:: wikimiki.org ::
| Himalia |
Himalia
Himalija (lat. Himalia) je deseti,poznati, Jupiterov satelit. Po grčkoj mitologiji Himalija je bila nimfa koja je rodila Zeusu (paralela u rimskoj mitologiji je Jupiter) tri sina. Ovaj satelit je otkrio Perrine 1904. godine. Za razliku od satelita bližih Jupiteru, orbite Lede, Himalije, Lisiteje i Elare su nagnute prema Jupiterovom ekvatoru (oko 28 stepeni). Promjer Himalije je 186 kilometara a udaljenost od Jupitera je 11.480.000 kilometara.
Relevantni članci
- Jupiterovi sateliti
Vanjski linkovi
- http://www.seds.org/billa/tnp/
Category:Astronomija
Jupiter
Jupiter je peta planeta od Sunca i najveća planeta u Sunčevom sistemu. Jupiter je udaljen 5.20 AU ili 778,330,000 km od Sunca, ima promjer 142,984 km i masu 1.900e27 kg. Do sada su pronađena 63 prirodna satelita (mjeseca) koji kruže oko Jupitera, a otkriveni su i planetarni prstenovi.
Jupiter je četvrto najsjajnije nebesko tijelo, nakon Sunca, Mjeseca i Venere. Masivniji je 2.5 puta od ukupne mase ostalih osam planeta u Sunčevom sistemu.
Jupiter je dobio ime po vrhovnom bogu starih Rimljana, kojeg su Grci zvali Zeus. Vidi Jupiter.
Fizičke osobine
Atmosfera
Jupiterova atmosfera sastoji se od gustih slojeva oblaka čija visina seže do 1000 kilometara. Slojevi oblaka dijele se u tri glavne skupine koji se međusobno razlikuju po boji. Na vrhu atmosfere se nalaze crveni oblaci čiji sastav je mješavina leda i vode. Kristali amonij-hidrosulfida čine bijele i smeđe oblake koji su u središnjem dijelu atmosfere. Dno atmosfere pokrivaju plavičasti oblaci koji svoju boju zahvaljuju kristalima amonijakovog leda. Općenito se može reći da je atmosfera ovoga diva među planetama Sunčevog sistema sastavljena od 75 % hidrogena i 23 % helija. Ostatak otpada na vodenu paru, metan, amonijak i slične hemijske spojeve.
Najzanimljiviji fenomen vezan za Jupiterovu atmosferu je takozvana "velika crvena pjega". To je područje eliptičnog oblika u jupiterovoj atmosferi čija je veličina otprilike 12 000 × 25 000 km. Velika crvena pjega je u stvari velika oluja koja traje već stoljećima. Vjetrovi koji pušu unutra same oluje mogu premašiti 600 km/h.
Nije samo područje velike crvene pjege aktivno u Jupiterovoj atmosferi. Cijela atmosfera je vrlo turbulentna i aktivna. Prosječna brzina vjetra u gornjim slojevima Jupiterove atmosfere je 500 km/h.
Osobine unutrašnjosti planete
Mjerenja gravitacionog polja ukazuju na postojanje značajne koncentracije stjenovitog i ledenog materijala u Jupiterovoj unutrašnjosti, vjerovatno jezgre mase 10 do 15 puta veće od Zemlje. Pritisak u unutrašnjosti Jupitera dostiže više desetaka miliona bara.
Na moguću kameno-ledenu jezgru nastavlja se debeli sloj metalnog hidrogena. Naime, pri pritiska od oko 2 × 1011 Pa, hidrogen prelazi u metalno tekuće stanje. To je stanje pri kojem su molekule hidrogena tako gusto složene da pojedine atome susjedna molekula privlači jednako kao i atom partner u istoj molekuli. Posljedica toga je razbijanje molekula. Pored toga događa se da i elektrone u ljuskama privlače susjedne jezgre, pa dolazi do ionizacije (odvajanja elektrona od jezgri). Hidrogen postaje vrlo vodljiv (slično metalima), pa se zato ovo stanje zove metalni tekući vodik. Ovaj sloj vjerojatno sadrži i primjese helija i raznog leda. Postojanje metalnog vodika je dokazano u laboratorijima na Zemlji 1996. godine.
Na sloj metalnog vodika se u blagom prelazu nastavlja sloj hidrogena i helija u molekularnom obliku koji iz tekućeg stanja (dublji slojevi) prelazi u plinovito (bliže površini). Atmosfera koju vidimo je samo vanjski dio ovog sloja. Ovaj sloj sadrži i manje količine vode, karbon dioksida, metana i drugih jednostavnih spojeva.
Jupiter je po sastavu 90% hidrogen i 10% helij (po masenom udjelu), sa tragovima vode, metana i amonijaka. Taj sastav približno odgovara i sastavu prvotnog oblaka od kojeg je i nastao Sunčev sistem.
Jupiterova unutrašnjost je vrlo vruća, temperature u središtu su čak 20 000 K, pa Jupiter 1.5 puta više energije zrači u Svemir nego što je prima od Sunca. Ravnotežna temperatura (ona koju bi imao da ga grije samo Sunce) za Jupiter iznosi 140 K, ali je stvarna temperatura njegovih vanjskih dijelova oko 160 K. To se objašnjava Kelvin-Helmholtzovim mehanizmom (potencijalna energija gravitacijskog polja sažimanjem prelazi u unutarnju energiju). Za opaženu količinu energije bi bilo dovoljno da se Jupiter sažme za 1 mm godišnje.
Postoji neopravdano mišljenje da Jupiteru nedostaje samo malo mase da bi postao zvijezda. Iako velik, Jupiter je po dimenzijama vrlo daleko od zvijezda ili smeđih patuljaka. Trebala bi mu 80 puta veća masa da u njegovu središtu započnu nuklearne reakcije.
Orbita
Jupiter svoju stazu oko Sunca obiđe za 11.87 godina. Zbog eliptičnosti putanje udaljenost između Jupitera i Sunca varira od 4.95 do 5.5 AJ.
Rotacija
Jedan Jupiterov dan traje 9 sati i 50 minuta. Zbog te brze rotacije na Jupiteru nastaju snažna vrtloženja i turbulencije u atmosferi. Periodi rotacije se razlikuju od sloja do sloja zbog različitih atmosferskih kretanja.
Magnetosfera
1955. godine otkrivena je radio-emisija s Jupitera, što je upućivalo na jako magnetsko polje. Jako magnetsko polje Jupitera posljedica je debelog sloja metalnog vodika i brze rotacije. Magnetska je os priklonjena za 11° prema osi rotacije.
U atmosferi, ono iznosi oko 10-3 T (4000 puta jače od Zemljinog). Jupiterovo magnetsko polje je oko 100 puta veće od Zemljinog. Proteže se nekoliko miliona kilometara u smjeru Sunca i čak oko 650 milijuna km u suprotnom pravcu, te doseže i do Saturnove putanje. Magnetsko polje stvara jake struje visoko-energetskih čestica koje su 10 puta jače od onih u Van Allenovim pojasima.
Ono obuhvata i putanje Jupiterovih satelita, pa se time djelomično objašnjava velika vulkanska aktivnost na Iju. Između Jupitera i Ioa izmjerena je električna struja jakosti 5 miliona ampera (5 MA). Naelektrizirane čestice ubrzane do vrlo velikih brzina udaraju u Iovu površinu i izbijaju atome s površine. Izbijeni atomi čine Iov Torus, veliki prstenasti oblak električki nabijenih čestica oko Iove putanje.
Jupiterovo magnetsko polje uzrokuje i polarnu svjetlost.
Jupiterovi prstenovi
Godine 1979 letjelica Voyager je otkrila Jupiterove prstenove. Prstenovi se uglavnom sastoje od mikrometarskih čestica prašine, a prostiru se sve do površine planeta. Najbliži Jupiteru je Halo prsten, širok oko 20 000 km, koji ima oblik torusa. Na Halo se nastavlja 7 000 km široki glavni prsten. Unutar glavnog prstena se nalaze i Jupiterovi sateliti Metida i Adrasteja. Smatra se da su ova dva satelita izvor materijala (udari meteorita izbacuju krhotine u Svemir) za glavni pojas, dok su druga dva mala unutrašnja satelita - Amalteja i Teba - izvori materijala za vrlo rijetke Amalthea Gossamer (unutar Amaltejine putanje) i Thebe Gossamer (između putanja Amalteje i Tebe) prstene koji se nastavljaju na glavni prsten.
Prirodni sateliti
Prema dosadašnjim saznanjima oko Jupitera kruže 63 prirodna satelita (mjeseca). Zbog velikog broja prirodnih satelita, postoji podjela po sljedećim skupinama:
- Amalteja
- Galilejanski sateliti (Io, Europa, Ganimed, Kalisto)
- Temisto
- Himalija
- Ananka
- Karma
- Pasifaja
Ovo razdvajanje po skupinama napravljeno je po svojstvima nebeskih tijela kao i po svojstvima njihovih orbita. Na primjer galilejanski sateliti su veliki i nalik su malim planetima, dok su sateliti iz skupine Ananka ili iz skupine Amalteja mala tijela nepravilnog oblika i asteroidnog porijekla.
Historija ljudskog istraživanja
Zbog svoje vidljivosti golom oku na noćnom nebu Jupiter je bio poznat u antičkim vremenima. Godine 1610. Galileo Galilej pomoću teleskopa otkriva četiri prirodna satelita koji su prozvani: Io, Europa, Ganimed i Kalisto. Ovu grupu priodnih satelita nazivamo galilejanskim satelitima. Sa Zemlje je do sada poslano 5 sondi, koje su bile uspješne u svom cilju. Prva sonda koja je uspjela stići do Jupitera bila je međuplanetarna sonda Pioneer 10. Poslala je prve slike niske rezolucije. Pioneer 10 je također vratila i telemetrijske podatke o magnetosferi i atmosferi Jupitera. Sonde iz porodice Voyager (Voyager 1 i Voyager 2) svojim preletom pokraj Jupitera opremljene boljim kamerama i instrumentima nego sonde Pioneer, poslale su slike i telemetrijske podatke na zemlju 1979. godine, što je pridonijelo proširenju znanja o planeti Jupiter, otkrivši slijedeće:
- orbitalne prstene koje opasuju planet slične onima oko Saturna, ali manje izražene
- nove satelite koje nisu bile opaženi prije, na primjer grupu satelita u porodici Amalteja koji su u niskoj orbiti iznad Jupitera i koji imaju promjer manji od 200km
Planeta Jupiter u romanima i filmovima
- U filmu Odiseja 2001 (2001: A Space Odyssey) (1968) Stanley Kubricka, Jupiter je središte radnje, dok u nastavku u filmu Odiseja 2010 (2010: Odyssey Two) (1984) Jupiter se pretvara u zvijezdu s pomoću fiktivne tehnologije koja uspjeva povećati gustoću jezgra Jupitera.
Category:Sunčev sistem
ja:木星
ms:Musytari
simple:Jupiter (planet)
Leda
Leda (lat. Leda) je deveti, poznati, Jupiterov satelit. Po grčkoj mitologiji Leda je bila kraljica Sparte i majka, sa Zeusom dok je bila u obliku labuda, Poluksu i Heleni trojanskoj. Ovaj satelit je otkrio Kowal 1974. godine. Leda, Ananka i Sinopa su među najmanjim satelitima u sunčevom sistemu. Promjer ovog satelita je 16 kilometara a udaljenost od Jupitera 11.094.000 kilometara.
Relevantni članci
- Jupiterovi sateliti
Vanjski linkovi
- http://www.seds.org/billa/tnp/
Category:Astronomija
Lisiteja
Lisiteja (lat. Lysithea) je jedanaesti, poznati, Jupiterov satelit. Po grčkoj mitologiji Lisiteja je bila kćerka Okeana i jedna od Zeusovih ljubavnica. Ovaj satelit je otkrio Nicholson 1938. godine. Promijer Lisiteje je 36 kilometara a udaljenost od Jupitera je 11.720.000 kilometara.
Relevantni članci
- Jupiterovi sateliti
Vanjski linkovi
- http://www.seds.org/billa/tnp/
Category:Astronomija
Elara
Elara (lat. Elar) je dvanaesti, poznati, Jupiterov satelit. Po grčkoj mitologiji, Elara je, sa Zeusom, bila majka ogromnom titanu. Ovaj satelit je otkrio Perrine 1905. godine. Leda, Himalija, Lisiteja i Elara su možda ostaci jednog asteroida kojeg je privukla Jupiterova gravitacija, i on se raspao. Promjer ovog satelita je 76 kilometara a udaljenost od Jupitera 11.737.000 kilometara.
Relevantni članci
- Jupiterovi sateliti
Vanjski linkovi
- http://www.seds.org/billa/tnp/
Category:Astronomija
Jupiterovi sateliti
7. januara 1610. u ranim večernjim satima Galileo Galijej posmatrajući Jupiter nalazi u njegovoj blizini tri zvijezdice: dvije istočno i jednu zapadno od planete. Sljedeče večeri je primijetio da se Jupiter pomjerio i da se sve tri zvijezdice nalaze zapano od planete. 9. januara je bilo oblačno i Galilej je ponovo posmatrao Jupiter 10. Dvije sitne zvijezde sada su stajale istočno od Jupitera. 11. januara Galilej je shvatio da su zvezdice zapravo tri Jupiterova satelita. 13. januara Galilej je otkrio i četvrti satelit Jupitera.
Svi Galilejevi sateliti imaju sinhronu rotaciju. Četiri najdalja satelita, Ananke, Karme, Pasife i Sinope, imaju retrogradne putanje što navodi na pretpostavku da se radi zapravo o zarobljenim asteroidima. U prilog tome govori i prilično slab albedo ovih satelita što opet sugeriše da su oni građeni od stjenovitog materijala, a ne od leda kao ostali Jupiterovi sateliti.
Jupiter
Sateliti koje je Galileo otkrio su: Io, Europa, Ganimed i Kalisto (sada znani i kao Galilejevi sateliti).
Lista Jupiterovih satelita (udaljenost od Jupitera,radius, pronalazač, godina):
- Metida (128.000 km, 20km, Synnott, 1979)
- Adrasteja (129.000 km, 10km, Jewit, 1979)
- Amalteja (181.000 km, 98km, barnard, 1892)
- Teba (222.000 km, 50km, Synnott, 1979)
- Io (422.000 km, 1815km, Galileo, 1610)
- Europa (671.000 km, 1569km, Galileo, 1610)
- Ganimed (1070.000 km, 2631km, Galileo, 1610)
- Kalisto (1883.000 km, 2400km, Galileo, 1610)
- Leda (11.094.000 km, 8km, Kowal, 1974)
- Himalija (11.480.000 km, 93km, Perrine, 1904)
- Lisiteja (11.720.000 km, 18km, Nicholson, 1938)
- Elara (11.737.000 km, 38km, Perrine, 1905)
- Ananka (21.200.000 km, 15km, Nicholson, 1951)
- Karma (22.600.000 km, 20km, Nicholson, 1951)
- Pasifaja (23.500.000 km, 25km, Melotte, 1908)
- Sinopa (23.700.000 km, 18km, Nicholson, 1908
Vrijednosti za manje satelite su približni dok mnogi manji sateliti nisu navedeni.
Category:Sunčev sistem KuyaykyKuyayky is one of the most popular and newly influential bands in Andean music. The band has contributed to the prominence and revival of huayno music from central Peru. One of the only Andean music bands with a majority of female members. The band now resides in the United States and gained a following from world music fans for its traditional yet innovative style of Peruvian Music.
History
Kuyayky was founded by Jose Hurtado Sr. and Edda Bonilla in the 80's as a family project in the style of La Familia Rodriguez in the town of Jauja. Kuyayky's original members are Rubi Indira in guitar and first voice, Jose Luis in the mandolin and fourth voice, Yina in the charango and second voice, Mariluz in the quena-sikus-and cajón and third voice, and Candy in the bombo leguero and first voice. Kuyayky has struck a chord by rearranging and researching dozens of musical pieces from the precolonial and colonial periods from all of Latin America, with a clear emphasis on the music of central Peru. Their NGO is concerned with fostering cultural awareness to develop a better understanding and acceptance among different cultures; as well as by directly aiding Andean communiities through advanced education through the online program YachayWorld. The band takes its name from the Quechua language, which translates from the verb "kuyay" love, meaning "To love" or "solidarity".
External link
- [http://yachay.kuyayky.com YachayWorld]
Category:Peruvian music
hotels Krakow penisy Nurkowanie Rolety zujer
|
|
|
| :: RELATED NEWS :: |
Periodista
Dícese de la persona que se dedica al periodismo, en cualquiera de sus formas, ya sea en la prensa escrita, radio, televisión o medios digitales. El periodista se dedica básicamente a la búsqueda de información y a su posterior difusión.
Existen varios principios que guían la labor del period
|
Software para wikis
Las Herramientas de software para wikis son una forma de software colaborativo soporte de los Wikis. Usualmente se implementan vía la interfaz CGI de los servidores web. Un Wiki es un sitio que permite leer, editar y crear páginas que al final son visualizadas en formato HTML. Los wikis se utilizan como soporte para la colaboración, para documentación, recopil
|
|
Gobierno y política de Irán
Puesto que la revolución de 1979 el líder supremo es la rahbar, o en ausencia de un solo líder un consejo de líderes religiosos. Los eligen del establecimiento administrativo en base de sus calificaciones y de la alta estima popular en las cuales los sostengan. El líder supremo designa a seis miembros religiosos del consejo 12-member de guardas, tan bien como las autoridades judiciales más altas y es comandante-en-jefe de las fuerzas armadas. El jefe de estado es el presidente, elegido por sufragio universal a un término de cuatro años de una mayoría absoluta de votos y supervisa
|
Alfonso IV de Aragón
Alfonso IV el Benigno o el Ceremonioso (Nápoles, 1299 - Barcelona, 1336). Rey de Aragón y de Cerdeña (1327-1336). Hijo de Jaime II de Aragón y de Blanca de Anjou, se convirtió en rey tras la renuncia de su hermano Jaime en
|
Charles Perrault
Charles Perrault (París, 12 de enero de 1628 - id., 16 de mayo de 1703) Escritor francés. Era hermano de Claude.
Claude
Nació en el seno de una acomodada fam
|
Colbert
Jean-Baptiste Colbert (Reims, 1619 - París, 1683) Ministro del rey Luis XIV de Francia, exponente de la política mercantilista. Su origen plebeyo y su eficiencia burocrática llegaron a hacerle tan leal e imprescindible para el rey -que le nomb
|
William S. Burroughs
William Seward Burroughs (Saint Louis, 5 de febrero de 1914 - Kansas, 2 de agosto de 1997) fue un novelista, ensayista y crítico social estadounidense.
Su obra tiene una importante carga autobiográfica, y en ella se plasm
|
Horacio
Horacio (Quinto Horacio Flaco) (n. Venusia, actual Italia, 65 adC.- † Roma, 27 de noviembre de 8 adC) Poeta lírico y satírico latino.
Hijo de un esclavo liberto, tuvo la oportunidad de seguir estudios en Roma, y posteriormente en
|
|
