:: wikimiki.org ::

Lewandowski

Lewandowski

Lewandowski (żeński: Lewandowska, l. mn. Lewandowscy) to polskie nazwisko, znajdujące się w pierwszej dziesiątce najbardziej popularnych w Polsce, używane przez ponad 92 tys. osób.

Etymologia

Pierwszy zapis nazwiska Lewandowski odnotowano w roku 1673 w "Albumie studentów Akademii Zamojskiej", chociaż w formie Lavendowski pojawił się już w 1608 roku. Należy bowiem zaznaczyć, że nazwiska Lawendowski i Lewandowski mają, przynajmniej częściowo, wspólne pochodzenie. O ile nazwisko Lawendowski pochodzi od rośliny zwanej lawenda, o tyle Lewandowski może wywodzić się od:
- nazwy rośliny - lawenda,
- łacińskiego wyrazu levantes – osoba podająca do chrztu,
- słowa lew
- krajów Lewantu (obecnie: Syria, Jordania, Liban, Izrael, Autonomia Palestyńska oraz częściowo Egipt i Turcja)

Występowanie

Początkowo nazwisko występowało na terenach Pomorza, Wielkopolski, Mazowsza, Śląska i Małopolski. Dziś jest najpopularniejsze w województwach kujawsko-pomorskim i pomorskim.

Znani Lewandowscy w Polsce

- Bogdan Lewandowski - polityk
- Janusz Lewandowski - ekonomista i polityk
- Mariusz Lewandowski - piłkarz
- Stanisław Roman Lewandowski - rzeźbiarz, dramatopisarz

Znani Lewandowscy na świecie

- Eduard Lewandowski - urodzony w Rosji niemiecki hokeista
- Louis Lewandowski - niemiecki kompozytor Kategoria:Polskie nazwiska

Polskie nazwiska

Polskie nazwiska są znane od wieków średnich, ale dopiero od 200 lat dziedziczne nazwiska są w Polsce obowiązkowe. Najbardziej popularne polskie nazwiska Nowak, Nowakowski, Nowacki i Nowicki oznaczają po prostu nowego człowieka w miejscowości, a Przybyszewski i Przybylski tych, którzy dopiero co przybyli. Wiele nazwisk pochodzi od nazw zawodów, np. Kowalski i Kowalczyk pochodzą od kowala, Woźniak od woźnicy. Są również nazwiska pochodzące od imion, np.: Wojciechowski od Wojciech, Jankowski od Jan. Inne nazwiska wywodzą się od nazw roślin, np. Wiśniewski, Wiszniewski, Wiśniowski i Wiśniowiecki od wiśni (owoc i dzrzewo owocowe); Dąbrowski od dąbrowa (lasu dębowego). Wiele nazwisk z końcówkami -ski i -cki pochodzi od nazw miejscowości, najczęściej od miejsca pochodzenia osoby je noszącej, np. Poznański oznacza z Poznania.

15 najpopularniejszych nazwisk w Polsce:

- 1. Nowak : 203 506
- 2. Kowalski : 139 719
- 3. Wiśniewski : 109 855
- 4. Wójcik : 99 509
- 5. Kowalczyk : 97 796
- 6. Kamiński : 94 499
- 7. Lewandowski : 92 449
- 8. Zieliński : 91 043
- 9. Szymański : 89 091
- 10. Woźniak : 88 039
- 11. Dąbrowski : 86 132
- 12. Kozłowski : 75 962
- 13. Jankowski : 68 514
- 14. Mazur : 66 773
- 15. Wojciechowski : 66 361

Najpopularniejsze nazwiska w województwach

- wielkopolskie
- Nowak : 35 011
- Kaczmarek : 24 185
- Wojciechowski : 12 928
- śląskie
- Nowak : 31 838
- Kowalski : 11 811
- mazowieckie
- Kowalski : 26 270
- Wiśniewski : 21 940
- Kowalczyk : 21 586
- małopolskie
- Nowak : 23 671
- Zając : 10 206
- kujawsko-pomorskie
- Lewandowski : 23 133
- Wiśniewski : 18 410
- Kowalski : 12 076
- łódzkie
- Nowak : 15 460
- Kowalski : 15 005
- Kowalczyk : 13 121
- dolnośląskie
- Nowak : 13 217
- Kowalski : 9 429
- lubelskie
- Mazurek : 9 644
- Mazur : 8 019
- podkarpackie
- Mazur : 9 530
- Nowak : 9 301
- Baran : 8 022
- warmińsko-mazurskie
- Wiśniewski : 7 994
- Kozłowski : 7 764
- Kowalski : 6 480
- pomorskie
- Wiśniewski : 7 446
- Kamiński : 6 752
- Lewandowski : 6 687
- zachodniopomorskie
- Nowak : 7 444
- Kowalski : 6 345
- Wiśniewski : 6 284
- podlaskie
- Dąbrowski : 7 177
- Kozłowski : 5 560
- Zalewski : 5 165
- opolskie
- Nowak : 5 538
- Wieczorek : 2 654
- Mazur : 2 512
- lubuskie
- Nowak : 5 444
- Kaczmarek : 3 121
- Kowalski : 2 904
- świętokrzyskie
- Nowak : 5 538
- Wieczorek : 2 654
- Mazur : 2 512

Pozostałe nazwiska Polaków

- A
- Abakanowicz
- Adamiak
- B
- Baranowski
- Bednarek
- Budz
- C
- Ciesielski
- Cisakowski
- Chaszczewski
- Chądzyński
- D
- Dąbrowski
- Dobrowolski
- Domińczak
- E
- Ejsmont
- F
- Fiałkowski
- Frydrych
- G
- Grymin
- H
- Hasior
- I
- J
- Janik
- Janiszewski
- Jankowski
- K
- Kaczmarek
- Kaczorowski
- Komorowski
- Kowalewski
- Kowalczyk
- Kowalski
- L
- Lachowicz
- Lisiak
- Lubomirski
- Ł
- Łabaziewicz
- Łokczewski
- Łuczyński
- M
- Malinowski
- Marciniak
- N
- Niepsuj
- O
- Ochocki
- P
- Potocki
- Popławski
- R
- Radziszewski
- Rodakowski
- Rydzyński
- S
- Sarnowski
- Strugała
- Szpak
- T
- Turowicz
- U
- W
- Witczak
- Witkowski
- Wójcik
- X
- Y
- Z
- Zając
- Zajączkowski
- Ziemski
- Ż
- Żeromski
- Żyromski
-

1673

- 1673 ko:1673년

1608

- 1608 ko:1608년

Lew

Lew (Panthera leo) - ssak z rodziny kotowatych. Samiec, łatwo rozpoznawalny po grzywie, może ważyć do 250 kilogramów i osiągać wysokość do 1,3 m w kłębie. Samice są znacznie mniejsze, ważą do 180 kilogramów i nie posiadają charakterystycznej grzywy. Lwy są mięsożercami żyjącymi w grupach rodzinnych, składających się ze spokrewnionych samic, ich potomstwa obojga płci i niespokrewnionego samca służącego dorosłym samicom do rozmnażania. Samice polują dla stada. Młode samce są usuwane ze stada, gdy osiągną dojrzałość. Na przekór popularnemu określeniu "król dżungli", lew jest zwierzęciem otwartych równin. Można go spotkać w całej Afryce. Mimo to jako gatunek jest zagrożony, a większe populacje występują wyłącznie w parkach narodowych Tanzanii i Afryki Południowej. Nieliczna obecnie populacja lwów azjatyckich (podgatunek Panthera leo persica), które w czasach historycznych żyły od Grecji, przez Persję aż do Indii, występują w Gir Forest w północnych Indiach. Około trzystu lwów żyje w rezerwacie w indyjskim stanie Gujarat. Rezerwat ma powierzchnię ok. 1300 km². Ten podgatunek zagrożony jest wymarciem. Stwierdzono, że grzywa samców ma powiązania z godami. Bujniejsza i ciemniejsza grzywa oznacza lepszego kandydata dla samicy. Gujarat Gujarat Zasięg: Pierwotnie od Afryki, Półwyspu Arabskiego i Bałkańskiego do Indii. Obecnie zasięg ograniczony jest do terenów trawiastych i otwartych terenów leśnych Afryki na południe od Sahary oraz (podgatunek azjatycki) rezerwatu Gir w północno-zachodnich Indiach. Wielkość: Długość ciała: 1,4-2,5m Długość ogona: 0,7-1,0m Wysokość w klębie: 0,8-1,1m Masa ciała: 120-350 Samce są większe od samic Wygląd: Sierść lwów jest jasnobrązowa, biała na brzuchu i wewnętrznych częściach nóg, grzbiet i uszy czarne, grzywa samca od brazowej do czarnej. Młode maja cętki, które zanikają z wiekiem. Pożywienie: Lwy jedzą głównie ssaki kopytne, takie jak antylopy, gazele, zebry, żyrafy i dzikie świnie, oraz sporadycznie młode większych ssaków, jak słonie i nosorożce. Rozród: Młode rodzą się w ilości od 2 do 4 o każdej porze roku po ciąży trwającej 100-119 dni i stają się całkowicie niezależne od matki w wieku około dwóch i pół roku. Poziom zagrożenia: Gatunek ten nie jest poważnie zagrożony, ale liczebność spada w wyniku zmniejszania się naturalnych siedlisk. Rozwój: 3-11 dni: otwierają oczy; 10-15 dni: młode zaczynają chodzić. Zanim zaczną dobrze biegać, upłynie trzy do czterech tygodni; 4 tygodnie: zwierzętom wyrastają mleczne zęby; 1-2 miesięcy: pierwsze wyprawy; 3 miesiące: znikają plamy na futrze; 11 miesięcy: lwy uczestniczą w polowaniach; 16 miesięcy: samodzielność; 2 lata: samcom wyrastają grzywy; 2,5 roku: samce stają się dojrzałe płciowo; 2,5-4 lat: samice mają pierwsze potomstwo. Inne informacje: Lew żyje w małych grupach rodzinnych, w których samice są zazwyczaj spokrewnione. Długość życia wynosi 12-15 lat w środowisku naturalnym, a w niewoli nawet 30 lat. Lwy skradając się do swoich ofiar ukrywają się w trawie. Lwice współpracują ze sobą przy zabijaniu ofiary. Zobacz też: lew morski kategoria:ssaki ko:사자 ja:ライオン th:สิงโต

Lewant

Ta strona dotyczy krainy geograficznej. Aby znaleźć informacje o drobnicowcu przejdź tutaj Lewant - pochodzące określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego. Granice wyznaczją: Morze Śródziemne, Taurus, Mezopotamia, pustynia Arabska i Morze Czerwone. Obszar ten obejmuje takie dzisiejsze państwa jak: Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska. W szerszym znaczeniu do Lewantu zalicza się również Azję Mniejszą (Turcja) i Egipt. Zobacz też: Bliski Wschód, Arabia kategoria:Regiony świata ja:レバント

Syria

Syria (Surija, Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją, Irakiem, Jordanią, Libanem i Izraelem.

Informacje ogólne

- Stolica: Damaszek
- Ważniejsze miasta: Aleppo, Homs, Hama, Latakia
- Liczba ludności: 18 020 000 w tym około 40 000 ludzi żyjących na okupowanych przez Izrael Wzgórzach Golan - 20 000 Arabów oraz 20 000 osadników izraelskich.
- Długość granic: całkowita 2253 km (w tym z Irakiem 605 km, z Izraelem 76 km, z Jordanią 375 km, z Libanem 375 km, z Turcją 822 km)
- Długość wybrzeża (granica morska): 193 km
- Najwyższy punkt : Góra Hermon 2814 m n.p.m.
- Najniższy punkt: Jezioro Tyberiadzkie - 212 m p.p.m.
- Struktura etniczna: największą grupę stanowią arabskojęzyczni sunnici, występują też inne odłamy islamu, kilka wyznań chrześcijańskich oraz inne grupy etniczne takie jak Kurdowie i Ormianie

- Struktura religijna: muzułmanie (sunnici) 74%, alawici, druzowie i inne odłamy muzułmańskie 16%, chrześcijanie (różnych wyznań) 8,7%, Żydzi

- Święto narodowe: 17 kwietnia
- Ustrój polityczny: republika rządzona przez reżim wojskowy

- Konstytucja: z 13 marca 1973 roku

Historia

- Uzyskanie niepodległości: 17 kwietnia 1946 roku (spod administracji francuskiej - Syria była terenem mandatowym Francji)

Podział administracyjny

Syria jest podzielona na 14 prowincji (muhafazah)"
- Al Hasakah,
- Al Ladhiqiyah,
- Al Qunaytirah,
- Ar Raqqah,
- As Suwayda',
- Dar'a,
- Dayr az Zawr,
- Dimashq,
- Halab,
- Hamah,
- Hims,
- Idlib,
- Rif Dimashq,
- Tartus

Zobacz też

- starożytna Syria

Linki zewnętrzne

- [http://www.travel-images.com/syria.html Syria - fotografie] Kategoria:Państwa Azji Kategoria:Syria zh-min-nan:Syria ko:시리아 ms:Syria ja:シリア simple:Syria th:ประเทศซีเรีย

Liban

Liban (Lubnan, Republika Libańska - Al-Jumhuriyyah al-Lubnaniyyah Al-Dżumhurijja al-Lubnanijja) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią i Izraelem.
- Stolica: Bejrut (1,5 mln mieszkańców)
- Język urzędowy: arabski (dodatkowy francuski)
- Podział administracyjny: 5 muhafaz
- Ustrój: republika parlamentarna (parlament jednoizbowy 128 członków [po 64 chrześcijan i muzułmanów] co 4 lata, prezydent wybierany co 6 lat)
- Waluta: funt libański (1500 LBP = 1$)
- Główne miasta: Trypolis, Zahla, Sajda, Baalbek
- Główne rzeki: Nahr al-Litani, nadto źródła Asi i Jordanu
- Główne narodowości: 82,6% Libańczyków, 9,6% Palestyńczyków, Syryjczycy, Kurdowie i inni
- Główne wyznania: 60% muzułmanie (32% szyici, 21% sunnici, 7% druzowie, 0,5% alawici), 40% chrześcijanie (24% maronici, 7% prawosławni, 5% grekokatolicy, Ormianie i inni). (Stanowiska państwowe i rządowe obsadzane są według klucza wyznaniowego: prezydent - chrześcijanin maronita, premier - muzułmanin sunnita, przewodniczący parlamentu - muzułmanin szyita, równy podział tek ministerialnych, wyższych stanowisk w administracji państwowej oraz miejsc w parlamencie między przedstawicieli ludności muzułmańskiej i chrześcijańskiej.)
- Ukształtowanie terenu: Powierzchnia górzysta, z wyjątkiem pasa nizin nadbrzeżnych; równolegle do wybrzeży dwa pasma górskie Liban i Antyliban (najwyższy szczyt Kurnat as-Sauda 3083 m n.p.m.), oddzielone doliną tektoniczną Bekaa (dł. ok. 150 km);
- Klimat podzwrotnikowy śródziemnomorski; na wybrzeżu średnia temperatura w styczniu 13°C, w lipcu 28°C, w górach, na wys. ok. 1000 m odpowiednio 6°C i 22°C, roczny opad 600 - 3000; pora sucha od czerwca do września.
- Roślinność: uboga, głównie zarośla makchia, stepy, łąki górskie; niewielkie obszary leśne (w tym resztki słynnych lasów cedrowych)
- Gospodarka: Przed wybuchem konfliktu palestyńskiego wysoko rozwinięty kraj arabski, nazywany Szwajcarią Bliskiego Wschodu, po wybuchu wojny domowej lat 70. upadek gospodarczy, w latach 90. stopniowa odbudowa gospodarki.
- Przemysł: metale szlachetne, biżuteria , odzieżowy, chemiczny, elektrotechniczny, przetwórstwo ropy naftowej, żelaza i aluminium; rolnictwo, turystyka;
- PKB na 1 mieszk. 4400 dolarów (1997)
- Historia: W starożytności na terenie Libanu znajdowała się Fenicja, od VII w. p.n.e. kolejno pod panowaniem Asyrii, Egiptu, Persji, Babilonii, Grecji. W 64 p.n.e - 63 p.n.e wchodzi w skład rzymskiej prowincji Syrii; po rozpadzie cesarstwa rzymskiego w 395 należy do Bizancjum, w VII wieku obszar podbity przez Arabów, w IX wieku przez Turków, w latach 1098-1291 zajmowany przez krzyżowców, następnie zdobyty przez mameluków z Egiptu, w XVI wieku część imperium osmańskiego, od 1861 autonomia w obrębie państwa tureckiego, podczas I wojny światowej Liban był okupowany przez Francuzów i Wielką Brytanię. Od 1920 na mocy postanowień konferencji w San Remo należał wraz z Syrią do terytorium mandatowego Francji przekształconego w 1926 w republikę. W 1941 ogłoszenie formalnej niepodległości. Liban jest państwem współzałożycielem Ligi Państw Arabskich i członkiem ONZ. Od 1976 wojna domowa (wcześniej starcia w Bejrucie), w następstwie wojny - zbrojne interwencje Syrii i Izraela, wkrótce potem wprowadzenie oddziałów pokojowych ONZ.
- Zabytki: liczne ruiny sięgające czasów fenickich

Linki zewnętrzne

[http://viva.palestyna.pl/liban/ Obozy dla uchodźców w Libanie] Kategoria:Liban zh-min-nan:Lebanon ko:레바논 ms:Lubnan ja:レバノン simple:Lebanon th:ประเทศเลบานอน

Izrael

Izrael, Państwo Izrael (hebr. - מדינת ישראל Medinat Yisra'el, arab. دولة اسرائيل - Daulat Isra'il) – państwo położone na Bliskim Wschodzie, w historycznej Palestynie. To, które miasto stanowi stolicę Izraela jest sprawą kontrowersyjną. Stolicą jest Jerozolima (prawnomiędzynarodowy status Jerozolimy nie został dotąd uregulowany; ONZ i większość państw, w tym Polska, nie uznają de iure suwerenności Izraela nad całą Jerozolimą).

Ustrój polityczny

Główny artykuł: ustrój polityczny Izraela Izrael jest krajem demokracji parlamentarnej reprezentowanej przez władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Jest to jedyne państwo na Bliskim Wschodzie z formą rządu jako demokracja

Obywatelstwo

Obywatelstwo państwa Izrael przysługuje:
- osobom, które uzyskały prawo powrotu zgodnie z ustawą o powrocie z 1950 roku;
- osobom zamieszkałym w Palestynie przed powstaniem Izraela;
- dzieciom obywateli Izraela;
- osobom, które uzyskały naturalizację.

Siły Obronne Izraela

Główny artykuł: Siły Obronne Izraela Cawa Hagana LeIsrael - zostały powołane do życia podczas wojny w 1948 roku, mają na celu obronę kraju zarówno przed atakami militarnymi, jak i przejawami terroru. Izrael jest jedynym krajem świata, gdzie kobiety podlegają obowiązkowi służby wojskowej. Czas odbywania zasadniczej służby wojskowej dla mężczyzn 36 miesięcy a dla kobiet 24 miesiące.

Geografia

Główny artykuł: Geografia Izraela Powierzchnia:
- 20 770 km2 (bez Wzgórz Golan i terenów Autonomii Palestyńskiej)
- 27 817 km2 (włączając Wzgórza Golan i tereny Autonomii Palestyńskiej). Sąsiedzi i długość granic:
- Egipt - 255 km
- Jordania - 238 km
- Liban - 79 km
- Syria - 76 km
- Autonomia Palestyńska-Strefa Gazy - 51 km
- Autonomia Palestyńska-Zachodni Brzeg Jordanu - 307 km
- Morze Śródziemne - 180 km
- Morze Martwe - 70 km
- Morze Czerwone nad Zatoką Akaba - 7 km

Podział administracyjny

6 dystryktów (mechozot, l.p. machoz):
- Dystrykt Jerozolimy
- Dystrykt Północny
- Dystrykt Hajfy
- Dystrykt Centralny
- Dystrykt Tel-Awiwu
- Dystrykt Południowy

Ludność

6.631.000 (stan na 2003 rok) Średnia gęstość zaludnienia: 279 osób/km2 Większość ludności mieszka na wybrzeżu Morza Śródziemnego. W Izraelu jest wysoki poziom warunków bytowych i wykształcenia społeczeństwa. Najwyższy na Bliskim Wschodzie stopień urbanizacji. 90% ludności mieszka w miastach. Główne miasta (według danych z 2003 roku):
- Jerozolima (Yerushalaim, Al Kuds) - 680 000 mieszkańców
- Tel Awiw-Jaffa - 360 000 mieszkańców
- Hajfa (Hefa) - 271 000 mieszkańców
- Aszdod - 188 000 mieszkańców
- Beer Szewa - 182 000 mieszkańców
- Petah Tikwa - 173 000 mieszkańców
- Holon - 166 000 mieszkańców
- Natanja - 165 000 mieszkańców
- Bnei Brak - 139 000 mieszkańców
- Bat Yam - 134 000 mieszkańców
- Ramat Gan - 127 000 mieszkańców Główne wyznania:
- judaizm (4,78 mln - 79,2%)
- islam (901 tys - 15%)
- chrześcijaństwo (129 tys - 1,7%)
- druzowie (99 tys - 1,3%) i inni.

Gospodarka

Główny artykuł: gospodarka Izraela Podstawowe informacje o ekonomii

Historia

Główny artykuł: historia Izraela

Zobacz też

- hymn państwowy, godło Izraela, flaga Izraela
- Żydzi, judaizm, język hebrajski, Święta żydowskie
- Światowa Organizacja Syjonistyczna

Linki zewnętrzne

[http://www.aish.com/wallcam/ Kamera internetowa pokazująca ścianę płaczu]
[http://www.honestreporting.com/ Honest Reporting] ! Kategoria:Judaizm zh-min-nan:Í-sek-lia̍t-kok ko:이스라엘 ms:Israel ja:イスラエル simple:Israel

Egipt

Egipt (łac. Aegyptus, gr. Aigyptos; nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu, Jumhuriyat Misr al-Arabiyah) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce nad Morzem Śródziemnym, pomiędzy Libią a Izraelem i Strefą Gazy. Długość granic: całkowita 2689 km (w tym: Strefa Gazy 11 km, Izrael 255 km, Libia 1150 km, Sudan 1273 km) Długość wybrzeża: 2450 km
Najwyższy punkt: Góra Katarzyny 2629 m n.p.m.
Najniższy punkt: Al-Kattara -133 m p.p.m.
Inne ważne miasta to: Aleksandria, Asuan, Asyut, Mehalla El-Kubra, Giza, Hurghada, Luksor, Kom Ombo, Port Safaga, Port Said, Sharm el Sheikh, Shubra-El-Khema, Suez
Religie: muzułmanie (dominują sunnici) 94%, chrześcijanie koptyjscy i inni 6%
Język oficjalny: arabski
Inne języki: angielski i francuski
Święto narodowe: Rocznica Rewolucji, 23 czerwca
Ustrój: republika
Partie polityczne: Partia Narodowo-Demokratyczna, Postępowa Partia Jedności, Socjalistyczna Partia Liberalna
Parlament: Zgromadzenie Narodowe - 454 miejsca
Konstytucja: z 11 września 1971 roku
Podział administracyjny: 26 gubernatorstw (muhafazat)
System prawny: oparty na prawie anglosaskim, prawie islamskim, kodeksie napoleońskim; sądowniczy organ rewizyjny - Sąd Najwyższy i Rada Stanu (nadzoruje słuszność decyzji administracyjnych); Egipt zaakceptował z zastrzeżeniami zwierzchnictwo Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości
Złoża bogactw naturalnych: ropa naftowa, gaz ziemny, ruda żelaza, fosforany, mangan, wapień, gips, talk, azbest, rudy ołowiu i rudy cynku

Historia

Tereny w dolinie i delcie Nilu są kolebką cywilizacji starożytnego Egiptu. W układzie chronologicznym:
- Stare Państwo
- Średnie Państwo
- Nowe Państwo
- panowanie asyryjskie
- panowanie perskie
- panowanie Ptolemeuszy
- panowanie rzymskie
- panowanie bizantyjskie
- panowanie arabskie
- panowanie Saladyna - dynastia Ajjubidów
- panowanie mameluków
- panowanie osmańskie
- panowanie francuskie
- panowanie angielskie
- niepodległość - 28 lutego 1922 roku Niektóre miejscowości egipskie o znaczeniu historycznym:
- Abukir
- Abu Simbel Niektórzy królowie i królowe starożytnego Egiptu:
- Hatszepsut Niektórzy bogowie starożytnego Egiptu:
- Hathor Znani archeolodzy prowadzący prace w Egipcie:
- Jean Francois Champollion
- William Flinders Petrie
- Howard Carter

Warunki naturalne i geografia fizyczna

Howard Carter] Howard Carter]
- Pustynia Libijska
- Pustynia Arabska
- Dolina Nilu
- Półwysep Synaj

Uwarunkowania hydrologiczne

Jedyna stała rzeka to Nil. Jezioro Nasera - sztuczny zbiornik powstały w wyniku przegrodzenia Nilu Wielką Tamą Asuańską. Klimat: zwrotnikowy skrajnie suchy, jedynie w wąskim pasie wybrzeża Morza Śródziemnego podzwrotnikowy typu śródziemnomorskiego. Lato (od maja do października) jest gorące i suche, z możliwymi gwałtownymi spadkami temperatury w nocy. Zima jest chłodniejsza, zwłaszcza w regionach pustynnych. Na wiosnę (od końca kwietnia do czerwca), wieje chamsin, gorący suchy wiatr, niosący pył pustynny, burze piaskowe i upały. Średnia temperatura stycznia na północy wynosi 12-14°C, na południu do 17°C, a lipca - około 23°C na północy, do 33°C na południu. Roczna suma opadów na północy wynosi do 200 mm, na południu zaledwie do kilku milimetrów.

Fauna i flora

- tamaryszek

Kultura i sztuka

- Nadżib Mahfuz - laureat literackiej Nagrody Nobla z roku 1988

Ciekawostki

- Pachnidła
- Starożytni Egipcjanie do produkcji swoich słynnych perfum używali kardamonu, cynamonu i gorzkich migdałów.

Znani współcześni Egipcjanie

- Boutros Boutros-Ghali
- Nadżib Mahfuz
- Hosni Mubarak
- Anwar Sadat
- Omar Sharif

Zobacz też

- Egipt faraonów
- Egipt faraonów (tablica chronologiczna)
- historia Afryki
- starożytny Egipt
- Zjednoczona Republika Arabska Kategoria:Egipt als:Ägypten zh-min-nan:Ai-ki̍p ko:이집트 ms:Mesir ja:エジプト simple:Egypt th:ประเทศอียิปต์

Turcja

Turcja (Türkiye, Republika Turecka - Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie ze stolicą w Ankarze. Część europejska - Tracja stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej Morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcja jest krajem czterech mórz, gdyż dodatkowo od północy otacza ją Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie, a od południa Morze Śródziemne - nazywane w języku tureckim Morzem Białym.

Ustrój polityczny

Ustrój polityczny Turcji opiera się na Konstytucji Republiki Tureckiej z 1987, która głosi, że państwo tureckie jest niepodzielną, laicką, demokratyczną oraz socjalną republiką. Głową państwa jest prezydent wybierany przez parlament na 7-letnią kadencję. Kobiety w Turcji otrzymały czynne i bierne prawa wyborcze 5 grudnia 1934 roku. W roku 1935 kobiety stanowiły 4,6% posłów w parlamencie.

Geografia

- Największe miasta: Stambuł, Ankara, Izmir, Bursa, Adana, Gaziantep, Konya
- Najwyższy punkt: Ararat 5165 m n.p.m.
- Podział administracyjny: 81 prowincji (iller)

Granice

Turcja Graniczy z 8 państwami, całkowita długość granic wynosi 2627 km a na poszczególne kraje przypada:
- Armenia 268 km
- Azerbejdżan 9 km
- Bułgaria 240 km
- Gruzja 252 km
- Grecja 206 km
- Iran 499 km
- Irak 331 km
- Syria 822 km

Historia

Turcja wcześniej nazywana była Imperium osmańskim. W XIX wieku zaczęło ono ulegać rozpadowi. W 1908 roku miała miejsce rewolucja młodoturecka. Po I wojnie światowej Imperium osmańskie zostało podzielone między mocarstwa europejskie. Przywódcą ruchu narodowego był wówczas Kemal Atatürk. Między rokiem 1919 a 1920 toczyła się wojna grecko-turecka. W 1922 zniesiono kalifat. W 1923 roku Turcja stała się republiką. Pierwszym prezydentem został Kemal Atatürk. Wówczas wprowadzano liczne reformy mające na celu europeizację Turcji: wprowadzenie alfabetu łacińskiego zamiast arabskiego, wprowadzenia kalendarza gregoriańskiego. Podczas II wojny światowej Turcja była neutralna. Od 1952 roku Turcja jest członkiem NATO. Od 1974 okupuje część Cypru. O laickość państwa od samego jego początku walczy armia. Dlatego też w Turcji dochodziło często do zamachów stanu (w 1960, 1971, 1980 i 1997 roku). Turcja chciałaby się stać członkiem Unii Europejskiej. Przeciwnicy jej przystąpienia do niej wysuwają przede wszystkim zarzut, że jest ona krajem rolniczym i islamskim (należącym do innego kręgu kulturowego). Europejczycy obawiają się również zalewu taniej siły roboczej z ubogich rejonów Turcji. Należy jednak pamiętać, że poziom życia w miastach jest dosyć wysoki. 3 października 2005 Turcja rozpoczęła negocjacje w sprawie przystąpienia do Unii Europejskiej.

Gospodarka

Turcja jest jednym z 6 całkowicie samowystarczalnych pod względem żywnościowym krajów świata. Główną uprawą przeznaczoną na eksport jest bawełna, a także orzeszki laskowe. Ze zbóż uprawia się ryż, jęczmień i pszenicę. Główne uprawy owocowe to: melony, arbuzy, jabłka, morele, brzoskwinie, czereśnie, banany, figi i cytrusy. Z używek najpowszechniej uprawiany jest tytoń, ale również winogrona, z których produkuje się wino. W Turcji uprawiane są również: orzeszki pistacjowe, orzechy włoskie, buraki cukrowe i słoneczniki. Zwierzęta hodowane na terenie Turcji to: krowy, konie, kozy, osły i owce, jak również wielbłądy i bawoły. Najpopularniejszą w Turcji rasą psa jest Kangal - wielki i silny pies pasterski. Najciekawszą rasą kotów są koty Van o białym futrze i różnokolorowych oczach - jednym zielonym, a drugim niebieskim. Na wolności żyją w Turcji jelenie, szakale, rysie, dziki, wilki oraz rzadko – lamparty i niedźwiedzie.

Ludność

- Narodowości: Turcy ok. 86%, Kurdowie ok. 11%, Arabowie ok. 2%
- Wyznania: muzułmanie (gł. sunnici)) 99% Oficjalne liczby są jednak nie do końca prawdziwe, gdyż każdy mieszkaniec Turcji, jeżeli nie deklaruje się jako wyznawca innej religii, automatycznie wliczany jest w liczbę muzułmanów. Nie ma tam czegoś podobnego do wystąpienia z kościoła chrześcijańskiego, toteż ateiści i agnostycy oficjalnie uznawani są za muzułmanów. Wymagana jest po prostu przynależność do jakiejkolwiek religii. Z tego powodu liczba mieszkańców Turcji, niewyznających żadnej religii, jest nieznana.

Zobacz też:

- Imperium Osmańskie - państwo, z którego wywodzi się nowoczesna Turcja
- Adampol
- hymn Turcji
- godło Turcji
- flaga Turcji

Linki Zewnętrzne

- [http://webcam.deili.info/pl,1,9 Webcam Kamery Internetowe Online w Turcji] Kategoria:NATO Kategoria:Państwa Azji ! zh-min-nan:Türkiye ko:터키 ms:Turki ja:トルコ simple:Turkey th:ประเทศตุรกี

Pomorze

10-polowy herb Pomorza z XV-XVII wieku Pomorze (pomorski/kaszubski: Pòmòrskô lub Pòmòrze, łac. Pomerania lub Pomorania, niem./szw. Pommern i Pomerellen, hol./duń. Pommeren) - kraina geograficzno-historyczna w północnej Polsce i północno-wschodnich Niemczech, obejmująca ziemie leżące na południowych wybrzeżach Morza Bałtyckiego, po obu stronach Odry między Wisłą na wschodzie i rzeką Reknicą na zachodzie.

Podział

Obecnie ziemie pomorskie znajdują się w obrębie następujących jednostek administracyjnych:
- Polska
- województwo pomorskie
- województwo zachodniopomorskie
- województwo kujawsko-pomorskie
- województwo lubuskie (mały fragment)
- województwo wielkopolskie (mały fragment - Krajna)
- Niemcy
- Meklemburgia-Pomorze Przednie Ze względu na historię, kulturę i geografię fizyczną Pomorze dzieli się na:
- Pomorze Gdańskie (Nadwiślańskie, Wschodnie) - nad Wisłą, w zlewisku Zatoki Gdańskiej, należało dawniej do Krzyżaków i Polski; tam do 1945 zachowała się w większości ludność słowiańska
- Kaszuby
- Kociewie
- ziemię bytowsko-lęborską
- Pomorze Zachodnie (Szczecińskie, Nadodrzańskie) - nad Odrą, w zlewisku Zatoki Pomorskiej, należące dawniej do Gryfitów, Szwecji i Brandenburgii-Prus; do 1945 prawie całkowicie zniemczone
- Pomorze Słupskie
- Pomorze Kołobrzeskie
- Pomorze Szczecińskie
- Pomorze Wołogoskie (wraz z Rugijskim zwane Pomorzem Przednim - Vorpommern)
- Pomorze Rugijskie (Rańskie, Rujańskie) Uwaga! W terminologii niemieckiej nazwa Pommern oznacza tylko krainę po obu stronach Odry, Pomorze Przednie i Pomorze Tylne (niem. Hinterpommern), pokrywające się z polskim Pomorzem Zachodnim. Nazwa Pommern nie ma zastosowania w stosunku do terytorium Pomorza Gdańskiego, określanego jako Pomerellen, lub Westpreussen.

Historia

W średniowieczu zamieszkiwane przez słowiańskie plemiona: Pomorzan w części przedodrzańskiej oraz Połabian (Ranów, Wieletów, Obodrzyców i innych) w części zaodrzańskiej. Główne ośrodki znajdowały się w (licząc od wschodu) Gdańsku, Kołobrzegu, Wolinie (potem Szczecinie), Arkonie. Ziemie między ujściami Wisły i Odry podbite zostały przez władców polskich, jednak przy każdym osłabieniu władzy centralnej górę brały dążenia do odzyskania niezależności. Pierwszy swoją władzę nad całym Pomorzem między Wisłą a Odrą rozciągnął najprawdopodobniej Mieszko I. Ponownego podboju dokonywali Kazimierz Odnowiciel oraz Bolesław Krzywousty. W wyniku naporu Sasów do XIII wieku całe Pomorze zaodrzańskie znalazło się w granicach Cesarstwa. W czasie rozbicia dzielnicowego Pomorze przedodrzańskie praktycznie uniezależniło się od Korony pod rządami rodu Gryfitów. Księstwa Gryfitów choć sięgnęły po część ziem zaodrzańskich, same podatne były na rozbicie i w 1181 roku popadły w silną zależność lenną od Cesarstwa. Bliższe związki z Krakowem wykazywało Pomorze Gdańskie, które po rządach lokalnej dynastii wróciło pod władzę Łokietka, aby niemal natychmiast w 1308 roku zostać zdobyte przez Krzyżaków (rzeź Gdańska). Pod koniec swego życia nieudaną próbę ponownego związania Pomorza Zachodniego z Koroną podjął Kazimierz III Wielki, pragnąc uczynić swym dziedzicem wnuka, Kaźka, księcia słupskiego. Po drugim pokoju toruńskim w 1466 roku Pomorze Gdańskie wróciło pod władzę króla Polski. W 1637 wymarła dynastia Gryfitów. W 1648 w wyniku pokoju westfalskiego zachodnia część księstwa pomorskiego z Rugią i ujściem Odry przypadła Szwecji a wschodnia elektoratowi Brandenburgii. Posiadłości szwedzkie z czasem coraz bardziej przechodziły na rzecz przeradzającej się w Prusy Brandenburgii. W 1720 roku Szczecin przeszedł pod władanie Prus, stając się stolicą prowincji Pommern. W 1772, w efekcie I rozbioru Rzplitej, w granicach Prus znalazło się polskie dotąd Pomorze Gdańskie (z wyjątkiem Gdańska). Prusy objęły wreszcie całe Pomorze w wyniku kongresu wiedeńskiego w 1815 przejmując ostatni jego skrawek od Szwecji (Wołogoszcz, Gryfię, Strzałów i Rugię). Po reformie administracyjnej z 1818 roku Pomorze dzieliło się na dwie prowincje: Pommern (polskie Pomorze Zachodnie) i Westpreussen (Pomorze Gdańskie lub Prusy Zachodnie). W skład Pommern wchodziły rejencje: szczecińska, stralsundzka i koszalińska. Prusy Zachodnie dzieliły się z kolei na rejencje gdańską i kwidzyńską. Po I wojnie światowej odrodzona Polska otrzymała okrojone Pomorze Gdańskie, które wkrótce stało się jednym z pretekstów hitlerowskiego ataku na Rzplitą. Po II wojnie światowej w wyniku decyzji Wielkiej Trójki Polska otrzymała całe Pomorze między Wisłą a Odrą. W granicach NRD, a potem zjednoczonych Niemiec pozostało tzw. Pomorze przednie, (niem. Vorpommern), które wraz z Meklemburgią stanowi osobny land związkowy.

Główne miasta

(od wschodu na zachód)
- Gdańsk - stolica Pomorza Wschodniego (tzw. Prus Królewskich)
- Sopot
- Gdynia
- Starogard Gdański
- Tczew
- Świecie
- Rumia
- Wejherowo
- Chojnice
- Słupsk - stolica Pomorza Środkowego
- Szczecinek
- Koszalin
- Kołobrzeg
- Stargard Szczeciński
- Szczecin - stolica Pomorza Zachodniego
- Gryfia (Greifswald)
- Wołogoszcz (Wolgast) - stolica Pomorza Przedniego
- Strzałowo (Strzałów, Stralsund)

Zobacz też

- Gryfici, Jomsborg, Krzyżacy, Mściwój, Świętopełk II Wielki (pomorski), Dynastia Sobiesławiców, Związek Pruski, Pomorze Gdańskie,
- krainy geograficzne w Polsce, krainy historyczne w Polsce

Bibliografia

- [http://www.kb.dk/kultur/expo/klenod/denm.htm Reprodukcja obejmującej Pomorze najstarszej istniejącej mapy Danii] z wydanego w roku 1570 dzieła Abrahama Orteliusa Theatrum orbis terrarum (w Duńskiej Bibliotece Królewskiej).
- Marian Biskupiński (ed.), Śląsk i Pomorze w historii stosunków polsko-niemieckich w średniowieczu. XII Konferencja Wspólnej Komisji Podręcznikowej PRL-RFN Historyków 5-10 VI 1979 Olsztyn, Instytut Zachdni, Poznań 1987
- Antoni Czubiński, Zbigniew Kulak (ed.), Śląsk i Pomorze w stosunkach polsko-niemieckich od XVI do XVII w. XIV Konferencja Wspólnej Komisji Podręcznikowej PRL-RFN Historyków, 9-14 VI 1981 r. Zamość, Instytut Zachodni, Poznań 1987
- [http://www.archiv-vegelahn.de/pommern.html Pomorze (German)] ! ja:ポモージェ

Wielkopolska

Współczesny herb
Wielkopolski

Wielkopolska - region geograficzny oraz kraina historyczna w zachodniej części Polski. Na terenie obecnej Wielkopolski znajdowało się w IX-X wieku terytorium plemienne Polan. Początkowo tereny te określano jako Polonia, po przyłączeniu do Polski dalszych terenów, w XIV-XV wieku utrwaliła się nazwa Polonia Maior (w odróżnieniu od Polonia Minor - Małopolski). Zobacz też: krainy geograficzne w Polsce, krainy historyczne w Polsce, województwo wielkopolskie. Kategoria:Wielkopolska

Mazowsze

wiek)]] Mazowsze - kraina historyczna i region geograficzny położony w środkowym biegu Wisły oraz dorzeczu jej dopływów w centralnej oraz północno-wschodniej Polsce. Nazwa krainy pochodzi od nazwy plemienia Mazowszan. Wczesnośredniowieczne osadnictwo mazowieckie skupiało się na lewym brzegu Wisły, w okolicach dzisiejszej Rawy, skąd kolonizowano prawobrzeżne obszary rzeki: północny - rejon między Skrwą a Narwią i wschodni - obszar nad Bugiem i środkową Narwią. W tym okresie na Mazowszu powstawały wyłącznie osady otwarte. Dopiero w X-XI wieku zaczęto wznosić pierwsze grody, jednak ta działalność była już związane z panowaniem Polan. Do państwa wielkopolskich Polan ziemie mazowieckie zostały przyłączone prawdopodobnie już w I połowie X wieku. W okresie wczesnopiastowskim na terenie Mazowsza nie utworzono osobnej diecezji, wcielając północne Mazowsze do archidiecezji gnieźnieńskiej, a południowe do diecezji poznańskiej. Dopiero w roku 1075 założono dwa biskupstwa: płockie i mazowieckie. Biskupstwo mazowieckie, w wyniku reorganizacji struktury kościelnej w 1124 roku, ponownie włączono do biskupstwa poznańskiego, tworząc archidiakonat czerski. W czasie zamętu związanego z powstaniem pogańskim, namiestnik Mazowsza jeszcze z nadania Mieszka II, Masław, próbuje w latach 1037-1047 zbudować swoje państwo. Jednak Kazimierz Odnowiciel, który odbudowuje piastowską monarchię, zadaje mu klęskę w bitwie stoczonej nad Wisłą. Na początku XIII w. Mazowsze stało się dzielnicą należącą do Konrada, brata Leszka Białego i od tego czasu stanowiło odrębną całość pod względem dynastycznym, politycznym i prawnym. W tym okresie wykształcił się podział Mazowsza na trzy regiony: ziemię rawską, ziemię płocką i ziemię warszawsko-czerską. Od 1374/1381 do 1429 na tej ostatniej panował Janusz I, który przeniósł jej stolicę do Warszawy; zasłużył się ponadto lokowaniem na pn.-ws. (okolice Łomży) wielu miast i wsi, do czego przyczyniło się zażegnanie zagrożenia ze strony Litwy po Unii Krewskiej. W miarę wymierania książąt poszczególne ziemie powracały do Korony: rawska w 1462 r. po śmierci Władysława II i Ziemowita IV, płocka w 1495 po śmierci księcia Janusza II, warszawsko-czerska w 1526. Po przyłączeniu Mazowsza do Korony, zachowano podział na trzy regiony; województwo rawskie, województwo płockie i województwo mazowieckie. Województwo rawskie składało się z trzech ziem: rawskiej, sochaczewskiej i gostynińskiej. Województwo płockie dzieliło się na 8 powiatów: płocki, bielski, raciąski, sierpski, płoński, szreński, niedzborski i mławski. Trzy ostatnie, jako że leżały między Wkrą, Łydynią a Prusami, nosiły miano ziemi zawkrzeńskiej. Województwo mazowieckie składało się z ziem: czerskiej, warszawskiej, wiskiej, wyszogrodzkiej, zakroczynskiej, ciechanowskiej, łomżyńskiej, różańskiej, liwskiej i nurskiej. W XVI w. była to najgęściej zaludniona kraina na ziemiach polskich, z której pochodził główny żywioł zasiedlający Mazury, Podlasie, Litwę i Ruś.

Zobacz też

- krainy geograficzne w Polsce
- krainy historyczne w Polsce

Linki zewnętrzne

- [http://www.adamlawnik.art.pl/krajobrazy/mazowsze/mazowsze.html Mazowsze - zdjęcia]
- [http://www.mazowsze.uw.gov.pl/ Mazowiecki Urząd Wojewódzki]
-

Małopolska

Małopolska to historyczna kraina Polski, obejmująca południową i południowo-wschodnią część kraju, w górnym i częściowo środkowym dorzeczu Wisły. Rozciąga się od Karpat na południu, po Pilicę i poza Wieprz na północy. Graniczy na zachodzie ze Śląskiem, Sieradzkiem i Łęczyckiem, na północy - z Mazowszem i Podlasiem, na wschodzie - ziemiami ruskimi. Stolicą regionu jest Kraków. Ważniejsze miasta: Rzeszów, Częstochowa, Lublin, Dąbrowa Górnicza, Będzin, Kielce, Sandomierz, Sosnowiec, Tarnów, Krosno, Nowy Sącz, Tarnobrzeg, Sanok, Wieliczka, Bochnia, Radom, Zakopane, wschodnia część Bielska-Białej (kiedyś Biała Krakowska), Jaworzno, Łuków, Siedlce. Nazwa Małopolska (łac. Polonia Minor - Młodsza Polska) powstała w XIV-XV wieku jako przeciwstawienie Wielkopolski. Region ten jest wyżynno-górski (Karpaty, Wyżyna Małopolska, Góry Świętokrzyskie, Kotlina Sandomierska, Wyżyna Lubelska).

Historia w skrócie

- IX wiek - państwo Wiślan i innych mniejszych plemion słowiańskich
- koniec X wieku - włączenie do państwa polskiego: prowincja krakowska i sandomierska
- około 1040 - Kraków stolicą Polski piastowskiej
- 1138 - rozbicie dzielnicowe - księstwa krakowskie i sandomierskie - dzielnica senioralna
- XIII-XV w. - tendencje separatystyczne Małopolski wobec Wielkopolski
- XV w. - sejmik generalny w Nowym Korczynie
- XVI w. - włączenie ziemi ruskich (aż po Kijów) pod administrację małopolską
- okres rozbiorów: Galicja, Wolne Miasto Kraków
- 1918 - powrót do Polski
- II wojna światowa - Generalne Gubernatorstwo
- obecnie województwa: małopolskie, lubelskie, podkarpackie, świętokrzyskie, połowa śląskie i część mazowieckie, łódzkie

Zobacz też

- krainy geograficzne w Polsce, krainy historyczne w Polsce
- dialekt małopolski Kategoria:Małopolska

Województwo kujawsko-pomorskie

Województwo kujawsko-pomorskie jest jednym z 16 województw leżące w północnej części Polski centralnej. Powstało na fali regionalizacji kraju w 1999 roku. Utworzono je z dawnych województw: bydgoskiego, włocławskiego i toruńskiego. W pierwotnym projekcie sejmowym region ten miał się stać częścią wielkiego województwa pomorskiego (Włocławek podlegać miał pod Łódź), na skutek protestów mieszkańców zrezygnowano jednak z tych planów i powstało Kujawsko-Pomorskie. Siedzibą wojewody została Bydgoszcz, natomiast Urzędu Marszałkowskiego i sejmiku - Toruń.

Wojewodowie

- 1999-2001 Józef Rogacki
- 2001-2005 Romuald Kosieniak

Geografia

Krainy geograficzne: Pojezierza Chełmińskie, Dobrzyńskie, Gnieźnieńskie, Krajeńskie, pradolina Toruńsko-Eberswaldzka
Tereny zielone: Puszcza Bydgoska, Bory Tucholskie
Krainy historyczne: Kujawy, ziemia chełmińska, ziemia dobrzyńska
Główne rzeki: Wisła i jej dopływy: prawy - Drwęca, lewe - Brda i Wda; prawy dopływ Warty - Noteć
Jeziora: Włocławskie, Gopło, Koronowskie

Położenie

Graniczy z województwami:
- pomorskim
- warmińsko-mazurskim
- mazowieckim
- łódzkim
- wielkopolskim

Miasta

(według liczby mieszkańców)

Miasta na prawach powiatu

- Bydgoszcz, 369151 mieszkańców (2004), siedziba Urzędu Wojewódzkiego i wojewody
- Toruń, 208398 mieszkańców (2004), siedziba Urzędu Marszałkowskiego i sejmiku samorządowego województwa
- Włocławek, 120440 mieszkańców (2004)
- Grudziądz, 99850 mieszkańców (2005)

Pozostałe miasta

:Gwiazdką oznaczono miasta powiatowe Inowrocław
- , 79521 mieszkańców (1998) - Brodnica
- , 27895 mieszkańców - Świecie
- , 27000 mieszkańców - Chełmno
- , 21100 mieszkańców (2000) - Nakło nad Notecią
- , 20000 mieszkańców (1988) - Chełmża, 15500 mieszkańców (2000) - Rypin
- , 14900 mieszkańców (1988) - Lipno
- , 14200 mieszkańców (1988) - Solec Kujawski, 13400 mieszkańców (1988) - Wąbrzeźno
- , 13200 mieszkańców (1988) - Żnin
- , 13100 mieszkańców (1988) - Tuchola
- , 13000 mieszkańców (1988) - Aleksandrów Kujawski
- , 12600 mieszkańców (1998) - Mogilno
- , 11900 mieszkańców (1988) - Ciechocinek, 11300 mieszkańców (2000) - Golub-Dobrzyń
- , 10400 mieszkańców (1988) - Koronowo, 9600 mieszkańców - Kruszwica, 9700 mieszkańców (2002) - Szubin, 8400 mieszkańców - Janikowo, 8200 mieszkańców - Barcin, 8400 mieszkańców (1998) - Sępólno Krajeńskie
- , 7900 mieszkańców - Gniewkowo, 7500 mieszkańców - Trzemeszno, 7500 mieszkańców - Nowe, 6300 mieszkańców - Radziejów
- , 6000 mieszkańców - Pakość, 5700 mieszkańców - Strzelno, 5700 mieszkańców - Więcbork, 5400 mieszkańców - Kcynia, 4800 mieszkańców - Brześć Kujawski, 4600 mieszkańców (1998) - Janowiec Wielkopolski, 4400 mieszkańców - Łabiszyn, 3900 mieszkańców - Mrocza, 3800 mieszkańców - Kowalewo Pomorskie, 3700 mieszkańców - Jabłonowo Pomorskie, 3400 mieszkańców - Lubraniec, 3300 mieszkańców - Łasin, 3200 mieszkańców - Kowal, 3100 mieszkańców - Izbica Kujawska, 2600 mieszkańców - Dobrzyń nad Wisłą, 2400 mieszkańców (2000) - Nieszawa, 1800 mieszkańców - Kamień Krajeński, 1700 mieszkańców - Chodecz, 1900 mieszkańców (2000) - Lubień Kujawski, 1400 mieszkańców - Radzyń Chełmiński, 1400 mieszkańców - Górzno, 1200 mieszkańców

Nauka i oświata

Ilość szkół wyższych: 10
Wyższe uczelnie :
- Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, [http://www.uni.torun.pl/ www]
- Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, [http://www.ab.edu.pl/ www]
- Akademia Techniczno-Rolnicza w Bydgoszczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich, [http://www.atr.bydgoszcz.pl/ www]
- Akademia Muzyczna w Bydgoszczy im. Feliksa Nowowiejskiego, [http://www.amuz.bydgoszcz.pl/ www]
- Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, [http://www.amb.bydgoszcz.pl/ www] (dawniej Akademia Medyczna im. Ludwika Rydygiera)
- Grudziądzka Szkoła Wyższa
- Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu
- Wyższa Szkoła Kultury Medialnej i Społecznej w Toruniu
- Toruńska Szkoła Wyższa
- Wyższe Seminarium Duchowne w Toruniu
- Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa we Włocławku
- Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna we Włocławku
- Wyższe Seminarium Duchowne we Włocławku
- Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy, [http://www.wpstih.byd.pl/ www] (dawniej Wyższa Pomorska Szkoła Turystyki i Hotelarstwa)
- Wyższa Szkoła Ochrony Środowiska, [http://www.wsos.edu.pl/ www]
- Wyższa Szkoła Zarządzania i Finansów, [http://www.wszif.bydgoszcz.pl/ www]
- Wyższa Szkoła Informatyki i Nauk Społeczno-Prawnych, [http://www.wsinsp.edu.pl/ www]
- Kujawsko-Pomorska Szkoła Wyższa w Bydgoszczy
- Wyższa Szkoła Menadżerska w Świeciu, http://www.wasiak.pl
- Wyższa Szkoła Języków Obcych w Świeciu

Turystyka i wypoczynek

:Zobacz zabytki województwa kujawsko-pomorskiego Linki zewnętrzne
- [http://www.turystyka.torun.pl/index.php?jezyk=1&strona=38 Region kujawsko-pomorski]

Ochrona przyrody

Parki krajobrazowe:

- Brodnicki Park Krajobrazowy
- Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy
- Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy
- Krajeński Park Krajobrazowy
- Nadgoplański Park Tysiąclecia
- Tucholski Park Krajobrazowy
- Wdecki Park Krajobrazowy
- Zespół Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego

Rezerwaty przyrody

Według stanu na dzień 30 kwietnia 2004 w województwie było 91 rezerwatów przyrody. Zobacz ich listę.

Pomniki przyrody

Rejestr wojewódzkiego konserwatora przyrody zawiera 1708 pomników przyrody, w tym 891 pojedynczych drzew, 642 skupień drzew, 87 głazów narzutowych, 55 alei przydrożnych i 57 innych obiektów. Spośród drzew należy wymienić 400-letni "Dąb Rzeczypospolitej" koło Górzna oraz 600-letni dąb "Chrobry" we wsi Nogat koło Łasina. Najcenniejsze aleje znajdują się koło Radomina - są to aleje bukowe wzdłuż dróg z Radomina do Bocheńca i Piórkowa. Najbogatszym w pomniki przyrody miastem jest Bydgoszcz (82 obiekty). Wiele pomnikowych drzew i skupisk drzew znajduje się w wiejskich parkach pałacowych i dworskich.

Zobacz też

- [http://www.turystyka.torun.pl/index.php?jezyk=1&strona=38 Województwo kujawsko-pomorskie w Toruńskim Serwisie Turystycznym]
- polskie tablice rejestracyjne (wikisource)
- ja:クヤヴィ・ポモージェ県

Bogdan Lewandowski

right Bogdan Lewandowski (ur. 7 grudnia 1946 w Toruniu), polski polityk socjaldemokratyczny, poseł Socjaldemokracji Polskiej. W roku 1969 ukończył Wydział Prawa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, zdobywając tytuł magistra. Stopień naukowy doktora uzyskał w 1975 roku na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 1993 roku ukończył studia podyplomowe z zakresu prawa bankowego i bankowości na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Był posłem na Sejm III, IV oraz V kadencji. Został wybrany także na Zastępcę przewodniczącego Sejmowej Komisji Śledczej do zbadania tzw. Afery Lwa Rywina, a 21 stycznia 2005 został również zastępcą przewodniczącego sejmowej komisji śledczej ds. prywatyzacji PZU. Jest żonaty, ma dwoje dzieci. Przynależność partyjna:
- Polska Zjednoczona Partia Robotnicza - 1969 - 1989
- Polska Unia Socjaldemokratyczna - 1990 - 1991
- Polska Partia Socjalistyczna - 1992 - 1999 - Wiceprzewodniczący PPS
- Sojusz Lewicy Demokratycznej - 1999 - 2004 - członek Rady Krajowej SLD
- Socjaldemokracja Polska - od 2004 Lewandowski Bogdan Lewandowski, Bogdan Lewandowski, Bogdan Lewandowski, Bogdan

Janusz Lewandowski

Janusz Lewandowski (urodzony 13 czerwca 1951 w Lublinie) to polski ekonomista i polityk z grupy gdańskich liberałów oraz poseł do Parlamentu Europejskiego od 13 czerwca 2004.

Biografia

Janusz Lewandowski ukończył ekonomię w Uniwersytecie Gdańskim, zrobił tu doktorat i wykładał do 1984 roku. Później pracował w Polskich Liniach Oceanicznych, był wykładowcą w amerykańskim Uniwersytecie Harvarda oraz założył Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową w Gdańsku. Jest autorem książki o sławnych liberałach, a także artykułów i felietonów do gazet i czasopism, jak: Rzeczpospolita, Gazeta Wyborcza, Parkiet, Polityka, Wprost i Newsweek.

Biografia polityczna

W latach 1980-1989 był doradcą ekonomicznym NSZZ Solidarność, a w 1988 współzałożycielem Kongresu Liberalno-Demokratycznego (KLD) ze środowiska tzw. gdańskich liberałów. Był ministrem przekształceń własnościowych w rządach Jana Krzysztofa Bieleckiego (1990-1991) i Hanny Suchockiej (1992-1993). Jego główne sukcesy w tym czasie to m.in. uruchomienie giełdy i opracowanie programu powszechnej prywatyzacji. Po utracie mandatu poselskiego w 1993, w latach 1994-97 pracował jako ekspert głównie za granicą. Po połączeniu Kongresu (KLD) i Unii Demokratycznej (UD) w jedną partię w 1994 został członkiem Unii Wolności (UW) i z jej listy wszedł do Sejmu w 1997 r. Razem z Donaldem Tuskiem i grupą liberałów odszedł z UW do Platformy Obywatelskiej (PO) i w 2001 ponownie został wybrany został posłem do Sejmu. Członek Rady Krajowej Platformy Obywatelskiej (PO) . Przez ostatni rok był obserwatorem przy Parlamencie Europejskim. W wyborach europejskich 13 czerwca 2004 startował z list Platformy Obywatelskiej (PO) w okręgu nr 1 (Województwo pomorskie uzyskując 79,879 głosów (czyli 20,17% – najlepszy wynik w regionie). Obecnie jest przewodniczącym komisji budżetowej Parlamentu Europejskiego. Lewandowski, Janusz Lewandowski, Janusz Lewandowski, Janusz Lewandowski Janusz Lewandowski, Janusz Lewandowski, Janusz

Stanisław Roman Lewandowski

Stanisław Roman Lewandowski (ur. 1859 w Kotlinach koło Piotrkowa, zm. 1940 w Warszawie) – rzeźbiarz, medalier, krytyk sztuki, dramatopisarz. Rzeźbę studiował w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych (lata 1879 – 1882) oraz na Akademii Wiedeńskiej. W latach 1890 do 1894 mieszkał i tworzył we Lwowie, następnie od 1894 do 1932 w Wiedniu, a od 1932 do 1940 w Warszawie. Nauczał w lwowskiej szkole artystycznej, następnie w wiedeńskim muzeum technicznym. Po powrocie do Polski został konserwatorem na Zamku Królewskim. Tworzył w stylu realizmu akademickiego (prace Czarnogórka, Serbka, Marokanka, Derwisz, Wajdelota). Za rzeźbę Słowianin zrywający pęta został nagrodzony w 1888 przez warszawskie Towarzystwo Sztuk Pięknych. Na przełomie XIX i XX zaczął się skłaniać w kierunku secesji i symboliki (rzeźba Salome oraz epitafium Heleny Modrzejewskiej). Autor szeregu rzeźb i popiersi znanych ludzi. Lewandowski Stanisław Roman

Rosja

Federacja Rosyjska (Российская Федерация, Rossijskaja Federacija), lub Rosja (Россия, Rossija) – państwo rozciągające się od wschodniej Europy poprzez północną część Azji aż po Ocean Spokojny. Rosja jest największym państwem na świecie, jej powierzchnia jest prawie dwa razy większa od Stanów Zjednoczonych czy Chin. Pod względem liczby ludności zajmuje 7. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii i Pakistanie) W ZSRR Rosja (czyli Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka, w skrócie RFSRR) pełniła rolę dominującą, od 1991 roku jest samodzielnym państwem. Rosja graniczy z Norwegią, Finlandią, Estonią, Łotwą, Białorusią, Ukrainą, Gruzją, Azerbejdżanem, Kazachstanem, Chinami, Mongolią, Koreą Północną oraz Litwą i Polską (z dwiema ostatnimi poprzez obwód kaliningradzki). Rosja graniczy także z kilkoma państwami poprzez Morze Bałtyckie, Morze Czarne i Morze Kaspijskie. Ponieważ większość terytorium, ludności i produkcji przemysłowej ZSRR była w Rosji, po upadku ZSRR Rosja nadal pełni ważną rolę w polityce światowej. Kraj ten należy do G8, mimo że jego produkt krajowy brutto, ważony parytetem siły nabywczej, jest znacznie mniejszy od PKB Chin czy Indii ^{http://skocz.pl/vlf 1}. Rosja została oficjalnie włączona do G7 w roku 1998 nie ze względu na znaczenie ekonomiczne, lecz z przyczyn politycznych; był to wyraz wdzięczności dla prezydenta Jelcyna za przeprowadzenie reform gospodarczych w Rosji i za jego neutralną postawę wobec rozszerzenia NATO na wschód, co dało G7 + Rosję. G8 utworzono już za rządów Władimira Putina wraz z polepszaniem się w tym czasie sytuacji ekonomicznej w Rosji. Widać wyraźną różnicę między obecną pozycją Rosji a czasami zimnej wojny, kiedy ZSRR był jednym z dwóch światowych supermocarstw. Obecnie Rosja jest uważana za światowe mocarstwo, posiadające argumenty w postaci dużych sił zbrojnych i zasobów ropy naftowej i gazu, co wykorzystuje do kształtowania polityki w państwach w obrębie Wspólnoty Niepodległych Państw.

Ustrój polityczny

Państwo federacyjne o prezydenckim systemie rządów; I 1918–25 XII 1991 p.n. Ros. FSRR, od 30 XII 1922 w składzie ZSRR, od 12 VI 1990 suwerenna, od 17 IV 1992 używa 2 równorzędnych nazw Rosja i Federacja Rosyjska. Współtwórczyni (wraz z Białorusią i Ukrainą) utworzonej 8 XII 1991 Wspólnoty Niepodległych Państw. Zgodnie z konstytucją, zaaprobowaną w referendum z 12 XII 1993, głową państwa jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 4-letnią kadencję; prezydent ma szerokie uprawnienia w zakresie władzy ustawodawczej (prawo wydawania dekretów z mocą ustawy) i władzy wykonawczej (jest m.in. gwarantem konstytucji, praw i swobód obywatelskich, nacz. dowódcą sił zbrojnych oraz arbitrem w sprawach między władzą centralną i regionalną). Organem władzy ustawodawczej jest 2-izbowy parlament — Zgromadzenie Federalne, składający się z izby wyższej — Rady Federacji i izby niższej — Dumy Państwowej. W skład Rady Federacji wchodzi 178 czł. (po 2 przedstawicieli z każdego z 89 podmiotów federacji: po 1 reprezentancie władzy ustawodawczej i wykonawczej). Duma Państwowa składa się z 450 deputowanych wybieranych na 4-letnią kadencję w wyborach powszechnych (225 mandatów zostaje obsadzonych w okręgu federalnym na podstawie systemu proporcjonalnego z list partyjnych, 225 — w okręgach 1-mandatowych). Zgodnie z dekretem prezydenta z 12 X 1993 wybory do Zgromadzenia Narodowego na pierwszą 2-letnią kadencję przeprowadzono 12 XII 1993; następne wybory na 4-letnią kadencję do obu izb parlamentarnych odbyły się 17 XII 1995. Organem władzy wykonawczej jest rząd, na którego czele stoi przewodniczący (premier) powoływany przez prezydenta w uzgodnieniu z Dumą Państw.; członków rządu mianuje prezydent na wniosek premiera. Republiki wchodzące w skład Federacji Rosyjskiej mają własne konstytucje i organy władzy ustawodawczej oraz wykonawczej. Więcej - Ustrój polityczny Rosji.

Przestrzeganie praw i swobód

Wolność i demokracja: W raporcie Freedom in the World 2005, ogłoszonym przez Freedom House, Rosja znalazła się w kategorii państw „Bez wolności” ze wskaźnikiem 5,5 w 7-stopniowej skali ^{[http://www.freedomhouse.org/research/freeworld/2005/essay2005.pdf Freedom in the World 2005 (s. 21)]}. Raport Freedom in the World jest efektem monitorowania przez organizację Freedom House zmian w zakresie respektowania i ochrony przez władze państwowe praw politycznych (swoboda działalności konkurencyjnych partii polit., wolne wybory) i wolności obywatelskich (religijnych, etnicznych, ekonomicznych, językowych, praw kobiet i rodziny, wolności osobistych, wolności prasy, przekonań i stowarzyszeń) w 192 krajach i 14 największych terytoriach zależnych i spornych. Raport ocenia państwa i terytoria w skali od "1" (najlepszy) do "7" (najgorszy) i kwalifikuje do jednej z 3 kategorii: "Wolne", "Częściowo wolne" i "Bez wolności" Raporty są opracowywane od 1972 r. Wolność prasy i mediów:
- w raporcie Freedom of the Press 2005 (Freedom House) Rosja znalazła się w kategorii państw „Bez wolności” na 145 miejscu na 194 (razem min. z Afganistanem, Bangladeszem, Kamerunem i Etiopią, tuż przed Nepalem i Irakiem) ze wskaźnikiem 68 w 100-stopniowej skali ^{[http://www.freedomhouse.org/research/pressurvey/allscore2005.pdf "Freedom of the Press 2005"], [http://www.freedomhouse.org/research/pressurvey/pfmap2005.pdf mapa wolności prasy]}
- w rankingu Press Freedom Index 2004 organizacji Reporterzy bez granic, Rosja jest na 140 miejscu na 167 (daleko za: Etiopią 112. i Ruandą 113., przed Uzbekistanem 142. i Białorusią 144): ^{[http://www.rsf.org/article.php3?id_article=11715 ranking 2004]}. Prezydent Putin jest zaliczany przez tę organizację do "Prześladowców wolności prasy", tj. do grona głów państw, dyktatorów, przywódców religijnych i szefów grup militarnych na świecie, odpowiedzialnych za pogwałcenie wolności mediów przez stosowanie cenzury, uwięzienie, porwania, torturowanie a nawet przypadki mordowania dziennikarzy ^{([http://www.rsf.org/article.php3?id_article=13622 artykuł])}. System penitencjarny: Rosyjskie Gławnoje Uprawlienie Ispołnienija Nakazanii (GUIN) - Główny Zarząd Wykonania Kar - jest drugą co do wielkości (po amerykańskiej) machiną penitencjarną na świecie. W więzieniach przetrzymywanych jest ponad osiemset tysięcy osób, GIUN składa się [dane z 2005 roku] z 765 obozów, 598 zakładów przemysłowych i 70 gospodarstw rolnych, z roczną produkcją o wartości 16 miliardów rubli. System penitencjarny w Rosji zatrudnia 350 tysięcy osób. Ponad 38% skazańców to recydywiści. Ponad 150 tysięcy więźniów choruje na gruźlicę i AIDS, w latach 2003-2004 zmarło lub popełniło samobójstwo ok. 1600 osób. W Rosji maja miejsce masowe samookaleczenia więźniów: w lipcu 2005 roku ok. 300 łagierników z kolonii karnej w Lgowie podcielo sobie żyły. Niedługo potem w ich ślady poszli więźniowie z jednego z łagrów w obwodzie omskim, a we wrześniu osadzeni spod Uljanowska. Ponadto w sierpniu i wrześniu w kilku więzieniach urządzono masowe głodówki. We wszystkich przypadkach więźniowie skarżyli się na bicie przez strażników, zamykanie w karcerach, nieuzasadnione ograniczanie racji żywnościowych i odmawianie prawa do widzeń. Nawet rosyjska prokuratura potwierdziła sporą część tych zarzutów. Wielu obrońców praw człowieka uważa jednak, że zmorą wielu rosyjskich skazanych są nie represje strażników, lecz brak nadzoru władz więziennych. Strażnicy często oddają część władzy nad obozem grypsującym więźniom i zadowalają się brakiem buntów i ucieczek. Kiedy trzeba, popierają więziennych mafiosów i siłą, ograniczaniem posiłków lub pozbawianiem widzeń wymuszają posłuszeństwo skazanych z niższych szczebli obozowej hierarchii.

Partie polityczne

Podział administracyjny

:Patrz: podział terytorialny Rosji W skład Federacji Rosyjskiej wchodzi [http://www.gov.ru/main/regions/regioni-44.html 89 równoprawnych podmiotów] (członków; od 01.12.2005 - 88 podmiotów), w tym:
- 21 republik
- 6 krajów (od 01.12.2005 7 krajów)
- 49 obwodów (od 01.12.2005 48 obwodów)
- 2 miasta federalne – Moskwa, Sankt-Petersburg
- 1 obwód autonomiczny
- 10 okręgów autonomicznych (od 01.12.2005 9 okręgów autonomicznych).

Strefy czasowe

Strefy czasowe
- Czas moskiewski - 2 rosyjska strefa czasowa UTC () +3:00, czas letni UTC +4:00
- 1 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski-2, UTC +1:00, czas letni UTC +2:00 (Kaliningrad)
- 3 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+1, UTC +4:00, czas letni UTC +5:00 (Samara/Iżewsk)
- 4 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+2, UTC +5:00, czas letni UTC +6:00 (Jekaterynburg/Perm)
- 5 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+3, UTC +6:00, czas letni UTC +7:00 (Nowosybirsk/Omsk)
- 6 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+4, UTC +7:00, czas letni UTC +8:00 (Krasnojarsk/Tomsk)
- 7 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+5,UTC +8:00, czas letni UTC +9:00 (Irkuck/Ułan-Ude)
- 8 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+6, UTC +9:00, czas letni UTC +10:00 (Czita/Jakuck)
- 9 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+7, UTC +10:00, czas letni UTC +11:00 (Władywostok)
- 10 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+8, UTC +11:00, czas letni UTC +12:00 (Magadan/Kołyma)
- 11 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+9, UTC +12:00, czas letni UTC +13:00 (Pietropawłowsk Kamczacki/Anadyr) Na górę strony

Demografia

Statystyki demograficzne

Według