:: wikimiki.org ::

Tytus Benni

Tytus Benni

Tytus Junius Benni (ur. 26 grudnia 1877 w Warszawie, zm. 1 listopada 1935 w Warszawie), językoznawca polski. Jego ojciec był lektorem języka angielskiego na Uniwersytecie Warszawskim. Tytus Benni kształcił się w gimnazjach w Dorpacie, Warszawie i Halle, następnie studiował językoznawstwo na uniwersytetach w Lipsku (1897-1899, 1900-1901) i Fryburgu (1903-1905); uzupełniał studia w Monachium, Lipsku i Hamburgu. We Fryburgu obronił doktorat (1905). W latach 1907-1912 pracował jako nauczyciel języka polskiego w gimnazjum męskim w Starej Wsi koło Warszawy, 1912-1914 w szkole żeńskiej w Klarysewie. Od 1914 był pedagogiem w Warszawie - uczył języków obcych i fonetyki w szkołach średnich oraz Seminarium Nauczycieli dla Głuchoniemych. Od stycznia do sierpnia 1915 był sekretarzem Komisji Szkół Wyższych, zajmującej się organizacją szkolnictwa wyższego na ziemiach polskich. W 1920 został mianowany profesorem Uniwersytetu Warszawskiego, nie podjął wykładów ze względu na stan zdrowia. Kierował na UW Katedrą Fonetyki (1920-1924) i Instytutem Fonetycznym (od 1930). Był również instruktorem dydaktyki języków obcych w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświaty Publicznej oraz od 1932 dyrektorem Muzeum Oświaty i Wychowania w Warszawie. Prowadził wykłady z fonetyki w Instytucie Pedagogiki Specjalnej w Warszawie (1922-1926). W 1908 został członkiem czynnym, a w 1929 członkiem rzeczywistym Towarzystwa Naukowego Warszawskiego; w latach 1915-1924 był sekretarzem Komisji Językowej TNW. Od 1928 członek Międzynarodowego Towarzystwa Fonetyki Eksperymentalnej, od 1930 pełnił funkcję jego wiceprzewodniczącego. W pracy naukowej zajmował się językoznawstwem ogólnym, fonetyką i dydaktyką języków obcych. Zagadnieniami fonetyki zainteresował się pod wpływem Jana Baudouina de Courtenay. Opracował podstawy naukowe polskiej fonetyki opisowej i eksperymentalnej, prowadził badania porównawcze nad wymową polską, angielską, niemiecką i francuską. Zasłużył się dla rozwoju nauczania głuchoniemych. Opracował podręcznik gramatyki angielskiej z szerokim uwzględnieniem fonetyki (1908), ponadto ogłosił szereg prac naukowych, m.in.:
- Z dziedziny akomodacji międzynarodowej (1902)
- O samogłoskach nosowych w wyrazach obcych (1905)
- Upodobnienie spółgłosek pod względem dźwięczności (1907)
- Samogłoski polskie. Analiza fizjologiczna i systematyka (1912)
- Klasyfikacja dźwięków języka polskiego (1913)
- Fonetyka opisowa (1915, w: Język polski i jego historia)
- Fonetyka polska (1923, w: Gramatyka języka polskiego)
- Ortofonia polska (1924)
- Czytanie z ust dla ogłuchłych w wieku późniejszym w świetle psychologii i fizjologii mowy (1927) Źródła:
- Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983 Benni, Tytus

26 grudnia

- imieniny: Dionizy, Szczepan i Wrociwoj
- drugi dzień Bożego Narodzenia
- Wielka Brytania, Kanada, Australia - Boxing Day
- Dzień św. Szczepana Męczennika

- 1194 - Fryderyk II, cesarz niemiecki (zm. 1250)
- 1716 - Thomas Gray, angielski poeta (zm. 1771)
- 1791 - Charles Babbage, angielski matematyk (zm. 1871)
- 1883 - Maurice Utrillo, włoski malarz (zm. 1955)
- 1889 - Jan Bohdan Dembowski, polski biolog (zm. 1963)
- 1891 - Henry Miller, amerykański prozaik (zm. 1980)
- 1893 - Mao Zedong, komunistyczny przywódca Chińskiej Repuliki Ludowej (zm. 1976)
- 1923 - Ludmiła Marjańska, polska poetka, tłumaczka literatury angielskiej
- 1935 - Kazimierz Orłoś, polski poeta
- 1942 - Lech Borski, polski pisarz
- 1949 - José Ramos Horta, lider ruchu niepodległościowego w Timorze Wschodnim
- 1963 - Lars Ulrich, amerykański perkusista pochodzenia duńskiego, założyciel grupy Metallica

- 268 - św. Dionizy, papież
- 418 - św. Zozym, papież
- 1278 - Bolesław II Rogatka, książę krakowski
- 1890 - Heinrich Schliemann, archeolog niemiecki (ur. 1822)
- 1923 - Włodzimierz Tetmajer, malarz, poeta i prozaik polski (ur. 1861)
- 1972 - Harry S. Truman, polityk amerykański, prezydent USA (ur. 1884)
- 1975 - Stanisław Kot, historyk polski (ur. 1885)
- 1977 - Howard Hawks, amerykański reżyser filmowy (ur. 1896)
- 1985 - Dian Fossey, amerykańska zoolog (ur. 1932)
- 1999 - Curtis Mayfield, muzyk amerykański (ur. 1942)
- 2000 - Piotr Łuszcz (pseudonim Magik), polski muzyk hip-hopowy (ur. 1978)
- 2000 - Jason Robards, aktor amerykański (ur. 1922)

- 1655 - zakończyła się obrona Jasnej Góry.
- 1918 - do Poznania przybył Ignacy Paderewski.
- 1929 - w pierwszy rejs wypłynął żaglowiec "Pomorze", późniejszy "Dar Pomorza".
- 1939 - w nocy z 26 na 27 Niemcy dokonali egzekucji 107 osób w odwecie za zabicie 2 żołnierzy.
- 1944 - zakończenie akcji cichociemnych

- 795 - Leon III został papieżem.
- 1825 - powstanie dekabrystów w Rosji
- 1898 - Maria Skłodowska-Curie i Piotr Curie odkryli rad.
- 1948 - kardynał Józef Midszenty został uwięziony przez węgierskie władze komunistyczne.
- 1979 - radzieckie oddziały specjalne opanowały pałac prezydencki w Kabulu.
- 2003 - trzęsienie ziemi zniszczyło całkowicie miasto Bam w Iranie i pochłonęło 35.000 ofiar.
- 2004 - południowo-wschodnią Azję nawiedziło najsilniejsze od 4 dekad trzęsienie ziemi o sile 9 stopni w skali Richtera - liczba ofiar śmiertelnych przekroczyła 294 tysięcy. 5 milionów ludzi zostało bez dachu nad głową. Niektóre kraje przestały liczyć zabitych, dlatego trudno będzie ustalić rzeczywistą liczbę zabitych. grudzień 26 ko:12월 26일 ja:12月26日 simple:December 26 th:26 ธันวาคม

1877

- 1877 ko:1877년 nb:1877

Warszawa

Warszawa (ang. Warsaw, niem. Warschau, fran. Varsovie) jest miastem w centralnej Polsce, od 1596 stolicą Polski, a także ważnym ośrodkiem naukowym, kulturalnym, politycznym oraz gospodarczym. W Warszawie mieści się siedziba parlamentu, prezydenta i władz centralnych. Warszawa jest największym miastem Polski. Warszawa jest także stolicą województwa mazowieckiego, siedzibą najważniejszych urzędów państwowych, a także ważnym centrum gospodarczym, kulturalnym i naukowym.

Geografia

Położenie

Warszawa jest położona w środkowym biegu Wisły na Nizinie Środkowomazowieckiej (Kotlina Warszawska) na średniej wysokości 100 m n.p.m. Lewobrzeżna część miasta jest w większości położona na Skarpie Wiślanej. Na terenie miasta znajduje się kilka wzgórz, w większości sztucznie usypanych przez człowieka. Miasto rozciąga się po obu stronach Wisły, w odległości około 350 kilometrów od Karpat i Morza Bałtyckiego. [http://maps.google.com/maps?ll=52.182353,21.077271&spn=0.324773,0.836266&t=k&hl=en Warszawa z satelity]

Klimat

Klimat Warszawy jest kontynentalny wilgotny. Średnia temperatura roczna oscyluje wokół 8 stopni Celsjusza (-3 °C w styczniu i 19 °C w lipcu). Roczna suma opadów nie przekracza 550 mm a najwilgotniejszym miesiącem roku jest lipiec.

Historia

Historia Warszawy opisana jest w osobnym artykule. osobnym artykule]

Nazwa miasta

Nazwa miasta pochodzi od formy dzierżawczej imienia Warsz (skróconej formy imienia Warcisław), czyli Warszowa lub Warszewa. Popularna etymologia wywodzi nazwę od imion rybaka Warsa i wiślanej syreny Sawy.

Najważniejsze momenty

Sawy Warszawa przechodziła w swej historii różne momenty dramatyczne, w niektórych okresach miasto podupadało. Było wielokrotnie niszczone, rabowane przez najeźdźców, ponosiło dotkliwe straty materialne i ludzkie. Najważniejsze momenty historyczne to:
- przeniesienie stolicy do Warszawy
- potop szwedzki
- insurekcja kościuszkowska
- powstanie listopadowe i styczniowe
- I wojna światowa i odzyskanie niepodległości przez Polskę
- II wojna światowa i powstanie warszawskie
- odbudowa ze zniszczeń po II wojnie światowej

Znani warszawiacy

:Poniższa część artykułu przedstawia listę nazwisk znanych osób urodzonych w Warszawie lub związanych z nią. :::Zobacz też: prezydenci Warszawy prezydenci Warszawy
- Marcello Bacciarelli (1731-1818), włoski malarz, od 1765 w Warszawie
- Krzysztof Kamil Baczyński (1921-1944), poeta, legenda Powstania Warszawskiego
- Miron Białoszewski (1922-1983), poeta, prozaik i dramaturg
- Bernardo Bellotto (1721-1780), włoski pejzażysta, od 1767 w Warszawie
- Eugeniusz Bodo (1899-1943?), aktor i piosenkarz
- Juliusz Erazm Bolek (1963), poeta, prozaik, dramaturg, krytyk, dziennikarz
- Jan Brzechwa (1898-1966), poeta, satyryk i tłumacz
- Zbigniew Brzeziński (1928), doradca prezydenta Jimmyego Cartera
- Fryderyk Chopin (1810-1849), kompozytor i pianista
- Maria Curie-Skłodowska (1867-1934), badaczka radioaktywności, laureatka Nagrody Nobla
- Lucyna Ćwierczakiewiczowa (1829-1901), autorka pierwszej polskiej książki kucharskiej
- Konstanty Ildefons Gałczyński (1905-1953), poeta i satyryk
- Wojciech Gerson (1831-1901), malarz
- Aleksander Gierymski (1850-1901), malarz
- Maksymilian Gierymski (1846-1874), malarz
- Samuel Goldwyn (1879-1974), producent filmowy, jeden z twórców potęgi kina amerykańskiego
- Witold Gombrowicz (1904-1969), pisarz i dramaturg
- Stanisław Grzesiuk (1918-1963), pisarz, bard warszawskiego Czerniakowa
- Abraham Joshua Heschel (1907-1972), żydowski teolog i filozof
- Agnieszka Holland (1948), reżyser
- Adam Jarzębski (ok. 1590-1649), kompozytor i skrzypek, autor pierwszego przewodnika po Warszawie
- Jacek Kaczmarski (1957-2004), poeta i pieśniarz
- Lech Kaczyński (1949), polityk, od 18 listopada 2002 roku prezydent Warszawy
- Ryszard Kapuściński (1932), pisarz i dziennikarz
- Stefan Kisielewski (Kisiel) (1911-1991), kompozytor, krytyk i publicysta
- Krzysztof Kieślowski (1941-1996), reżyser
- Hugo Kołłątaj (1750-1812), mąż stanu, publicysta, jeden z twórców Konstytucji 3 maja
- Władysław Kopaliński (ur. 1907), leksykograf i publicysta
- Janusz Korczak (1878 lub 1879-1942), pisarz, publicysta, pedagog, obrońca praw dzieci
- Tadeusz Kotarbiński (1886-1981), filozof
- Krystyna Krahelska (1914-1944), poetka
- Leopold Kronenberg (1812-1878), bankier i przedsiębiorca, założyciel Szkoły Głównej Handlowej
- Ryszard Kukliński (1930-2004), szpieg CIA podczas zimnej wojny
- Szymon Laks (1901-1983), kompozytor
- Bolesław Leśmian (1878-1937), poeta, tłumacz
- Stanisław Herakliusz Lubomirski (1642-1702), poeta, filozof i mąż stanu, fundator licznych założeń architektonicznych w Warszawie
- Witold Lutosławski (1913-1994), kompozytor
- Adam Michnik (1946), redaktor naczelny Gazety Wyborczej, jeden z czołowych organizatorów opozycji demokratycznej w PRL
- Emil Młynarski (1870-1935), dyrygent i kompozytor, współzałożyciel Filharmonii Warszawskiej
- Jan Piotr Norblin (1745-1830), malarz
- Zygmunt Noskowski (1846-1909), kompozytor
- Andrzej Panufnik (1914-1991), kompozytor i dyrygent
- Icchok Lejb Perec (1851-1915), prozaik, poeta i dramaturg żydowski
- Bolesław Prus (1847-1912), prozaik
- Władysław Reymont (1867-1925), pisarz, laureat Nagrody Nobla
- Wacław Sierpiński (1882-1969), matematyk
- Józef Simmler (1823-1868), malarz
- Antoni Słonimski (1895-1976), poeta i publicysta
- Stefan Starzyński (1893-1943), prezydent Warszawy w okresie Kampanii wrześniowej 1939, zamordowany przez Niemców w Dachau
- Stanisław Staszic (1755-1826), działacz społeczny, filozof, pisarz i publicysta, jeden z twórców Konstytucji 3 maja
- Władysław Szpilman (1911-2000), kompozytor, pianista i autor pamiętników
- Karol Szymanowski (1882-1937), kompozytor
- Władysław Tatarkiewicz (1886-1980), filozof
- Julian Tuwim (1894-1953), poeta, tłumacz i publicysta
- Tylman van Gameren (1632-1706), niderlandzki architekt, jeden z najwybitniejszych twórców architektury warszawskiej
- Jerzy Waldorff (1910-1999), publicysta, krytyk i działacz społeczny
- Stefan Wiechecki (Wiech) (1896-1979), pisarz i dziennikarz opisujący warszawski folklor
- Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) (1885-1939), pisarz, malarz i fotograf
- Bogdan Wojdowski (1930-1994), prozaik, krytyk i publicysta
- Witold Wojtkiewicz (1879-1909), malarz

Ludność Warszawy na przestrzeni dziejów

Witold Wojtkiewicz na starej pocztówce]] pocztówce]
- 1700: 30 000
- 1792: 120 000
- 1800: 63 000
- 1830: 139 000
- 1850: 163 000
- 1882: 383 000
- 1900: 686 000
- 1925: 1003 000
- 1939: 1 300 000
- 1945: 422 000 (dane na wrzesień)
- 1956: 1 000 000
- 1960: 1 139 200
- 1970: 1 315 600
- 1975: 1 436 100
- 1980: 1 596 100
- 1990: 1 611 800
- 2003: 1 689 600 (31 grudnia)

Dzisiejsza Warszawa

Samorząd

2003 Wraz z transformacją ustroju w kraju odradza się warszawski samorząd. Po wielu publicznych dyskusjach 18 maja 1990 roku Sejm uchwala ustawę o ustroju Warszawy. 27 maja w demokratycznych wyborach samorządowych mieszkańcy Warszawy wybrali swoich przedstawicieli do siedmiu gmin-dzielnic. Na prezydenta Rada m.st. Warszawy wybrała urbanistę Stanisława Wyganowskiego, który pełnił już tę funkcję od 27 stycznia 1990 roku na mocy decyzji premiera Tadeusza Mazowieckiego. Warszawa po 56-letniej przerwie uzyskała szansę rozwoju zgodnego z wolą swoich mieszkańców. Po raz kolejny Warszawa staje się tematem obrad Sejmu, który 25 marca 1994 roku uchwala ustawę o ustroju miasta stołecznego wprowadzającą w stolicy podział na 11 niezależnych gmin. Pomimo ciągłych zmian legislacyjnych Warszawa przeżywa gwałtowny wzrost gospodarczo-inwestycyjny. W kwietniu 1995 r. zostaje uruchomione Metro Warszawskie. Powstają nowe obiekty biurowe, centra handlowe, osiedla mieszkaniowe. Miasto staje się najbardziej atrakcyjnym, w tej części Europy, miejscem inwestowania światowych kapitałów. Po kolejnej nowelizacji tzw. Ustawy Warszawskiej, Warszawa w 2002 roku stała się jednolitą gminą na prawach powiatu, która jest częścią województwa Mazowieckiego składającą się z 18 jednostek pomocniczych, tj. dzielnic. Pierwszym prezydentem Warszawy według nowego ustroju został Lech Kaczyński.

Podział administracyjny

Od kwietnia 1994 Warszawa była związkiem komunalnym 11 gmin: Warszawa-Centrum, Warszawa-Białołęka, Warszawa-Targówek, Warszawa-Rembertów, Warszawa-Wawer, Warszawa-Wilanów, Warszawa-Ursynów, Warszawa-Włochy, Warszawa-Ursus, Warszawa-Bemowo, Warszawa-Bielany. W wyniku reform wprowadzonych przez tzw. Ustawę warszawską, od 27 października 2002 Warszawa stanowi tylko jedną gminę na prawach powiatu. Dotychczasowe gminy mają status dzielnic. Ponadto granice Warszawy poszerzyły się o niezależną dotychczas gminę Wesoła. Obecnie Warszawa podzielona jest na 18 okręgów administracyjnych zwanych dzielnicami. Każda z nich posiada ograniczone kompetencje samorządowe: Wesoła Wesoła Najważniejszymi miejscowościami podmiejskimi są: Wesoła
- Pruszków (53 000)
- Legionowo (50 600)
- Otwock (44 000)
- Wołomin (36 500)
- Nowy Dwór Mazowiecki (27 518)
- Piaseczno (25 200)
- Grodzisk Mazowiecki (24 900)
- Piastów (23 700)
- Marki (19 000)
- Ząbki (20 363)
- Zielonka (16 454)
- Radzymin (18 398)
- Kobyłka (16 300)
- Ożarów Mazowiecki (10 663)
- Brwinów (11 500)
- Milanówek (15 000)
- Konstancin-Jeziorna (16 800)
- Józefów (14 800)
- Sulejówek (17 600)
- Raszyn (gmina 19 000)
- Łomianki (13 600) Zobacz również: aglomeracja warszawska

Prezydent

Prezydent m. st. Warszawy jest wybierany bezpośrednio przez mieszkańców stolicy na podstawie ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. (Dz.U.02.113.984), jednak jego zastępcy nie pochodzą z wyboru. Do prerogatyw prezydenta należą m.in. zarządzanie własnością miejską oraz nadzorowanie pracy wszystkich podległych mu samorządów dzielnicowych - zakres obowiązków określa tzw. Ustawa warszawska z 15 marca 2002 r.(Dz.U.02.41.361). Obecnym prezydentem Warszawy jest Lech Kaczyński.

Rada Miasta

Ustawa warszawska zniosła poprzednio istniejące gminy i ustanowiła w Warszawie jeden organizm miejski na prawach powiatu miejskiego, zarządzanego przez Radę Miasta. W jednoizbowej Radzie Miasta Warszawy zasiada 60 rajców. Wybierani są w wyborach bezpośrednich i proporcjonalnych co cztery lata. Podobnie jak większość innych organów samorządu, Rada Miasta dzieli się na komisje, których zadaniem jest nadzór nad poszczególnymi dziedzinami życia. Decyzje Rady podejmowane są zwykłą większością głosów, a następnie przesyłane Prezydentowi do akceptacji. Jeśli prezydent zawetuje uchwałę, Rada Miasta ma 30 dni na rozpatrzenie veta oraz przyjęcie poprawek większością 2/3 głosów. Każda z 18 dzielnic Warszawy posiada własną Radę dzielnicy. Pełnią one funkcje doradcze oraz zarządzają szkołami i własnością miejską na podległym im obszarze. Na czele Rady stoi Przewodniczący, ponadto wybiera ona burmistrza spośród kandydatów przedstawionych przez prezydenta.

Demografia

burmistrz burmistrz Na dzień 30 września 2003 Warszawę zamieszkiwało 1.689.648 osób, w tym 908.814 kobiet i 780.834 mężczyzn. W poszczególnych dzielnicach liczebność mieszkańców przedstawiała się nastepująco:
- Mokotów - 231.552
- Praga Pd - 187.845
- Wola - 146.328
- Ursynów - 137.716
- Bielany - 137.270
- Śródmieście - 136.956
- Targówek - 123.232
- Bemowo - 105.030
- Ochota - 93.192
- Praga Pn - 74.304
- Białołęka - 64.010
- Wawer - 63.297
- Żoliborz - 50.934
- Ursus - 44.312
- Włochy - 39.405
- Rembertów - 21.751
- Wesoła - 18.482
- Wilanów - 14.032 Najgęściej zaludnione było Śródmieście (8772 osób/km²), a najrzadziej - Wilanów (355 osób/km²). Średnia dla całego miasta to 3258 osób/km².

Transport

2003 Pomimo zniszczeń powstałych w wyniku II wojny światowej, powstania warszawskiego i powojennych rozbiórek już odbudowanych kamienic, jedynie kilka ciągów komunikacyjnych zostało poszerzonych i dostosowanych do dużego natężenia ruchu samochodowego. Dlatego jednym z głównych zadań miasta jest rozwój sieci transportu miejskiego, która może stać się alternatywą dla prywatnego transportu samochodowego. powstania warszawskiego

Tranzyt

Warszawa nie posiada obwodnicy, a większość ruchu na osi wschód-zachód odbywa się przez środek miasta. Obecnie trwają prace nad dwiema takimi obwodnicami. Pierwsza z nich - Obwodnica Etapowa Warszawy - ma prowadzić ruch tranzytowy ulicami przelotowymi w odległości około 10 kilometrów od centrum. Jej elementami są dwa mosty: Most Toruński (Gen. Grota-Roweckiego) i nowooddany Most Siekierkowski. Most Siekierkowski Druga z obwodnic ma stać się częścią autostrady A2 (Berlin-Moskwa) oraz drogi ekspresowej S7 (Gdańsk-Kraków). Aktualnie toczą się dyskusje na temat przebiegu planowanej autostrady. Najprawdopodobniej, mimo protestów części mieszkańców, zostanie ona poprowadzona w tunelu pod południową dzielnicą miasta - Ursynowem. Jej oddanie do użytku planowane jest na lata 2008-2010. Patrz: Główne ciągi komunikacyjne Warszawy

Lotniska

Warszawa posiada jeden międzynarodowy port lotniczy Warszawa-Okęcie, zlokalizowany zaledwie 10 km od ścisłego centrum miasta. Obsługuje on ponad 6 milionów pasażerów rocznie oraz ponad 60 połączeń krajowych i zagranicznych dziennie. Jest to obecnie największy port lotniczy w Polsce. Aktualnie toczą się rozmowy na temat otwarcia drugiego portu lotniczego dla Warszawy. Najprawdopodobniej zostanie on przystosowany z istniejących już lotnisk wojskowych na północ lub zachód od miasta. Istnieje także aktywnie używane lotnisko Warszawa-Babice (znane wśród warszawiaków jako lotnisko na Bemowie). Korzysta z niego Aeroklub Warszawski, Lotnicze Pogotowie Ratunkowe, a także wielu właścicieli mniejszych samolotów i śmigłowców prywatnych.

Komunikacja miejska

System komunikacji miejskiej w Warszawie składa się z linii autobusowych, tramwajowych oraz metra. Wszystkie zrzeszone są w [http://www.ztm.waw.pl/index.php Zarządzie Transportu Miejskiego]. Dodatkowe linie, głównie podmiejskie, zarządzane są przez firmy prywatne.

Autobusy

Warszawa ma około 2.603 kilometrów linii autobusowych, po których kursuje 1.659 autobusów. Głównym węzłem komunikacyjnym jest przystanek Dworzec Centralny, który jest też głównym punktem przesiadkowym miasta. ZTM prowadzi obecnie 176 linii autobusowych, z czego 14 kursuje między północą a godziną 5 rano. Dodatkowe linie otwierane są z okazji świąt. Najczęściej kursuje linia E-4, która w porannym szczycie co 3 minuty łaczu os. Nowodwory ze stacją metra Pl. Wilsona. Autobusy stacjonują w zakładach T6 "Redutowa", T7 "Woronicza", T9 "Chełmska", T10 "Ostrobramska", T11 "Kleszczowa", oraz T13 "Stalowa". Warszawskie linie autobusowe obsługiwane są równiez przez ajentów, którzy wykonują kursy na zlecenie ZTM. Ajentami są PKS Grodzisk Mazowiecki oraz firmy Mobilis, Connex oraz ITS Michalczewski. Wszystkie należące do ZTM linie autobusowe mają trzycyfrowe numery. Pierwsza cyfra numeru oznacza rodzaj linii:
- 1.. - linie zwykłe
- 2.. - linie specjalne (zastępcze, cmentarne itp.)
- 3.. - linie zwykłe okresowe
- 4.. - linie przyśpieszone okresowe
- 5.. - linie przyśpieszone
- 6.. - linie nocne
- 7.. - linie podmiejskie
- 8.. - linie podmiejskie okresowe Występują także linie ekspresowe, które wyjątkowo zamiast trzech cyfr mają literę "E-" oraz numer.

Tramwaje Warszawskie

Pierwszą linię tramwajową otwarto w Warszawie 11 grudnia 1866. 26 marca 1908 wszystkie linie tramwajów konnych zostały zelektryfikowane. W okresie międzywojennym tramwaje znacjonalizowano i wybudowano wiele nowych linii, które jednak uległy zniszczeniu w latach II wojny światowej. Po wojnie część z nich odbudowano, jednak większość uległa likwidacji. Obecnie spółka Tramwaje Warszawskie posiada 863 wagony i około 470 kilometrów torów. Po Warszawie jeździ na stałe 29 linii, z czego jedna nocna. Dodatkowe linie działają w okresie ważnych świąt (jak na przykład linie cmentarne w okresie Wszystkich świętych).

Trolejbusy

Ostatnia Warszawska linia trolejbusowa (linia 51) z Dworca Południowego (obecnie stacja metra "Wilanowska") do Piaseczna, została skasowana w 1995.

Metro i Szybka Kolej Miejska

Szczegółowy opis warszawskich kolei podziemnych znajdziesz w artykule Metro Warszawskie. Szczegółowy opis warszawskiej szybkiej kolei miejskiej znajdziesz w artykule Warszawska Szybka Kolej Miejska.

Kolej

Warszawska Szybka Kolej Miejska Pierwszą linię kolejową w Warszawie otwarto 1849 (Kolej warszawsko-wiedeńska). Dziś Warszawa jest jednym z najważniejszych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce. Najważniejszym z warszawskich dworców jest Warszawa Centralna. Oferuje on połączenia ze wszystkimi miastami kraju i większością większych ośrodków miejskich w Europie. Miasto posiada także pięć większych dworców kolejowych:
- Warszawa Centralna
- Warszawa Gdańska
- Warszawa Wileńska
- Warszawa Wschodnia
- Warszawa Zachodnia oraz kilkadziesiąt mniejszych stacji. Linia łącząca trzy najważniejsze dworce (Warszawa Centralna, Wschodnia i Zachodnia) prowadzi przez tzw. Tunel Średnicowy oraz Most Średnicowy na Wiśle. Od lat 60-tych XX wieku istnieją plany przekształcenia tej linii w dodatkową linię metra.

Sport

Warszawa posiada dwa pierwszoligowe kluby piłkarskie oraz kilka mniejszych klubów sportowych. Najważniejszymi z nich są Legia Warszawa oraz Polonia Warszawa. Poniższa lista przedstawia najważniejsze warszawskie kluby sportowe oraz dyscypliny, w jakich odnoszą największe sukcesy:
- Legia Warszawa - piłka nożna (I liga), koszykówka, szermierka, siatkówka
- Polonia Warszawa - piłka nożna (I liga), koszykówka, szachy, lekkoatletyka
- Warszawianka - piłka ręczna, pływanie
- Gwardia Warszawa - piłka nożna (IV liga), boks
- AZS AWF Warszawa - piłka ręczna
- AZS Politechnika Warszawa - siatkówka
- MKS MDK Warszawa - siatkówka, szachy
- WKM Warszawa - żużel
- MOS Wola Warszawa - siatkówka
- Warsaw Eagles - futbol amerykański Warszawa posiada także tor wyścigów konnych Służewiec, kilka krytych lodowisk, tor łyżwiarski Stegny, kilkadziesiąt całorocznych basenów, kortów tenisowych oraz kilkaset mniejszych i większych hal sportowych. Jedyny duży stadion w Warszawie (Stadion Dziesięciolecia) obecnie wykorzystywany jest jako targowisko.

Kultura

Muzyka

W Warszawie mieści się Filharmonia Narodowa. W mieście brak odpowiedniej hali koncertowej, stąd duże koncerty muzyczne urządza się głównie w Sali Kongresowej; odbywały się także w hali Torwaru (Pat Metheny), na stadionach Gwardii (Tina Turner, Sting, Roger Waters, Joe Cocker, Metallica, Aerosmith) i Legii (Deep Purple), na służewieckim torze wyścigów konnych (U2, Depeche Mode) czy na lotnisku na Bemowie (Michael Jackson), a mniejsze w teatrach np. w Teatrze Muzycznym Roma (King Crimson, Suzanne Vega, Jaromir Nohavica).

Teatr

W Warszawie znajduje się około 30 większych stałych teatrów. Wśród nich najważniejsze są Teatr Narodowy (założony w 1765) oraz Teatr Wielki w Warszawie ([http://www.teatrwielki.pl]) (założony w 1778). Szczególne uznanie zdobył TR Warszawa (dawniej Teatr Rozmaitości), który jest organizatorem eksperymentalnych przedstawień w scenerii miasta w ramach projektu Teren Warszawa. W ostatnich latach miasto przyciąga także wielu artystów spoza głównych prądów w sztuce teatralnej. Ich działalność skupia się głównie wokół lokalnych domów kultury oraz prywatnych klubów. Latem teatry w Warszawie sa w większości zamknięte, w tym czasie odbywa się za to Konkurs Teatrów Ogródkowych.

Muzea i galerie

W Warszawie mieści się wiele muzeów i galerii sztuki, tak państwowych, jak i prywatnych. Do najważniejszych należą: Zachęta, Centrum Sztuki Współczesnej oraz Muzeum Wojska Polskiego. Do największych należy Muzeum Narodowe oraz jego filie: na Zamku Królewskim oraz w pałacu wilanowskim. Od 31 lipca 2004 otwarte jest Muzeum ([http://www.1944.pl]) Powstania Warszawskiego. Wkrótce na Muranowie ma powstać Muzeum Historii Żydów Polskich.

Edukacja

Warszawa jest największym ośrodkiem akademickim w Polsce. Swą siedzibę mają tu cztery największe uczelnie w kraju, a także ponad 62 mniejsze. Do największych warszawskich uczelni należą:
- Uniwersytet Warszawski
- Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego
- Politechnika Warszawska
- Wojskowa Akademia Techniczna
- Szkoła Główna Handlowa
- Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego
- Akademia Medyczna Studenci oraz uczniowie szkół wszystkich szczebli stanowią około 29,2% populacji Warszawy. Ich liczba w 2002 przekroczyła 500 000, z czego ponad 255 000 stanowią studenci szkół wyższych.
- Pełna lista uczelni warszawskich

Sądy

Informacje o sądach mających siedzibę w Warszawie znajdują się w artykule Sądy w Warszawie

Handel

Sądy w Warszawie Warszawa, a w szczególności warszawskie Śródmieście, należy do najważniejszych centrów biznesu w Europie Środkowej. W 2003 zarejestrowanych było 268.307 firm, a inwestorzy zagraniczni inwestowali w mieście ponad 650 milionów Euro rocznie. Dzięki korzystnym warunkom inwestycyjnym Warszawa produkuje ponad 4,1% polskiego PKB. Samo miasto w 2003 przyniosło 5 162 324 złotych zysku, a bezrobocie spadło tu do poziomu 6,5%.

Przemysł

Po II wojnie światowej, władze komunistyczne zdecydowały o odbudowie Warszawy jako ważnego centrum przemysłu ciężkiego. W mieście otwarto kilkadziesiąt wielkich fabryk, z których do najważniejszych należały Huta Warszawa, ZPC Ursus oraz Fabryka Samochodów Osobowych (FSO).

Instytucje

W Warszawie jako stolicy i największym mieście Polski mieszczą się główne siedziby ministerstw, wielu urzędów centralnych oraz ogólnopolskich i regionalnych instytucji, takich jak:
- Sąd Najwyższy
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Najwyższa Izba Kontroli
- Narodowy Bank Polski
- Giełda Papierów Wartościowych
- Główny Urząd Statystyczny
- Telewizja Polska
- Polskie Radio a także ambasady i konsulaty.

Ważniejsze miejsca i zabytki wg dzielnic

konsulaty konsulaty konsulaty konsulaty konsulaty konsulaty konsulaty konsulaty Najdłuższa ulica w Warszawie to ulica Puławska - 10 km, a najdłuższa trasa komunikacyjna to trasa W-Z - również 10 km. Najdłuższy tunel drogowy w Polsce - tunel Świętokrzyski (930m). Najdłuższy dom mieszkalny to dom przy ulicy Kijowskiej (508 m), najwyższa budowla to Pałac Kultury i Nauki (234 m).
- Śródmieście
- Stare Miasto
- Plac Zamkowy z Zamkiem Królewskim i kolumną Zygmunta III
- Pałac Pod Blachą
- katedra św. Jana
- rynek Starego Miasta
- Barbakan
- kościół św. Marcina
- Nowe Miasto
- kościół Dominikanów
- kościół Franciszkanów
- Mariensztat
- Trakt Królewski
- Krakowskie Przedmieście
- kościół św. Anny
- kościół św. Krzyża
- kościół Wizytek
- Pałac Namiestnikowski
- kościół Karmelitów
- pałac Staszica
- ulica Nowy Świat
- plac Trzech Krzyży
- kościół św. Aleksandra
- Aleje Ujazdowskie
- Park Ujazdowski
- Ogród Saski
- Plac Teatralny z Teatrem Wielkim
- Plac Bankowy z pałacem Komisji Przychodu i Skarbu
- Plac Piłsudskiego z Grobem Nieznanego Żołnierza
- Filharmonia Narodowa
- Pałac Kultury i Nauki (PKiN)
- pałac Belweder
- Łazienki - Pałac na Wodzie, Stara Pomarańczarnia, Teatr Na Wyspie, Park Łazienkowski
- Zamek Ujazdowski - Centrum Sztuki Współczesnej
- katedra polskokatolicka
- Pałac Mostowskich
- Pomnik Bohaterów Getta
- synagoga im. Nożyka
- Więzienie Pawiak
- Wola
- Cmentarz Powązkowski
- Cmentarz Żydowski
- Muzułmański Cmentarz Kaukaski (ul. Młynarska)
- Muzułmański Cmentarz Tatarski (ul.Tatarska)
- Cmentarz Ewangielicko-Augsburski
- Cmentarz Ewangielicko-Reformowany
- Cmentarz Wolski
- Cmentarz Wolski Prawosławny
- Cmentarz Mariawicki
- cerkiew prawosławna p.w. św. Jana Klimaka
- kaplica Mormonów
- Wilanów
- Pałac w Wilanowie
- Rezerwat Park Natoliński
- Żoliborz
- cytadela warszawska
- Bielany
- kościół Niepokalanego Poczęcia NMP
- Cmentarz Żołnierzy Włoskich
- Pałac Brühla na Młocinach
- Praga Północ
- Domek Loretański w kościele Matki Boskiej Loretańskiej (ul. Ratuszowa)
- ogród zoologiczny
- Katedra Metropolitalna (prawosławna) p.w. św. Marii Magdaleny
- Katedra Warszawsko-Praska św. Floriana
- zabytkowa Wytwórnia Wódek Koneser założona w 1897 roku
- Praga Południe
- Park Skaryszewski im. I.J.Paderewskiego
- Stadion Dziesięciolecia
- Mokotów
- park Pole Mokotowskie
- park Morskie Oko
- kościół Bernardynów
- Królikarnia
- Targówek
- grodzisko z przełomów IX i X wieku
- Cmentarz Żydowski
- Cmentarz Bródzieński (Bródnowski)
- Ochota
- Filtry Lindleya
- Fort Szczęśliwice
- Cmentarz Mauzoleum Żołnierzy Radzieckich
- Włochy
- lotnisko Okęcie
- Białołęka
- kanał i port Żerański
- Bemowo
- Fort Bema
- Ursynów
- Rezerwat Las Kabacki
- Ursus
- Wawer
- Wesoła
- warszawskie forty

Warszawa jako garnizon wojskowy

Jednostki stacjonujące przed 1939

Jednostki stacjonujące po 1945 (rozwiązane)

- 1. Korpus Obrony Powietrznej
- 6. samodzielna eskadra transportowa
- 36. samodzielny specjalny pułk lotniczy
- Akademia Sztabu Generalnego
- Centralne Stanowisko Dowodzenia Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej
- Centrum Meteorologii Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej
- Dowództwo Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej
- Dowództwo Zgrupowania Jednostek Zabezpieczenia Ministerstwa Obrony Narodowej
- Rządowa Eskadra Transportowa
- Specjalny Pułk Lotniczy
- Warszawski Okręg Wojskowy
- Wydział Informacji Naukowej Sztabu Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej

Jednostki stacjonujące po 1945

- 1. Baza Lotnicza
- 1. Warszawska Brygada Pancerna
- 1. Warszawska Dywizja Pancerna
- 1. Warszawska Dywizja Zmechanizowana
- Batalion Reprezentacyjny Wojska Polskiego
- 3. batalion zabezpieczenia Dowództwa Wojsk Lądowych
- 3. Warszawska Brygada Rakietowa Obrony Powietrznej
- 21. Ośrodek Dowodzenia i Naprowadzania
- 36. specjalny pułk lotnictwa transportowego
- Akademia Obrony Narodowej
- Biblioteka Fachowa Wojskowego Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Służby Materiałów Pędnych i Smarów
- Biblioteka Fachowa Wojskowego Ośrodka Badawczo-Wdrożeniowego Służby Żywnościowego
- Biblioteka Fachowa Zarządu Planowania Logistyki Sztabu Generalnego Wojska Polskiego
- Biblioteka Główna Akademii Obrony Narodowej
- Biblioteka Główna Wojskowej Akademii Technicznej
- Biblioteka Naukowa Centralnego Szpitala Klinicznego Wojskowej Akademii Medycznej
- Biblioteka Naukowa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego
- Biblioteka Naukowa Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej
- Centralna Biblioteka Wojskowa z Ośrodkiem Informacji Naukowej
- Centralny Ośrodek Naukowej Informacji Wojskowej Ministerstwa Obrony Narodowej
- Centralny Węzeł Łączności Ministerstwa Obrony Narodowej
- Centrum Meteorologii Sił Powietrznych
- Centrum Operacji Powietrznych
- Delegatura Wojskowego Dozoru Technicznego
- Dowództwo Garnizonu Warszawa
- Dowództwo Sił Powietrznych
- Dowództwo Wojsk Lądowych
- Ośrodek Informacji Naukowej i Bibliograficznej Dowództwa Wojsk Lądowych
- Ośrodek Naukowej Informacji Wojskowej Instytutu Technicznego Wojsk Lotniczych
- Ośrodek Naukowej Informacji Wojskowej Wojskowej Instytutu Chemii i Radiometrii
- Ośrodek Naukowej Informacji Wojskowej Wojskowej Instytutu Higieny i Epidemiologii
- Sztab Generalny Wojska Polskiego
- Wojskowa Akademia Techniczna
- Wojskowe Centrum Geograficzne
- Wojskowy Dozór Techniczny
- Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej
- Wojskowy Instytut Medyczny
- Centralny Szpital Kliniczny Ministerstwa Obrony Narodowej
- Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii
- Wojskowy Ośrodek Geodezji i Teledetekcji
- Wydział Informacji Naukowej Sztabu Sił Powietrznych

Ciekawostki

- Jeden z utworów Davida Bowiego pochodzący z płyty Low zatytułowany jest "Warszawa".
- Istnieje duński zespół rockowy o nazwie Red Warszawa.
- W Stanach Zjednoczonych jest aż dziesięć miejscowości o nazwie "Warsaw".
- Pierwsza nazwna punkowego zespołu Joy Division brzmiała "Warsaw".

Zobacz też

- prezydenci Warszawy
- rezerwaty przyrody w Warszawie
- gwara warszawska
- Warszawska Straż Ogniowa
- Ważniejsze filmy, których akcja dzieje się w Warszawie
- historia Polski

Linki zewnętrzne

- [http://um.warszawa.pl/v_syrenka/index.php Miasto Stołeczne - oficjalny serwis stolicy Polski]
- [http://www.warsawtour.pl/ Oficjalny portal turystyczny] (Stołeczne Biuro Informacji i Promocji Turystycznej)
- [http://www.wirtualna.warszawa.pl/ Wirtualna Warszawa]
- [http://www.ewarszawa.com/ eWarszawa] Mapy i widoki:
- [http://www.varsovia.pl/varsovia/ Tematyczne panoramy Warszawy]
- [http://um.warszawa.pl/mapa/ Interaktywny plan miasta]
- [http://maps.google.com/maps?q=warsaw&t=k&hl=en Mapy Warszawy w Google Maps]
- [http://dojazd.pl/ztm/ Komunikacyjna Mapa Warszawy]
- [http://www.samper.pl/obrazki/panorama0.jpg Panorama miasta]
- [http://skyscraperpage.com/diagrams/?c993 Diagram warszawskich wieżowców]
- [http://hometown.aol.de/Questius/Polska/Warszawa.htm Obrazki z Warszawy]
- [http://www.ziolek.pl/fotografie/warszawy/zdjecia.htm Panoramy i zdjęcia Warszawy] Inne:
- [http://free.polbox.pl/a/anitom/Nazwulic.html Ciekawostki o nazwach warszawskich ulic, dzielnic i osiedli]
- [http://www.lwowska.w.pl/ Ulica Lwowska w Warszawie - najpiękniejsza spośród ocalałych]
- [http://www.stalus.iq.pl/show.php Przewodnik po Warszawie (do 1944 roku)]
- [http://www.starawarszawa.pl Stara Warszawa - 1883-1939] ! Kategoria:Kawalerowie Orderu Virtuti Militari ko:바르샤바 ja:ワルシャワ simple:Warsaw

1935

- 1935 ko:1935년 ja:1935年 nb:1935 simple:1935

Uniwersytet Warszawski

Uniwersytet Warszawski jest jedną z ważniejszych uczelni państwowych Polski. Jego władze, część administracyjna i niektóre z wydziałów urzędują w zabytkowych gmachach przy Krakowskim Przedmieściu, wśród których wyróżnia się pałac Tyszkiewiczów z końca XVIII wieku oraz klasycystyczny Pałac Kazimierzowski, wzniesiony w XVII wieku jako letnia rezydencja króla Władysława IV (obecnie siedziba rektoratu). Na terenie uniwersytetu znajduje się "Szkoła Główna", budynek w którym obecnie mieści się Instytut Archeologii Wydziału Historycznego. Dawny gmach Biblioteki Uniwersyteckiej, tzw. Stary BUW, po wybudowaniu dla biblioteki nowego, przestronnego lokum na ulicy Dobrej, został zmodernizowany. Obecnie znajdują się w nim sale wykładowe. Naprzeciw bramy głównej uniwersytetu znajduje się pałac Czapskich, w którym mieści się warszawska Akademia Sztuk Pięknych. Tutaj mieszkał i tworzył Fryderyk Chopin przed wyjazdem z Polski w 1830 roku. Również naprzeciw Uniwersytetu, po przeciwnej stronie Krakowskiego Przedmieścia znajduje się znana Księgarnia im. Bolesława Prusa. Poza kampusem głównym mieści się m.in. Wydział Nauk Ekonomicznych (ul. Długa - Muranów / Nowe Miasto), Psychologii (Muranów - ul. Stawki), Wydział Lingwistyki Stosowanej i Filologii Wschodniosłowiańskich, Zarządzania (Mokotów - ul. Szturmowa). W dzielnicy Ochota, w tzw. "Kampusie Ochota", znajdują się: Wydział Biologii, Wydział Chemii, Wydział Geologii, Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki, Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego (ICM).

Historia Uniwersytetu Warszawskiego

- 1816-1831 - Królewski Uniwersytet Warszawski
- W 1816 car Rosji i król Polski Aleksander I przychylił się do inicjatywy Stanisława Kostki Potockiego i Stanisława Staszica, zezwalając (Postanowienie naznaczaiące założenie Szkoły Głównéy pod imieniém Królewskiego Uniwersytetu z dnia 7 (19) listopada 1816 r. - Dz.Pr.K.P. Tom XIII, Nr 51, str. 90-95) na utworzenie uniwersytetu - przez połączenie Szkoły Prawa i Nauk Administracyjnych (zał. 1808) oraz Szkoły Lekarskiej (zał. 1809). Po uzupełnieniu uczelnia składała się z pięciu wydziałów:
- Prawa i Nauk Administracyjnych
- Nauk Lekarskich
- Filozoficznego
- Teologicznego
- Nauk i Sztuk Pięknych (w latach 1826-1829 studiuje tu Fryderyk Chopin)
- 1830 - car Rosji i król Polski Mikołaj I, upamiętniając swego brata Aleksandra I, przemianowuje uczelnię na Uniwersytet Królewsko-Aleksandrowski (Postanowienie dozwalaiące Uniwersytetowi Warszawskiemu przyiąć nazwanie Uniwersytetu Królewsko-Alexandrowskiego z dnia 18 (30) marca 1830 r. - Dz.Pr.K.P. Tom XIII, Nr 51, str. 86-90)
- Po upadku Powstania listopadowego, w którym licznie wzięli udział studenci, uniwersytet został zamknięty.
- 1857 - Ponowne otwarcie uczelni pod nazwą Akademia Medyko-Chirurgiczna
- 1862 - Otwarcie nowych wydziałów:
- Prawa i Administracji
- Filologiczno-Historycznego
- Matematyczno-Fizycznego
- Po przyłączeniu nowych wydziałów następuje zmiana nazwy na Szkołę Główną. Rektorem uczelni zostaje Józef Mianowski
- zamknięcie Szkoły po Powstaniu styczniowym
- 1870 - 1915 - Cesarski Uniwersytet Warszawski
- 1915 - 1918 - Uniwersytet Warszawski
- Niemieckie władze okupacyjne wyraziły zgodę na działalność polskich wyższych uczelni.
- 1918 - 1935 - Uniwersytet Warszawski
- 1935 - 1939 - Uniwersytet Józefa Piłsudskiego w Warszawie
- 1939 - 1944 - Tajny Uniwersytet Warszawski
- 1945 - 1956 - Uniwersytet Warszawski
- grudzień 1945 - rozpoczęcie zajęć dla ponad 4000 studentów.
- 1950 - Rozporządzeniem Rady Ministrów z 24 października 1949 r.likwiduje się Wydziały: Lekarski i Farmaceutyczny i wyodrębnia się Akademię Lekarską (później Medyczną).
- Usuwa się Wydział Teologii Ewangelickiej i Wydział Teologii Katolickiej, wyodrębniając odpowiednio Chrześcijańską Akademię Teologiczną i Akademię Teologii Katolickiej.
- 1956 - 1989 - Uniwersytet Warszawski
- 1968 - UW otwiera filię w Białymstoku, przekształconą w 1997 w samodzielny Uniwersytet w Białymstoku

Rektorzy

#Ks. Wojciech Szweykowski 1818 - 1831 #Józef Karol Skrodzki 1831 #Józef Mianowski 1862 - 1869 #Józef Brudziński 1915 - 1917 #Antoni Kostanecki 1917 - 1919 #Stanisław Józef Thugutt 1919 - 1920 #Jan Karol Kochanowski 1920 - 1921 #Jan Mazurkiewicz 1921 - 1922 #Jan Łukasiewicz 1922 - 1923; 1931 - 1932 #Ignacy Koschembahr-Łyskowski 1923 - 1924 #Franciszek Kryształowicz 1924 - 1925 #Stefan Pieńkowski 1925 - 1926; 1933 - 1936; 1945-1947 #Bolesław Hryniewiecki 1926 - 1927 #Ks. Antoni Szlagowski 1927 - 1928 #Gustaw Przychocki 1928 - 1929 #Tadeusz Brzeski 1929 - 1930 #Mieczysław Michałowicz 1930 - 1931 #Józef Ujejski 1932 - 1933 #Włodzimierz Antoniewicz 1936 - 1939 #Jerzy Modrakowski 1939 #Franciszek Czubalski 1947 - 1949 #Jan Wasilkowski 1949 - 1952 #Stanisław Turski 1952 - 1969 #Zygmunt Rybicki 1969 - 1980 #Henryk Samsonowicz 1980 - 1982 #Kazimierz Albin Dobrowolski 1982 - 1985 #Klemens Szaniawski (Rector electus) 1984 #Grzegorz Białkowski 1985 - 1989 #Andrzej Kajetan Wróblewski 1989 - 1993 #Włodzimierz Siwiński 1993 - 1999 #Piotr Węgleński 1999 - 2005 #Katarzyna Chałasińska-Macukow wybrana na kadencję od 1 września 2005

Struktura

W skład Uniwersytetu Warszawskiego wchodzi 18 wydziałów, a także liczne jednostki dydaktyczne i administracyjne.

Wydziały

- Wydział Biologii
- Wydział Chemii
- Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych
- Wydział Filozofii i Socjologii
- Wydział Fizyki
- Wydział Geografii i Studiów Regionalnych
- Wydział Geologii
- Wydział Historyczny
- Wydział Lingwistyki Stosowanej i Filologii Wschodniosłowiańskich
- Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki
- Wydział Nauk Ekonomicznych
- Wydział Neofilologii
- Wydział Pedagogiczny
- Wydział Polonistyki
- Wydział Prawa i Administracji
- Wydział Psychologii
- Wydział Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji
- Wydział Zarządzania Wydział Zarządzania

Pozostałe jednostki naukowo-dydaktyczne

- Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej im. prof. Kazimierza Michałowskiego
- Centrum Europejskie UW
- Centrum Kształcenia Nauczycieli Języków Obcych i Edukacji Europejskiej UW
- Centrum Otwartej i Multimedialnej Edukacji (COME)
- Centrum Studiów Samorządu Terytorialnego i Rozwoju Lokalnego
- Instytut Ameryk i Europy
- Centrum Studiów Latynoamerykańskich UW (CESLA)
- Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych(EUROREG)
- Ośrodek Studiów Amerykańskich (OSA)
- Instytut Studiów Społecznych
- Interdyscyplinarne Centrum Genetyki Zachowania
- Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego (ICM)
- Katedra Erazma z Rotterdamu
- Katedra UNESCO - Trwałego rozwoju
- Kolegium Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych (Kolegium MISH)
- [http://www.mismap.uw.edu.pl/ Kolegium Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Matematyczno-Przyrodniczych] (Kolegium MISMaP)
- Laboratorium Ciężkich Jonów
- Międzywydziałowe Studia Ochrony Środowiska
- Ośrodek Badań Archeologicznych w Novae
- Ośrodek Badań nad Tradycją Antyczną w Polsce i w Europie Środkowowschodniej (OBTA)
- Ośrodek Kultury Francuskiej i Studiów Frankofońskich
- Ośrodek Studiów Brytyjskich
- Polski Komitet Alliance Française
- Studium Wychowania Fizycznego i Sportu
- Szkoła Języków Obcych
- Uniwersyteckie Centrum Badań nad Środowiskiem Przyrodniczym
- Uniwersytecki Ośrodek Transferu Technologii (UOTT)

Inne jednostki

- Archiwum
- [http://www.buw.uw.edu.pl Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie] (BUW)
- [http://www.chor.uw.edu.pl Chór Akademicki]
- Muzeum UW
- Teatr Akademicki
- Wydawnictwa
- Zakład Graficzny
- Zespół Pieśni i Tańca "Warszawianka"

Galeria wielkich postaci związanych z UW

..., Kazimierz Kuratowski, Leon Petrażycki, Krystyna Goldbergowa, Aleksander Gieysztor, Wacław Sierpiński, Zygmunt Kubiak... Absolwentami byli literaci Aleksander Głowacki (Bolesław Prus), Julian Tuwim czy Witold Gombrowicz.

Linki zewnętrzne

- [http://www.uw.edu.pl/ Strona główna Uniwersytetu Warszawskiego]
- [http://www.net.icm.edu.pl/ Sieć komputerowa Uniwersytetu Warszawskiego]
- [http://www.buw.uw.edu.pl/ Strona BUWu]
- [http://www.chor.uw.edu.pl/ Strona Chóru Akademickiego UW] Kategoria:Polskie uczelnie wyższe Kategoria:Warszawa

Lipsk

Lipsk (łuż. Lipsk, niem. Leipzig, łac. Lipsia) to miasto o statusie powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii, i drugi, po Berlinie, wschodnich Niemiec. Aglomeracja miejska Halle-Lipsk ma 1,397 mln mieszkańców (2004). W 1987 miasto miało 550,6 tys. mieszkańców, w 2004 – 494,7 tys. Lipsk to duży ośrodek przemysłowy, jedno z ważniejszych centrów handlu (Targi Lipskie), ośrodek kultury i nauki z kilkusetletnią tradycją.

Historia

W X w. Lipsk był małą słowiańską osadą. W XII w. zbudowano tu niemiecką osadę handlową (prawa miejskie w 1165 r.). Do XV w. miasto podlegało władcom Saksonii, następnie uzyskało status wolnego miasta cesarskiego. W 1409 r. w mieście otwarto uniwersytet, jeden z pierwszych na terenie Niemiec. W XVII w. Lipsk ucierpiał znacznie w wyniku działań wojny trzydziestoletniej, w 1813 r. nieopodal miasta rozegrała się "Bitwa Narodów", zakończona klęską wojsk Napoleona i śmiercią jednego z wodzów - ks. Józefa Poniatowskiego. "Bitwę Narodów" upamiętnia monumentalny pomnik, wysokości 91 m, wzniesiony w stulecie wydarzeń z 1813 r. 1813 Pod koniec ostatniej wojny miasto podzieliło los innych metropolii niemieckich, ciężko bombardowanych przez wojska alianckie. W okresie powojennym odbudowano nieliczne fragmenty przedwojennego Lipska. Na rynku Starego Miasta (Markt) znajduje się renesansowy ratusz (Altes Rathaus), nieopodal niego budynek wagi (Alte Waage). Także na rynku, wśród renesansowych kamieniczek znajduje się wzniesiony w tym samym stylu Dom Królewski (Königshaus). Obok rynku, na placu zwanym Naschmarkt (targ łakoci) stoi XVII-wieczny gmach giełdy (Handelsbörse) oraz pomnik związanego z miastem Goethego. W kościele św. Tomasza znajduje się grób Jana Sebastiana Bacha, który pracował tu jako kantor. W Lipsku urodził się inny wielki kompozytor niemiecki - Richard Wagner, zaś dyrektorem orkiestry w tutejszym domu cechowym (Gewandhausorchester) był przez kilkanaście lat Felix Mendelssohn-Bartholdy. W Johann-Sebastian-Bach-Museum podziwiać można pamiątki po wybitnym kompozytorze. Museum der "Runden Ecke", w niegdysiejszej siedzibie służb specjalnych NRD - Stasi dokumentuje działalność tej instytucji.

Gospodarka

Ważny ośrodek przemysłu: maszynowego, środków transportu, elektroniczny, chemiczny, poligraficzny i odzieżowy. Lipsk też jest dużym ośrodkiem handlowym. Znajduje się tu centrum wystawieniczo - kongresowe. Ważny ośrodek handlu międzynarodowego, od XV wieku (targi lipskie). Międzynarodowe targi książki od 1594 r. Duży węzeł komunikacyjny. Znane firmy z siedzibą w Lipsku:
- [http://www.porsche.pl Porsche] – Produkcja/ montownia, 300 osób
- [http://www.BMW.pl BMW]
- [http://www.quelle.de Quelle]

Miasta Partnerskie

- Birmingham (Wielka Brytania)
- Bolonia (Włochy)
- Brno (Czechy)
- Frankfurt nad Menem (Niemcy)
- Hannover (Niemcy)
- Houston (USA)
- Kijów (Ukraina)
- Kraków (Polska)
- Lyon (Francja)
- Nanjing (Chiny)
- Travnik (Bośnia i Hercegowina)
- Saloniki (Grecja) Kategoria:Miasta Saksonii ko:라이프치히 ja:ライプツィヒ simple:Leipzig

1899

- 1899 ko:1899년 ja:1899年 nb:1899 simple:1899 th:พ.ศ. 2442

1900

- 1900 ko:1900년 ms:1900 ja:1900年 simple:1900 th:พ.ศ. 2443

Fryburg

- Fryburg - miasto w Szwajcarii
- Fryburg - kanton w Szwajcarii
- Fryburg Bryzgowijski - miasto w Niemczech

1903

- 1903 ko:1903년 ja:1903年 nb:1903 simple:1903

1905

- 1905 ko:1905년 ja:1905年 nb:1905 simple:1905 th:พ.ศ. 2448

Hamburg

Herb

Herb Hamburga
Motto
LIBERTATEM QUAM PEPERERE MAIORES DIGNE STUDEAT SERVARE POSTERITAS
Info
Powierzchnia:	755,16 km²
Liczba mieszkańców:	1.735.568 (listopad 2004)
Portal:	[http://www.hamburg.de/ hamburg.de]
Średnia wysokość:	3 m n.p.m.
kod pocztowy:	20001-20999 21001-21149 22001-22559
numer kierunkowy:	040
Położenie:	53° 33 N 10° 00 E
tablica rejestracyjna:	HH
Podział miasta:	7 okręgów i 104 dzielnice
Polityka
Burmistrz:	Ole von Beust (CDU)
Partia rządząca:	CDU
Mapa
250px

Hamburg (Freie und Hansestadt Hamburg, Wolne i Hanzeatyckie Miasto Hamburg) to miasto w północnych Niemczech niedaleko ujścia Łaby do Morza Północnego. Wolne miasto i zarazem związkowy kraj niemiecki (pow. 755 km², ludność 1,73 mln - drugie po Berlinie). Największy port morski kraju (75 mln ton przeładunku), wielki ośrodek przemysłowy (statki, elektrotechnika, przetwórstwo ropy, przemysł spożywczy) i finansowy. Port lotniczy, węzeł drogowy i kolejowy. W Hamburgu znajduje się największy cmentarz na świecie (pow. 400 hektarów), miasto przez lata rywalizowało w tej sprawie z Chicago.

Historia

Stare zabytkowe miasto - w większości zniszczone w wyniku alianckiego nalotu dywanowego 27 lipca 1943 (ponad 40 tysięcy ofiar) - otoczone jest nowoczesnymi osiedlami wkomponowanymi w obszary leśne. Miasto przez pięćdziesiąt lat po wojnie było rządone przez lewicę. Od 2001 roku na czele rządu stoi Ole von Beust (CDU). W pamięci hamburczyków w szczególny sposób zapisały się cztery wydarzenia historyczne, a mianowicie: 1. Okupacja Hamburga przez oddziały Napoleona w latach 1806 do 1814. Z jednej strony oznaczała ona dla mieszkańców Hamburga przeobrażenia demokratyczne, z drugiej zaś był to z punktu widzenia życia gospodarczego i społecznego czas wyrzeczeń. 2. Wielki Pożar, który w roku 1842 zniszczył jedną trzecią miasta. Katastrofa ta jednak miała i pozytywny aspekt Hamburg odbudowano czyniąc zeń nowoczesne miasto. 3. Bombardowania w 1943 roku były reakcją na niemiecką agresję, jednakże dotknęły one ludność Hamburga tak ciężko, jak doświadczyło tego tylko niewiele miast na świecie. Większość Hamburga została zniszczona. Zginęły dziesiątki tysięcy ludzi. 4. Wielka Powódź z roku 1962, która zalała wielkie obszary północnych Niemiec, dotknęła także Hamburg. Rząd Grecji natychmiast ruszył z pomocą wysyłając 500 ton rodzynek koryntek.

Podział administracyjny

Hamburg podzielony jest obecnie na siedem okręgów (Bezirke).
- Hamburg-Mitte
- Altona
- Eimsbüttel
- Hamburg-Nord
- Wandsbek
- Bergedorf
- Harburg

Gospodarka

Port w Hamburgu jest ważnym centrum handlu z krajami Europy Wschodniej i Północnej. Wśród portów obsługujących kontenerowce zajmuje on drugie miejsce w Europie i siódme na świecie. Położony jest 120 km od linii morza, a mimo to może przyjąć największe kontenerowce świata. Śródlądowe położenie, a także wspaniałe możliwości kontynuowania transportu drogą kolejową, wodną i autostradami decydują o atrakcyjności tego portu. Sam tylko obrót z krajami Morza Bałtyckiego stanowi 25%. W Hamburgu będącym metropolią handlową i komunikacyjną ma swoją siedzibę ponad 90 konsulatów. Spośród tylko azjatyckich przedsiębiorstw aż 460 ma w Hamburgu swoją centralę europejską bądź swój oddział. Wraz z rozwijającym Hafencity się centrum handlowym miasta powstaje nad samą Łabą nowoczesna dzielnica handlowo-przemysłowa. Hamburg będąc także siedzibą wysoko wyspecjalizowanego przemysłu jest w czołówce ośrodków rozwoju medycyny i biotechnologii. To również światowe centrum przemysłu lotniczego. Właśnie tutaj powstaje wiele podzespołów wielkiego Airbus'a A 380. Kto gra na Steinwayu, kremuje się Nivea, albo pisze piórem Montblanc, używa produktów z Hamburga. Z hamburskich drukarni wychodzą pisma i książki czytane we wszystkich językach na całym świecie.

Edukacja

Uczelnie wyższe

- Uniwersytet Hamburski [http://www.uni-hamburg.de/index_e.html/ Universität Hamburg]
- Uniwersytet Bundeswery [http://www.hsu-hh.de/hsu/ Universität der Bundeswehr Hamburg]
- Uniwersytet Techniczny (Politechnika) [http://www.tu-harburg.de/ Technische Universität Hamburg-Harburg]

Instytucje kulturalne

Morza Bałtyckiego
- Hamburgische Staatsoper
- Hamburg Ballett
- Deutsches Schauspielhaus
- Thalia-Theater
- Schmidts Tivoli
- Ohnsorg-Theater

Musical

- Mamma Mia
- Król Lwów
- Taniec Wampirów

Miasta partnerskie

- Chicago, USA, od 1994
- Drezno, Niemcy, od 1987
- León, Nikaragua, od 1989
- Marsylia, Francja, od 1958
- Osaka, Japonia, od 1989
- Praga, Czechy, od 1990
- Szanghaj, Chiny, od 1986
- St. Petersburg, Rosja, od 1957

Honorowi Obywatele Hamburga

- 1813 Friedrich Carl Baron von Tettenborn (1778-1845)
- 1816 Gebhard Leberecht Fürst Blücher von Wahlstatt (1742-1819)
- 1826 August Otto Graf Grote (1747-1830)
- 1834 J. U. Dr. James Colquhoun (1780-1855)
- 1838 Georg Michael Gramlich (1795-1880)
- 1843 Johann Smidt (1773-1857)
- 1843 Eduard Heinrich von Flottwell (1786-1865)
- 1843 Conrad Daniel Graf von Blücher-Altona (1764-1845)
- 1843 Heinrich Christoph Gottfried von Struve (1772-1851)
- 1871 Otto Fürst von Bismarck -Schhönhausen (1815-1898)
- 1871 Helmuth_Karl_Bernhard_Graf_von_Moltke (1800-1891)
- 1886 Gustav Christian Schwabe (1813-1897)
- 1889 Dr. fil. h.c. Johannes Brahms (1833-1897)
- 1901 Alfred Ludwig Heinrich Karl Graf von Waldersee (1832-1904)
- 1917 Paul von Beneckendorff und von Hindenburg (1847-1934)
- 1950 Adolph Schönfelder(1875-1966)
- 1960 Max Brauer (1887-1973)
- 1971 Herbert Weichmann (1896-1983)
- 1978 Herbert Dau (1911- 2000)
- 1983 Helmut Schmidt Kanclerz federalny
- 1985 Profesor Ida Ehre (1900-1989)
- 1986 Dr. h.c. Herbert Wehner (1906-1990)
- 1986 Dr. Gerd Bucerius (1906-1996)
- 1991 Dr. h.c. Kurt A. Körber (1909-1992)
- 1991 Dr. h.c. Prof. Alfred C. Toepfer (1894-1993)
- 1993 Dr. h.c. Rudolf Augstein (1923-2002)
- 1999 Prof. Dr. Marion Gräfin Dönhoff (1909-2002)
- 2001 Siegfried Lenz
- 2003 Uwe Seeler

Sport

- piłka nożna - Hamburger SV, FC. St. Pauli
- piłka ręczna - Hamburger SV
- football amerykański GFL - Hamburg Blue Devils
- football amerykański NFL Europe - Hamburg Sea Devils
- hokej na lodzie - Hamburg Freezers

Linki zewnętrzne

- [http://international.hamburg.de/ Strona internetowa miasta]
- [http://www.hamburg.pl Hamburg]
- [http://www.stadtpanoramen.de/hamburg/hamburg.html Galeria zdjęć]
- [http://www.faces-of-hamburg.de Inna galeria]
- [http://www.lauritzen-hamburg.de/hh_strassen.html Historyczne zdjęcia miasta]
- [http://www.hot-maps.de/europe/germany/hamburg/hamburg/homede.html Plan miasta] Hamburg Freezers Hamburg Freezers Hamburg Freezers Hamburg Freezers Kategoria:Podział administracyjny Niemiec ko:함부르크 ja:ハンブルク simple:Hamburg tokipona:ma tomo Anpu Kategoria:Hamburg

1912

- 1912 ko:1912년 ja:1912年 nb:1912 simple:1912

1914

- 1914 ko:1914년 ja:1914年 nb:1914 simple:1914 th:พ.ศ. 2457

Fonetyka

Fonetyka (dawniej: "głosownia") - jeden z działów lingwistyki zajmujący się badaniem dźwięków mowy ludzkiej (zwanych głoskami) od strony ich artykulacji (tj. sposobu wytwarzania za pomocą narządów mowy; to tzw. fonetyka artykulacyjna), ich cech fizycznych (dokładniej: akustycznych - fonetyka akustyczna) ich odbierania (fonetyka audytywna), reakcji, jakie owe głoski wywołują w psychice człowieka (psychofonetyka). Inne cechy foniczne (tj. związane z głosem), takie jak akcent, intonacja, iloczas (cechy prozodyczne), leżą w zasadzie na pograniczu fonetyki i fonologii. Można je zaliczyć do fonetyki, albowiem dotyczą "dźwiękowej substancji języka" (jak fonetyka; patrz "Encyklopedia językoznawsta ogólnego" - dalej: EJO), fonetyka musi się nimi zająć, by odpowiedzieć na pytanie o ich właściwości, realizację itp., i dlatego w podręcznikach znajdują się w dziale fonetyki. Jednak z drugiej strony bada się je głównie w celu określenia funkcji, a to jest już kategoria fonologii, stąd prozodię zalicza się do fonologii. Takie rozstrzygnięcie (zaliczenie prozodii do fonologii) zawiera EJO. Fonetykę można również zróżnicować ze względu na ilość języków, które bada - fonetyka opisowa bada jeden język, a fonetyka porównawcza dotyczy dwóch lub więcej języków. Fonetykę, jak zresztą każdą inną dziedzinę wiedzy, można pojmować synchronicznie i diachroniczne. To kolejny podział fonetyki; kryterium wydzielenia tych dwóch działów jest już nie przedmiot badań, lecz niejako stosunek: przedmiot badań a czas. Fonetykę synchroniczną (inaczej opisową, choć termin fonetyka opisowa może też oznaczać 'fonetyka opisująca tylko jeden język' w opozycji do fonetyki porównawczej) interesuje stan fonetycznej strony języka w danym momencie czasowym. "Moment czasowy" oznacza tu pewien okres na tyle długi, by można w nim przeprowadzić odpowiednie badania, zebrać materiał badawczy, a jednocześnie na tyle krótki, żeby można było mówić o względnie niezmiennej fonetyce danej społeczności. Można więc przyjąć, że jest to okres kilkunastu lat, okres życia jednego pokolenia. Fonetykę synchroniczną może interesować stan współczesnego języka, stan języka w XVI w. itd. Fonetykę diachroniczną interesuje zmiana, ewolucja fonetycznej strony języka. Aby ustalić, co w fonetyce się zmieniło i czy w ogóle miała miejsce jakaś zmiana, trzeba porównać ze sobą przynajmniej dwa stany systemu językowego, stany języka w dwóch momentach historycznych: wcześniejszym i późniejszym, a więc skorzystać z ustaleń fonetyki synchronicznej tych okresów. Zobacz też:
- Fonologia Kategoria:Fonetyka i fonologia ko:음성학 ja:音声学

1915

- 1915 ko:1915년 ja:1915年 nb:1915 simple:1915

1924

- 1924