biti dugotrajan (npr. Lord Kitchener), ali su "svi znali" da će rat biti okončan prije Božića.

Ukopavanje počinje

Lord Kitchener Nakon početnog uspjeha, na Marni, Francuska i Velika Britanija su se našle suočene sa ukopanim njemačkim pozicijama od Lorene do belgijske obale. Zaraćene strane su zauzele pozicije, Francuzi i Britanci su bili napadači, a Nijemci su se branili. Ovo je imalo za posljedicu (uz tradicionalni kvalitet njemačkog inženjeringa) da su Njemačka utvrđenja, rovovi i tranšeje bili mnogo bolje konstruisani od savezničkih, koji su svoje rovove smatrali samo "privremenim" dok njihove snage ne probiju front. Naredne četiri godine su pokazale da nijedna strana nije bila u stanju da ostvari prednost ili zada odlučujući udarac, mada je njemačka akcija kod Verdena (1916) i neuspjeh saveznika sljedećeg proljeća doveo francusku armiju na ivicu kolapsa, a masovno dezerterstvo je ugrožavalo opstanak fronta. U svakom trenutku se na frontu nalazilo gotovo 800.000 britanskih vojnika, 1.000 bataljona od kojih je svaki imao svoj sektor između Arne i Belgije. Front je činilo 6.000 milja rovova. Svaki bataljon je držao svoj sektor sedam dana, a potom se sedam dana povlačio na linije podrške, a potom sedam na rezervne položaje, da bi se ciklus završio sedmicom van ratnih dejstava.

Bitka na Somi

Bitka na Somi je rezultirala u ogromnim gubicima na obje strane ali je napredak u ratu bio minimalan. Interesantno je primijetiti da kada su Britanci napali prvog dana ove bitke, i imali strašne gubitke pod mitralješkom vatrom, oni su uspjeli osvojiti nešto teritorija. Ovaj "uspjeh" je nagnao njemačku komandu da izvede protuofanzivu i ponovo zauzme izgubljenu teritoriju što je imalo za posljedicu i ogromne njemačke gubitke. category:Historija Category:Ratovi ja:第一次世界大戦 ko:제1차 세계 대전 ms:Perang Dunia I simple:World War I th:สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

1933

Događaji

1933. u temama

Rođenja

Smrti

ja:1933年 ko:1933년 ms:1933 simple:1933 th:พ.ศ. 2476

Adolf Hitler

Adolf Hitler, njemački i austrijski političar, diktator i ratni zločinac, rođen 20.aprila 1889 u Braunau am Inn u Austriji, umro 30.aprila 1945 u bunkeru u Berlinu (samoubistvo). U svojstvu "Führera", tj. vođe nacističke Njemačke Hitler se smatra za glavnog i odgovornog za Drugi svjetski rat i Holokaust, u kojem su počinjeni neki od najvećih zločina protiv čovječnosti u historiji. Hitler je bio predsjednik NSDAP-a, tj. Nacional-socijalističke radničke partije Njemačke (Nationsalsozialistisce Deutsche Arbeiterpartei).

Biografija

Djetinjstvo

Hitler se rodio u austrijskom gradu Braunau am Inn, gdje je njegov otac, Alois Hitler, bio carinik. Zbog očevog posla, familija je često selila iz grada u grad: Braunau (1889-1892), Passau (1892-1895), Linz (1895-1896), Fischlham (1896-1898), Leonding (1898-1905), Linz (1905- ). Alois je umro kad je Adolfu bilo 13 godina (januar 1903) a majka Klara Hitler pet godina poslije (decembar 1907).

Prvi svjetski rat

Poseban članak: Prvi svjetski rat Pošto je probao sreću na nekoliko radnih mjesta (zidar, crtač razlednica), Adolf se početkom prvog svjetskog rata prijavio kao dobrovoljac u njemačkoj vojsci. Hitler se borio na prvim linijama fronta tokom skoro cijelog rata bez nekog značajnijeg napredovanja u činovima. Dobio je, pak, njemački orden za hrabrost u borbi, Eisernes Kreuz.

Međuratni period

U poslijeratnom periodu Hitler je dobio posao u pokrajini Bayern (Bavaria) kao istraživač političkih grupacija. Ubrzo je primjetio Deutsche Arbeiterpartei (Njemačka radnička partija) i bio fasciniran njenim programom i žarom njenih članova. Učlanio se, ubrzo postao odgovoran za propagandu a nedugo zatim i predsjednik. Partija je promjenila ime u Nationalsocialistische Deutsche Arbeiterpartei, NSDAP, ili u običnom govoru, nacisti. nacisti] Nakon neuspješnog pokušaja puča 8. i 9. novembra 1923 (Hitlerputsch), Hitler je osuđen na pet godina zatvora. Pušten je nakon 9 mjeseci provedenih u tvrđavi Landsberg (april-decembar 1924). Hitler je smatran bezopasnim a nacisti kao politička partija su jedva i postojali, razbijeni nakon neuspjelog puča. U zatvoru je Hitler uz pomoć Rudolfa Hessa napisao knjigu Mein Kampf (Moja borba), koja je istovremeno biografija, idejni program za nacionalsocijalizam, i priručnik za propagandu. Hilter je 1925 osnovao SS (Schutzstaffel), odred svojih ličnih tjelohranitelja. Na čelu ove elitne jedinice u crnim uniformama je bio Heinrich Himmler, kasnije glavni izvršitelj Hitlerovih planova za "jevrejsko pitanje". U svojim govorima Hitler je igrao na kartu izgubljenog ponosa kod njemačkog naroda, koji je nakon Versailleskog mira izgubio teritorije i isplaćivao velike odštete napadnutim državama. Takva istupanja su naročito došla do izražaja u ranim tridesetim kada je Njemačku pogodila finansijska kriza i depresija. Na izborima u septembru 1930, nacisti su od partije izvrgnute podsmijehu izrasli u važan čimbenik u političkom životu Njemačke, osvojivši preko 18% glasova i 107 mjesta u Reichstagu. Nacisti su postali druga po veličini partija u Njemačkoj. U njemačkim parlamentarnim izborima u martu 1933, nacisti su osvojili 44% glasova i kroz koaliciju sa DNVP (njemačka narodna partija) imali većinu u Reichstagu. Hilter je bio izabran za državnog tajnika. Ubrzo su zabranjene ostale partije a nakon smrti predsjednika Von Hindenburga Hitler je, umjesto novih izbora, promjenio zakon i zasjeo na upražnjeno mjesto.

Drugi svjetski rat

Poseban članak: Drugi svjetski rat 12.marta 1938, Hitler je proglasio Austriju i Njemačku jednom državom (Anschluss) i trijumfalno umarširao u Beč. Sljedeći korak je bio izazivanje krize oko Sudetenlanda, većinski njemačke oblasti u Čehoslovačkoj. Na Minhenskim pregovorima u septembru, Britanija i Francuska su popustili njegovim zahtjevima, rat je izbjegnut na štetu Čehoslovačke. Sudetenland je pripao Njemačkoj. Kao rezultat ih događaja, Hitler je izabran za Osobu godine (Man of the year) 1938 u Time magazinu. Hitler je naredio invaziju na Čehoslovačku 10.marta 1939 i istovremeno zatražio od Poljske da vrati teritoriju oduzetu Njemačkoj u Versailleu. Evropske sile su se protivile ali bile nemoćne da formiraju zajednički stav sa Sovjetskim savezom. Hitler ih je izmanevrisao sklopivši tajni pakt sa Rusima 23.avgusta 1939 (Molotov-Ribbentrop). Prvog septembra 1939 njemačka je napala Poljsku. Velike Britanija i Francuska su proglasile rat sa Njemačkom. Poljska je pala do kraja septembra, a Hitler je nastavio mobilizirati. U martu 1940, njemačke snage su umarširale u Dansku i Norvešku a dva mjeseca poslije napale Francusku osvajajući usput Holandiju i Belgiju. Francuska je kapitulirala 22.juna 1940 a Musolini i Italija, politički bliski Hitleru, su stali na njemačku stranu u ratu. Hitler je krenuo na Britaniju, borba koja je trajala do maja 1941. April 1941, Njemačka je napala Jugoslaviju i Rumuniju i uskoro zauzela skoro cijeli Balkan. 22.juna 1941, Hitler je poslao 3 miliona vojnika na Sovjetski savez. Pohod na Sovjetski savez, Operacija Barbarossa, isprva je bio uspješan priključivši Hitleru Baltičke zemlje i Ukrajinu na njegovu mapu osvojenih zemalja. U blizini Moskve, njemačke snage su zaustavljene veoma oštrom zimom i dobro organizovanom odbranom. To je bio prvi veći Hitlerov neuspijeh u drugom svijetskom ratu jer je planirao osvojiti Rusiju u kratkom periodu.

Holokaust

Poseban članak: Holokaust Holokaust] Između 1942 i 1945 SS i saučesnici, tj. kolaboratori, sistematski su ubili oko 3.5 milion Jevreja u koncetracionim logorima. Takođe ogroman broj Jevreja je ubijen manje sistematski, ili je umrlo od izgladnjenosti ili iznemoglosti radeći u radnim kampovima. Pretpostavlja se da je između 5 i 6 miliona Jevreja ubijeno ili umrlo od navedenih razloga u Drugom svijetskom ratu. Osim Jevreja; komunisti, homoseksualci, Romi, hendikepirane osobe, mentalno zaostale osobe, Jehovini svjedoci, anti-nacisti, poljski intelektualci, i drugi; su bili ciljevi u ovom zločinačkom projektu. Eliminacija svih ovih, za naciste nepoželjnih, grupa se generalno naziva Holokaust. Smatra se da je Hitler, zajedno sa Himmlerom, bio idejni tvorac ovog projekta iako nema mnogo dokumenata koji to potvrđuju. To su bili neoficijalni razgovori poslije kojih nisu ostajali tragovi. Na konferenciji u Wannsee-u u blizini Berlina, 20.januara 1942 Hitler je snimljen kako govori: "Jedino eliminacijom Židova možemo vratiti sebi zdravlje".

Poraz i smrt

Jehovini svjedoci] Njemačke snage su prvi veliki poraz doživjele u Staljingradu, u zimu 1941/42. U sjevernoj Africi, saveznici su zaustavili nijemce u njihovom pokušaju da osvoje Suecki kanal i Bliski istok. Ovi porazi su bili glavne prekretnice u II.svijetskom ratu. Poslije toga, Hitlerovi vojničko-taktički potezi su postali iracionalni. Njemačka vojna i finansijska pozicija je uzdrmana, kao i Hitlerovo zdravlje. Lijeva ruka mu je počela nekontrolisano drhtati, neki historičari smatraju da je bolovao od Parkinsonove bolesti. Proglašenje rata Sjedinjenim Američkim državama 11.decembra 1941. dovelo je Hitlera u nezavidnu poziciju. Ratovao je sa najvećom drzavom (Sovjetski savez), najvećom industrijskom i finansijskom silom (SAD) i najvećom imperijom (Britanska imperija). 1943 je njegov saveznik Musolini zbačen sa vlasti, a američke snage su zauzele Siciliju. Sovjeti su počeli napredovati na istočnom frontu. 6.juna 1944 savezničke snage su se iskrcale u sjevernoj Francuskoj (D-Dan). Realisti u Njemačkom vojnom vrhu su vidjeli da je poraz neminovan, nekoliko njih je odlučilo smaknuti Hitlera. Krajem Jula 1944 jedan od njih, Claus von Stauffenberg, podmetnuo je bombu u Hitlerov vojni štab ali je Hitler preživio. Uslijedila su ispitivanja i strijeljanja, oko 4.000 osoba je pogubljeno - pokret otpora je slomljen. Do kraja 1944 Sovjeti su potpuno oslobodili državu i počeli prodirati u centralnu Evropu. Saveznici su nadirali u Njemačku sa zapada. Njemačka je vojno poražena ali Hitler je odbijao pomisao na predaju ili pregovore o predaju. To je rezultiralo daljnjim ratovanjem i razaranjem Njemačke. U aprilu 1945, Sovjeti su bili pred Berlinom. Hitlerovi saradnici su savjetovali bijeg u Austriju ili Bavariju ali on je bio odlučan da umre u glavnom gradu. Dok su se po Berlinu vodile posljednje ulične borbe između Sovjeta i preostalih Njemačkih vojnika, vjeruje se da je Hitler izvršio samoubistvo pucanjem u glavu 30.aprila.1945. Njegovo i tijelo Eve Braun, njegove dugogodišnje saputnice s kojom se vjenčao par dana prije pada Berlina, zakopano je nakon kratkog vremena.(oka)

Relevantni članci

- Prvi Svjetski Rat
- Josef Gebels
- Nacizam
- Vajmarska Republika

Vanjski linkovi

category:Drugi svjetski rat ja:アドルフ・ヒトラー ko:아돌프 히틀러 ms:Adolf Hitler simple:Adolf Hitler th:อดอล์ฟ ฮิตเลอร์

1953

Događaji

1953. u temama

Rođenja

Smrti

ja:1953年 ko:1953년 simple:1953 th:พ.ศ. 2496

Category:Biografije

Ovdje se nalaze biografije poznatih osoba.

Category:Potrebno preuređivanje

Popis članaka na bosanskoj Wikipediji, koje treba preurediti.

Zytoplasma

D'Zytoplasma bezeechent alles wat an enger Zell enthalen ass, ausser dem Zellkär, et erstreckt sech also vun der Membran bis un d'Enveloppe vum Kär. Esou enthält et nieft dem Zytosol (Waasser + geléisten Substanzen) och déi membranéis Organellen. Category:Zytologie ms:Sitoplasma ja:細胞質

blackjack �yciorys accommodation in Glasgow Karty grafiki programy

:: RELATED NEWS ::

List of Planar Symmetry Groups
There are 17 symmetry groups in the plane. See wallpaper group for details.

Rotation # 120px p2 (2222) parallelogrammetic # 100px p4 (442) # 120px p3 (333) # 120px p6

Read More...

Centre Block
The Centre Block is the main building of the three on Parliament Hill in Ottawa, Ontario. The House of Commons and the Senate resides in this building, as well as many of the offices of the members of Parliament (MPs). Also attached is the Library of Parliament and the Pneumocystis carinii pneumonia. It also used to treat or prevent toxoplasmosis. Trimotheoprim-sulfamethoxazole (TMP-SMX, Bactrim) is generally considered first line therapy for PCP or toxoplasmosis. However, atovaquone may be used in patients who cannot tolerate or allergic to TMP-SMX. In addition, atovaquone has the advantage of not causing

Wikipedia:WikiProject Missing encyclopedic articles/es
This is a list of articles in the [http://es.wikipedia.org/ Spanish wikipedia] with at least 3 interwiki links, but no link to the English wikipedia. For many of these entries, it will suffice to add an appropriate wikilink at the Spanish page. For some, an English article has to be written from scratch. __NOTOC__

16

# :es:GNU/Linux - :af:GNU/Linux - :ca:GNU/Linux -
Read More...

Fjords (board game)
Fjord is a German-style board game published in 2005. Unlike other games in the genre, Fjord is strictly limited to two players, dubbed black and white. The game is played in two phases: exploration and expansion. In the first phase, the players place hexagonal tiles on the gaming table in alternating sequence. On some of the tiles they place their four villages. In the second phase, they expand from their villages by placing

Mepron
Atovaquone (Mepron) is a medication used to treat or prevent Pneumocystis carinii pneumonia. It also used to treat or prevent toxoplasmosis. Trimotheoprim-sulfamethoxazole (TMP-SMX, Bactrim) is generally considered first line therapy for PCP or toxoplasmosis. However, atovaquone may be used in patients who cannot tolerate or allergic to TMP-SMX. In addition, atovaquone has the advantage of not causing

H. Russell Potts Jr.
H. Russell "Russ" Potts Jr. (born March 4, 1939) is a Republican state senator in Virginia from Winchester and 2005 Virginia g

Ardingly
The village of Ardingly is located in West Sussex, England approximatly half way between London and the coastal city of Brighton. This area is classified as an Area_of_Outstanding_Natural_Beauty known as the High Weald. This quiet rural village is dormant for most ot the year with notable exception