:: wikimiki.org ::

Računarstvo

Računarstvo

Informatika ili računarstvo je nauka koja se bavi strukturiranjem, obradom i prenosom informacija. Informatika je nauka koja se bavi razvojem i upotrebom računara. Većina ljudi za informatiku veže samo računare, ali to nije dovoljno. Poznati informatičar Edsger W. Dijsktra je to poistovjećivanje odbacio i to ovako formulirao: "U informatici se radi o računarima kao što se u astronomiji radi o teleskopima". Iako se informatika danas uglavnom ubraja u inžinjerske ili tehničke nauke, ona ima nezanemariv dio tema koje su isključivo teoretske prirode. Treba imati u vidu da postoje i regionalne razlike o tome što sve spada u to polje. Pojam informatike u njemačkom govornom području npr. ne pokriva sve teme koje spadaju pod pojam computer science u Engleskom jeziku. Dok se riječ informatika u njemačkom sastavlja od riječi informacija i automatika, pojam computer science ima drugo porijeklo. Kompjuterima su se još u devetnaestom vjeku nazivali ljudi koji su npr. izvršavali kompleksne računice.

Glavni pojmovi vezani za računarstvo i informatiku

Oblasti računarstva i informatike

Historija

Početak računarstva

Glavni članak: Historija računarstva
Glavni članak: Historija računarskog hardvera Računarstvo je nastalo u 19. vijeku razmišljanjem tadašnjeg genija Čarlsa Bebidža, koji je zamislio stroj koji bi uzimao podatke, obrađivao ih na neki način i onda obrađeno nekako pokazao onome koga to zanima. On je to naravno zamislio potpuno mehanički, a danas računari, naravno, ne funkcionišu na taj način, no ipak imaju neke povezanosti s tim njegovim zamišljenim računarom:
- binarni sistem - skoro svaki računar današnjice koristi takav brojevni sistem, koji se sastoji samo od jedinica i nula. To je tako zato što je to kompjuteru najjednostavnije: 1 - ima struje, 0 - nema struje. Sistem koji ima deset cifara (0-9) se zove dekadni, a postoje pretpostavke da su Vavilonci koristili heksadecimalni sistem (sa šestnaest cifara). Bebidž je imao ideju ko rišćenja bušenih kartica za svoj računar, a upravo to se i koristilo za pohranjivanje podataka dok se nije otkrilo magnetsko zapisivanje.
- Osnovna ideja - takozvani ulaz/izlaz sistem, tj. damo računaru da obradi podatke, kažemo mu na koji način da ih obradi, on ih obradi i nekako nam pokaže do čega je došao. Prvi funkcionirajuči računar, u današnjem smislu, napravio je njemački izumitelj Konrad Zuse 1941. godine. Programski code mašina je primala putem bušenih kartica i imala samo ograničenu mogučnost programiranja. Računar je radio pomoću ektričnih releja i imao je odvojenu radnu memoriju i ulaz/izlaz sistem.

Teoretska informatika

Bitne teoretske osnove informatike su nastale još u 19. vijeku. Sa razvijanjem booleove algebre nastala je bitna osnova današnjih računarskih sistema. Na nekim matematičkim osnovama informatike u četrdesetim godinama radio je Alan Turing, jedan engleski matematičar. On je tokom Drugog svjetskog rata pokušavao dešifrovati zloglasnu nacističku „Enigmu“, stroj koji je kodirao njemačke poruke. Uz pomoć tih istraživanja nastala je Turingova mašina, jedna od osnova teoretske informatike. Turingova mašina nije mašina kao takva, nego zamišljeni uređaj kojim se, na neki način, definiše način razmišljanja računara i algoritam. Krajem četrdesetih godina, Claude E. Shannon je radio na pojmu informacije i njenog sadržaja. U njegovom djelu "A Mathematical Theory of Communication" (1948.), pokušao je naći mjeru za informacijski sadržaj jedne diskretne poruke. U tom smislu je razvijen pojam entropije kao mjere informacijskog sadržaja. Noam Chomsky je sa svojim istraživanjima na polju lingvistike, i razvijanju hirarhije formalnih gramatika utjecao na razvijanju formalnih jezika i time programskih jezika.

Podjela po generacijama

Računari se po historijskom razovju, također, dijele na generacije shodno tehnološkom napretku. Svaku noviju generaciju karakteriše bitno manje zauzimanje prostora, i što je najbitnije, veća brzina izvršavanja, bolja pouzdanost i ostalo.

Pioniri računarstva

Ljudi koji su doprinjeli računarstvu svojim naučnim radovima, eksperimentima i tako dalje. ----

Također pogledajte

- Računar
- Benchmark
- Računarski žargon
- Spisak algoritama
- Multimedija
- Računarske igre

Vanjski linkovi

- [http://www.dmoz.org/Computers/Computer_Science/ Otvoreni prjekat: Computer Science]
- [http://www.techbooksforfree.com/science.shtml Naučne i računarske knjige]
- [http://www.hardwarebase.net Bosanski hardverski portal] Category:Računarstvo Category: Tehnologija

Informacija

Svaki signal ili podražaj koji prođe put od izvora kroz kanal komuniciranja do recipienta i uspije mu se nametnuti kroz svojstvo distinkcije je informacija.

Engleska

Kompjuter

rightRačunar je složeni uređaj koji služi za izvršavanje matematičkih operacija ili kontrolnih operacija koje se mogu izraziti u numeričkom ili logičkom obliku. Računari su sastavljeni od komponenata koje obavljaju jednostavnije, jasno određene funkcije. Kompleksna interakcija tih komponenata rezultira sposobnošću računara da obrađuje informacije.

Osnovni principi

Rad računara može biti zasnovan na kretanju mehaničkih dijelova, elektrona, fotona, kvantnih čestica ili neke druge fizičke pojave. Iako se računari mogu izgraditi na mnogim postojećim tehnologijama, gotovo svi današnji modeli sadrže u sebi elektroničke komponente. Kod većine današnjih računara zadati problemi se u biti rješavaju pretvaranjem svih relevantnih informacija u matematičke relacije korištenjem binarnog sistema (nula i jedan). (Međutim, računari ne mogu riješiti sve matematičke probleme.) Nakon što računar izvrši izračunavanje zadatog problema, rezultat se prikazuje na korisniku (čovjeku) pristupačan način; preko signalnih lampi, LED displeja, monitora, štampača i dr. Početnici u radu sa računarima, naročito djeca, često ne mogu shvatiti činjenicu da su računari samo uređaji i da ne mogu "misliti" odnosno "razumjeti", čak ni ono što prikažu kao rezultat svog "rada". Slike, boje, riječi i dr. koje vidimo na ekranu računarskog monitora su samo programirani prikazi koje ljudski mozak prepoznaje i daje im značenje i smisao. Računar prosto manipulira tokovima elektrona kojima, na svojoj osnovnoj razini funkcionisanja - tranzistoru, dodjeljuje logičke vrijednosti nula ili jedan, odnosno, stanju "nema napona" ili "ima napona". Do sada nam nije poznat način kojim bi se uspješno imitiralo ljudsko razmišljanje ili samosvjesnost.

Neke od bitnih odrednica za konstruktivna rješenja

Binarni ili decimalni?

Važan korak naprijed u razvoju digitalnog računarstva bilo je uvođenje binarnog sistema za unutrašnje numeričke procese. Ovim je prestala potreba za kompleksnim izvršnim mehanizmima koje su računari zasnovani na drugim numeričkim sistemima, npr. decimalnom ili heksadecimalnom, zahtijevali. Usvajanje binarnog sistema rezultiralo je pojednostavljenjem konstruktivnih rješenja kod implementacije aritmetičkih funkcija i logičkih operacija, znači, i pojednostavljenjem sklopova i komponenata samog računara.

Mogućnost programiranja

Mogućnost da se računar programira, tj. opremi nizom izvršnih instrukcija bez potrebe za fizičko-konstruktivnim izmjenama, osnovna je funkcionalna karakteristika većine računara. Ova osobina je značajno unaprijeđena njihovim razvojem do stepena na kojem su bili sposobni kontrolirati redoslijed izvršavanja instrukcija na osnovu podataka dobijenih tokom samog vršenja određenog programa. Ovo konstruktivno unaprijeđenje je još više pojednostavljeno uvođenjem (v. prethodnu cjelinu) binarne aritmetike kojom se mogu predstaviti različite logičke operacije.

Pohrana podataka

Tokom računskih operacija često je potrebno pohraniti među-vrijednosti ("dva pišem a jedan pamtim") koje će se upotrijebiti u daljem računanju. Performanse nekog računara su najčešće ograničene brzinom kojom se vrijednosti čitaju/zapisuju iz/u memoriju i njenim kapacitetom. Prvobitno je zamišljeno da se memorija koristi samo za pomenute među-vrijednosti, međutim, ubrzo su se i sami programi počeli pohranjivati na ovaj način i to se uveliko primjenjuje kod današnjih kompjutera.

Kako rade računari

programira

Hardver

Iako se tehnologija izrade računara značajno izmijenila od vremena prvih elektroničkih modela sagrađenih u četrdesetim godinama XX vijeka, još uvijek je većina današnjih rješenja zasnovano na von Neumannovoj arhitekturi. Ta arhitektura podrazumijeva računar kao sklop sastavljen od četiri glavna dijela: ALU (Arithmetic and Logic Unit) Aritmetičko-logička jedinica, kontrolna jedinica, memorija i I/O (Input and output) ulazni i izlazni sklopovi. Ovi dijelovi su međusobno povezani mnoštvom žica - "bus"; magistrala/sabirnica. Svi su obično pogonjeni vremenskim uređajem (tajmer, sat, generator takta), mada i drugi "događaji" mogu pogoniti kontrolne sklopove.

Memorija

Ovdje podrazumijevamo da je memorija niz obrojčenih/numerisanih ćelija, od kojih svaka sadrži djelić informacije. Informacija može biti instrukcija kojom se računaru zadaje neki zadatak. Ćelija može sadržavati i podatak koji je potreban računaru da bi izvršio neku instrukciju. U svakom slučaju, bilo koja od ćelija može sadržavati djelić informacije koji u datom trenutku može predstavljati podatak a već u slijedećem - instrukciju. Znači, sadržaj memorijskih ćelija se neprestano mijenja. Veličina svake ćelije i njihov broj, razlikuje se od računara do računara a i tehnologije izrade tokom njihovog razvoja su bile bitno različite. Tako smo imali elektromehaničke memorije - releje, cijevi ispunjene živom u kojima su se stvarali zvučni pulsevi, matrice stalnih/trajnih magneta, pojedinačnih tranzistora, sve do integralnih kola sa više miliona diskretnih i aktivnih elemenata.

Procesor

Artimetičko-logička jedinica (ALU - arithmetic and logic unit) je sklop koji vrši osnovne aritmetičke operacije (sabiranje, oduzimanje i dr.), logičke operacije (I, ILI, NE) i upoređivanje, npr. da li se dadržaj dva bajta podudara. U ovoj jedinici se zapravo "odrađuje glavni posao". Kontrolna jedinica vodi računa o tome koji bajtovi u memoriji sadrže instrukciju koju računar trenutno obrađuje, određuje koje operacije će ALU izvršavati, nalazi informacije u memoriji koje su potrebne za te operacije i prenosi rezultate na odgovarajuća memorijska mjesta. Kada je to obavljeno, kontrolna jedinica ide na narednu instrukciju (obično smještenu na slijedećem memorijskom mjestu) ukoliko instrukcija ne govori računaru da je slijedeća instrukcija smještena negdje drugo. Kada se poziva na memoriju, data instrukcija može na različite načine odrediti odgovarajuću memorijsku adresu. Uz to, neke matične ploče podržavaju dva ili više procesora. Takve obično nalazimo kod servera/poslužitelja.

Ulaz i izlaz

Putem ulaza i izlaza (I/O), računar dobija informacije iz vanjskog svijeta i šalje rezultate natrag. Postoji širok spektar I/O uređaja; od običnih tastatura, preko miševa, monitora, disketnih pogona, CD/DVD (optičkih) pogona, štampača, sve do skenera i kamera. Zajednička osobina svih ulaznih jedinica je da pretvaraju informacije određene vrste u podatke koji dalje mogu biti obrađeni u digitalnom sistemu računara. Nasuprot tome, izlazne jedinice pretvaraju podatke u informacije koje korisnik računara može razumjeti. U ovom slučaju, digitalni sistem računara predstavlja sistem za obradu podataka.

Instrukcije

Računarske instrukcije nisu bogate kao što je ljudski jezik. Računar poznaje samo ograničen broj jasno definiranih i jednostavnih instrukcija. Evo nekoliko primjera: "kopirati sadržaj ćelije 7 u ćeliju 19", "ako je sadržaj ćelije 999 veći od 1, slijedeća instrukcija se nalazi u ćeliji 100", "sadržaj ćelije 6 oduzeti sadržaju ćelije 33 a rezultat upisati u ćeliju 50". Instrukcije su u računaru predstavljene binarnim sistemom brojeva. Operacija "kopiraj" je, npr. kod Intelovih mikroprocesora u binarnom sistemu predstavljena ovako: 10110000. Određeni niz instrukcija koje određeni kompjuter može razumjeti naziva se mašinski jezik. U stvarnosti, ljudi ne stvaraju instrukcije direktno u mašinskom jeziku već koriste programske jezike koje se prevode u mašinski jezik putem posebnih računarskih programa "prevodilaca" i kompajlera. Neki programski jezici su veoma bliski mašinskom jeziku, kao što je Assembler a drugi, kao Prolog, su zasnovani na apstraktnim principima koji imaju malo sličnosti sa stvarnim operacijama unutar računara.

Arhitektura

Kod današnjih računara, aritmetičko-logička i kontrolna jedinica smješteni su na jednom integralnom kolu kojeg nazivamo centralna procesorska jedinica (CPU - central processing unit). Memorija računara smještena je na nekoliko malih integralnih kola pored centralnog procesora. Nesrazmjerno veliki dio ukupne mase računara zapravo je sadržan u sistemu napajanja električnom energijom - napojna jediica i I/O uređajima. Neki od većih računara razlikuju se od gore opisanog modela uglavnom po većem broju procesora i kontrolnih jedinica koji rade simultano. Dodajmo ovome da i neki računari, čija je isključiva namjena naučno istraživanje i računanje, imaju sasvim drugačiju arhitekturu i zbog drugačijeg, nestandardiziranog načina programiranja, nisu našli širu komercijalnu primjenu. Dakle, u biti, princip funkcionisanja računara je prilično jednostavan; kod svakog takta, računar povlači instrukcije i podatke iz svoje memorije, izvršava instrukcije, pohranjuje rezultate i ponavlja ciklus. Ponavljanje se vrši sve do nailaska na instrukciju "stop".

Programi

Računarski programi su zapravo duge liste instrukcija koje računar treba izvršiti, nekad uključujući i tabele podataka. Mnogo računarskih programa sadrži milione instrukcija i mnogo njih se neprekidno ponavlja. Tipični moderni personalni računar (PC - personal computer) može izvršiti nekoliko milijardi instrukcija u sekundi. Recimo i to da izvanredne sposobnosti računara nisu posljedica izvršavanja složenih instrukcija već miliona jednostavnih koje programeri uobličavaju u svrsishodne funkcije. Dobar programer, naprimjer, izradi niz instrukcija kojim se izvršava neki jednostavan zadatak kao što je iscrtavanje jedne tačke na ekranu i taj niz zatim učini dostupnim drugim programerima. Sadašnji računari su u stanju izvršavati nekoliko programa istovremeno. U stvarnosti, određeno kratko vrijeme procesor izvršava instrukcije jednog programa a zatim se prebacuje na drugi program i izvršava dio njegovih instrukcija. To određeno kratko vrijeme često nazivamo vremenski isječak. Ovaj način rada stvara iluziju izvršavanja nekoliko programa istovremeno a u stvarnosti se radi o tome da programi dijele procesorsko "radno vrijeme". Operativni sistem je program koji najčešće ima ulogu kontroliranja ovakvog dijeljenja procesorskog vremena.

Operativni sistem

Da bi računar radio, barem jedan program mora biti neprestano u funkciji. Pod normalnim uslovima, taj program je operativni sistem (OS - operating system). Operativni sistem odlučuje koji će program u datom trenutku bit izvršavan, koliko i kojih resursa će mu biti dodijeljeno (memorija, I/O) i sl. OS takođe obezbjeđuje takozvani apstraktni omotač oko hardvera i programima dozvoljava pristup preko servisa kao što su kodovi (upravljački programi - "drajveri" od engl. driver) koji omogućavaju programerima pisanje programa bez potrebe za poznavanjem intimnih detalja o svim priključenim uređajima. Većina operativnih sistema koji imaju te apstraktne omotače takođe imaju i standardizirano korisničko sučelje. Danas je najzastupljeniji operativni sistem Windows, uprkos brojnim manama.

Također pogledajte

- Informatika i računarstvo
- Računarski hardver
- Računarski softver
- Historija računarstva
- Sigurnost računara
- Računarska grafika
- Internet
- Operativni sistem
- Category: Računarstvo Category: Hardver

19. vijek

als:19. Jahrhundert ja:19世紀 ko:19세기 simple:19th century th:คริสต์ศตวรรษที่ 19 zh-min-nan:19 sè-kí

Historija računarstva

Kratki pregled evolucije računarstva

- - ? - Abakus-računaljka, najstarije pomagalo pri obavljanju aritmetičkih operacija
- -1642- Blaise Pascal, prva mehanička računska mašina, osnovni koncept je mehanizacija prenosa kod sabiranja
- -1671- Gottfried Wilhelm von Leibnitz, zupčanik za direktno množenje
- -1801- Joseph Jacquard, prvi dizajn programibilnog automata, automatizacija tkanja
- -1834- Babbage/Lovelace dizajn «Analytical Engine»-a
- -1854- Boole publikovao «Laws of Thought» (Boole-ova algebra i logika)
- -1928- ENIGMA coding machine, Njemačka
- -1930- Model1, elektromehanički računar, Bell Labs
- -1938- COLOSSUS, Alan Turing, Flowers and Newman, prvi sveelektronski računarski uređaj
- -1941- Elektromehanički kalkulator,Konrad Zuse,Austria,64-word memorija,3-secs multiplikacija
- -1944- MARK I, Elektromehanički računar, Howard Aiken, Harvard University
- -1945- ENIAC, Electriacal Numerical Integrator and Computer J.W.Mauchly/J.P.Eckert; -Prvi «bug» pronađen od Grace Hopper-a
- -1948- Prvi tranzistor, Bell Labs, Bordeen, Brattain, Shockley;
- -1949- EDSAC, Maurice Wilkes; -Prvi asemblerski jezik za UNIVAC I
- -1951- EDVAC, prvi programski storirani računar, John von Neumann i njegov tim
- -1952- Prvi komercijalni kompajler;-Mikroprogramiranje, Maurice Wilkes
- -1954- UNIVAC I, prvi kompjuter koji je prodan američkom ministarstvu odbrane; -MATH_MATIC, prvi kompajlirani programski jezik za UNIVAC I;-FORTRAN razvijen u IBM-u; -Prvi asembler, IBM; -IBM 650, prvi massed-produced računar
- -1955- TRIDAC, prvi kompjuter koji je koristio tranzistore
- -1957- Ustanovljenje DEC-a; -IPL, Information Processing Language
- -1958- ALGOL58,ALGOrithmic Language; -Atlas, virtualna memorija,University of Manchaster
- -1959- Integrisana kola, Noyce i Moore; -DEC PDP-1 sa monitorom i tastaturom
- -1962- CTSS, Compatibile Time-Sharing System, by Corbato at MIT
- -1964- PL/1 and APL; -DEC PDP-8, prvi mass-produced miniračunar -IBM System/360
- -1965- Control Data 6600, prvi uspješni komercijalni superračunar; -BASIC programski jezik; -XDS-940, time-shared system;-Simula ARPANet;-Cache memorija,Wilkes
- -1966- OS/360; -MULTICS, time-sharing OS, MIT
- -1968- THE, operativni sistem, Holandija, struktura nivoa i konkurentno procesiranje
- -1969- Laserski štampač; -UNIX, Thompson and Ritchie,AT&T
- -1970- Pascal; -RC 4000, Regenecentralen, OS nucleus, ili kernel
- -1971- Intel, prvi komercijalni mikroprocesor (4004), 4 bit, .06 MIPS, $300
- -1972- C; -Smaltalk;-DEC PDP 11/45 minikompjuter; -Intel 8008 8-bit processor
- -1973- Ethernet at Xerox PARC; -Winchester hard disk
- -1975- Altair, 8800 hobbyst računar, Intel 8080, 1K RAM, $375
- -1976- MCP, multi CPU operativni sistem; -SCOPE, multi-CPU system
- -1977- Personalni računari: Apple II, Radio Shack TRS80, Commodore PET; -CPM operativni sistem
- -1978- DEC VAX sa VMS operativnim sistemom
- -1979- UNIX 3BSD;-Ada;-Visical;
- -1981- Pojava RISC arhitektura; -IBM PC, 16K RAM; -Xerox Star, prva radna stanica, grafičko-korisnički interfejs, Ethernet, miš, smalltalk
- -1982- COMPAQ, prvi portabilni računar; -TurboPascal; -Modula 2
- -1983- Globalni Internet
- -1984- Apple Macintosh, prvi personalni računar sa grafičko- korisničkim interfejsom; -True BASIC; -SunOS; -PostScript
- -1985- C++; -Microsoft Windows; -Cray-2; -Connection mašina
- -1987- OS/2; -4Mbit DRAM čip; -LANs za velike organizacije;
- -1988- NeXT,UNIX workstation, objektno-orjentisani sistem, grafičko-korisnički interfejs; -Internet worm
- -1989- Motif, standardni grafičko-korisnički interfejs za UNIX workstation; -Intel 80486 čip
- -1990- Windows 3.0; -Modula 3; -Bernes-Lee prototip WWW
- -1992- Sun Solaris multi-thread, multi-processing,UNIX OS; -DEC Alpha, prvi 64-bit RISC chip
- -1993- Windows NT; -IBM/Apple/Motorola PowerPC processor; -Intel Pentium
- -1995- Java; -Microsoft Windows/95
- -1996- Intel Pentium Pro
- -1997- Pentium II, 10 000 000 tranzistora
- -1998- Pentium II xeon
- -1999- Pentium III
- -2000- Pentium IV, 100 000 000 tranzistora
- -2002- Itanium , 220 000 000 tranzistora
- -2003- Itanium II, 410 000 000 tranzistora

19. vijek

als:19. Jahrhundert ja:19世紀 ko:19세기 simple:19th century th:คริสต์ศตวรรษที่ 19 zh-min-nan:19 sè-kí

Binarni sistem

Binarni sistem ili dualni sistem je sistem na bazi 2. Za više o ovoj tematici pogledaj članak Brojevni sistem. Category:Računarstvo Category:Matematika

Dekadni sistem

Dekadni ili decimalni brojevni sistem je sistem na bazi 10. To je sistem sa 10 cifara koji svakodnevno koristimo. Više o ovoj tematici čes nači u članku brojevni sistem. Category:Matematika Category:Računarstvo

Bušena kartica

Bušena kartica (eng. Punch card ili Hollerith card) je pohranjivački medij za čuvanje podataka. Način zapisivanja je bio primitivan gdje se kartica (koja je napravljena od kartona) bušila, a podaci su se čitali na principu prisustva ili odsustva rupe na kartici. Bušena kartica se najviše koristila kod prve generacije računara, od 1920-te do 1950-te, ali već kasnih 1970-tih i ranih 1980-tih biva zamijenjena flopi diskovima. Category: Računarstvo

Konrad Zuse

Konrad Zuse (1910-1995)

Čovjek zaslužan za kreiranje prvog programski kontroliranog računara (1935-1938), Z1, uprkos prvobitnim mehaničkim problemima, je sličio današnjim računarima. Kao najbitnije koristio je binarni kod, a već 1941 se pojavljuje Z3 koji je prvi potpuno funkcionalni programibilni računar. 1945 Zuse je napisao Plankalkuel, prvi programski jezik višeg nivoa (FORTRAN se tek pojavio 10 godina kasnije) te je sadržavao neke standarde kojih se drže i današnji programski jezici. Iako je većina njegovih radova i računara izgubljena tokom bombardovanja Berlina (Između 1939-1945), 1950 Zuse objavljuje Z4 koji je bio prvi komercijalni računar.

Engleska

Drugi Svjetski Rat

Drugi svjetski rat je globalni konflikt, koji je započeo 7. jula 1937. u Aziji, a 1. septembra 1939. u Evropi i trajao do 1945. U njega je na neki način bila uključena većina zemalja u svijetu, i svi naseljeni kontinenti. Gotovo sve zemlje učesnice Prvog svjetskog rata bile su uključene i u Drugi (osim npr.Turske). Bio je to najveći i najskuplji vojni sukob u svjetskoj povijesti. O uzrocima rata vodile su se i još uvijek vode debate. Neki daju prednost Versajskom ugovoru kao jednom od uzroka, drugi spominju veliku depresiju koja je na neki način dovela u prvi plan militariste i nacionaliste. Još uvijek nisu raščišćene ni nedoumice o točnom datumu početka rata. Rat u Evropi počeo je 1. septembra 1939. godine, njemačkim napadom na Poljsku, ali u Aziji je počeo japanskom invazijom Kine već 7. jula 1937. godine (početak drugog kinesko-japanskog rata), ili još ranije 1931. godine, napadom Japana na Mandžuriju. Ekstremna su mišljenja i ta da su Prvi i Drugi svjetski rat ustvari jedan sukob, razdvojen samo prekidom vatre. Borbe su se vodile na Atlantiku, u istočnoj i zapadnoj Evropi, Sredozemlju, sjevernoj Africi, Bliskom istoku, zatim na Pacifiku, u jugoistočnoj Aziji i Kini. U Evropi rat je završio predajom Njemačke 8. maja 1945. godine, ali je nastavljen u Aziji do predaje Japana 15. avgusta 1945. godine. 57 miliona ljudi je umrlo kao posljedica rata, uključujući genocid koji se desio (poznat pod imenom Holokaust). Kao posljedica «totalnog rata» dobilo se masovno bombardovanje civilnih ciljeva. Nuklearno oružje, mlazni avioni i radar su samo neka od mnogobrojnih otkrića kojima je rat rezultirao. Postratna Evropa podijeljena je na sfere zapadnog i sovjetskog uticaja. Bila je obnavljana pod Maršalovim planom, a istočnoevropske države su kasnije postale sovjetski sateliti. Zapadna Evropa osnovala je NATO pakt, a istočna Evropa Varšavski pakt, ove alijanse su bile suprotstavljen jedna drugoj u hladnom ratu. U Aziji okupacija Japana od strane Sjedinjenih Država imala je za posljedicu njegovo okretanje zapadu, a Kina je bila podijeljena ratom između komunista i nacionalista.

Učesnici

Zaraćene države Drugog svjetskog rata su se priklanjale jednom od dva bloka: Silama osovine ili Saveznicima. Jedan broj manjih država učestvovao je u ratu, manje ili više volonterski, na strani onih sila koje su imale veći uticaj na njih. Sile osovine činile su prvenstveno Njemačka, Italija i Japan, koje su podijelile Zemlju na tri interesne zone uticaja u Trojnom paktu potpisanom 1940. godine, gdje su obećali pomoć jedni drugima u slučaju rata protiv drugih zemalja. Ovaj pakt zamijenio je njemačko-japanski pakt protiv Komiterne iz 1936. godine, kojem se Italija bila pridružila 1937. godine. Jedan broj manjih zemalja pridružio se Trojnom paktu, ali ove zemlje nisu imale neki odlučujući uticaj na tok rata niti su doprinijele snabdijevanju Sila osovine nekim značajnijim brojem trupa niti značajnijim materijalnim sredstvima. S druge snage savezničke snage, Veliku trojku, činile su Velika Britanija od septembra 1939. godine, Sovjetski savez od juna 1941. godine i Sjedinjene Države od decembra 1941. godine. Kina se borila s Japanom još od 1937. godine. Zatim Francuska, nezavisni dominioni britanskog Komonvelta, Poljska, Nizozemska, Belgija, Norveška i Danska su se također borili na savezničkoj strani. Zemlje koje su pokušavale biti neutralne često su bile predmet sumnje zaraćenih strana, i često je, od strane najutjecajnijih sila u njihovom susjedstvu, vršen pritisak na njih da daju doprinos i pomognu im. Neutralne zemlje su takođe bile leglo špijuna i poprište špijunskih dešavanja.

Uzroci i porijeklo rata

Drugi svjetski rat uzrokovalo je više različitih stvari. Neki od najčešće pominjanih uključuju porast popularnosti totalitarnih ideologija, te, gledano iz nešto uže perspektive, strogost ratnih reparacija traženih od Njemačke poslije Prvog svjetskog rata, povezano s Velikom depresijom, i nestašicem sirovina u Japanu. 1922. godine Bennito Musolini i [fašizam|Fašistička]] partija su se domogli vlasti u Italiji. Musolinijevi fašisti dijelili su iste ideološke poglede sa njemačkim nacistima, ali zbog Musolinijevog nepovjerenja prema Hitleru dvije zemlje su sklopile sporazum poznatiji kao rimsko-berlinska osovina, 1936. godine. Kao rezultat Versajskog mirovnog ugovora, kojim je okončan Prvi svjetski rat, Njemačka je izgubila svoje kolonije koje su pripale savezničkim snagama, a mnogo njene teritorije dodijeljeno je Poljskoj i Francuskoj. Taj sporazum je također obavezivao Njemačku da plaća teške reparacije i ratne odštete, a njena vojska je smanjena na male defanzivne snage. Zbog plaćanja te odštete Njemačka ekonomija je dosta patila, i često je mišljenje da je to jedan od glavnih razloga koji je doprinio dolasku nacista na vlast.

Godine pred rat

Adolf Hitler je izabran za kancelara Njemačke 30. januara 1933. godine, a de facto je postao diktator 2. augusta 1934. godine, smrću predsjednika Paula von Hidenburga, kada je Hitler objedinio ove dvije funkcije i proglasio se Führerom (vođom), a Njemačku proglašava za Drittes Reich (Treći Rajh). Prkoseći uslovima Versajskog ugovora, Hitler stvara veliku, ofanzivno nastrojenu, armiju (Wehrmacht) godine 1935. Velika Britanija i Njemačka, 18. juna 1935., godine potpisuju anglo-njemački pomorski ugovor koji dozvoljava Njemačkoj da razvije svoju ratnu mornaricu do jedne trećine (engleske) Kraljevske mornarice. Italija započinje drugi italo-abisinijski rat 3. oktobra, vršeći invaziju na Etiopiju, čime pokazuje svoje želje za proširenjem teritorije na nekadašnja područja Rimskog carstva. Etiopski car Haile Selasije je uzaludno protestvovao u Ligi naroda koja je ostala nijema i nemoćna pred ovim činom agresije i očitim kršenjem međunarodnih sporazuma. U međuvremenu je, 18. jula 1936. godine, 34-godišnji Francisco Franco sa šačicom desničarskih generala podigao vojničku bunu protiv republike u Španiji. U tom ratu su učestvovali komunisti i liberali iz cijelog svijeta, na strani republike, a fašisti i nacisti, na Francovoj strani. Nijemci i Italijani slali su ljudstvo i tenkove Francovoj vojsci, dok je republikance opremom snabdijevao najviše Sovjetski Savez, a dobrovoljci su dolazili sa svih kontinenata. Između ostalog bilo je tu i jugoslovenskih komunista, od kojih su mnogi iskustvo stečeno u Španiji kasnije iskoristili organizujući otpor okupatorima za vrijeme Drugog svjetskog rata. Nakon trogodišnjeg krvavog sukoba desničari su odnijeli pobjedu. Njemačka je ponovo zauzela Rajnsku oblast na granici s Francuskom 7. marta 1936. godine. Poljska je tražila aktiviranje francusko-poljskog ugovora iz Lokarna, ali zahtjev za akcijom je bio odbačen. Francuska i Velika Britanija izabrale su strategiju popuštanja, pokušavajući da spase mir diplomatskim potezima. Njemačka je anektirala Austriju u Anschlussu (anšlusu) 1938. godine. Britanski premijer Neville Chamberlain (Nevil Čembrlen) na sastanku u Minhenu 1938. godine sreo se s Adolfom Hitlerom pokušavajući dobiti od njega garanciju da Njemačka nema više teritorijalnih aspiracija. Vratio se kući mašući sporazumom (minhenski sporazum) i tvrdeći kako je uspio sačuvati «mir za naše pokoljenje». Ovo je praktično ostavilo Hitleru odriješene ruke da priključi Čehoslovačku Studetsku oblast, sa većinskim njemačkim stanovništvom, [Treći Rajh|Reichu]]. Sovjetski savez je protestvovao u Ligi naroda protiv ovakvog sporazuma i ponudio Čehoslovačkoj svoju vojnu pomoć, međutim Francuska i Britanija savjetovali su Čehoslovačkuda tu ponudu ne prihvati. Hitler je nešto kasnije, ne obazirući se na tačke minhenskog sporazuma, okupirao cijelu Čehoslovačku, i ona je prestala postojati kao država. Chamberlain je tada pokušao sklopiti odbrambeni savez sa Francuskom i Rusijom, ali to je propalo nakon što je ovaj prijedlog mjesecima bio u opticaju. Staljin se odlučio za potpisivanje pakta o nenapadanju sa Njemačkom, donekle ljut zbog toga što su ga Britanci i Francuzi ignorisali za vrijeme minhenskih pregovora. Britanija i Francuska tada dogovaraju da će u slučaju napada na Poljsku objaviti rat Njemačkoj, shvatajući da se Hitler ne može zaustaviti mirnim putem. U međuvremenu njemačko-sovjetski sporazum je potpisan 23. avgusta 1939. godine, i osigurao je Hitleru mir na istočnim granicama, tako da je, svega sedmicu dana poslije potpisivanja pakta, Hitler napao Poljsku, čime formalno započinje Drugi svjetski rat. Za vrijeme 1920-tih godina činilo se da demokratija pušta korijenje u Japanu, ali velika ekonomska kriza 1930-tih dovodi u prvi plan mnoge sposobne vojne vođe koji preuzimaju kontrolu nad Japanom, vladajući u ime cara Hirohita, zbog tradicionalnog poštovanja koje su Japanci gajili prema svojim carevima. 1931. godine Japan napada i okupira unutrašnju Mandžuriju, uspostavljajući marionetsku državu Mandžuko. 1937. godine započinje druga invazija kojom Japan okupira ostatak mandžurijske teritorije. Iz ovog razloga u nekim školama se 1937. godina računa kao godina u kojoj je Drugi svjetski rat započeo. Napadom Njemačke na Poljsku 1. 9. 1939. počeo je drugi svjetski rat. Prije napada na Poljsku sklopljen je sporazum između Njemačke i SSSR-a kojeg su potpisali njemački ministar vanjskih poslova Joachim von Ribbentrop i Josif Staljin. Prema ovom sporazumu Poljska je podijeljena između Sovjetskog Saveza i Njemačke, te su povučene granice između interesnih sfera ovih država u Evropi. Nakon Blitzkriega kroz Poljsku Hitler se okreće prema zapadu. Nakon nekoliko mjeseci tzv. Sitzkriega (sjedeći rat - zbog minimalnog broja akcija na zapadnom frontu tokom prvih mjeseci rata) napadom na zemlje Beneluxa i prolaskom kroz Ardensko gorje kako bi izbjegao utvrđenu odbrambenu liniju na Francusko-Njemačkoj granici (Mažinoova linija - Maginot)Hitler relativno lako uspjeva pokoriti Francusku. U Francuskoj je zatim uspostavljen režim generala Petaina koji je surađivao sa Njemačkom. Ovo je bila prva velika sila koja je pala pred Njemačkim napadom. Slijedeća je na redu bila Norveška koja je napadnuta kako bi Njemačka uspjela zatvoriti prilaz u Baltičko more. Nakon što je imao čitavu Evropu pod kontrolom Hitler je namjeravao napasti Sovjetski savez, ali je njegove planove poremetio vojni puč koji se desio u Jugoslaviji. Naime grupa prozapadnjački orjentisanih Jugoslovenskih generala je svrgnula vladu Cvetković-Maček koja je potpisala pristup Trojnom paktu. Iako su nakon puča objavili kako ne odustaju od potpisanog pakta, Hitler je odlučio da prije napada na SSSR napadne i podijeli Jugoslaviju te pomogne Italiji da savlada Grčku. Hitler se, zatim odlučio na tajni plan "Barbarosa", želio je napasti Staljina, i zauzeo se za mišljenje da Englezi neće biti u stanju da poduzmu nikakav ozbiljniji napad, on se čak zanosio mišljenjem da će pridobiti podršku zapadnih zemalja, na što one naravno nisu pristale, uvidjevši kolika opasnost prijeti od fašizma, stale su na stranu Staljina, koji nije imao pojma o svemu tome. Američki agenti u Tokiju otkrivaju za Barbarosu, i šalju upozorenje Staljinu, koji u to nije povjerovao, jer se zanosio mišljenjem da ga saveznik neće napasti. U jesen 1940. godine Njemačka, Italija i Japan u Berlinu zaključile su trojni savez. Njime su se obavezale da će jedna drugoj pomoći u slučaju ako ih napadne neka država koja još nije bila u ratu. Savez se zvao savez Sila Osovine. Budući da su se izvan ratnih sukoba nalazile samo SAD, jasno je da je pakt bio usmjeren protiv njih. Munjeviti rat je novi oblik ratovanja u kojem napadač zbog tehničke nadmoći i iznenađenja neprijatelju nanosi velike štete i zauzima njegovu teritoriju. Već u prvim danima ofanzive Njemci su prodrli kroz sve frontove. Iznenađena i nepripremljena crvena armija pretrpjela je teške gubitke, a Nijemci su prodrli skroz do Moskve, gdje su pretrpjeli prvi veliki poraz u ratu. Vlada SAD-a zahtijevala od Japana da se povuče sa zauzetog kineskog teritorija i iz Indokine. Odmah zatim SAD su uvele vojnu obavezu i sklopile sporazum sa Velikom Britanijom radi zaštite svojih političkih i ekonomskih interesa. Odgovor Japana na to je bio napad na Američku pomorsku bazu Pearl Harbour (Perl Harbur) 7.12.1941. godine na Havajskim ostrvima. Odmah dan nakon toga SAD objavljuje rat Japanu, Njemačka i Italija SAD-u, a Japan Velikoj Britaniji. category:Historija Category:Ratovi category:Drugi svjetski rat als:Zweiter Weltkrieg ja:第二次世界大戦 ko:제2차 세계 대전 ms:Perang Dunia II simple:World War II th:สงครามโลกครั้งที่สอง

Nacizam

Nacizam ili nacional-socijalizam je politička ideologija nastala u njemačkoj političkoj partiji NSDAP (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei) i njenom partijskom programu iz 24.februara 1920. Nacizam je bio državna ideologija u Njemačkoj od dolaska NSDAP-a na vlast 1933 do vojnog poraza njemačke vojske 1945 godine, kada je zabranjen u zemlji svog nastanka.

Ideologija

Nacizam i fašizam, sličnosti i razlike

Nacizam je blizak fašizmu, i često se poredi sa njim zbog vojno-političke alijanse između fašističke Italije (1923-1943.) i nacističke Njemačke prije i tokom Drugog svjetskog rata. Međutim, te dvije ideologije se razlikuju i trebale bi se posmatrati kao srodne, ali sa dovoljno razlika da bi bile posebni faktori. Jedna od najvećih razlika između te dvije ideologije je ta da je italijanski fašizam kao osnovu imao državu na prvom mjestu, dok je kod nacista to bio njemački narod, definisan svojom rasnom dimenzijom. Njemačka, germanska rasa je po njihovom ubjeđenju superiorna drugim rasama i kao takva bi se trebala širiti na štetu ostalih.

Lijeva ili desna ideologija?

U nacističkom (NSDAP) partijskom programu iz 1920., dvije se teme ponavljaju češće od ostalih: njemački poraz u Prvom svjetskom ratu i nacionalizam. Socijalizam, koji se nalazi u partijskom imenu, se nikad nije opširnije razmatrao osim u pojedinim ideološkim analizama. Nacistički socijalizam nije bio klasični lijevi socijalizam već ono što moderni nacionalisti nazivaju "nacionalni solidaritet", nacionalno jedinstvo u svrhi postizanja nekog višeg cilja. Hitler je opisao socijalistu kao "nekog kome je najveći cilj dobro svog naroda". Kad se tome doda nacističko ubjeđenje da su Germani superiorni drugim rasama, lahko je zaključiti da su neke socijalističke ideje o ulozi pojedinca u društu uistinu uzete, ali su korištene za ciljeve koji su sušta suprotnost klasičnom socijalizmu i solidarnosti između naroda, religija i rasa. Zbog toga se može sa sigurnošću reći da je nacizam desno orijentisana ideologija, uprkos riječi socijalizam u zvaničnom imenu partije.

Najvažnije tačke u nacističkoj politici

Neke od najvažnijih tački (od ukupno 25) iz nacističkog partijskog programa iz 1920.:
- Lebensraum: Njemačka ima pravo da se teritorijalno širi na štetu drugih država.
- Heim ins Reich: Njemačka ima pravo da uzme sve teritorije sa njemačkim stanovništvom u drugim državama. (Prva tačka u programu)
- Pravo na njemačko državljanstvo imaju samo etnički nijemci; oduzimanje civilnog prava Jevrejima. (Tačka 4.)
- Ukidanje parlamentarne demokratije i uvođenje nordijskog principa vladanja.
- Zaustaviti imigraciju.
- Gleichberechtigung: Poništiti odredbe Versailleskog mira koje idu na štetu Njemačke.

Main Kampf

Neprikosnoveni vođa njemačkog nacizma je bio Adolf Hitler, rođen u Austriji - njemački državljanin od 1934. U svojoj knjizi Main Kampf (1925), Hitler je predstavio svijet kao rasnu borbu za prevlast gdje je evropska arijevska rasa superiorna drugim. Knjiga je postala priručnik njemačkim nacistima, a njihovi rasni biolozi su teoriju razvili do svog vrhunca: rasnog čišćenja i sistematskog ubijanja ne-arijevaca (i drugih nepoželjnih grupa) tokom drugog svjetskog rata.

Historijska pozadina

Afirmacija i politički prodor - dolazak na vlast

Nacizam u drugim državama

Što se više primicao Drugi svjetski rat i njemačke osvajačke težnje, rastao je i nacizam u državama blizu Njemačke, ali i u njezinim suparnicima. Do 1940. gotovo sve evropske države su imale nacističke grupacije, ali i neke van Evrope. Počnimo redom: Od 1936. Francova Španija održava prisne veze sa Hitlerom. Franco osniva špansku fašističku stranku "Falanga", a sebe kruni nazivom "Gaudillo", po uzoru na njemačkog "Führera". U Austriji su nacisti bili aktivni od 1934. godine. Održavali su velike skupove i na sav glas vikali o "Anschlussu",ujedinjenju Njemačke i Austrije. 1938. godine su počinili atentat na austrijskog kancelara Dolphusa. Država je zapala u anarhiju, a Nijemci su je anektirali. Austrijski narod ih je dočekao s radošću. Svi su klicali Hitleru koji je iz Beča otišao 1913. kao beskućnik, a vratio se 1938. kao osvajač. Ipak, to nije sve. U Ujedinjenom Kraljevstvu, zemlji demokratije i starih viktorijanskih običaja, 1938. nacizam je jednostavno cvjetao. Oswald Mosley je bio vođa nacističih sivih košulja u Britaniji. Priređivao je javne marševe i nacističke manifestacije sve do 1941. kada su ga uhapsili zbog opasnosti od njemačkog napada na Veliku Britaniju. U Americi su Fritz Kuhn i njegovi nacistički "stražari" također paradirali.

Lista poznatih nacista

- Joseph Goebbels
- Hermann Göring
- Rudolf Hess
- Reinhard Heydrich
- Heinrich Himmler
- Adolf Hitler
- Josef Mengele
- Ernst Röhm
- Albert Speer
- Josef Terboven
- Joachim von Ribbentrop
- Baldur von Schirach
- Arthur Seyss-Inquart
- Julius Streicher

Relevantni članci

- Drugi Svjetski Rat
- Adolf Hitler
- Josef Gebels

Vanjski linkovi

category:Drugi svjetski rat ja:ナチズム simple:Nazism

Njemačka

Njemačka (službeno ime: Savezna Republika Njemačka) je država smještena u središnjem dijelu europskog kontinenta, i prostire se između Sjevernog mora i Baltika na sjeveru, te Alpskog planinskog masiva na jugu, dok sa istoka i zapada nema većih prirodnih granica. Zauzima površinu od 357 042 km², i ima blizu 81,3 miliona stanovnika. Glavni grad Njemačke je Berlin (oko 3 miliona stanovnika), veći i važniji centri su: Hamburg, München, Frankfurt, Stuttgart, Köln, Dortmund, Düsseldorf i drugi.

Historija

Njemački jezik i „Germanizam“ postoje više od hiljadu godina, ali je država po imenu Njemačka formirana kao moderna nacionalna država tek 1871. godine, kada je dominacija nad Pruskom propala. Tada je nastao drugi njemački Reich, u historiografiji obično poznat i kao Carstvo. Prvi Reich, poznatiji i kao Sveto Rimsko Carstvo njemačke nacije, je potekao od Karolinškog Carstva (843), koga su osnovali Čarlemanci 25. decembra 800. godine, a koji je trajao sve do 1806. Tokom ovih hiljadu godina, Nijemci su uspješno proširili svoj uticaj uz pomoć katoličke crkve. Godine 1530., pokušaj protestantske reformacije katoličke crkve je propao, što je dovelo do formiranja nove, protestantske crkve, koja je postala nova zvanična religija u mnogim njemačkim državama. Ova događanja su dovela do Tridesetogodišnjeg rata (1618), koji je, kada se završio Westfalskim mirom (1648), učinio da Njemačka postane ekonomski iscrpljena i politički nestabilna. Ovakva situacija je omogućila Napoleonu da 1806. porazi Njemačku. Poslije toga, Francuska je postala krvni neprijatelj Njemačke. U Francusko-pruskom ratu (1870), Njemačka se osvetila Francuskoj, kao i u Prvom svjetskom ratu (1914), kada je invazija na Francusku bila glavni cilj. Sveto Rimsko Carstvo se proširilo tako što je sklopljen savez Njemačke i Austrije, gdje je glavnu riječ imala Njemačka. Između 1815. i 1871. Njemačka se sastojala od mnoštva malih država (39), od kojih je napravljen Njemački savez (Deutscher Bund). Drugi Reich je proglašen u Versaju, 18. januara 1871, poslije poraza Francuske. Ovo je uglavnom bio rezultat Ota fon Bizmarka, njemačkog najprominentnijeg državnika 19. vijeka, koji je bio poznat kao „kulturni borac“ protiv katoličanstva i borac za socijalne reforme. Drugi njemački Reich je okončan Prvim svjetskim ratom, kada je njemački car bio prinuđen da abdicira. Poslije revolucije, konstituisana je demokratska Weimarska Republika. Velika ekonomska moć Njemačke je ostvarena zahvaljujući razultatu Versajskog mira i Velike depresije, što je dovelo do odbacivanja demokratije od strane i lijevo i desno orjentisanih njemačkih građana. Na dvaput održanim izborima 1932., Nacisti su dobili 37,2% glasova u julu, a 33% u novembru. 30. januara 1933., Adolf Hitler je imenovan za kancelara Njemačke, a 23. marta 1933. godine njemački parlament je ukinuo ustav Weimarske Republike. Treći Reich je trajao od 1933. do 1945. i zasnivao se na nacionalsocijalizmu, odnosno nacizmu. 1934. Hitler je preuzeo apsolutnu kontrolu nad vladom, kada je de fakto postao i predsjednik Njemačke. Nakon aneksije Austije (1938), politika anektiranja susjednih teritorija, dovela je do Drugog svjetskog rata, koji je u Evropi otpočeo 1. septembra 1939. kada je Njemačka okupirala Poljsku. Njemačka i njeni saveznici su imali veliku i dobro kontrolisanu vojsku, koja je preuzela kontrolu nad gotovo cijelom teritorijom Evrope. Poslije operacije Barbarosa (napada na Sovjetski Savez) 22. juna 1941. otvoren je drugi front na istoku, kao i napada na Sjedinjene Države, kada je prekršen dogovor o nenapadanju Njemačke na SAD, od strane Hitlera (11. decembra 1941. godine). Od 1941. do 1945. nacistička Njemačka, uz pomoć susjednih kolaboracionista, sistematski je ubila 6 miliona Jevreja i 5 miliona uglavnom Slavena i Roma u Holokaustu. Režim je isto tako ubijao homoseksualce i mentalno retardirane osobe i druge "nesposobne" ljude, ali i politički nepodobne građane (naročito komuniste i socijaliste, ali i religiozne vođe). 8. maja 1945. godine Njemačka je kapitulirala poslije okupacije Berlina od strane ruske Crvene Armije i Zapadnih sila. Prije ulaska ruskih trupa u Berlin, Hitler je izvršio samoubistvo. Rat je rezultirao velikim gubitkom teritorije, etnički je očišćeno 15 miliona Nijemaca sa tih prostora, 45-ogodišnju okupaciju tokom koje je nekadašnja teritorija Rajha podjeljena u Austriju, Zapadnu Njemačku i Istočnu Njemačku. 1948. i 1949. tokom Berlinske blokade, saveznička vojska dopremala je hranu i sirovine u Zapadni Berlin, koji je tokom Hladnog rata postao enklava okružena ruskom željeznom zavjesom. Građani Zapadnog Berlina su s vremenom postali proamerički orjentisani. To je bio rezultat mnogih činjenica, uključujući i jak njemački antikomunizam, američki Maršalov plan za rekonstrukciju Evrope poslije rata, osnivanje Evropske zajednice, i generalno podržavanje prisustva zapadnih vojnih formacija u Zapadnom Berlinu. Novostvorena Zapadna Njemačka je postala najveća ekonomska sila u svijetu. Sovjeti su kontrolisali Njemačku Demokratsku Republiku, koja je bila jedna u nizu socijalističkih satelita Sovjetskog Saveza i članica Varšavskog pakta, sa kontrolom slobodnog kretanja njenih stanovnika. Iznenadno, 13. avgusta 1961. godine, Istočna Njemačka je postavila Berlinski zid između Istočnog i Zapadnog Berlina, i potpuno zatvorila granicu prema Zapadnoj Njemačkoj što je onemogućilo normalno cirkulisanje ljudi. Willy Brandt, zapadnoberlinski gradonačelnik i kasniji zapadnonjemački kancelar, pokušaa je da smire tenzije, ali njegovo praktično priznavanje gubitka historijske Istočne Njemačke je dovelo do kontroverzi, neki Nijemci su smatrali da je izdajnik, dok su mnogi drugi (naročito mladi ljudi) mislili da je heroj. Poslije pada komunizma u Evropi, Njemačka se ponovo ujedinila (1990), što je dovelo do ekonomskih problema koji se osjećaju i danas. Berlin je ponovo postao glavni grad. Porodice, koje su bile dugi niz godina rastavljene, ponovo su se spojile. Kao dio postkomunističkog procesa, otvorene su akte tajne policije. Zajedno sa Francuskom, nova Njemačka igra glavnu ulogu u Evropskoj uniji. Njemačka je država koja se zalaže za zajedničku evropsku politiku, odbranu i sigurnost. Kancelar se redovito poziva na sastanke Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija.

Vlada

Njemačka je ustavna savezna republika, čiji se politički sistem zasniva na Ustavu iz 1949. godine (Grundgesetz – osnovni zakon). U njoj vlada parlamentarni sistem u kojoj kancelar igra najvažniju ulogu, a koga bira parlament. Bundestag, donji dom njemačkog Parlamenta, u istorijskom Rajhstagu Parlament (Bundestag), se bira svake pete godine kombinovanim sistemom neposrednog i proporcionalnog biranja. Šesnaest pokrajina predstavlja federalni nivo Bundesrata (Federalni Savjet), koji je izazvao mnogo polemika na račun odnosa sa Bundestagom zbog neusglašenosti prilikom donošenja odluka i jednog i drugog tijela, što politički sistem čini vrlo komplikovanim. Funkcija šefa države je povjerena predsjedniku, kome je ograničena moć odlučivanja na ceremonijalne i reprezentativne dužnosti. Sudsku vlast uključuje Savezni ustavni sud Njemačke (Bundesverfassungsgericht), Savezni vrhovni sud i nekoliko saveznih sudova, odgovornih za kontolisanje nižih sudova. Svi niži sudovi su napravljeni od strane saveznih država. 1945

Političke podjele

Po ustavu Njemačka je zemlja federativnog karaktera sastavljena od 16 saveznih pokrajina. Najveće su pokrajine Niedersachsen/Donja Saksonija i Bayern/Bavarska, a najmanje po površini gradovi, Bremen, Hamburg i Berlin. Federativni karakter zemlje sa različitim historijskim tradicijama osjeti se i danas, tako da su ne rijetko primjetne razlike u mentalitetu i ponašanju Nijemaca na jugu i sjeveru, odnosno zapadu i istoku.

Geografija

Njemačka se proteže od visokih planina Alpa (najviša tačka Cugšpic 2.962 m) na jugu do obala Sjevernog i Baltičkog mora na sjeveru. Između njih, u centalnom dijelu nalaze se planine umjerenih visina, dok su na sjeveru preovlađujuća niska polja (najniža tačka je Neuendorfer/Wilstermarsch na -3.54 m). Kroz Njemačku teku neke od najvećih rijeka: Rajna, Dunav i Elba. Vrijeme je ponekad nepredvidivo. U sred ljeta moguć je topao dan, a hladan i kišovit odmah sutradan. Ali ekstremne vremenske neprilike su gotovo isključene na području Njemačke osim poplava u dolinama rijeka kada su zimi temperature iznad nule.

Privreda

Njemačka je jedna od vodećih industrijskih zemalja u svijetu, čija se jaka ekonomska moć osjeti i danas u trenucima najnovije svjetske ekonomske krize. Po svome društvenom proizvodu nalazi se na 4. mjestu u svijetu. Regionalne razlike osjete se i u ekonomiji, posebice izmedju istočnih i zapadnih saveznih pokrajina. Ne treba zaboraviti da je Istočna Njemačka blizu 50 godina bila dio socijalističkog sistema, što je podrazumijevalo kolektivno i plansko organiziranje državne imovine. Platežno sredstvo u Njemačkoj je kao i u većini zemalja Europske Unije euro, koji je 2001. zamijenio njemačku marku.

Stanovništvo

Najveći dio stanovnika čine Nijemci, kao i veće grupe građana stranog porijekla, pogotovo u urbanim centrima i na zapadu zemlje. Nijemci su mahom protestantske i katoličke vjeroispovijesti, a slijede ih zatim muslimani i njemački Židovi, kao i niz manjih vjerskih grupacija. U Njemačkoj živi najmanje 7 miliona stranih državljana, u koje spadaju izbjeglice, inostrani radnici (Gastarbeiter) i njihove porodice. Njemačka je glavni cilj političkih i ekonomskih bjegunaca iz mnogih zemalja u razvoju. Na sjeveru živi danska manjina, dok u saveznoj državi Brandenburg živi malobrojna slovenska manjina po imenu Lužički Srbi. Frigijski jezik, koji se smatra najsrodnijim engleskom, govori kao maternji oko 12.000 ljudi u Njemačkoj. U seoskim područjima sjeverne Njemačke raširen je donjosaski jezik. Doseljavanjem se stvorila i znatna turska manjina. Ostale značajne manjine su Rusi, Srbi, Hrvati, Bosanci, Italijani i Poljaci. Njemačka je među prvim zemljama u svijetu po obrazovanju, tehnološkom razvitku i privrednoj proizvodnji. Od kraja 2. svjetskog rata, broj mladih koji upisuju fakultete porastao je više od tri puta, a zanatske i tehničke škole u Njemačkoj spadaju u sam svetski vrh. S prihodima od 25.000 eura po glavi stanovnika, Njemačka je društvo srednje klase. Širokogrudan sistem socijalnog osiguranja omogućuje besplatno zdravstvo, naknade za nezaposlenost i ostale socijalne prednosti. Nijemci su veliki turisti - svake godine milioni Nijemaca putuju u inostranstvo. Židovi

Kultura

Njemačka je kao zemlja uveliko pridonijela svjetskoj kulturi. Tu su rođeni veliki skladatelji ozbiljne muzike, kao: Beethoven, Bach, Brahms i Wagner, klasični pjesnici poput Goethea i Schiller, likovni umjetnici poput Duerera, Ernsta i Beusa, a Njemačka je domovina i filozofa, među kojima su najznačajniji: Kant, Hegel, Marx i Nietsche, te naučnici Einstein, Born i Plank. Njemački jezik, koji se sastoji od nekoliko velikih dijalekata, u 19. stoljeću je bio jezik komunikacije u srednjoj, istočnoj i sjevernoj Evropa, a i danas se uči širom svijeta kao jedan od najvažnijih jezika.

Relevantni članci

Vanjski linkovi

Category:Države Svijeta Category:Njemačka fiu-vro:S'aksamaa als:Deutschland ja:ドイツ ko:독일 ms:Jerman roa-rup:Ghirmânii simple:Germany th:สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี zh-min-nan:Tek-kok

Algoritam

U matematici i računarskoj nauci algoritam je određeni skup definisanih naredbi za obavljanje nekog zadatka. Algoritmi se koriste u računarskim programima kao način rješavanja nekog zadatka. Category: Računarstvo ja:アルゴリズム ko:알고리즘 th:อัลกอริทึม

1948

Događaji

1948. u temama

Rođenja

Smrti

als:1948 ja:1948年 ko:1948년 ms:1948 simple:1948 th:พ.ศ. 2491

XOOPS

XOOPS is een Content Management Systeem (CMS), een webtoepassing die beheerders toestaat om dynamische websites met diversen soorten inhoud te maken. De vele dynamische eigenschappen helpen beheerders dit gemakkelijk tot stand te brengen. Het is een ideaal hulpmiddel voor het ontwikkelen van kleine persoonlijke pagina’s tot aan grote dynamische community websites, intrabedrijfportalen, weblogs en veel meer. Het kan op een server voorzien van een webserver (b.v. Apache) geconfigureerd met de scripttaal PHP en een database (b.v. MySQL) worden geïnstalleerd. XOOPS wordt uitgegeven onder GNU General Public License (GPL) en is voor iedereen vrij te gebruiken en te wijzigen. Software onder GPL wordt vaak aangeduid als Open source software (vrije software) Iedereen is vrij de code met andere te delen zolang GPL nageleefd wordt. Uitspraak: De standaarduitspraak van XOOPS volgt de Engelse uitspraak en moet uitgesproken worden als "zoo'ps".

Waar XOOPS voor staat

XOOPS is een acroniem voor eXtensible Object Oriented Portal System. Al is het begonnen als portalsysteem, groeit XOOPS van portal naar volledig Content Management Systeem. Het kan als basis gebruikt worden voor kleine, middelgrote en grote sites. Een ‘lite’ (lichte) XOOPS kan als persoonlijk weblog of dagboek worden gebruikt. Er kan dan na een normale installatie bijvoorbeeld slechts van enkel de module Nieuws gebruik worden gemaakt. Voor een middelgrote site, kunnen modules zoals Nieuws, Forum, Download, de Secties enz. gebruikt worden om een gemeenschap te vormen waarbij ieder lid zijn steentje bij kan dragen. Voor een grote site, zoals voor een onderneming, kan er gebruik worden gemaakt van eigen modules, XOOPS is een geschikt platform voor het integreren van bestaande of nieuwe webapplicaties.

Belangrijke eigenschappen

; Database gestuurd: XOOPS gebruikt een relationele database (momenteel MySQL) om gegevens op te slaan die voor het draaien van een Content Management System ; Volledig Gemodulariseerd: De modules kunnen gemakkelijk geïnstalleerd, gedeïnstalleerd, geactiveerd en gedeactiveerd worden met een druk op de knop. ; Persoonlijke profielen: De geregistreerde gebruikers kunnen hun profielen wijzigen, theme’s uitkiezen, avatars uploaden en veel meer. ; Gebruikersbeheer: De mogelijkheid om naar gebruikers, door middel van diverse criteria, te zoeken en om e-mail en privé berichten naar gebruikers te verzenden. ; Wereldwijde ondersteuning: XOOPS is en wordt gemaakt door een team van verscheidene hardwerkende vrijwilligers verspreid over de hele wereld. De gemeenschap XOOPS heeft een groot aantal officiële ondersteuning sites rond de wereld voor steun voor niet Engels sprekende gebruikers. ; Multi-byte taal ondersteuning: Steunt volledig multi-byte talen, zoals Japanse, Vereenvoudigde en Traditionele Chinees, Koreaans, enz. ; Uitgebreid rechtensysteem: Krachtig en gebruikersvriendelijk rechtensysteem dat beheerders toelaat om toestemmingen voor elke onderdeel voor elke groep of persoon aan te passen. ; Op thema-gebaseerde interface: XOOPS wordt heeft een krachtig themasysteem. Zowel admins als de gebruikers kunnen de website met een enkele klik van de muis veranderen. Er zijn ook meer dan 200 thema's beschikbaar voor download!

Externe links

- [http://www.xoops.org/ XOOPS Officiële Site]
- [http://sourceforge.net/projects/xoops XOOPS SourceForge project pagina] Category:Vrije software categorie:content management systeem ja:XOOPS

gry zr�czno�ciowe jastrz�bia g�ra pensjonat cheap holidays lanzarote wegetarianizm online slots

:: RELATED NEWS ::