Home About us Products Services Contact us Bookmark
:: wikimiki.org ::
Evropska Unija

Evropska unija

Evropska unija (skraćeno: EU) je unija (zajednica) dvadeset pet evropskih država. Unija je oformljena pod sadašnjim imenom Ugovorom o Evropskoj uniji (više poznatim pod imenom Mastrihtski ugovor) 1992. godine. Mnogi aspekti EU su postojali i prije potpisivanja ovog ugovora, preko raznih organizacija oformljenih '50. godina dvadesetog vijeka. Političke aktivnosti Evropske unije se ispoljavaju u mnogim sferama, od politike zdravstva i ekonomske politike do inostranih poslova i odbrane. U zavisnosti od razvijenosti svake zemlje ponaosob, organizacija Evropske unije se razlikuje u različitim oblastima. EU je definisana kao federacija u monetarnim odnosima, agrokulturi, trgovini i zaštiti životne sredine; konfederacija u socijalnoj i ekonomskoj politici, zaštiti potrošača, unutrašnjoj politici; i kao međunarodna organizacija u spoljnoj politici. Glavna oblast na kojoj EU počiva je jedinstveno tržište koje se bazira na carinskoj uniji, jedinstvenoj moneti (usvojenoj od strane 12 članica), zajedničkoj agrokulturnoj politici i zajedničkoj politici u sferi ribarstva. 29. oktobra 2004, predsjednici i premijeri evropskih država donijeli su prvi ustav Evropske unije, koji trenutno čeka ratifikaciju pojedinačno svake zemlje potpisnice.

Status

Europska unija je najmoćnija regionalna organizacija koja trenutno u svijetu postoji. Kao što se iz prethodnog može vidjeti, u nekim oblastima gdje su države članice svoj suverinitet prepustile Europskoj uniji, može se reći da je Europska unija federacija ili konfederacija. Unija nema pravo da premjesti dodatna ovlašćenja drugih članica na sebe bez dopuštenja određene članice. Isto tako, određeni broj članica rukovodi samostalno svojim politikama od nacionalnog interesa, kao što su inostrani poslovi, odbrana, valuta. Zahvaljujući ovakvom ustrojstvu, Europska unija se ne može definisati ni kao internacionalna organizacija ni kao konfederacija ili federacija. Moglo bi se reći da je sui generis cjelina. Trenutni i budući status Europske Unije je predmet velike političke pažnje unutar nekih članica EU.

Pravna osnova

Pravna osnova Evropske unije su ugovori između njenih članica. Oni su donošeni tokom godina. Prvi takav ugovor je Ugovor u Parizu (1951) kojim je oformljena Evropska zajednica za ugalj i čelik između šest evropskih zemalja. Ovaj ugovor je istekao prije donošenja docnijih ugovora. Sa druge strane, Rimski ugovor (1957) i dalje traje, poslije njega je donesen Mastrihtski ugovor (1992), koji je Evropsku uniju konstituisao pod tim imenom. Najviše amandmana na Rimski ugovor se ticalo pristupa 10 novih članica 1. maja 2004. Članice EU su se nedavno dogovorile oko teksta Evropskog Ustava koji će, ako se ratifikuje od strane članica, postati prvi zvanični ustav EU zamjenjujući sve dotadašnje ugovore. Ako Ustav ne prođe prilikom ratifikacije svih članica, onda bi možda bilo neophodno ponovo otvoriti pregovore u vezi njegovog donošenja. Većina političara i državnih zvaničnika se slažu oko toga da je sadašnji pred-ustav neodgovarajuć za trenutnih 25 država članica (kao i za buduće). Stariji političari (naročito u Francuskoj) imaju stav da ako ustav ne ratifikuje nekoliko članica treba „nastaviti bez njih“.

Sjedišta institucija Evropske Unije


- Evropska Unija nema zvanični glavni grad, a sjedišta njenih institucija se nalaze u nekoliko različitih gradova. Brisel je sjedište Evropske komisije i Savjeta Evropske Unije (Savjet ministara), kao i domaćin sastanaka i plenarnih zasjedanja Evropskog parlamenta. Brisel se upravo zbog ovoga smatra de fakto glavnim gradom EU.
- Strazbur je sjedište Evropskog parlamenta i domaćin je većine plenarnih zasjedanja.
- Evropski sud pravde i sekretarijat Evropskog parlamenta se nalaze u Luksemburgu.
- Evropska centralna banka je smještena u Frankfurtu.

Trenutna pitanja

Glavna pitanja sa kojima se Evropska unija u ovom trenutku bavi je njeno proširenje na jug i istok, odnosi sa Sjedinjenim Američkim Državama, revizija pravila Pakta za stabilnost i ratifikacija Ustava Evropske unije od strane država članica.

Historija

Pokušaji da se ujedine disparatne nacije Evrope prethode nacionalnoj državi. Oni su se dešavali konstantno kroz historiju kontinenta još od propasti Rimskog Carstva. Franačko carstvo Karlemanija, Sveto Rimsko Carstvo i Poljsko-Litvanski Komonvelt su ujedinili velika prostranstva. Mnogo kasnije, tokom 19. vijeka - carinske unije pod Napoleonom i osvajanja nacističke Njemačke '40. godina dvadesetog vijeka su imala samo trenutno postojanje. S obzirom na izvorne jezičke i kulturne različitosti u Evropi, ovi pokušaji obično su podrazumjevali vojno potčinjavanje nevoljnih i neposlušnih nacija, što bi potom dovelo do nestabilnosti i konačnog neuspjeha. Jedan od prvih prijedloga za mirno ujedinjenje kroz saradnju i jednakost članstva dao je začetnik pacifizma Viktor Igo (1851). Nakon katastrofa Prvog, a zatim i Drugog svijetskog rata, pokretačka snaga za osnivanje Evropske unije (odnosno onoga iz čega će se ona potom razviti) značajno je porasla, vođena željom da se Evropa obnovi i spriječi mogućnost da se takvi užasi rata ikada ponove. Evropska zajednica za ugalj i čelik (oformljena 1951, a koju su činile: Zapadna Njemačka, Francuska, Italija i zemlje Beneluksa) je bila inicijalna kapsula za dalje ujedinjenje Evrope. Prva carinska unija, koja se izvorno zvala Evropska ekonomska zajednica, osnovana je Rimskim ugovorom 1957, a implementirana 1. januara 1958. Kasnije se promjenila u Evropsku zajednicu, koja je sada „prvi stub“ Evropske unije. EU se razvila od trgovačkog sistema do ekonomskog i političkog partnerstva.

Metode

Da bi postigla svoj cilj, Evropska unija želi da oformi infrastrukturu koja prelazi preko državnih granica. Harmonizovani standardi prave veće i produktivnije tržište; a države članice mogu da oforme svoju carinsku uniju bez gubitaka. Na primjer, države čiji građani nikad ne bi pristali da jedu istu hranu mogu i dalje da se dogovore oko standarda. U skorije vrijeme, EU nastavlja da širi svoj uticaj na istok. Primila je nekoliko (10) novih članica, a planira da primi još nekoliko novih u skorijoj budućnosti. Nada je da će to uticati na njihove ekonomije, i političku stabilnost, kao što je to svojevremeno bio slučaj sa Španijom, Portugalom i Grčkom. Dalje proširenje na istok donijelo bi na duge staze značajnu korist u ekonomiji, ali zemlje još dalje ka istoku Evrope još nisu podobne za ulazak u Uniju, naročito zbog njihovih ekonomija. Proširenje Evropske unije bi mnogo značilo za razrješenje poslijeratne krize na području bivše Jugoslavije, kao i na Kipru.

Države članice i proširenja

Od 1. maja 2004. EU ima 25 zemalja članica. Ukupna površina tih 25 zemalja je 3.892.685 km². Da je jedinstvena zemlja, bila bi sedma po redu država u svijetu po površini. Broj građana EU (pod uslovima Mastrihtskog sporazuma) u 25 zemalja je otprilike 453 miliona (mart 2004). Bila bi dakle treća po redu poslije Kine i Indije, da se radi o pravoj državi. U periodu od 1952/1958. šest osnivačkih zemalja EU bile su: Belgija, Francuska, Zapadna Nemačka, Italija, Luksemburg i Holandija. Devetnaest budućih zemalja su joj se pridružile u „talasima proširenja“ koji su dati u slijedećoj tabeli: Godina Države
- 1973. Danska, Republika Irska i Velika Britanija
- 1981. Grčka
- 1986. Portugal i Španija
- 1995. Austrija, Finska i Švedska
- 2004. Kipar, Češka Republika, Estonija, Mađarska, Latvija, Litvanija, Malta, Poljska, Slovačka i Slovenija Napomene:
- Grenland, koji je sastavni dio Danske je na referendumu (1979) napustio sve evropske institucije 1985. godine.
- 1990. godine teritorija i stanovništvo Evropske zajednice su uvećani kada se Istočna Njemačka ponovo ujedinila sa Zapadnom Njemačkom.

Buduće članice, ostale zemlje

Slijedeće proširenje će se desiti 2007. godine, kada će se Bugarska, Rumunija vjerovatno pridružiti EU. Hrvatska je takođe zvanični kandidat, i za vjerovati je da će se pridružiti EU u tom vremenskom periodu. Turska je jedini drugi oficijelni kandidat za koju se ne zna tačan datum prijema. Mnoge države, kao što su Norveška i Švajcarska, ne žele da uđu u EU, ali s njom imaju specijalne sporazume.

Status prekomorskih teritorija

Neke teritorije imaju zvanične odnose sa članicama EU zahvaljujući kolonijalnoj prošlosti, kulturnim vezama ili geografskom položaju. Tu se prije svega misli na prekomorske teritorije Francuske, Španije, Holandije i Velike Britanije. ja:欧州連合 ko:유럽 연합 ms:Kesatuan Eropah simple:European Union th:สหภาพยุโรป zh-min-nan:Europa Liân-bêng

1992

Događaji


- 02. maja - Poceo rat u Bosni i Hercegoviuni
- 15. april - osnovana Armija Republike Bosne i Hercegovine.

1992. u temama

Rođenja

Smrti

Nobelove nagrade

als:1992 ja:1992年 ko:1992년 simple:1992 th:พ.ศ. 2535

Pariz

Pariz glavni grad Francuske oko 15 000 000 stanovnika (Parižana, Parižanki). Grad su osnovali plemena Parsi oko 1200. godine, po kojima Pariz i nosi ime.Pariz je novčarsko,političko,znanstveno središte države,ali i međunarodno središte mode ,kulture i unjetnosti.Pariz je jedan od turistički najposjećenijih gradova svijeta.Stara gradska jezgra nalazi se na otočiću Ille de la Cité tj. Gradskom otoku na Seni,a grad se širio duž obala rijeke. 1200 Category:Glavni gradovi Category:Francuska

1951

Događaji

1951. u temama

Rođenja

Smrti

ja:1951年 ko:1951년 ms:1951 simple:1951 th:พ.ศ. 2494

1957

Događaji

1957. u temama

Rođenja

Smrti

als:1957 ja:1957年 ko:1957년 ms:1957 simple:1957 th:พ.ศ. 2500

2004

2004 je:
- Međunarodna godina Tehnologije
- Međunarodna godina riže
- Međunarodna godina obrazovanja sportom
- Međunarodna godina komemoracije borbe protiv ropstva

Događaji

Mart


- 11. mart - U terorističkom napadu u Madridu poginulo 200 ljudi.
- 29. mart - Bugarska, Estonija, Letonija, Litva, Rumunija, Slovačka, i Slovenija su primljeni u NATO savez.

2004. u temama

Rođenja

Smrti

Nobelove nagrade

ja:2004年 ko:2004년 ms:2004 roa-rup:2004 simple:2004 th:พ.ศ. 2547 zh-min-nan:2004 nî

Frankfurt

Frankfurt (njemački, Frankfurt am Main) je sa 657.126 stanovnika najveći grad u Hessen-u a poslije Berlina, Hamburga, Minhena (München) i Kelna (Köln) peti po velićini u Njemačkoj. Frankfurt je danas jedna od najbogatijih metropola u Evropi. Frankfurt je sjedište Evropske centralne banke i jedan od najvažnijih financijskih tržišta. Kao sajamski grad (Sajam knjige, internacionalni sajam automobila, itd.) je od svjetskog znaćaja. Frankfurt je jedan od najvećih i najvažnijih saobraćajnih čvorova u Evropi. Frankfurtski aerodrom je najveći u Njemačkoj a poslije Pariza i Londona treći po velićini u Evropi. Evropi

Rimsko Carstvo

Rimsko Carstvo je uobičajeni naziv za rimsku državu nakon što ju je preustrojio Oktavijan August u zadnja tri desetljeća prije Isusa. Iako je Rim imao carstvo stoljećima prije Augustove samovladavine, predaugustovska država se obično naziva Rimskom Republikom. Rimsko Carstvo je upravljalo svim heleniziranim državama na Sredozemlju, kao i keltskim područjima sjeverne Evrope. Zadnji rimski car zbačen je 476. godine, ali tada je istočnim područjima već vladao drugi car sa sjedištem u Carigradu, odnosno Istanbulu. Istočno Rimsko Carstvo (Bizant) i dalje je postojalo, iako se postupno smanjivalo, sve do 1453. godine, kad je Osmansko carstvo osvojilo Istanbul. Kasnije države na zapadu (Franačko Kraljevstvo i Sveto Rimsko Carstvo) i na istoku (ruski carevi i Osmansko carstvo) koristile su rimsko državničko nazivlje sve do modernog doba. Golemo naslijeđe Rimskog Carstva vidi se i danas u zapadnjačkim institucijama, pravu, arhitekturi i mnogim drugim područjima života. Vidi i: Rimska kultura

Njemačka

Njemačka (službeno ime: Savezna Republika Njemačka) je država smještena u središnjem dijelu europskog kontinenta, i prostire se između Sjevernog mora i Baltika na sjeveru, te Alpskog planinskog masiva na jugu, dok sa istoka i zapada nema većih prirodnih granica. Zauzima površinu od 357 042 km², i ima blizu 81,3 miliona stanovnika. Glavni grad Njemačke je Berlin (oko 3 miliona stanovnika), veći i važniji centri su: Hamburg, München, Frankfurt, Stuttgart, Köln, Dortmund, Düsseldorf i drugi.

Historija

Njemački jezik i „Germanizam“ postoje više od hiljadu godina, ali je država po imenu Njemačka formirana kao moderna nacionalna država tek 1871. godine, kada je dominacija nad Pruskom propala. Tada je nastao drugi njemački Reich, u historiografiji obično poznat i kao Carstvo. Prvi Reich, poznatiji i kao Sveto Rimsko Carstvo njemačke nacije, je potekao od Karolinškog Carstva (843), koga su osnovali Čarlemanci 25. decembra 800. godine, a koji je trajao sve do 1806. Tokom ovih hiljadu godina, Nijemci su uspješno proširili svoj uticaj uz pomoć katoličke crkve. Godine 1530., pokušaj protestantske reformacije katoličke crkve je propao, što je dovelo do formiranja nove, protestantske crkve, koja je postala nova zvanična religija u mnogim njemačkim državama. Ova događanja su dovela do Tridesetogodišnjeg rata (1618), koji je, kada se završio Westfalskim mirom (1648), učinio da Njemačka postane ekonomski iscrpljena i politički nestabilna. Ovakva situacija je omogućila Napoleonu da 1806. porazi Njemačku. Poslije toga, Francuska je postala krvni neprijatelj Njemačke. U Francusko-pruskom ratu (1870), Njemačka se osvetila Francuskoj, kao i u Prvom svjetskom ratu (1914), kada je invazija na Francusku bila glavni cilj. Sveto Rimsko Carstvo se proširilo tako što je sklopljen savez Njemačke i Austrije, gdje je glavnu riječ imala Njemačka. Između 1815. i 1871. Njemačka se sastojala od mnoštva malih država (39), od kojih je napravljen Njemački savez (Deutscher Bund). Drugi Reich je proglašen u Versaju, 18. januara 1871, poslije poraza Francuske. Ovo je uglavnom bio rezultat Ota fon Bizmarka, njemačkog najprominentnijeg državnika 19. vijeka, koji je bio poznat kao „kulturni borac“ protiv katoličanstva i borac za socijalne reforme. Drugi njemački Reich je okončan Prvim svjetskim ratom, kada je njemački car bio prinuđen da abdicira. Poslije revolucije, konstituisana je demokratska Weimarska Republika. Velika ekonomska moć Njemačke je ostvarena zahvaljujući razultatu Versajskog mira i Velike depresije, što je dovelo do odbacivanja demokratije od strane i lijevo i desno orjentisanih njemačkih građana. Na dvaput održanim izborima 1932., Nacisti su dobili 37,2% glasova u julu, a 33% u novembru. 30. januara 1933., Adolf Hitler je imenovan za kancelara Njemačke, a 23. marta 1933. godine njemački parlament je ukinuo ustav Weimarske Republike. Treći Reich je trajao od 1933. do 1945. i zasnivao se na nacionalsocijalizmu, odnosno nacizmu. 1934. Hitler je preuzeo apsolutnu kontrolu nad vladom, kada je de fakto postao i predsjednik Njemačke. Nakon aneksije Austije (1938), politika anektiranja susjednih teritorija, dovela je do Drugog svjetskog rata, koji je u Evropi otpočeo 1. septembra 1939. kada je Njemačka okupirala Poljsku. Njemačka i njeni saveznici su imali veliku i dobro kontrolisanu vojsku, koja je preuzela kontrolu nad gotovo cijelom teritorijom Evrope. Poslije operacije Barbarosa (napada na Sovjetski Savez) 22. juna 1941. otvoren je drugi front na istoku, kao i napada na Sjedinjene Države, kada je prekršen dogovor o nenapadanju Njemačke na SAD, od strane Hitlera (11. decembra 1941. godine). Od 1941. do 1945. nacistička Njemačka, uz pomoć susjednih kolaboracionista, sistematski je ubila 6 miliona Jevreja i 5 miliona uglavnom Slavena i Roma u Holokaustu. Režim je isto tako ubijao homoseksualce i mentalno retardirane osobe i druge "nesposobne" ljude, ali i politički nepodobne građane (naročito komuniste i socijaliste, ali i religiozne vođe). 8. maja 1945. godine Njemačka je kapitulirala poslije okupacije Berlina od strane ruske Crvene Armije i Zapadnih sila. Prije ulaska ruskih trupa u Berlin, Hitler je izvršio samoubistvo. Rat je rezultirao velikim gubitkom teritorije, etnički je očišćeno 15 miliona Nijemaca sa tih prostora, 45-ogodišnju okupaciju tokom koje je nekadašnja teritorija Rajha podjeljena u Austriju, Zapadnu Njemačku i Istočnu Njemačku. 1948. i 1949. tokom Berlinske blokade, saveznička vojska dopremala je hranu i sirovine u Zapadni Berlin, koji je tokom Hladnog rata postao enklava okružena ruskom željeznom zavjesom. Građani Zapadnog Berlina su s vremenom postali proamerički orjentisani. To je bio rezultat mnogih činjenica, uključujući i jak njemački antikomunizam, američki Maršalov plan za rekonstrukciju Evrope poslije rata, osnivanje Evropske zajednice, i generalno podržavanje prisustva zapadnih vojnih formacija u Zapadnom Berlinu. Novostvorena Zapadna Njemačka je postala najveća ekonomska sila u svijetu. Sovjeti su kontrolisali Njemačku Demokratsku Republiku, koja je bila jedna u nizu socijalističkih satelita Sovjetskog Saveza i članica Varšavskog pakta, sa kontrolom slobodnog kretanja njenih stanovnika. Iznenadno, 13. avgusta 1961. godine, Istočna Njemačka je postavila Berlinski zid između Istočnog i Zapadnog Berlina, i potpuno zatvorila granicu prema Zapadnoj Njemačkoj što je onemogućilo normalno cirkulisanje ljudi. Willy Brandt, zapadnoberlinski gradonačelnik i kasniji zapadnonjemački kancelar, pokušaa je da smire tenzije, ali njegovo praktično priznavanje gubitka historijske Istočne Njemačke je dovelo do kontroverzi, neki Nijemci su smatrali da je izdajnik, dok su mnogi drugi (naročito mladi ljudi) mislili da je heroj. Poslije pada komunizma u Evropi, Njemačka se ponovo ujedinila (1990), što je dovelo do ekonomskih problema koji se osjećaju i danas. Berlin je ponovo postao glavni grad. Porodice, koje su bile dugi niz godina rastavljene, ponovo su se spojile. Kao dio postkomunističkog procesa, otvorene su akte tajne policije. Zajedno sa Francuskom, nova Njemačka igra glavnu ulogu u Evropskoj uniji. Njemačka je država koja se zalaže za zajedničku evropsku politiku, odbranu i sigurnost. Kancelar se redovito poziva na sastanke Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija.

Vlada

Njemačka je ustavna savezna republika, čiji se politički sistem zasniva na Ustavu iz 1949. godine (Grundgesetz – osnovni zakon). U njoj vlada parlamentarni sistem u kojoj kancelar igra najvažniju ulogu, a koga bira parlament. Bundestag, donji dom njemačkog Parlamenta, u istorijskom Rajhstagu Parlament (Bundestag), se bira svake pete godine kombinovanim sistemom neposrednog i proporcionalnog biranja. Šesnaest pokrajina predstavlja federalni nivo Bundesrata (Federalni Savjet), koji je izazvao mnogo polemika na račun odnosa sa Bundestagom zbog neusglašenosti prilikom donošenja odluka i jednog i drugog tijela, što politički sistem čini vrlo komplikovanim. Funkcija šefa države je povjerena predsjedniku, kome je ograničena moć odlučivanja na ceremonijalne i reprezentativne dužnosti. Sudsku vlast uključuje Savezni ustavni sud Njemačke (Bundesverfassungsgericht), Savezni vrhovni sud i nekoliko saveznih sudova, odgovornih za kontolisanje nižih sudova. Svi niži sudovi su napravljeni od strane saveznih država. 1945

Političke podjele

Po ustavu Njemačka je zemlja federativnog karaktera sastavljena od 16 saveznih pokrajina. Najveće su pokrajine Niedersachsen/Donja Saksonija i Bayern/Bavarska, a najmanje po površini gradovi, Bremen, Hamburg i Berlin. Federativni karakter zemlje sa različitim historijskim tradicijama osjeti se i danas, tako da su ne rijetko primjetne razlike u mentalitetu i ponašanju Nijemaca na jugu i sjeveru, odnosno zapadu i istoku.

Geografija

Njemačka se proteže od visokih planina Alpa (najviša tačka Cugšpic 2.962 m) na jugu do obala Sjevernog i Baltičkog mora na sjeveru. Između njih, u centalnom dijelu nalaze se planine umjerenih visina, dok su na sjeveru preovlađujuća niska polja (najniža tačka je Neuendorfer/Wilstermarsch na -3.54 m). Kroz Njemačku teku neke od najvećih rijeka: Rajna, Dunav i Elba. Vrijeme je ponekad nepredvidivo. U sred ljeta moguć je topao dan, a hladan i kišovit odmah sutradan. Ali ekstremne vremenske neprilike su gotovo isključene na području Njemačke osim poplava u dolinama rijeka kada su zimi temperature iznad nule.

Privreda

Njemačka je jedna od vodećih industrijskih zemalja u svijetu, čija se jaka ekonomska moć osjeti i danas u trenucima najnovije svjetske ekonomske krize. Po svome društvenom proizvodu nalazi se na 4. mjestu u svijetu. Regionalne razlike osjete se i u ekonomiji, posebice izmedju istočnih i zapadnih saveznih pokrajina. Ne treba zaboraviti da je Istočna Njemačka blizu 50 godina bila dio socijalističkog sistema, što je podrazumijevalo kolektivno i plansko organiziranje državne imovine. Platežno sredstvo u Njemačkoj je kao i u većini zemalja Europske Unije euro, koji je 2001. zamijenio njemačku marku.

Stanovništvo

Najveći dio stanovnika čine Nijemci, kao i veće grupe građana stranog porijekla, pogotovo u urbanim centrima i na zapadu zemlje. Nijemci su mahom protestantske i katoličke vjeroispovijesti, a slijede ih zatim muslimani i njemački Židovi, kao i niz manjih vjerskih grupacija. U Njemačkoj živi najmanje 7 miliona stranih državljana, u koje spadaju izbjeglice, inostrani radnici (Gastarbeiter) i njihove porodice. Njemačka je glavni cilj političkih i ekonomskih bjegunaca iz mnogih zemalja u razvoju. Na sjeveru živi danska manjina, dok u saveznoj državi Brandenburg živi malobrojna slovenska manjina po imenu Lužički Srbi. Frigijski jezik, koji se smatra najsrodnijim engleskom, govori kao maternji oko 12.000 ljudi u Njemačkoj. U seoskim područjima sjeverne Njemačke raširen je donjosaski jezik. Doseljavanjem se stvorila i znatna turska manjina. Ostale značajne manjine su Rusi, Srbi, Hrvati, Bosanci, Italijani i Poljaci. Njemačka je među prvim zemljama u svijetu po obrazovanju, tehnološkom razvitku i privrednoj proizvodnji. Od kraja 2. svjetskog rata, broj mladih koji upisuju fakultete porastao je više od tri puta, a zanatske i tehničke škole u Njemačkoj spadaju u sam svetski vrh. S prihodima od 25.000 eura po glavi stanovnika, Njemačka je društvo srednje klase. Širokogrudan sistem socijalnog osiguranja omogućuje besplatno zdravstvo, naknade za nezaposlenost i ostale socijalne prednosti. Nijemci su veliki turisti - svake godine milioni Nijemaca putuju u inostranstvo. Židovi

Kultura

Njemačka je kao zemlja uveliko pridonijela svjetskoj kulturi. Tu su rođeni veliki skladatelji ozbiljne muzike, kao: Beethoven, Bach, Brahms i Wagner, klasični pjesnici poput Goethea i Schiller, likovni umjetnici poput Duerera, Ernsta i Beusa, a Njemačka je domovina i filozofa, među kojima su najznačajniji: Kant, Hegel, Marx i Nietsche, te naučnici Einstein, Born i Plank. Njemački jezik, koji se sastoji od nekoliko velikih dijalekata, u 19. stoljeću je bio jezik komunikacije u srednjoj, istočnoj i sjevernoj Evropa, a i danas se uči širom svijeta kao jedan od najvažnijih jezika.

Relevantni članci

Vanjski linkovi

Category:Države Svijeta Category:Njemačka fiu-vro:S'aksamaa als:Deutschland ja:ドイツ ko:독일 ms:Jerman roa-rup:Ghirmânii simple:Germany th:สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี zh-min-nan:Tek-kok

Francuska

Stanovništvo

Tri četvrtine stanovništva Francuske žive u gradovima. Velika većina stanovnika su Francuzi. Domorodačke manjine su Flamanci na krajnjem sjeveru, Bretonci u Bretanji, Baskijci na jugozapadu, Katalonci na istočnim Pirenejima, Elzašani u Elzasu i Korzikanci na Korzici. Ne znaju se tačni podaci o manjinama, jer je pojam "etnička manjina" gotovo nepoznat u Francuskoj. Naime, još od Francuske revolucije država primjenjuje "zakon tla" (droit du sol), koji kaže da su prebivalište i etnički identitet nerazdvojni, tj. onaj tko živi u Francuskoj automatski je Francuzi. Etničke manjine su kroz povijest asimilirane na sve načine, i to vrlo uspješno. Tek je nedavno, i to pod pritiskom Europske Unije, Francuska dala iole važnija prava etničkim manjinama. Službeni jezik je francuski, ali postoji više lokalnih jezika: baskijski, bretonski, katalonski, korzički, flamanski, njemački (elzaški), okcitanski. Francuska vlada i školstvo tek su odnedavno dopustili njihovo korištenje. Regionalni se jezici danas uče u nekim školama, ali francuski ostaje jedini službeni jezik, kako na lokalnoj tako i na državnoj razini. Glavna religija u Francuskoj je katoličanstvo. Više od 80% stanovnika se izjašnjava kao katolici, ali to je zapravo samo tradicionalna vjerska pripadnost, jer najveći dio ljudi uopće ne drži katoličkih obreda, s obzirom da je Francuska još od Francuske revolucije vrlo svjetovna zemlja. Ipak, ona sadrži Lourdes, možda najslavnije katoličko mjesto hodočašća na svijetu. Islam se u zadnjih pedeset godina jako proširio Francuskom zbog muslimanskih doseljenika iz bivših kolonija u sjevernoj Africi. Danas oko 5% stanovništva Francuske prakticira islam. Protestantizam se znatno smanjio nakon progona u 16. i 17. vijeku, pa protestanti danas čine samo 2% stanovništva. Jevreji čine oko 1% stanovništva, što je jedna trećina ukupnog broja Jevreja u Europi. Jevrejska je zajednica oduvijek igrala vrlo važnu ulogu u Francuskoj, kako ekonomski tako i kulturno. Category:Mediteran

Italija

Italija je država u južnoj Europi, smještena je na Apeninskom poluotoku, a pripadaju joj i otoci Sicilija i Sardinija u Sredozemnom moru. Italija graniči sa Austrijom, Francuskom, Vatikanom, San Marinom, Slovenijom i Švicarskom. Italija je članica i jedna od zemalja osnivača Europske unije. Glavni grad je Rim. Italija se sastoji od 20 regija (pokrajina), koje obuhvaćaju 103 provincije. Provincije sadrže više od 8000 općina.

Najveći gradovi

(Stanje: 31. decembar 2004)
- Rim - 2.553.873
- Milano - 1.299.439
- Napulj - 995.171
- Torino - 902.255
- Palermo - 675.277
- Genova - 605.084
- Bologna - 374.425
- Firenca - 368.059
- Bari - 328.458
- Catania - 305.773
- Venecija - 271.251
- Verona - 259.068
- Messina - 247.592
- Padova - 210.821
- Trst - 207.069
- Tarento - 201.349 (Stanje 2001)
- Brescia - 192.164
- Reggio di Calabria - 183.041
- Prato - 180.674
- Modena - 180.110
- Parma - 174.471
- Cagliari - 161.465
- Perugia - 157.842
- Livorno - 155.986
- Reggio nell'Emilia - 155.191
- Foggia - 154.780
- Ravenna - 146.989
- Salerno - 135.818
- Rimini - 134.700
- Ferrara - 131.907
- Sassari - 124.929
- Siracusa - 123.332
- Pescara - 122.577
- Monza - 122.263
- Bergamo - 116.510
- Vicenza - 113.483
- Latina - 111.946
- Forli - 111.495
- Trient - 110.142
- Terni - 108.999
- Giugliano in Campania - 105.951
- Novara - 102.746
- Ancona - 101.797 Category:Mediteran als:Italien ja:イタリア ko:이탈리아 ms:Itali simple:Italy th:ประเทศอิตาลี zh-min-nan:Italia

Danska

Danska je sjevernoevropska država koja se sastoji od mnogih ostrva u Baltičkom moru i poluotoka koji graniči sa Njemačkom. Ukupna površina Danske je 43.094 kvadratnih kilometara. Glavni grad države je Kopenhagen. Ukupno stanovništvo je 5.397.640. Glavna etnička grupa su Danci, dok su glavne manjine Turci, Nijemci, Pakistanci, Bosanci i Eskimi. Glavna religija je protestantizam (evanđeljsko-luteranska crkva).

Historija

Prije nego što su je nastanili Skandinavci, Danska je bila dom Keltima - što je potvrđeno otkrićima ritualnih močvarnih ubistava i pogreba. Najstarije dansko pismo potiče iz 7. vijeka, kada je nastao i novi runski alfabet. Najstariji grad u Danskoj je Ribe iz 810. godine. Sve do 11. vijeka Danci su bili poznati kao Vikinzi, zajedno s Norvežanima i Šveđanima, koji su kolonizirali, napadali i trgovali u svim dijelovima Evrope. Mnogi arheolozi i historičari vjeruju da su Vikinzi otkrili Ameriku na svojim putovanjima od Skandinavije, preko Islanda, zatim do Grenlanda i na kraju do Amerike. U različitim dobima je kralj Danske vladao dijelovima Engleske i Irske, Norveškom, Švedskom, Finskom, Islandom, Francuskom, naročito Normandijom i dijelovima Djevičanskih otoka, Trankebarom u Indiji, dijelovima obala Baltičkog mora i današnjom sjevernom Njemačkom. Scania, Blekinge i Halland su bili dijelovi Danske većim dijelom njene rane historije, ali su pali pod švedsku vlast 1658. godine. Savez s Norveškom raskinut je 1814. godine, kada je Norveška ušla u novi savez sa Švedskom (do 1905.). Danski liberalni i nacionalni pokret postao je značajan 1830-ih godina i poslije evropskih revolucija 1848. godine Danska postaje ustavna monarhija 5. juna 1849. Poslije drugog Šlezviškog rata (danski: Slesvig) 1864. godine, Danska je bila prisiljena ustupiti pokrajinu Schleswig-Holstein Pruskoj, što je bio posljednji poraz koji je ostavio duboke tragove u danskom nacionalnom identitetu. Poslije ovoga Danska je usvojila politiku neutralnosti, zbog čega ostaje neopredijeljena u Prvom svjetskom ratu. Zbog poraza Njemačke, tokom sklapanja sporazuma u Versaillesu, Danskoj je ponuđeno vraćanje pokrajine Schleswig-Holstein. Bojeći se Njemačke odmazde ona je odbila prihvatiti vraćanje Holsteina i inzistirala je na plebiscitu o povratku Schleswiga. Godine 1920., kao rezultat plebiscita, sjeverni Schleswig vraćen je Danskoj. Uprkos neutralnosti, Danska je napadnuta od strane Njemačke (Operacija Weserübung), 9. aprila 1940. godine. Iako u početku sa samostalnom vlašću (koja je završila 1943. zbog rastućeg otpora), Danska je ostala okupirana tokom cijelog Drugog svjetskog rata. Poslije rata Danska je postala jedan od osnivača NATO-a, i 1973. godine, pridružila se EEZ-u (kasnije EU).

Vlada i politika

Danski monarh je trenutno Kraljica Margrethe II. Danskom upravlja izvršna vlast, Vlada, kojom formalno upravlja kraljica, ali realno premijer. Trenutno je Anders Fogh Rasmusen danski premijer. Zakonodavnu vlast ima danski Parlament (na danskom: Folketinget) kao i kralj (u praksi vlada). Državni način uprave u Danskoj je parlamentarizam. Danska je administrativno podjeljena u 13 oblasti (amter) i 271 komunu. Farska Ostrva i Grenland su takođe dio Kraljevine Danske. Obadvije zemlje imaju samoupravu. Treba napomenuti da će se tokom 2007. desiti velika komunalna reforma, gdje će se više komuna ujediniti, a 5 velikih regija će zamjeniti postojeće oblasti.

Geografija

Dansku sačinjava poluostrvo Jutland (danski: Jylland) i 405 ostrva, od kojih je 82 naseljeno. Zemlja se nalazi u Skandinaviji i okružena je Baltičkim morem, Kattegatom i Sjeverni morem, dok na jugu se graniči sa Njemačkom. Dva najveća ostrva su Zeland (danski: Sjælland) i Fyn. Glavni grad Kopenhagen se nalazi na Zelandu i povezan je sa Švedskom novoizgrađenim Øresund-mostom. Takođe je dobra povezanost ostrva trajektima. Danska je većinom ravničarska zemlja s najvećim vrhom Møllehøj (170,86 m).

Privreda

Danska ima modernu tržišnu privredu. Životni standard je vrlo visok, danska kruna je stabilna i vezana uz euro (1 € = 7,6 DKK). Privreda zavisi o vanjskoj trgovini i izvozu (najviše se izvozi: svinjetina, riba i žitarice). Danci su odbili euro na referendumu 2000. godine. Privreda je sindikalizirana; više od 75% radne snage su članovi sindikata. Pravila o radu i platama većinom se dogovaraju između sindikata i poslodavaca, bez uplitanja države.

Stanovništvo

U zemlji živi oko 5.5 miliona ljudi, od kojih skoro četvrtina živi u Kopenhagenu. U Danskoj se govori danski jezik, koji pripada som germanskoj jezičkoj grupi. Danski sačinjavaju mnogi dijalekti, koji često jasno odaju iz kojeg kraja osobe dolaze. Književni danski (rigsdansk) je oficijelno priznat danski jezik, koji se koristi na televiziji, radiju i u školstvu. Pored danskog, govori se i farski, grenlandski (inuit dijalekt), turski, njemački, ali i pakistanski i bosanski. 84.3% stanovnika pripadaju Danskoj Narodnoj Crkvi (Den Danske Folkekirke) koja je jedan od oblika luteranske crkve. Ostatak stanovništva većinom pripada nekim drugim kršćanskim crkvama, dok je 2% stanovništva islamske vjeroispovijesti. U zadnje vrijeme u Danskoj je doživjela procvat stara nordijska religija Asatru koju je danska vlada odobrila kao vjerski pokret. Zbog srbijansko-crnogorske agresije na Bosnu i Hercegovinu, bosanske izbjeglice su počele pristizati u ovu zemlju još 1992. godine. U jeku rata u BiH, broj bh. izbjeglica je dostigao brojku od 20.000 ljudi, dok se danas, po nekim procjenama, nalazi oko 17.000 bosanskohercegovačkih građana u Danskoj.

Kultura

Vjerovatno najpoznatiji Danac je pisac bajki Hans Christian Andersen. Drugi vrlo poznati Danci su: filozof Søren Kierkegaard, fizičar Niels Bohr, književnica Karen Blixen, astronom Tycho Brahe i filmski režiser Lars von Trier.

Relevantni članci

Vanjski linkovi


- [http://www.denmark.dk Službena stranica Danske]
- [http://www.bo-k.dk/dk/ Stara Danska u Cyberspaceu]
- [http://www.visitdenmark.com/ Danski Turistbiro] Category:Države Svijeta als:Dänemark ja:デンマーク ko:덴마크 ms:Denmark simple:Denmark th:ประเทศเดนมาร์ก zh-min-nan:Dan-kok

Irska

Irska je članica Evropske unije. Glavni grad Dublin.

Historija

Vlada

Političke podjele

Geografija

Privreda

Stanovništvo

Broj stanovnika: 3 586 000

Kultura

Relevantni članci

Vanjski linkovi

Category:Države Svijeta

Velika Britanija

Velika Britanija

Velika Britanija je otok u Evropi, u Atlanskom Oceanu. Britanija je stari Rimski naziv a zove se "Velika" zato što postoji i 'Mala' Britanija u Francuskoj. Često se koristi kao sinonim za Ujedinjeno Kraljevstvo a to nije posve točno. Sjeverna Irska je dio Ujedinjenog Kraljevstva a ne Velike Britanije.

Portugal

Portugal je članica Evropske Zajednice. Glavni grad Lisabon.

Vlada

Političke podjele

Geografija

Privreda

Stanovništvo

Kultura

Relevantni članci

Vanjski linkovi

Category:Države Svijeta als:Portugal ja:ポルトガル ko:포르투갈 ms:Portugal simple:Portugal th:สาธารณรัฐโปรตุเกส zh-min-nan:Portugal

Austrija

Austrija je srednjoevropska država koja graniči sa Njemačkom, Češkom, Slovačkom, Mađarskom, Slovenijom, Italijom, Švicarskom, i Lihtenštajnom. Ukupna površina Austrije je 83.858 kvadratnih kilometara. Glavni grad države je Beč. Ukupno stanovništvo je 8.150.836. Od tih otprilike 98% su Austrijanci, dok glavne manjine države su Hrvati i Slovenci. Glavna religija je katoličanstvo kome pripada 73,6% stanovništva. Austrija je članica evropske unije.

Historija

Nakon što su je osvajali Rimljani, Huni, Lombardi, Ostrogoti, Bavarci i Franci, Austrija bila pod vlašću Babenberga od 10. do 13. vijeka, kad su ih naslijedili Habsburgovci. Kuća Habsburg je potom vladala Austrijom sve do 20. vijeka. Nakon ukidanja Svetog rimskog carstva, Austrija je 1867. godine postala dio dvojne monarhije, Austro-Ugarske. Austro-Ugarska se raspala nakon što je izgubila Prvi svjetski rat, pa je nastala Austrija u današnjim granicama. Austriju je pripojila Njemačka 1938. godine ("Anschluss"). Saveznici su nakon 2. svj. rata držali Austriju do 1955. godine, kad je opet stekla potpunu nezavisnost pod uvjetom da ostane neutralna. Ipak, nakon propasti komunizma u Istočnoj Europi, Austrija se politički sve više angažirala, te je 1995. godine postala članica Evropske Unije, a 1999. je uvela valutu euro.

Vlada

Šef države je predsjednik, koji se bira na općim izborima svakih 6 godina. Predsjednik bira kancelara, koji je obično vođa najjače stranke u parlamentu. Austrijski parlament ima dva doma: Bundesrat (savezno vijeće), koji ima 64 predstavnika saveznih država prema broju stanovnika, i Nationalrat (državno vijeće), koji ima 183 zastupnika koji se biraju izravno. Nakon tri desetljeća vlasti socijaldemokrata (SPÖ), 2000. godine je osnovana desna koalicija konzervativne Narodne stranke (ÖVP) i desničarske Slobodarske stranke (FPÖ). Nakon što je unutar FPÖ zavladala gužva oko politike i vodstva stranke, savezni kancelar Wolfgang Schüssel (ÖVP) najavio je 9. aprila 2002. da će opći izbori biti održani prijevremeno, krajem decembra. U izborima od 24. decembra 2002. stranka ÖVP premoćno je pobijedila (42.3% glasova), dok je FPÖ dobio 10.1%. Austrijski parlament (Nationalrat, 183 zastupnika) ima sljedeći sastav:
- 79 zastupnika iz Narodne stranke (ÖVP - Österreichische Volkspartei) (42.3% glasova)
- 69 zastupnika iz Socijaldemokratske stranke (SPÖ - Sozialdemokratische Partei Österreichs) (36.51%)
- 18 zastupnika iz Slobodarske stranke (FPÖ - Freiheitliche Partei Österreichs) (10.1%)
- 17 zastupnika iz Stranke zelenih (Die Grünen) (9.47%) Dana 28. februara 2003. koalicija između ÖVP i FPÖ je obnovljena, a Wolfgang Schüssel (ÖVP) je opet postao savezni kancelar. Njegov zamjenik je bio Herbert Haupt (FPÖ) dok ga nije zamijenio Hubert Gorbach (FPÖ) 20. oktobra 2003. Prije toga su dugo trajali "ispitivački pregovori" ("Sondierungsgespräche") između ÖVP i ostalih najvećih stranaka - FPÖ, SPÖ i Zelenih.

Političke podjele

Austrija je savezna republika i dijeli se na devet saveznih država (Bundesländer). To su: 1 - Gradišće (Burgenland)
2 - Koruška (Kärnten)
3 - Donja Austrija (Niederösterreich)
4 - Gornja Austrija (Oberösterreich)
5 - Salzburg
6 - Štajerska (Steiermark)
7 - Tirol
8 - Vorarlberg
9 - Beč (Wien)

Geografija

Austrijski zapad i jug leže na Alpama. Zbog tih planinskih područja, Austrija je glasovito turističko odredište za zimske sportove. Najviši vrh je Grossglockner (3.798 m), a nakon njega Wildspitze (3.774 m). Sjever i istok zemlje su uglavnom brežuljkasti i ravni. Najveća rijeka je Dunav. Austrija ima pet nacionalnih parkova i šezdesetak prirodnih rezervata. Klima je umjerena, s hladnim zimama i svježim ljetima. Najveći gradovi: Beč (glavni grad), Salzburg, Innsbruck, Graz i Linz.

Privreda

Austrija ima razvijeno tržišno gospodarstvo i visok životni standard. Njeguje dobre veze s gospodarstvima Europske Unije, pogotovo s [Njemačka|Njemačkom]]. Članstvo u EU privuklo je strane investitore, koje posebno privlači položaj Austrije između sadašnjih i budućih članica EU. Sporiji ekonomski rast u obližnjoj Njemačkoj i općenito u svijetu usporio je ekonomski porast na 1.2% u 2001. godini.

Stanovništvo

Službeni je jezik njemački, koji se takodjer govori u Njemačkoj. Ipak, standardni jezik njemackog u Austriji ima razlike u odnosu na varijantu koja se koristi u Njemačkoj. Na primjer, se koriste nekoliko slavenskih riječi (n.pr. kukuruz, kren). Jedan dio državljanina Austrije pripadaju manjinama. Hrvatska je manjina najzastupljenija u Gradišću, gdje živi oko 35.000 Hrvata. U Koruškoj i Štajerskoj živi oko 50,000 Slovenaca. Austrija ima i mnogo radnika-imigranata. Više od tri četvrtine Austrijanaca su katolici. Ostale važne vjere su islam i protestantizam.

Kultura

U Austriji su rođeni mnogi slavni kompozitori, među ostalima Mozart, Johann Strauss otac i sin, Schönberg, Webern i Berg. Treba spomenuti i slavne fizičare Boltzmanna i Schrödingera, filozofe Wittgensteina i Gödela, psihoanalitičara Freuda, pisca Musila i slikara Klimta.

Relevantni članci

Vanjski linkovi

Category:Države Svijeta fiu-vro:Austria als:Österreich ja:オーストリア ko:오스트리아 ms:Austria simple:Austria th:ประเทศออสเตรีย zh-min-nan:Tang-kok

Švedska

Kraljevina Švedska je monarhija u sjevernoj Evropi, članica Evropske unije. Glavni grad Švedske je Stockholm.

Historija

Vlada

Političke podjele

Kraljevina Švedska je administrativno podijeljena na 21 pokrajinu (šv. län; len). Švedske pokrajine

Geografija

Švedska je najmnogoljudnija zemlja Sjeverne Evrope i treća po velčini. Ona se nalazi u istočnom dijelu Skandinavskog poluotoka.Graniči na zapadu sa Norveškom,na sjeveroistoku sa Finskom,dok na istoku izlazi dugim i dobro razuđenim obalama na Baltičko more i Botnički zaliv. Švedska ima površinu od 449.964 km kvadratnih i oko 8,9 miliona stanovnika. Gustina naseljenosti je 20 stanovnika po kilometru kvadratnom. Švedska je etnički homogena,jer Šveđani čine 91% ukupnog stanovništva. Glavni grad je Stockholm sa oko 1,5 miliona stanovnika. Vrste vegetacije tundre-oblasti lišajeva, mahovina, zakržljalog grmlja. Klima u Švedskoj je planinska,ali i oceanska. Klima

Privreda

Stanovništvo

Kultura

Relevantni članci

Švedske pokrajine

Vanjski linkovi


- [http://www.riksdagen.se Švedski parlament - Riksdag]
- [http://www.regeringen.se Švedska vlada] Category:Države Svijeta als:Schweden fiu-vro:Roodsi [[got:

Češka

Češka republika je država u srednjoj Evropi. Graniči na zapadu s Njemačkom, na sjeveru s Poljskom, na istoku s Slovačkom, na jugu s Austrijom. Od 12. Marta 1999. je član NATO a od 1. Maja 2004. član Evropske unije.

Historija

O naseobinama na teritoriji Češke Republike još oko 28.000 godina prije nove ere govori niz arheoloških nalaza. Od trećeg vijeka prije nove ere naseljljavaju je Kelti, a od 1. vijeka i Germani. Sloveni su se na područje Češke Republike doselili u 5. vijeku, a u 7. vijeku oformili Samovo carstvo. Godine 833.na području Moravske, Slovačke, sjeverne Mađarske i zapadnog zakarpatskog kraja nastaje Velikomoravsko carstvo, koja vremenom raste i obuhvata i Češku (890–894), Šleziju, Lužice, Malopoljsku, i deo Mađarske. Velika Morava, od koje se Češka otcjepila 894, nestala je pod udarom Mađara 907. godine. Češka država se rađa u drugoj polovini 9. vijeka, kada je ustoličen prvi češki knez iz dinastije Pržemislovića, Borživoj. U 10. i 11. vijeku država se konsoliduje, pripaja Moravsku i postaje kraljevina. Češka kraljevina bila je značajna regionalna sila, i svoj vrhunac dostiže za vrijeme posljednjih Pržemislovića (Pržemisla II Otakara, Vaclava II), te (i prije svega) moćnog Karla IV iz luksemburške dinastije. Međutim, husitski ratovi u 15. veku, i kasnije tridesetogodišnji rat u 17. vijeku imali su razarajući učinak. 1526. godine na češki tron definitivno stupa dinastija Habzburgovaca, koja je zemlju pripojila Habzburškoj monarhiji. Masovni ustanci su podizani 1547. i 1618. godine. Kada su u maju 1618. godine vladari ubijeni izbacivanjem sa prozora u praškom Hradu (događaj koji se u češkoj historiji označava slikovitim nazivom defenestracija), otpočeo je i tridesetogodišnji rat. Ustanici su poraženi, zarobljeni najoštrije kažnjeni, a zatim se počelo sa nasilnom rekatolizacijom čeških protestanata. Reforme Josifa II 1781. godine donijele su kraj vazalstva i početak vjerske tolerancije. Od kraja 18. vijeka, u češkim zemljama se formira narodni pokret za obnovu češke kulture i jezika, a kasnije ističe i zahtjev za političkom moći. Nakon poraza Austro-Ugarske u Prvom svjetskom ratu, češke zemlje su se osamostalile i zajedno sa susednim Slovacima 28. oktobra 1918. godine formirali novu državu, Čehoslovačku (češki: Československo), tzv. "prvu republiku", koja je obuhvatala i teritoriju zakarpatske Rusije (danas Ukrajine), sa prvim predsednikom Tomašom Garig Masarikom. Pod pritiskom nacističke Njemačke i evropskih sila (Čemberlen: "Donijeli smo Evropi mir za naših života!") od kojih su neke čak ignorisale odbrambene sporazume sa Pragom, Čehoslovačka je u septembru 1938. godine Minhenskim sporazumom Njemačkoj predala širok pogranični pojas Sudeta sa značajnom njemačkom nacionalnom manjinom, a i de fakto cijela predata potpunoj njemačkoj kontroli, uz dogovor da to bude i posljednji njemački zahtjev. Dalje, jug Slovačke i zakarpatska Rusija pripali su Mađarskoj, a jedan dio teritorije (Tješinska oblast) je uzela i Poljska. Nastaje i "druga republika": Slovačka dobija veću autonomiju, a u ime države ulazi crtica: Češko-Slovačka (češki: Česko-Slovensko). Nedugo zatim, 14. marta 1939, Slovačka proglašava nezavisnost, a 15. marta njemačka vojska okupira ostatak zemlje i proglašava Protektorat Češka i Moravska. U maju 1945, saveznici su oslobodili Čehoslovačku, a etnički Nijemci su Benešovim dekretima protjerani u Njemačku i Austriju. Komunisti vlast u Čehoslovačkoj preuzimaju prevratom u februaru 1948; zavode totalitarizam, pridružuju zemlju sovjetskom bloku i 1960. godine mjenjaju ime u Čehoslovačka socijalistička republika (ČSSR). Široki pokret za liberalizaciju 1968, i napori vođstva čehoslovačke komunističke partije da reformišu sistem i stvore "socijalizam sa ljudskim likom", poznati pod nazivom Praško proljeće, ugušeni su 21. avgusta vojnom intervencijom snaga Sovjetskog saveza i svih ostalih zemalja Varšavskog ugovora (izuzev Rumunije). (Česi i dalje pamte podršku koju su tada imali iz SFRJ.) 1. januara 1969. stupio je na snagu i Zakon o federalizaciji ČSSR, kojim je zemlja i formalno ustrojena kao federacija dvije narodne (češke i slovačke) socijalističke republike. Do demokratskih promjena u Čehoslovačkoj dolazi mirnim putem, poslije somotske revolucije 17. novembra 1989., kada je komunistički kongres za predsjednika izabrao književnika i disidenta Vaclava Havela. 1990. godine iz imena obe republike odstranjen je pridjev "socijalistička", a početkom proljeća iste godine zajednička država je preimenovana: u Čehoslovačku Federativnu Republiku (skr. Čehoslovačku) na češkom jeziku, odnosno Češko-Slovačku Federativnu Republiku (skr. Češko-Slovačku) na slovačkom. Nepunih mjesec dana kasnije, 20. marta 1990, ČSFR je ponovo dobila novo puno ime: Češka i Slovačka Federativna Republika; različite skraćenice ostale su nepromenjene. Čehoslovačka je sporazumno prestala da postoji 1. januara 1993. 1999. godine, na pedesetom samitu NATO pakta, Češka Republika je primljena u punopravno članstvo. 1. maja 2004. godine pristupila je i Evropskoj uniji.
- 623/624-658/659 Češka je dio Samove države
- 833-894 Češka je dio Velikomoravske države (Velike Morave)
- 894-1306 Vlada domaće dinastije Přemyslovaca (Přemyslovci)
- 1306-1437 Vlada češko-njemačke dinastije Luksemburga (Lucemburkové)
- 1437-1439 Vlada njemačke dinastije Habskurg (Habsburkové)
- 1471-1526 Vlada poljsko-litvanske dinastije Jagellon (Jagellonci)
- 1526-1918 Vlada njemačke dinastije Habsburg (Habsburkové)
- 1918-1938 Češka dio Čehoslovačke, I. republika
- 1938-1939 Češka dio Čehoslovačke, II. republika (Njemačka okupacija graničnih krajeva)
- 1939-1945 Njemački protektorat Češka i Moravska
- 1945-1992 Češka dio Čehoslovačke
- 1992/1993 raspad Čehoslovačke, češka neovisnost

Politika

Češka je parlamentarna republika na čelu sa predsjednikom (prezident) koji je biran svakih pet godina. Centralna vlast (Parlament) dijeli se na dva doma: Predstavnički dom (Poslanecká sněmovna, 200 člana) i Senat (Senát, 81 člana). Članovi Predstavničkog doma birani su svake četiri godine na cijelodrževnim izborima, članovi Senata svake dvije godine (jedna trećina)u samoupravnim regijama (81 regija) sa mandatom od šest godina.

Geografija

Češki reljef je vrlo raznolik. Na zapadu je velika nizina kroz koju teku rijeke Laba i [Vltava]], te koja je okružena niskim planinama (Sudeti i Krkonoše), na kojima je i najviši vrh države, Snezka (1,602 m). Moravska, istočni dio zemlje, više je brdovita i kao glavnu rijeku ima Moravu ali u njoj izvire i Odra. Rijeke iz Češke teku u tri različita mora: Sjeverno more, Baltičko more i Crno more. Klima je umjerena, ljeta su topla, a zime hladne, oblačne i vlažne. Osjećaju se i morski i kontinentalni utjecaji.

Privreda

Iako najstabilnija i najbogatija među bivšim zemljama Istočnog bloka, Češka se od sredine 1999. oporavlja od recesije. Ekonomija je živnula u 2000-2001. zbog izvoza u EU, pogotovo Njemačku, i zbog investicija iz inozemstva, dok je domaća potražnja sve jača. U budućnosti bi moglo doći do problema zbog neugodno visokih poreznih deficita. Radi se na dovršenju privatizacije bankarstva, telekomunikacija i energetike, što će povećati strane investicije, dok će preustroj velikih kompanija i banaka, te modernije

Stanovništvo

Prema popisu stanovništva iz 2001. godine izjasnilo se 90,4 % stanovništva Češke kao Česi, 3,7 % kao Moravljani, 1,9 % kao Slovaci. Brojne su i manjine Polaka, Nijemaca, Ukrajinaca, Vijetnamaca i Roma. Većina od njih bili su ateisti (59 %), ostali su pripadnici kršćanskih vjera; rimski katolici (26,8 %), češki evangelici (1,1 %), čehoslovački husiti (1 %). Do 1946. godine živjela je u Češkoj brojna grupa Nijemaca (oko 3,5 miliona), koja je bila zbog suradnje sa nacističkim režimom Adolfa Hitlera u vremenu II. svjetskog rata preseljena u Njemačku.

Kultura

Vanjski linkovi


- [http://www.czech.cz/ Zvaničan sajt Češke republike]
- [http://www.hrad.cz/cz/ Znaničan sajt predsjednika Češke republike]
- [http://www.vlada.cz/ Zvanična prezentacija vlade Češke republike]
- [http://www.psp.cz/ Parlament ČR, Zastupnički dom]
- [http://www.senat.cz/ Parlament ČR, Senat]
- [http://www.mzv.cz/ Ministarstvo vanjskih poslova ČR]
- [http://www.mzv.cz/zu/sarajevo/ Ambasada Češke Republike u Sarajevu] Category:Države Svijeta ja:チェコ minnan:Česko simple:Czech Republic zh-cn:捷克共和国

Estonija

Estonija je istočnoevropska država koja graniči sa Letonijom i Rusijom. Ukupna površina Estonije je 45.226 kvadratnih kilometara. Glavni grad države je Talin. Ukupno stanovništvo je 1.408.556. Glavna etnička grupa su Estonci koji čine otprilike 70% stanovništva, dok su glavne manjine Rusi, i Finci. Glavna religija je protestantizam.

Historija

Vlada

Političke podjele

Geografija

Privreda

Stanovništvo

Kultura

Relevantni članci

Vanjski linkovi

Category:Države Svijeta
- ja:エストニア ko:에스토니아 ms:Estonia roa-rup:Estonia simple:Estonia th:ประเทศเอสโตเนีย fiu-vro:Eesti zh-min-nan:Eesti

Latvija

Latvija (Letonija) je pribaltička europska država. Graniči sa Estonijom na sjeveru, Rusijom na istoku, Litvom i Bjelorusijom na jugu. Na zapadu izlazi na Baltičko more.

Historija

Letonci su na teritorij svoje današnje domovine došli već u 2. mileniju pr.n.e. U 12. vijeku organizirali su prve države, ali su one nakon nepunog vijeka postojanja pale pod vlast Njemačkog viteškog reda koji je pokrstio baltičke države i osnovao niz gradova s njemačkim doseljenicima. Međutim, nije bilo njemačke kolonizacije sela tako da je u gradovima prevladavalo njemačko, a u selima letonsko stanovništvo. U 15. vijeku Poljska je preuzela većinu njemačkih posjeda, a u 17. vijeku dio današnje Letonije zaposjela je Švedska. Početkom 18. vijeka na ovaj prostor dolazi nova velesila čiji utjecaj traje gotovo do danas – Rusija. Krajem toga vijeka pod njenom su vlašću bile obje historijske pokrajine današnje Latvije: Livonija (sjeverno od rijeke Zapadna Dvina) i Kurlandija (južno i zapadno od Zapadne Dvine). Dakle, borba velesila za jednu malu zemlju čije je stanovništvo od njenog nastanka sanjalo o nezavisnosti. Taj se san nakratko i ostvario: između dva svjetska rata, od 1918. do 1939. Latvija je bila samostalna. Letonci se danas rado sjećaju tog vremena. No, već početkom Drugog svjetskog rata Latviju je okupirao Sovjetski Savez. Raspadom te države Latvija je od 21. augusta 1991. ponovo samostalna država. Zanimljivo je da je tu samostalnost vrlo brzo (6. septembra 1991.) priznala i službena Moskva.

Vlada

na vlast došao još 1988. godine. Danas, na čelu Letonije je predsjednica Vaira Vīķe-Freiberga. Važnije vladajuće letonske stranke su Demokratska radnička partija Letonije, Nacionalni pokret za nezavisnost, Socijalno demokratska partija Letonije, Letonska Liberalna stranka i druge. Izbori za letonski parlament, Saeima, održavaju se svake četiri godine. Od 1. maja 2004., Letonija je članica Europske unije.

Političke podjele

Latvija je podjeljena na 26 država, zvanih "rajons": Aizkraukles rajons, Aluksnes rajons, Balvu rajons, Bauskas rajons, Cesu rajons, Daugavpils rajons, Dobeles rajons, Gulbenes rajons, Jekabpils rajons, Jelgava rajons, Kraslavas rajons, Kuldigas rajons, Liepaja rajons, Limbazu rajons, Ludzas rajons, Madonas rajons, Ogres rajons, Ogres rajons, Preilu rajons, Preilu rajons, Rezekne rajons, Riga rajons, Saldus rajons, Talsu rajons, Tukuma rajons, Valkas rajons, Valmieras rajons, Ventspils rajons Sedam letonskih gradova imaju poseban status:
- Daugavpils
- Jelgava
- Jurmala
- Liepaja
- Rezekne
- Riga
- Ventspils

Geografija

Latvija ima povoljan položaj, smještena između ostale dvije Baltičke države predstavlja križanje puteva između juga i sjevera, te od Baltika prema istoku. Na zapadu, Latvija izlazi na Baltičko more koje ima jako bitnu ulogu za privredu i ekonomiju čitave države. Obale su slabo razvedene. Na sjeverozapadu se nalazi Riški zaljev koji je ime dobio po glavnom gradu države. Latvija je pretežno ravničarska zemlja, te je reljef uglavnom jednoličan. Idući prema istoku, teren se malo uzdiže. Najviši vrh Letonije je Gaizinkalns visok svega 312 m. Latvija ima mnogo jezera – oko 3000. Većinom su ledenjačka, a najviše ih je na jugoistoku i u priobalnoj nizini. Najveći vodotok je Zapadna Dvina (letonski Daugava) koja teče s Valdajske uzvisine, istog uzvišenja u Rusiji s kojega teku i Volga, Dnjepar i Lovat. Najveći grad je Riga, koji je ujedno i glavni grad države. Još neki važniji gradovi su Liepaja i Daugavpils. Liepaja je poznata po mnogim obilježjima. U njoj se nalazi najveće baltičko brodogradilište, pa se ovaj grad često naziva i Letonskim Liverpoolom. Poznata je i po svojoj glazbenoj tradiciji i koncertima. Na klimu Latvije utječe više faktora; reljef, geografski položaj, otvorenost prema moru (blizina Atlantika) i dr. Zime su hladne, a ljeta umjereno topla. Prosječna godišnja temperatura izosi 26ºC.

Privreda

Letonija je u vrijeme SSSR, od baltičkih zemalja, najviše bila okrenuta industriji i to pretežno elektrotehničkoj i strojarskoj koje su proizvodile za potrebe sovjetske vojske. Raspadom Sovjetskog Saveza i odlaskom planske ekonomije, pad su zabilježili svi privredni aspekti pa je standard osjetno pao. No već od 1994. prilike se znatno popravljaju – zbog širokih reformi i strane pomoći. Danas bruto društveni proizvod raste po stopi od dojmljivih 7.4% godišnje, a stopa nezaposlenosti iznosi relativno niskih 8.6% (2003.). Industrijska proizvodnja raste po stopi od čak 8% (2003.). Ipak, velik broj mladih ljudi odlazi u inozemstvo na rad, od čega vrlo velik broj u Irsku, što je ipak, gladajući sa strane geografa i ekonoma, nepotrebno. "Dublin je postao Letonski grad"- rekli bi Letonci.

Stanovništvo

Najbrojnije stanovništvo Letonije čine Letonci, 58%. Značajnu ulogu imaju i Rusi, njih 30%. Od ostalih naroda ovdje žive Bjelorusi, Litvanci, Ukrajinci, Poljaci i dr. Zbog prisutnosti Nijemaca tokom historije, Letonci se vjerski izjašnjavaju kao protestanti (po učenju Martina Luthera), odnosno katolici.

Jezik

Letonski jezik spada u grupu baltičkih jezika i službeni je jezik u Letoniji. Ipak, postoje nesuglasice. Dio ruske nacionalne manjine se ne slaže sa učenjem letonskog u školama, tvrdeći da je za vrijeme SSSR-a, u svim njegovim članicama, ruski bio službeni jezik. Bilo kako bilo, na ulicama možete čuti narod kako govori i letonskim i ruskim jezikom. Letonski je jako zanimljiv jezik. Ima 33 glasa i abeceda mu je slična našoj. Postoje glasovi slični našima, ali se drukčije pišu, npr. glas Ķ odgovara nasem glasu Ć itd. U letonskom jeziku moze se naći i dosta tuđica iz njemačkog, španjolskog i slavenskih jezika.

Kultura

Bitan utjecaj na letonsku kulturu imali su historijski i društveni razlozi, što je najviše osjetno na arhitekturi građevina u većim gradovima, npr. u Rigi. Katedrale i crkve građene su u njemačkom stilu. Kod gmuzike, velika se pažnja posvećuje tradicionalnoj muzici, ali ni moderna, zabavna muzika nije zapostavljena. Grad Lijepaja, naziva se još i gradom rockera jer iz njega potječu najpoznatiji letonski rockeri svih vremena: Fomins & Kleins, Livi i dr.

Relevantni članci

Vanjski linkovi

Turizam
- [http://www.lv Dobrodosli u Letoniju]
- [http://www.latviasonline.com Latvia Online]
- [http://www.riga.lv Riga Online] Televizija
- [http://www.ltv.lv Letonska televizija]
- [http://www.lnt.lv LNT] Muzika
- [http://www.livi.lv Livi]
- [http://www.fominsunkleins.lv Fomins & Kleins] Politika
- [http://www.president.lv Kabinet predsjednika]
- [http://www.saeima.lv Parlament Letonije]
- [http://www.mk.gov.lv Kabinet ministara] Category:Države Svijeta

Malta

Historija

mala je lipa

Vlada

Političke podjele

Geografija

Privreda

Stanovništvo

Kultura

Relevantni članci

Vanjski linkovi

Category:Države Svijeta

Categoria:Revistas de Cabo Verde

Cabo Verde Categoria:Cultura de Cabo Verde

nauka programy praca w anglii gambling darmowe statystyki










































:: RELATED NEWS ::
Little Jimmy Dickens
Little Jimmy Dickens (
- 19. Dezember 1920 in Bolt, West Virginia) ist ein US-amerikanischer Country-Sänger, der in den fünfziger und sechziger Jahren zu den beliebtesten Stars der Country-Szene zählte

Anfänge

Jimmy wuchs als jüngstes von dreizehn Kindern auf einer Farm in West Virginia auf. Schon früh träumte er von einer Karriere als Country-Musiker. Im Alter von siebzehn Jahre gel
Gemeiner Liguster
Der Gewöhnliche Liguster (Ligustrum vulgare L.) (auch Gemeiner Liguster, Hartriegel, Rainweide, Beinholz, Tintenbeerstrauch, Zaunriegel) ist eine Strauchart, die zu den Ölbaumgewächsen (Oleaceae) gehört.
Er ist die einzige in Eur
Intergenerative Belastungsrechnungen
Die intergenerative Belastungsrechnung (englisch (inter)generational accounting), auch Generationenrechnungswesen, stellt Instrumente zur Überprüfung der Generationengerechtigkeit bereit. Hierbei werden Teilaspekte der Fiskalpolitik beleuchtet. Als intergenerativ ausgewogene Politik gelten Maßnahmen, die dazu führen, dass kommende Generationen einem ebenso hohen Nettosteuersatz ausgesetzt sind, wie die heutige. Ka
Jens Heppner
Jens Heppner (
- 23. Dezember 1964 in Gera) ist ein ehemaliger deutscher Radrennfahrer. Heppner, der 1974 mit dem Radsport begonnen hat, fuhr zwischen 1992 bis 2002 für das Team Telekom. Seit 2003
Intergenerational Accounting
Die intergenerative Belastungsrechnung (englisch (inter)generational accounting), auch Generationenrechnungswesen, stellt Instrumente zur Überprüfung der Generationengerechtigkeit bereit. Hierbei werden Teilaspekte der Fiskalpolitik beleuchtet. Als intergenerativ ausgewogene Politik gelten Maßnahmen, die dazu führen, dass kommende Generationen einem ebenso hohen Nettosteuersatz ausgesetzt sind, wie die heutige. Ka
Intergenerative Belastungsrechnung
Die intergenerative Belastungsrechnung (englisch (inter)generational accounting), auch Generationenrechnungswesen, stellt Instrumente zur Überprüfung der Generationengerechtigkeit bereit. Hierbei werden Teilaspekte der Fiskalpolitik beleuchtet. Als intergenerativ ausgewogene Politik gelten Maßnahmen, die dazu führen, dass kommende Generationen einem ebenso hohen Nettosteuersatz ausgesetzt sind, wie die heutige. Ka
Generational Accounting
Die intergenerative Belastungsrechnung (englisch (inter)generational accounting), auch Generationenrechnungswesen, stellt Instrumente zur Überprüfung der Generationengerechtigkeit bereit. Hierbei werden Teilaspekte der Fiskalpolitik beleuchtet. Als intergenerativ ausgewogene Politik gelten Maßnahmen, die dazu führen, dass kommende Generationen einem ebenso hohen Nettosteuersatz ausgesetzt sind, wie die heutige. Ka
Zentralwirtschaft
Der Begriff Planwirtschaft beschreibt eine Art des Wirtschaftens, bei der im Voraus gemeinsam festgestellt wird, welche summierten Bedürfnisse innerhalb der planenden Wirtschaftseinheit bestehen oder zu erwarten sind, was zur Deckung dieser Bedürfnisse an Produktion nötig ist und wie diese sinnvollerweise organisiert wird. Über die Art und Weise, wie die Vorausplanung von Bedarf und Produktion stattfindet, sagt der Begriff Planwirtschaft selbst noch nichts. Die Planwirtschaft steht damit im Gegensatz zur Marktwirtschaft, in der verschi
Gemeiner Schneeball
Der Gemeine Schneeball (Viburnum opulus), auch Herzbeer, Blutbeer, Drosselbeerstrauch, Geißenball, Gewöhnlicher Schneeball, Glasbeere, Schlangenbeere, Wasserholder, Wasser-Schneeball genannt, ist ein Strauch aus der Gattung der Schneeball (Viburnum).

Beschreibung

Der wohlriechende Strauch kann 1,5 bis 4 m hoch werden. Die gegenständigen, gestielten Blätter sind 3- bis 5-lappig und auf beiden Seiten gleich grün gefärbt. In Trugdolden stehen die weißen Bl
Aussenstation
Eine Außenlaststation ist eine Vorrichtung an einem Luftfahrzeug, im Allgemeinen einem Flugzeug oder Hubschrauber, die es erlaubt, eine Nutzlast außerhalb des Rumpfes so zu befestigen, dass sie während des Flugs sicher transportiert werden kann. Während in seltenen Fällen die Last auf dem Flugzeug transportiert wird (etwa beim Space Shuttle), werden
All Rights Reserved 2005 wikimiki.org