:: wikimiki.org ::

Mars

Mars

Mars, crvena planeta, je četvrta planeta u Sunčevom sistemu. Naziv je dobio po Marsu, starorimskom božanstvu rata i poljoprivrede koje je u grčkoj mitologiji poznato pod imenom Ares. Važno je napomenuti i da treći mjesec u godini, mart, također vodi porijeklo od riječi Mars. Poznat je jos od prahistorijskih vremena i ne zna se pouzdano ko ga je prvi otkrio. Stari Egipćani su ga zvali "Horus Crveni" i zbog njegovog retrogradnog kretanja su za njega govorili da "putuje unatrag". Drevnim Arapima je bio poznat pod imenom "Al-Kahira", po čemu je i sam glavni grad Egipta Kairo kasnije dobio ime. U drevnoj indijsko-vedskoj astrologiji, Džiotišu, na jeziku sanskrit se pominje pod imenima Mangal (Sretni), Angaraka (Gorući ugalj) i Kudža (Divni). Sumerci su ga zvali Lahmu i ujedno je smatran jednim od prvobitnih božanstava.Otkrićem teleskopa bilo je moguće opservirati ovu planetu, ali uz mnoge poteškoće s obzirom na to da je Mars vrlo mali u odnosu na Zemlju koja je nešto veća. Još uvijek se pominje u raznim djelima pisaca naučne fantastike i najpoželjnije je mjesto za ljudsku kolonizaciju u budućnosti. Ljudsko biće sve do danas nije kročilo na Mars, ali su slate mnogobrojne svemirske letjelice sa Zemlje, u čemu su posebno imali učešća Amerikanci i Rusi. Prva svemirska letjelica koja je posjetila Mars bila je Mariner 4 godine 1986. Nakon nje su uslijedile misije Marsa 2 i dvaju Vikinga 1976. godine. Dvadeset godina poslije, 4.jula 1997. godine, na Mars je uspješno sletio Mars Pathfinder, a već 2004. god. dvije svemirske ekspedicijske sonde "Spirit" i "Opportunity" su također sletjele na ovu planetu šaljući mnoštvo geoloških podataka i zanimljivih fotografija, i još uvijek vrše svoju funkciju na njemu. Tri orbitalne letjelice Global Surveyor, Mars Odyssey i Mars Express su isto tako još u misiji.

Fizikalne karakteristike

Mars je manji od Zemlje i ima ekvatorijalni poluprečnik od 3397 km i polarni poluprečnik oko 3375 km, a uz to je od nje i lakši i ima masu od 6,4185 × 10²³ kg, za razliku od Zemljine čija je jednaka 5,9736 × 10²⁴ kg. Može biti maksimalno udaljen od Sunca za oko 206,62 × 10⁶ km (perihel) i minimalno 249,23 × 10⁶ km (afel). Marsu treba oko 686,973 tropskih dana da napravi puni krug oko Sunca krećući se prosječnom brzinom od 24,13 km/s, i oko 24,6597 sata da se okrene oko svoje ose, što predstavlja zapravo prosječnu dužinu dana na Marsu.

Marsovi omotači

Mars ima dva omotača: čvrsti omotač - litosferu i vazdušni omotač - atmosferu, i za razliku od Zemlje, nema vodenog omotača (hidrosfere), pa samim time ni živoga svijeta (biosfere). Marsova litosfera nije u potpunosti istražena. Opservacije magnetskih polja na Marsu pomoću letjelice Mars Global Surveyor su pokazale da su dijelovi njegove kore magnetizirani različito u raznim ljuskama koje su širine oko 160 km i 970 km debljine, slično kao što je pronađeno na dnu zemaljskih okeana. Jedna interesantna teorija iz 1999. godine kaže da bi ove ljuske mogle biti dokaz davnih pokreta tektonskih ploča na Marsu, mada se ovo još nije dokazalo. Ako bi to bilo tako, onda bi pomenuti procesi mogli potpomoći njegovu atmosferu, koja je sama po sebi slična Zemljinoj, da transportira ugljikom bogate stijene na površinu, dok bi prisustvo magnetnog polja pomoglo pri zaštiti planete od kosmičkog zračenja. Predlažu se i druga objašnjenja. Svemirska sonda "Opportunity" je otkrila prisustvo hematita na Marsu u obliku malih sfera ili sferula u Meridijanskoj dolini (lat. Meridiani Planum). Sferule su prečnika samo nekoliko milimetara i vjeruje se da su nastale kao stjenoviti nanosi pri vlažnim uvjetima prije više miliona godina. Pronađeni su i drugi minerali koji su sadržavali sumpor, željezo ili brom kakav je npr. jarozit. Ovaj i druge dokaze je provodila grupa od 50 naučnika koja je 9. decembra 2004. godine u časopisu "Science" objavila da "je u prošlosti na Marsovoj površini bila povremeno prisutna tekuća voda u Meridijanskoj dolini i da su je s vremenom apsorbovali donji dijelovi površine. Budući da je tekuća voda ključni preduslov za život, izvodimo zaključak da su uslovi u Meridijanskoj dolini bili pogodni za život određeni period u Marsovoj prošlosti". Na suprotnoj strani planete na "Kolumbijskim bregovima" (Columbia Hills), svemirska sonda Spirit je pronašla mineral getit, koji za razliku od hematita nastaje samo u prisustvu vode, što ide u prilog i drugih dokaza za egzistenciju vode. 1996. godine istraživači su proučavajući meteorit ALH84001, za koji su bili uvjereni da potiče s Marsa, iznijeli bitne karakteristike koje su pridružili mikrofosilima izostalim iza iščezlog života na Marsu. Kao 2004. godine, interpretacija je ostala kontraverzna bez ikakve vidljive saglasnosti. Marsova atmosfera je veoma tanka: površinski atmosferski pritisak iznosi svega 750 Pa. Ipak, debljina atmosferskog sloja je oko 11 km, što je nešto više od Zemljinog koji iznosi 6 km. Marsovu atmosferu sačinjavaju: ugljični dioksid (95,32%), azot (2,7%), argon (1,6%), kiseonik (0,13%), ugljični monoksid (0,07%), vodena para (0,03%), azotni oksid (0,01%) i neon, kripton, ksenon, ozon i metan s 0,14%. Posljednji pomenuti metan je otkriven 2003. godine u atmosferi zemaljskim teleskopima i moguće je da je Mars Express Orbiter potvrdio tu njegovo prisustvo u Martu 2004. godine. Prisustvo metana na Marsu je veoma intrigantno, jer on kao nestabilan gas pokazuje da tu mora biti (ili je bilo u zadnjih nekoliko stotina godina) izvora gasa na ovoj planeti. Vulkanska aktivnost, udari kometa i egzistencija živih bića u obliku mikroorganizama kakvi su metanogeni su također mogući ali još kao nepouzdani izvori. Metan se pojavljuje u slojevima, što nagovještava da se brzo raspršio (te se tako vjerovatno neprestano oslobađao u atmosferu) prije nego što je imao vremena da postane uniformno raspoređen u atmosferi. Planira se potraga za ostalim sličnim gasovima koji bi mogli nagovjestiti koji izvori su vjerovatniji; kao što u Zemljinim okeanima biološka produkcija metana koja teži biti propraćena prisustvom etana, dok je vulkanski metan propraćen prisustvom sumpornim dioksidom. Osim toga što se metan oslobodio i raspršio, drugi vidovi atmosfere su također dinamični, s vodenom parom koja se kreće s jednog na drugi uz smjenu ljeta i zime, uzrokujući uzdizanje mraza nalik onome na Zemlji i velikih cirrus oblaka sastavljenih od vodenih kristalića leda koje je fotografisala svemirska sonda "Opportunity" 2004. godine.

Topografija

Dihotomija Marsove topografije je iznenađujuća: sjeverne ravnice izravnane lavom se pomjeraju suprotno od južnih visija izrovanih rupama i kraterima kao posljedica udara kometa u prošlosti. Marsova površina, kao što se vidi sa Zemlje, je dosljedno podijeljena na dvije vrste površina, s različitim albedom. Bljeđe ravnice prekrivene prašinom i pijeskom bogatim crvenkastim željezovim oksidima su se nekada smatrali Marsovim "kontinentima" i data su im imena kao Arabia Terra (Zemlja Arabija) i Amazonis Planitia (Amazonski bazen). Tamni oblici su se smatrali morima, odakle i potiču njihova imena kao Mare Erythraeum (Eritrejsko more), Mare Sirenum (Sirensko more) i Aurorae Sinus (Zaliv Aurora). Najveci tamni oblik koji se moze vidjeti sa Zemlje je Syrtis Major (Velika Sirtida). Marsove polarne kape sadrže zamrznutu vodu i ugljični dioksid. Ugasli vulkan, Olympus Mons (Planina Olimp), je najveća planina u Sunčevom sistemu čija visina iznosi oko 27 km. Nalazi se u pustom planinskom predjelu zvanom Tharsis (Tarza), koja sadrži nekoliko velikih vulkana. Postoji još nekoliko manjih planina na Marsu ali je Olympus Mons najimpresivniji. Mars ima i najveći sistem kanjona u sunčevom sistemu koji je poznat pod imenom Valles Marineris (Marinerova dolina) ili Marsova brazda, koja je duga oko 4000 km i duboka oko 7 km. Također je i izbrazdan mnoštvom impaktnih kratera. Najveći od njih je impaktni bazen Hellas (Helada), prekriven svijetlim crvenim pijeskom. Radna grupa za nomenklaturu planetarnih sistema Internacionalne Astronomske Unije ima pravo imenovanja oblika Marsovih povrsina. Kada je u pitanju Marsova kartografija važno je pomenuti sljedeće značajne pojmove: Nulti nivo. Pošto Mars nema okeana pa samim tim ni 'morskog nivoa', mora se definisati površina nultog nivoa ili površina osnovne gravitacije. "Podatak" je odabran da odgovara pravcu gdje je atmosferski pritisak jednak 610 Pa (6,1 mbar), što čini prosječno 0,6% Zemljinog površinskog atmosferskog pritiska. Nulti meridijan. Marsov ekvator je definisan njegovom rotacijom, ali je specificirana i lokacija njegovog primarnog meridijana, kao što je to slučaj sa Zemljom, prema izboru proizvoljne tačke koju su prihvatili kasniji posmatrači. Njemački astronomi Wilhelm Beer i Johan Heinrich Mädler su odabrali malu kružnu oznaku kao referentnu tačku kada su pravili prvu sistematsku kartu Marsovih predjela 1830.-1832. godine. Godine 1877. njihov prijedlog je usvojio italijanski astronom Giovanni Schiaparelli (Đovani Skjapareli) kao primarni meridijan dok je radio na svojim znamenitim kartama Marsa. Nakon što je svemirska letjelica Mariner 9 pribavila obimni broj fotografija Marsa 1972. godine, mali krater (kasnije nazvan Airy-0), a koji se nalazi u Sinus Meridianiju ("Srednjem zalivu" ili "Meridijanskom zalivu") duž Beer-Mädlerove linije, je odabrao Merton Davies (Merton Dejvis) iz RAND korporacije da pribavi što precizniju definiciju 0,0⁰ longitude kada je uspostavio kontrolnu tačlu geografske mreže.

Marsovi sateliti

Mars ima dva satelita: Fobos i Demos koji su plimski blokirani Marsom (tj. uvijek su jednom stranom okrenuti prema njemu). Pošto se Fobos brže okreće oko Marsa nego što on se vrti oko svoje ose, plimske sile sporo ali konstantno umanjuju njegov orbitalni radijus (poluprečnik orbite). U nekoj tački u budućnosti gravitacione sile će razbiti Fobos (v. Rocheova granica). Demos, s druge strane, je dovoljno daleko da se namjesto toga njegova orbita sporo povećava. I jedan i drugi satelit je otkrio američki astronom Asaph Hall (Asaf Hol) 1877. godine, a dobili su imena prema likovima Fobosu i Demosu iz grčke mitologije, sinovima grčkog boga Aresa.

Vanjski linkovi

- [http://encyclopedia.thefreedictionary.com/Mars%20%28planet%29 Engleski stručni rječnici i Enciklopedija od Farlexa - poglavlje Mars]
- [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/planets/marspage.html NASA-ini podaci o Marsu] Category:Sunčev sistem ja:火星 ko:화성 ms:Marikh nb:Mars (planet) simple:Mars (planet) th:ดาวอังคาร

Zemlja

Zemlja je planeta na kojoj živi čovjek i jedina nama poznata planeta na kojoj postoji život. Ona je treća planeta po udaljenosti od Sunca i najveća terestrijalna planeta u Sunčevom sistemu. Planeta Zemlja ima jedan prirodni satelit, Mjesec. Smatra se da je Zemlja nastala prije otprilike 4,5 milijardi godina. NAPOMENA: Riječ zemlja ima još dva značenja - tlo i država

Atmosfera

Zemljina atmosfera sastoji se od više slojeva, a proteže se više stotina kilometara iznad površine. Sastavljena je od 78% dušika, 21% kisika, 1% argona, te nešto vodene pare, karbon dioksida i drugih plinova. Slojevi atmosfere:
- troposfera je najdonji i najgušći dio atmosfere u kojem se događaju sve vremenske pojave. U ovom sloju temperatura opada s visinom. Sadrži velike količine vodene pare.
- stratosfera sadrži ozon koji nas štiti od štetnog zračenja iz Svemira. Temperatura je u nižim slojevima stratosfere stalna, a u višim slojevima raste. Vjetrovi koji pušu u stratosferi dostižu brzine od nekoliko stotina km/h.
- mezosfera je sloj u kojemu dolazi do naglog pada temperature.
- jonosfera (termosfera) sadrži jone, električki nabijene čestice. U ovom se sloju pod utjecajem Sunčevog vjetra stvara polarna svjetlost. Temperatura raste, sve do visine 400 km.
- egzosfera je prijelazno područje prema vakuumu. Ovo je sloj s vrlo razrijeđenim plinom, prostire se iznad 400 km visine. Prelazna područja između slojeva atmosfere su tropopauza, stratopauza i mezopauza.

Biosfera

Koliko je do sada poznato, Zemlja je jedino mjesto na kojem postoji život. Životni oblici čine biosferu planete. Smatra se da je razvoj biosfere na Zemlji započeo prije otprilike 3,5 milijardi godina. Životne zajednice (biomi) nastanjuju gotovo cijelu površinu Zemlje, od vrlo rijetko nastanjenih arktičkih i antarktičkih područja, do gusto naseljenih područja oko ekvatora.

Hidrosfera

Zemlja je jedina planeta u Sunčevom sistemu na čijoj površini ima tečne vode. Voda pokriva 71% Zemljine površine. Najveći dio vodenih površina su morske (97%), a manji dio čini slatka voda (3%). Tekuća voda održava se na površini Zemlje zahvaljujući spoju odgovarajućih pogodnih uvjeta: orbite oko Sunca, vulkanizma, gravitacije, efekta staklenika, magnetskog polja i atmosfere bogate kisikom. Zemljina orbita nalazi se izvan područja u kojem je dovoljno toplo da bi se održala tečna voda. Bez malog efekta staklenika koji zadržava toplotu u atmosferi, voda na Zemlji bi se zaledila. Paleontološki nalazi upućuju na razdoblje u Zemljinoj historiji u kojem je privremeno nestao efekt staklenika, a površina se smrznula tokom 10 do 100 miliona godina. Na planetama poput Venere vodena para se pod uticajem ultraljubičastog svjetla razlaže na vodik i kisik, vodik se ionizira i (djelovanjem Sunčevog vjetra) odlazi iz vanjskih slojeva atmosfere. Oslobođeni kisik se veže u mineralne spojeve na površini. Ovaj proces je spor, ali se smatra da je glavni razlog zbog kojega na Veneri nema vode. Na Zemlji ozonski omotač apsorbira većinu ultraljubičastog zračenja u višim slojevima atmosfere i smanjuje opisani proces. Osim toga, magnetosfera štiti ionosferu od izravnog uticaja Sunčevog vjetra. Vulkanski procesi stalno izbacuju vodenu paru iz unutrašnjosti. Procijenjeno je da minerali u Zemljinom plaštu sadrže 10 puta više vode nego je ima u oceanima, iako većina nje nikada neće biti oslobođena.

Unutrašnjost

Sastav Zemlje
Željezo	34.6%
Kisik	29.5%
Silicij	15.2%
Magnezij	12.7%
Nikal	2.4%
Sumpor	1.9%
Titan	0.05%

Slično kao i kod drugih terestrijalnih planeta, unutrašnjost Zemlje je podijeljena u više slojeva:
- vanjska kruta kora
- tečni omotač (plašt)
- tečno vanjsko jezgro
- unutrašnje kruto jezgro

Kora

Kora je vanjski sloj Zemlje, dubine 5 do 35 km. Sastavljena je od silikatnih stijena. Na granici kore i omotača nalazi se Moho-sloj, poznat i kao Mohorovičićev diskontinuitet prema hrvatskom naučniku Andriji Mohorovičiću. Materijal iz unutrašnjosti stalno izlazi na površinu kroz vulkanske otvore i pukotine na okeanskom dnu. Većina Zemljine površine je mlađa od 100 miliona godina, dok su najstariji dijelovi kore stari 4,4 milijarde godina.

Omotač

Ispod kore, do dubine 2900 km nalazi se omotač. Sastoji se od spojeva bogatih željezom i magnezijem. S dubinom raste i pritisak, a s pritiskom se mijenja i tačka topljenja. Stijene u višim slojevima nalaze se u polurastopljenom, plastičnom stanju, a u većim dubinama su krute. Materijal se kreće ("teče") vrlo sporo zbog visoke viskoznosti.

Jezgro

Kako je prosječna gustoća Zemlje 5515 kg/m³, a gustoća materijala na površini samo oko 3000 kg/m³, očito se gušći materijal mora nalaziti u jezgru. U vrijeme nastajanja Zemlje, prije 4.5 milijardi godina Zemlja je većinom bila rastopljena. U procesu koji nazivamo diferencijacija teži elementi su potonuli prema središtu, a lakši su se skupili uz površinu. Zato je jezgra sastavljena uglavnom od željeza (80%), nikla i silicija. Jezgro dijelimo u dva dijela, unutrašnju kruto jezgro poluprečnika oko 1250 km i vanjsko rastopljeno jezgro koje se pruža do poluprečnika 3500 km. Smatra se da je unutrašnje jezgro u kristalnom obliku, a vanjska sastavljena od tekućeg željeza i nikla. Smatra se da strujanje ovog rastopljenog metala (i miješanje koje nastaje zbog Zemljine rotacije) stvara Zemljino magnetsko polje. Category:Sunčev sistem ja:地球 ko:지구 minnan:Tē-kiû ms:Bumi simple:Earth

Afel

Afel je najveća udaljenost planete od Sunca. ja:近地点・遠地点

Sumpor

Sumpor (S, latinski sulphur) je nemetal VIA grupe. Stabilni izotopi sumpora su: ³²S, ³³S, ³⁴S i ³⁶S. Sumpor je neophodan za život čovjeka. Ulazi u sastav dvije aminokiseline kao i u mnoga bitna biološka jedinjenja, kao što su na primjer vitamini. Važnija jedinjenja sumpora su sumporna kiselina, sumporasta kiselina, njihove soli, sumpor(IV)oksid i sumpor(VI)oksid. Poznati su i oksidi sumpora: S₂O(I) , SO(II) i SO₄(VI). Sumpor se javlja i u čistom bliku i u obliku minerala sulfida i sulfita. Sem iz sumpornih ruda sumpor se u velikoj količini dobija i prečišćavanjem kamenog uglja i prečišćavanjem industrijskog pepela.

Primjena sumpora

Sumpor i njegova jedinjenja su bitne sirovine za dobijanje sumporne kiseline osnovnog produkta hemijske industrije. Veći dio sumpora koji se dobije koristi se za proizvodnji sumporne kiseline. Velike količine sumpora se koriste i u vulkanizaciji u procesima u kojima se kaučuk pretvara u gumu. Prirodni kaučuk kroz tretiranje sumporom gubi svoju ljepljivost i postaje elastičniji. Ovaj proces se odigrava pri temperaturi između 100 – 150 °C. Zavisno od procenta sumpora dobija se meka ili potpuno tvrda guma. °CZbog relativno male zapaljivosti sumpor se koristi za izradu vještačkih plamenova. U medicini se sumpor koristi za liječenje kožnih bolesti. Koristi se i kao sredstvo za uništavanje korova. Koristi se i za proizvodnju lijekova, šibica, pesticida i papira. Male količine sumpora se koriste i za proizvodnju specijalne vrste betona. Taj beton za razliku od običnih ne podliježe dejstvu kiselina, tako da se koristi u nekim fabrikama u kojima postoji opasnost od izlivanja kiselina.

Zastupljenost

U čistom obliku javlja se u velikim količinama u Poljskoj oko Tarnobrega (Tarnobrzega) na Siciliji u Luizijani i Teksasu (SAD), u Japanu, u Turkmenistanu i Uzebekistanu. Sem toga sumpor je sastojak brojnih jedinjenja od kojih su najpoznatija:
- FeS
- FeS₂ - pirit
- ZnS
- CuFeS₂
- CaSO₄
- 2H₂O - gips
- SrSO₂
- BaSO₄
- Na₂SO₄
- MgSO₄
- 4H₂O
- K₂SO₄
- 2MgSO₄
- K₂SO₄
- MgSO₄
- 2CaSO₄

Dobijanje

Sumpor se dobija iz dva izvora: Većina sumpora se dobija iz podzemnih zaliha. Određena količina sumpora se nalazi u nafti i u zemljanom gasu (neprerađena nafta i zemljani gas koji se dobijaju u određenim rejonima sadrže velike količine sumpora. Pri njihovom spaljivanju nastaje sumpordioksid koji izaziva zagađenje vazduha i kisele kiše. Zbog toga prije nego što ova goriva puste u promet rafinerije su dužne da uklone sumpor iz njega). Sumpor koji se nalazi u čistom obliku ispod zemlje se otapa zagrijanom vodenom parom i vadi na zemljinu površinu pomoću vazduha pod pritiskom. Bitan izvor sumpora su takođe i njegova jedinjenja koja se nalaze u industrijskim gasovima. Sumpor se u industriji dobija i redukcijom sumpordioksida pomoću ugljenmonoksida. Količina sumpora u kamenom uglju dolazi do nekoliko procenata i on takođe predstavlja izvor ovog elementa. Male količine sumpora se nalaze u životinjskim belančevinama.

Fizičko-hemijske osobine sumpora i njihovih jedinjenja

Altropija i fizičke osobine sumpora

Sumpor je element koji se javlja u nekoliko altotropskih modifikacija. Njegove dvije osnovne modifikacije su romboidna i monolitna. Sem nje je poznata i jedna nepostojana - perlasta. Kao dalje modifikacije mogu se javiti submikrokristalna (to jest bezoblična), kao i purpuran sumpor koja nastaje kondenzacijijom sumpornih para pri temperaturi tečnog vazduha. Romboidan sumpor je postojan do temperature od 95,5 C° a na toj temperaturi se uslijed pritiska vlastite pare pretvara u monolitan sumpor. Pri temperaturi od 119°C monolitan sumpor prelazi u tečno stanje. Pri pritisku od preko 1200 atmosfera postoji samo jedna modifikacija sumpora - romboidna. Ukoliko romboidan sumpor zagrijavamo veoma brzo prelazeći temperaturu od 95,5 °C, sumpor se može sačuvati u stanju nepostojane ravnoteže i on neće preći u monolitnu modifikaciju. Na analogan način može se sačuvati tečan sumpor na temperaturi ispod 119°C. Sumpor se rastvara u nekim rastvaračima kao što su CS₂. Posebno je ponašanje sumpora u tečnom stanju. Preko temperature topljenja sumpor gradi svjetložutu tečnost. Sa porastom temperature tečnost postaje sve gušća i mijenja boju u tamno braun. Pri temperaturi od 187°C sumpor dobija maksimalnu lepljivost koja je oko 10000 puta veća od prvobitne. Na toj temperaturi sumpor ima toliku gustinu da se nemože prosuti iz posude okenute dnom na gore. Pri daljem zagrijavanju sumpor postaje opet lakopaljiv i dostiže temperaturu ključanja na temperaturi od 444,6°C. Tečan sumpor koji se naglo ohladi (na primjer sipanjem u hladnu vodu) postaje elastična (plastična) slično kaučuku. Mehaničkim razvlačenjem plastičnog sumpora nastaje vlaknasta struktura. Daljim povećanjem temperature nastaje kao i obično smanjenje ljepljivosti. Obe modifikacije sumpora se razlikuju u rastvorljivosti u CS₂. Razvlačen plastičan sumpor sadrži spiralno ukrštene elemente građe složene u vlakna. Plastičan sumpor može se vulkanizirati kao i kaučuk. Pare sumpora na temperaturi blizu ključanja se sastoje iz S₈ i djelimično S₆ molekula. Povišavanjem temperature čestice se smanjuju. Na temperaturi od 800°C pare sumpora se sastoje samo iz dvoatomnih molekula. Disocijacija dvoatomskih čestica na pojedinačne atome zahtjeva značajnu potrošnju energije. Stepen disocijacije dvoatomskih čestica iznosi 3,7% na temperaturi od 1727°C a 72,6% na temperaturi od 2727°C.

Koloidalan sumpor

Ako se pare sumpora naglo ohlade, one se kondenzuju u obliku sitnog, žutog praha, sumpornog cvijeta. On se znatnim dijelom sastoji od bezobličnog sumpora. Bezobličan sumpor pri povišenju temperature prelazi u kristalan. To je jednosmjerna promjena. Bezobličan sumpor se takođe javlja pri izdvajanju iz rastvora u toku hemijske reakcije. Na₂S₂O_{3 + H₂SO₄ ---» Na₂SO₄} + SO₂ + S + H₂O Pri tome nastaje rastvor sumpora u vodi. U tom rastvoru su čestice sumpora veoma male. Rastvori te vrste imaju specifične osobine i označavaju se kao koloidalni rastvori.

Hemijske osobine sumpora

Na običnoj temperaturi sumpor je slabo aktivan. Tačka paljenja sumpora je na temperaturi od 250°C. Sumpor se veoma lako jedini samo sa fluorom, a sa hlorom već dosta teže. Sa drugim elementima kao na primjer vodonikom tek pri povišenoj temperaturi. Reaguje i sa metalima ali tek na povišenoj temperaturi, i te reakcije su egzotermne tako da se otpočeta reakcije sinteze sama nastavlja dalje nerijetko sa žarenjem mješavine.

Toksičnost sumpora

Sumpor izaziva nadražaje sluzokože nosnih kanala i očiju. On ne izaziva jaka trovanja. Većina njegovih jedinjenja je otrovna.

Sumpordioksid

Sumpordioksid nastaje spaljivanjem sumpora na vazduhu. On je bezbojan gas, zagušljivog mirisa. Teži je od vazduha. Rastvara se u vodi. Rastvor koji nastaje je kiseo jer gas reaguje sa vodom gradeći sumporastu kiselinu (H₂SO₃ ). To dokazuje da je sumpordioksid kiseli oksid. Sumporasta kiselina je nestabilna i lako se ponovo razlaže na sumpordioksid i na vodu. Sumpordioksid u obliku rastvora ili u vlažnom okruženju djeluje kao izbjeljivač. Sumpor dioksid izbjeljuje razne stvari redukujući sastojke koji se u njima nalaze. Sumpordioksid se ispušta kao sporedni produkat iz automobila i iz dimnjaka fabrika zagađujući životnu sredinu. Napada sistem za disanje ljudi i životinja. Rastvarajući se u vazduhu uzrokuje kisele kiše koje uništavaju biljke, metalne konstrukcije i građevine.

Primjena sumpordioksida

Određene količine se koriste za izbeljivanje vune i drvene mase pri produkciji papira. Određene količine se koriste i za produkciju bezalkoholnih pića, džemova i za sušenje voća, jer zaustavlja razvoj bakterija i gljivica. Većina sumpordioksida se koristi za produkciju sumporaste kiseline. Category:Hemijski element

Brom

Brom (Br, latinski - bromium) je nemetal VIIA grupe. Posjeduje 4 izotopa 77, 79, 81 i 82, od kojih su postojani 79 i 81. Ova dva izotopa se javljaju u proporciji 1:1 kod broma koji se nalazi u prirodi.

Zastupljenost

U prirodi brom je rasprostranjen u vidu jedinjenja. Najpoznatiji mineral broma je brom-karnalit, KBr
- 6 H2O. Rastvoreni bromidi javljaju se u nekim slanim jezerima i u morskoj vodi. Zastupljen je u zemljinoj kori u količini od 0,37 ppm, uglavnom kao nečistoća u morskom pijesku i u kamenoj soli. Brom se u većim količinama javlja u morskoj vodi (65 ppm). U oba slučaja javlja se u vidu soli natrijumbromida Otkriven je 1826 godine od strane A.J. Balarda i C. Lowinga.

Jedinjenja

Najpoznatija jedinjenja broma su: bromovodonik (HBr) - veoma jaka kiselina, kao i njene soli natrijum bromid i kalijum broid. Veliki značaj u hemiji imaju njegove fluoridne soli NaBrF_x x=4,5,6. Bromid srebra se masovno koristi u fotografiji.

Biološki značaj

Brom je zastupljen u čovjekovom organizmu u količini od oko 50 ppm, ali on nema nikakvu bitnu ulogu. Pare broma oštećuju sluzokožu organa za disanje, a ako dospije na kožu brom pravi rane koje veoma teško zarastaju. U velikim količinama čist brom je veoma otrovan. Njegova smrtonosna doza iznosi 35 grama. Joni broma Br^- su bozopasni ukoliko njihova količina ne prelazi preko one koja je u morskoj vodi.

Osobine i primjena

Na sobnoj temperaturi čist brom je mrkocrvena tečnost oštrog, neprijatnog mirisa, koja lako isparava. Koristi se u brojnim hemijskim reakcijama. Brom se upotrebljava i u farmaceutskoj i hemijskoj industriji. Category:Hemijski element ja:臭素 ko:브로민 th:โบรมีน

Azot

Azot (N, latinski - nitrogenium) je nemetal VA grupe. Zastupljenost na Zemlji iznosi 0,0019 %.Stabilni izotopi su mu ¹⁴N i ¹⁵N.

Osobine

Azot se u slobodnom obliku javlja u vidu N₂. U tom molekulu 2 atoma azota su vezana trostrukom vezom. Pod normalnim uslovima je u gasovitom agregatnom stanju. Bez mirisa, nije otrovan, zagušljiv je. Pod normalnim tehnološkim uslovima ponaša se kao intertan gas. Prelazi u tečno stanje na -195°C (1,013 bara).

Jedinjenja

Azot ulazi u sastav mnogih jedinjenja kao što su na primer: amonijak, azotna kiselina, nitrati, nitriti kao i u mnoga važna organska jedinjenja. Neophodan je za život na Zemlji. Ulazi u sastav biočestica kao što su aminokiseline, nukleinske kiseline...

Primjena

- Kao inertan gas u metalurgiji, hemijskoj industriji, industriji hrane i poljoprivredi
- Za transport agresivnih materija
- U tečnom agregatnom stanju za brzo hlađenje u industriji, proizvodnji hrane, medicini i veterini, u naučnotehničkim istraživanjima.
- Za regulisanje kalorične vrednosti gorivih gasova
- Za sintezne smese u hemijskoj industriji

Način proizvodnje i isporuke

- Dobija se rektifikacijom tečnog vazduha na temperaturi ispod -185°C.
- U čeličnim sudovima - bocama, pod pritiskom od 150 bara. Boce su pojedinačne ili u baterijama - paletama sa zajedničkim ventilom za punjenje i pražnjenje, u baterijama sudova - boca trajno ugrađenim na transportno vozilo ili u tečnom agregatnom stanju specijalnim transportnim vozilima do rezervoara korisnika.

Postupak i materijali

- Upotreba azota pod pritiskom i tečnog azota podležu posebnim propisima i mjerama zaštite.
- Dozvoljena upotreba većine materijala za gasoviti azot. Za tečni azot neophodna primjena austenitnih čelika, legura bakra i aluminijuma, teflona ... Category:Hemijski element ja:窒素 ko:질소 simple:Nitrogen th:ไนโตรเจน

Argon

Argon (Ar, latinski - argon) je plemeniti gas (ne stupa skoro ni u kakve hemijske raekcije). Godine 2000 je dobijeno prvo jedinjenje argona, HArF Stabilni izotopi su mu: ³⁶Ar, ³⁸Ar i ⁴⁰Ar. Argon koji se javlja na Zemlji ima veću atomsku masu od kalijuma koji se javlja poslije njega. To je prouzrokovano tim da nepostojan izotop kalijuma ⁴⁰K prelazi u argon (skoro sav argon na zemlji je postao na taj način), dok je dominantan izotop kalijuma ³⁹K stabilan.

Zastupljenost

Pošto od nastanka Zemlje na njoj postoji dosta kalijuma, a veoma malo plemenitih gasova, argon koji nastaje iz kalijuma svojom količinom nekoliko puta prevazilazi ostale plemenite gasove. Zastupljen je u atmosferi u količini od 0,934%.

Osobine

Pod normalnim uslovima je u gasovitom agregatnom stanju. Inertan je i ne reaguje ni pod kojim standardnim tehnološkim uslovima. Na -186°C i 1,013 bar je u tečnom stanju

Primjena

- U hemijskim reakcijama za dobijanje nereaktivne atmosfere (ako je i atmosfera azota suviše reaktivna.
- U tehnici zavarivanja, čist ili u gasnim smjesama sa CO, CO₂, H₂ i N₂ ;
- U metalurgiji za termičku obradu i proizvodnju visokolegiranih čelika, za zaštitu odlivaka, za desulfurizaciju ...
- U elektronici za proizvodnju poluprovodnika, u proizvodnji rasvjetnih sredstava instrumentalnoj analitici, nuklearnoj tehnici ...
- U građevinarstvu za proizvodnju za toplotnu izolaciju prozora ...

Način proizvodnje i isporuke

- Dobija se rektifikacijom tečnog vazduha (kiseonične frakcije) na temperaturi ispod -185°C
- U čeličnim sudovima - bocama, pod pritiskom od 150 bara. Boce su pojedinačne ili u baterijama - paletama sa zajedničkim ventilom za punjenje i pražnjenje, u baterijama sudova - boca trajno ugrađenim na transportno vozilo ili u tečnom agregatnom stanju specijalnim transportnim vozilima do rezervoara korisnika argona

Postupak i materijali

- U gasovitom stanju pod pritiskom, u tečnom stanju se treba pridržavati propisanih normi i mjera zaštite.
- Za gasoviti argon se može primjeniti većina uobičajenih materijala. Tečni argon zahteva primjenu austenitnih legiranih čelika, aluminijuma, bakra i legura, teflon ... Category:Hemijski element ja:アルゴン ko:아르곤 ms:Argon simple:Argon th:อาร์กอน

Neon

Neon (Ne, latinski - neon) je plemeniti gas. On se nalazi u gornjim slojevima Zemlje u količini od 5 × 10^-7%. Neon ne ulazi u hemijske reakcije. Stabilni izotopi su mu: ²⁰Ne, ²¹Ne i ²²Ne Neon nema nikakav biološki značaj . Ovaj element je otkriven od strane Wiliama Ramsaya i Morrisa W. Traversa 1898 godine. Ime elementa potiče od grčke reči neos. Neon je gas bez ukusa i mirisa. Koristi se za punjenje neonski svjetiljki. Category:Hemijski element

Ksenon

Ksenon (Xe, latinski - xenon) - je plemenit gas VIIIA grupe. Ime potiče od grčke reči ksénos što znači stran. Količina ksenona u vazduhu iznosi 0,085 ppm (eng. parts per million). Category:Hemijski element

Metan

=Izvori= =Reakcije= =Upotreba=

Kometa

Kometa je relativno malo nebesko tijelo slično asteroiudu ali sastavljeno uglavnom od leda.U našem solarnom sistemu,postoje orbite kometa koje se se mogu protezati mimo Plutonove i onih koje ulaze u unutrašnji solarni sistem,a mogu imati vrlo eliptične orbite oko Sunca.Često opisivane kao "prljave lopte",komete su sastavljene uglavnom od smrznutog ugljičnog dioksida,metana i vode sa izmješanom prašinom i raznim skupinama minerala. Vjeruje se da potiču iz Oortovog oblaka koji se nalazi na velikoj udaljenosti od Sunca i koji se sastoji od ostataka izostalih iza kondenzacije Sunčeve maglice čiji su vanjski rubovi dovoljno hladni da se voda javlja u čvrstom (prije nego u gasovitom) agregatnom stanju. Asteroidi nastaju kroz različite procese, dok vrlo stare komete koje su izgubile sav svoj isparljivi materijal mogu izgledom podsjećati na asteroide. Category:Astronomija

Albedo

Albedo je mjera moći odbijanja svjetlosti koju ima jedna površina ili tijelo. Albedo izražava omjer između odbijene (reflektirane) i primljene (absorbirane) svjetlosti koja pada na jedno određeno tijelo ili površinu. Albedo se izražava kao decimalni broj između nula i jedan ili kao vrijednost u procentima. 100% (ili jedan) znači da se sva svjetlost koja pada na jednu određenu površinu se odbija dok 0% (ili nula) znači da ta površina absorbira svo elektromagnetsko zračenje koje na nju pada. Albedo je kao mjera koja se često koristi u astronomiji i klimatologiji. Ako je poznata količina svjetlosti koja pada na jedno odrađeno tijelo i albedo tog tijela onda je moguće odrediti od kojih hemijskih elemenata se to tijelo sastoji. Na ovaj način su određeni sastojci mnogih tijela u svemiru. Albedo naše planete, Zemlje iznosi u prosjeku 38%. Mjesec čija se površina sastoji od bazaltnih stijena ima veoma nizak albedo (12%). Planete prekrivene oblacima kao naprimjer Venera (75%) i Jupiter (52%) imaju ekstremno visok albedo. Na našoj planeti postoje velike variacije u mjeri odbijanja svjetlosti između različitih površina. Površine kao oblaci (do 80%) i snijeg (do 90%) imaju visok albedo dok naseljene površine (do 12%) i okeani (do 4%) imaju nizak albedo. ja:アルベド

Franklin Township, Luzerne County, Pennsylvania

Franklin Township is a township located in Luzerne County, Pennsylvania. As of the 2000 census, the township had a total population of 1,601.

Geography

According to the United States Census Bureau, the township has a total area of 33.8 km² (13.1 mi²). 32.9 km² (12.7 mi²) of it is land and 0.9 km² (0.3 mi²) of it is water. The total area is 2.61% water.

Demographics

As of the census ² of 2000, there are 1,601 people, 629 households, and 481 families residing in the township. The population density is 48.6/km² (125.9/mi²). There are 679 housing units at an average density of 20.6/km² (53.4/mi²). The racial makeup of the township is 99.56% White, 0.06% African American, 0.00% Native American, 0.00% Asian, 0.00% Pacific Islander, 0.06% from other races, and 0.31% from two or more races. 0.87% of the population are Hispanic or Latino of any race. There are 629 households out of which 31.5% have children under the age of 18 living with them, 65.3% are married couples living together, 7.3% have a female householder with no husband present, and 23.4% are non-families. 20.0% of all households are made up of individuals and 7.9% have someone living alone who is 65 years of age or older. The average household size is 2.55 and the average family size is 2.94. In the township the population is spread out with 23.2% under the age of 18, 5.7% from 18 to 24, 30.0% from 25 to 44, 28.3% from 45 to 64, and 12.8% who are 65 years of age or older. The median age is 41 years. For every 100 females there are 102.4 males. For every 100 females age 18 and over, there are 97.3 males. The median income for a household in the township is $45,150, and the median income for a family is $51,310. Males have a median income of $36,563 versus $25,045 for females. The per capita income for the township is $21,014. 7.1% of the population and 5.6% of families are below the poverty line. Out of the total population, 9.9% of those under the age of 18 and 7.8% of those 65 and older are living below the poverty line. Category:Luzerne County, Pennsylvania Category:Townships in Pennsylvania

Baby names online slots seo programy p2p gambling

:: RELATED NEWS ::

Ingrid Pitt
Ingrid Pitt (eg. Ingouska Petrov), född 21 november 1937 i Polen; polskfödd brittisk skådespelerska. Filmdebut 1969 som den hemliga agenten Heidi i Örnnästet. Hon kom sedan att medverka i en rad vampyrfilmer, såsom The Vampire Lover (19