:: wikimiki.org ::
| Sjabloon:UitgelichtGeografie 47 |
Sjabloon:UitgelichtGeografie 47
Antarctica is een continent rond de zuidpool van de aarde, omringd door de Indische Oceaan en de Grote Oceaan. Het is de koudste plek op aarde (de laagste temperatuur ooit gemeten was op de zuidpool: -88°C), en het continent is bijna volledig bedekt met ijs. Antarctica mag niet verward worden met de Arctis, de Noordpool, een naam die afkomstig is van het Griekse woord "arctos" (beer). Antarctica ligt aan de andere kant (anti-) van de aarde waar het sterrenbeeld Grote Beer niet zichtbaar is.
Verschillende naties, vooral landen die dicht bij het continent liggen, hebben in de eerste helft van de 20e eeuw verschillende stukken opgeëist. Deze opeisingen hebben weinig praktische relevantie, maar worden nageleefd door cartografen.
Continentright
Hoewel de term niet op een geografische of geofysische manier eenduidig te definiëren is kan een betwistbare basisdefinitie zijn:
Een continent is een grote landmassa die een relatief zelfstandig geheel vormt en natuurlijke grenzen heeft.
Op aarde bevinden zich zeven continenten. Deze zijn in volgorde van grootte:
- Azië (ca. 43.608.000 km²)
- Afrika (ca. 30.335.000 km²)
- Noord-Amerika (ca. 25.349.000 km²)
- Zuid-Amerika (ca. 17.611.000 km²)
- Antarctica (ca. 13.340.000 km²)
- Europa (ca. 10.498.000 km²)
- Australië (ca. 8.923.000 km²) / Oceanië met eilanden in stille oceaan inbegrepen
Het begrip continent bestaat in feite alleen uit de landmassa zelf. Wanneer men spreekt over een continent in ruime zin - in feite is werelddeel dan een juistere benaming - worden ertoe ook de eilanden op het continentale plat gerekend.
Welbeschouwd bevat bovenstaande definitie van een continent drie criteria waaraan moet worden voldaan:
#Een continent is een grote landmassa. Oppervlakte speelt dus een rol. Het begrip groot is echter vatbaar voor interpretatie. Australië wordt traditioneel beschouwd als een continent en Groenland als een eiland. Waarom? Indien men alleen met het criterium oppervlakte rekening houdt, lijken dit arbitraire uitspraken. Groot zorgt dus niet voor een haarfijne scheidingslijn tussen continent en eiland. (Een niet verwaarloosbaar aantal Australiërs beweert zelfs dat hun continent terzelfdertijd het grootste eiland is.) In de praktijk wordt echter het verschil in oppervlakte tussen Australië en Groenland (Australië is ruwweg vier maal zo groot als Groenland) als groot genoeg ervaren om van een vage grens tussen de twee begrippen spreken.
#Een continent vormt een relatief zelfstandig geheel. De landmassa moet dus een min of meer een op zichzelf staande eenheid vormen. Europa en Azië liggen op één enorme landmassa. Waarom worden zij dan door velen als twee continenten beschouwd? Men kan overwegen om de mate van zelfstandigheid van een continent niet alleen door geografische en geologische factoren te laten bepalen. In die zin kan Europa, zich baserend op cultuurhistorische, etnologische en taalkundige gronden als een apart continent beschouwd worden. Fauna en flora kunnen eveneens een rol spelen bij de grenzen van een continent (cfr. Australië).
#Een continent heeft natuurlijke grenzen. Veelal wordt aangenomen dat deze grenzen oceanen of zeeën zijn, maar dat is niet altijd het geval: Azië heeft een landgrens met Europa en met Afrika (het door de mens gemaakte Suezkanaal buiten beschouwing gelaten); Noord-Amerika en Zuid-Amerika zijn ook niet door een zee gescheiden (Panamakanaal buiten beschouwing).
#Een continent is een landmassa, die zó groot is dat de invloed van de zee in het binnenland niet doordringt. Daarom kunnen alleen op continenten woestijnen ontstaan.
Continent in ruimere zin / Werelddeel
Men kan ook stellen dat continentale grenzen gedeeltelijk worden bepaald door de tektonische platen waarop de landmassa's liggen. In deze optiek behoren ook eilanden die op het continentaal plat liggen tot de continenten. Van Groenland kan dus gezegd worden dat het behoort tot Noord-Amerika, de Britse Eilanden tot Europa, Borneo tot Azië, Nieuw-Guinea tot Australië, ... Een probleem stelt zich hier onder andere voor IJsland, dat op de grens van de Noord-Amerikaanse en Euraziatische platen ligt. Cultuurhistorisch kan men echter zeggen dat het land eerder bij Europa aanleunt. Het wordt daarom bijna altijd bij dit continent gerekend. Oceanië, een verzamelnaam voor het grootste deel van de eilanden in de Stille Oceaan vormt een ander probleem. Toch kan men ook hier zeggen dat deze eilanden een groter geheel vormen met het continent Australië, omdat er culturele, etnologische en taalkundige banden zijn met onder andere Nieuw-Guinea en Nieuw-Zeeland, die grotendeels tot de Australische plaat behoren.
Sommige bronnen stellen dat een politiek afhankelijk gebied bij het continent hoort waarin het land waarvan het afhankelijk is gesitueerd is. Dit is een misvatting die kan leiden tot absurde situaties waarbij gebiedsdelen die onafhankelijk worden van de ene dag op de andere in een ander continent komen te liggen. Een voorbeeld: Belgisch Congo behoorde tot 1960 tot België, een Europees land. Volgens deze stelling zou de kolonie dus ook in Europa gelegen hebben. Bij de onafhankelijkheid in 1960 zou Congo plots tot Afrika zijn gaan behoren. In de loop van de wereldgeschiedenis hebben er zich tientallen, zoniet honderden gelijkaardige situaties voorgedaan, zelfs recente zoals Hongkong en Macau. Gebieden die heden politiek afhankelijk zijn van een land in een ander continent behoren dus ook niet noodzakelijk tot dat continent. Groenland behoort dus tot Noord-Amerika, Frans-Guyana tot Zuid-Amerika, enzovoort
Men onderscheidt ook dubbelcontinenten zoals Amerika (Noord- en Zuid-Amerika samen) en Eurazië (Europa en Azië), en zelfs supercontinenten zoals Afrika-Eurazië. Voorbeelden van supercontinenten in de loop van de geschiedenis van de aarde zijn Rodinia, Pannotia, Pangaea, Laurazië en Gondwana.
De continenten bewegen zich langzaam ten opzichte van elkaar. Dit verschijnsel wordt continentendrift genoemd. Het wordt veroorzaakt door platentektoniek.
Zie ook
- Satellietbeelden van de continenten
Categorie:Wereld
ja:大陸
ko:대륙
ms:Benua
simple:Continent
th:ทวีป
zh-min-nan:Tāi-lio̍k
Aarde (planeet)
De aarde is vanaf de zon gezien de derde planeet van ons zonnestelsel en het enige bekende hemellichaam met levende organismen. De planeet heeft één natuurlijke maan, de maan, en is ongeveer 4,57 miljard jaar geleden ontstaan.
Ontstaan
Ongeveer 4,57 miljard jaar geleden bewoog vanuit het centrum van ons melkwegstelsel een wolk van voornamelijk waterstof en helium waaruit ons zonnestelsel is ontstaan.
Vorming van het zonnestelsel
Onder invloed van supernova-explosies gaat de wolk over in een protoplanetaire schijf. Het grootste deel van deze materie klontert in het centrum samen tot wat tegenwoordig de zon is. Het overige gas en stof vormt planetoïden die later uitgroeien tot planeten, waaronder de aarde.
Er is ook een uitgebreide beschrijving over het ontstaan van een zonnestelsel.
Vorming van de aarde
ontstaan van een zonnestelsel
Tijdens het samenklonteren van de planeet komen brokstukken regelmatig met elkaar in botsing, waarbij veel hitte vrijkomt. Als gevolg van radioactiviteit en continu inslaande meteorieten wordt de temperatuur hoger en uiteindelijk smelt de jonge planeet. Zware elementen zoals ijzer en nikkel zinken naar het middelpunt en lichtere materialen zoals silicium, aluminium en magnesium komen bovendrijven. Het duurt zo'n 100 miljoen jaar voordat deze materie een vaste massa begint te vormen. Het aardoppervlak koelt af en de aardkorst wordt gevormd. Als gevolg van vulkaanuitbarstingen vormen grote hoeveelheden vrijgekomen gassen van eenvoudige moleculen de eerste atmosfeer. Hieruit condenseert water dat samen met het gesmolten ijs van ingeslagen kometen de eerste zeeën vormt. Deze periode duurt van 4,6 tot 3,8 miljard jaar geleden en staat bekend als het Hadeaanse tijdvak. In deze "oersoep" vormen zich, uit anorganische stoffen onder invloed van bliksem en kosmische straling, de eerste organische materialen zoals aminozuren en nucleotiden, welke later uitgroeien tot eiwitten en RNA, de bouwstoffen voor leven.
3,8 miljard jaar geleden ontstaan vlak onder het oppervlak van de oceaan de eerste levensvormen. Het oercontinent Rodina groeit. Tussen 1,6 miljard en 600 miljoen jaar geleden ontwikkelen zich de eerste meercellige organismen. In de daaropvolgende 450 miljoen jaar ontstaan en verdwijnen als gevolg van continentendrift meerdere oercontinenten. 225 miljoen jaar geleden vormt alle landmassa één geheel (Pangea). Rond 200 miljoen jaar geleden treedt er een breuk op waarbij tussen het noordelijke deel Laurasia en het zuidelijke Gondwanaland een zee ontstaat. Dit proces blijft doorgaan en rond 135 miljoen jaar geleden beginnen de continenten langzaamaan hun huidige vorm aan te nemen. Het is de tijd dat het land wordt bevolkt door de dinosaurussen, waar zo'n 65 miljoen jaar terug abrupt een eind aan komt, waarschijnlijk als gevolg van een meteorietinslag in de buurt van het huidige Chicxulub. Tot zo'n 2 miljoen jaar geleden krijgen de continenten hun huidige vorm en plaats en vanaf dat moment ziet de aarde er grotendeels uit zoals vandaag de dag.
Vorming van de atmosfeer
De eerste atmosfeer bestaat uit waterstof en helium. De zwaartekracht is echter onvoldoende om deze atmosfeer vast te houden en na enige tijd is hij in de ruimte verdwenen. Later stijgen uit het gesmolten aardoppervlak allerlei gassen op, vooral koolstofdioxide (CO2, 90%) en daarnaast stikstof (N2), koolstofmonoxide (CO), waterdamp (H2O), methaan (CH4) en ammoniak (NH3). De aldus ontstane atmosfeer is zeer dicht en er heerst een enorm broeikaseffect. Gesteenten uit deze tijd bevatten mineralen die nooit zouden kunnen ontstaan bij aanwezigheid van zuurstof, zodoende is met redelijke zekerheid vast te stellen dat er in deze "oeratmosfeer" nauwelijks of geen zuurstof aanwezig was.
3,8 miljard jaar geleden treedt er een drietal processen op waarbij de concentratie CO2 afneemt en de concentratie O2 toeneemt:
# CO2-opname door de oceaan en vooral door calcium- en siliciumverbindingen in de aardkorst. Processen van platentektoniek versnellen dat proces enorm en zijn er de oorzaak van dat de aardatmosfeer, in tegenstelling tot die van Mars en Venus, die geen platentektoniek hebben, weinig CO2 bevat.
# Fotolyse in de atmosfeer waarbij achtereenvolgens de reacties CO2 -UV-> CO + O, H2O -UV-> H + OH en O + OH --> O2 + H optreden. De waterstof verdwijnt direct in de ruimte. De gevormde zuurstof verandert onder invloed van UV-straling voor een deel in ozon, waarna de ozon een groot deel van de UV-straling absorbeert en de reacties minder snel verlopen.
# Fotosynthese door algen in de oceaan: H2O + CO2 -licht-> glucose + O2
Dit laatste proces speelt echter nauwelijks een rol in de CO2-afname.
De eerste 1,5 miljard jaar neemt de concentratie CO2 snel af. Rond 3,6 miljard jaar geleden is de concentratie N2 opgelopen tot 40% en die van CO2 afgenomen tot 40%. H2, CO, CH4 en NH3 zijn dan praktisch verdwenen.
Als gevolg van de dikker wordende ozonlaag wordt de afname van CO2 langzamer. De concentratie N2 blijft als gevolg van uitstoot uit de aardkorst toenemen. Rond 3 miljard jaar geleden bereikt de concentratie N2 80% en blijft daarna stabiel. Gelijktijdig begint O2 een significant deel van de atmosfeer te worden. De concentratie O2 loopt van bijna 0 rond 3 miljard jaar geleden op tot ongeveer 20% nu. In het begin is de toename snel, later wordt dat minder. Rond 1 miljard jaar geleden is de concentratie CO2 vrijwel nul.
Rond 550 miljoen jaar geleden is de ozonlaag dusdanig dik geworden dat er voldoende bescherming tegen UV-straling bestaat om leven op land mogelijk te maken.
ozonlaag
Samenstelling
ozonlaag
Vanuit het centrum van de aarde naar buiten toe zijn er verschillende zones te onderscheiden die geleidelijk in elkaar overgaan. Geheel binnenin ligt de kern, daar omheen de mantel en aan de buitenkant bevindt zich de korst. Rondom de korst ligt een gaslaag die de atmosfeer vormt.
Kern
De kern van de aarde kan in twee lagen worden onderscheiden. Een binnenkern met een diameter van ruim 2500 km die, ondanks de hoge temperatuur van ruim 5000 K, door de enorme druk vermoedelijk uit vast ijzer bestaat. Daaromheen bevindt zich de buitenkern met een dikte van 2200 km, waar een temperatuur van 4500 K heerst. De buitenkern is opgebouwd uit een mengsel van vloeibaar ijzer, nikkel en sporen van lichtere elementen. De buitenkern is ook verantwoordelijk voor het magnetisch veld van de aarde.
Mantel
Tussen de kern van de aarde en de korst ligt de mantel, die hoofdzakelijk is samengesteld uit ijzer- en magnesiumrijke verbindingen. Dicht tegen de kern is de mantel als gevolg van de grote druk vast en naar buiten toe wordt de mantel steeds minder visceus. De dikte van de mantel bedraagt 2800 tot 2900 km. Afhankelijk van de viscositeit zijn er een binnen- en buitenmantel te onderscheiden met daartussen een brede overgangszone. Aan de randen van de continentale platen komt deze magma soms via vulkanen naar het oppervlak van de aarde.
Zie verder een uitgebreid artikel over de aardmantel.
Korst
De buitenste laag van de aarde is de aardkorst en heeft een wisselende dikte. Onder continenten is de korst dikker dan onder de oceanen. De gemiddelde dikte van de continentkorst bedraagt 40 km. Onder de oceanen is dit meestal zo'n 8 km en op sommige plaatsen (zoals de Mid-Atlantische Rug in de Atlantische Oceaan) is dit nog dunner. De samenstelling van de aardkorst bestaan voor 95% uit stollingsgesteenten en voor 5% uit afzettingsgesteenten.
Zie verder een uitgebreid artikel over de aardkorst en een gedetailleerder artikel over de samenstelling van de aarde.
Atmosfeer
De atmosfeer is een ongeveer 100 km dikke laag van gassen rondom de aarde die door de zwaartekracht op z'n plaats wordt gehouden. Voor het grootste deel bestaat de atmosfeer uit stikstof (ruim 78%) en zuurstof (bijna 21%). Het resterende deel is argon, koolstofdioxide, waterdamp, neon, helium, methaan, krypton en waterstof. De atmosfeer beschermt het leven op aarde tegen ultraviolette straling en tempert de temperatuursverschillen tussen dag en nacht. De atmosfeer houdt niet plotseling op een bepaalde hoogte op, maar neemt naar buiten toe langzaam in concentratie af. Ongeveer 75% van de atmosfeer bevindt zich tussen zeeniveau en 11 km hoogte (troposfeer).
Zie verder een uitgebreid artikel over de aardatmosfeer.
Oppervlakte
Van het aardoppervlak bestaat ongeveer 71% uit oceanen. De resterende 29% is landmassa, waarvan het grootste deel op het noordelijk halfrond ligt. De landmassa's zijn continu in beweging omdat continentale platen tegen elkaar botsen, langs en onder elkaar door schuiven. Daarbij treden vooral op de breuklijnen regelmatig aardbevingenen en vulkaanuitbarstingen op, die het oppervlak in korte tijd grootschalig kunnen veranderen. Op de continenten zijn meerdere geografische vormen te onderscheiden zoals gebergten, woestijnen, oerwouden, toendra's, savannes en ijskappen, elk met hun eigen klimaat. Het hoogste punt is de Mount Everest in Nepal met een hoogte van ongeveer 8850 m. Op enkele uitzonderingen na is het gehele landoppervlak tegenwoordig verdeeld in staten, waarvan de meeste zich hebben verenigd in de Verenigde Naties.
Baan om de zon
De aarde draait in een elliptische baan rond de zon. Eén rondje duurt iets langer dan 365 dagen. Zelf draait de aarde in iets minder dan 24 uur om de aardas. De afstand tot de zon bedraagt gemiddeld bijna 150 miljoen km en de snelheid waarmee de aarde om de zon draait is 29,78 km/s. Doordat de rotatieas van de aarde niet loodrecht op de aardbaan om de zon staat, maar daar 23,5° van afwijkt (inclinatie), verandert de hoek waarmee de zon de aarde beschijnt in de loop van een jaar, waardoor de seizoenen lente, zomer, herfst en winter ontstaan. De licht elliptische baan van de aarde om de zon heeft hierop slechts een beperkte invloed. Voor het noordelijk halfrond geldt dat de afstand tot de zon in het zomerseizoen iets groter is dan in het winterseizoen. Op het zuidelijk halfrond is dat juist andersom. Hierdoor zijn de seizoensverschillen op het zuidelijk halfrond iets groter. Op Mars is dat effect veel groter, omdat de baan van deze planeet meer van de cirkelvorm afwijkt.
Zie ook: declinatie.
De aarde in het zonnestelsel
De aarde ondervindt in meer of mindere mate invloed van andere hemellichamen in ons zonnestelsel. Zonder de zon zou de aarde een duistere ijsklont zijn waarop elke vorm van leven onmogelijk is. De zwaartekracht van de zon en vooral de maan zorgen voor de getijdewerking, waardoor de waterhoogten op aarde dagelijks variëren. Jupiter vangt met zijn enorme zwaartekracht veel meteorieten op die anders op aarde zouden kunnen inslaan, met alle destructieve gevolgen van dien.
Bevolking
meteoriet
In 2004 leven er verspreid over vrijwel de hele aarde ongeveer 6,35 miljard mensen. De meest noordelijke nederzetting is de plaats Alert op het Canadese Ellesmere-eiland. Het meest zuidelijke bewoonde stukje aarde ligt vlak naast de zuidpool op Antarctica. De dichtstbevolkte gebieden zijn vooral 's nachts vanuit de ruimte goed te zien aan de hoeveelheid licht in deze gebieden. Ze zijn te vinden in West-Europa, de oostkust van de Verenigde Staten, Japan, India en, minder goed zichtbaar maar zeker niet minder dichtbevolkt, China en het Indonesische eiland Java. Rond 1800 werd de wereldbevolking geschat op 1 miljard mensen. De 5 miljardste wereldburger werd in 1987 geboren. Op 19 juli 1999 werd volgens de Verenigde Naties de 6 miljardste wereldburger geboren. Verwacht wordt dat rond 2050 de wereldbevolking is opgelopen tot zo'n 9 miljard.
Natuurlijke bronnen
De aardkorst bevat grote hoeveelheden fossiele brandstoffen zoals steenkool, olie en gas, warmte en waardevolle metalen en mineralen. De biosfeer levert onder andere voedsel, wol, leer en vis.
Rampen en gevaren
Grote delen van de aarde hebben regelmatig te maken met natuurrampen zoals orkanen, aardbevingen, vulkaanuitbarstingen, overstromingen en droogte. Daarnaast liggen er continu door mensen veroorzaakte gevaren om de hoek zoals oorlogen, milieuvervuiling, overbevolking en gebrek aan water.
Zie ook
- Aardatmosfeer
- Continent
- Eigentrillingen van de aarde
- Geologie
- Geologisch tijdvak
- Landen van de wereld
- Leeftijd van de aarde
- Lichtvervuiling
- Lijst van termen uit de aardwetenschappen
- Klimaat
- Oceanen en zeeën
- Samenstelling van de aarde
Externe links
- [http://earthobservatory.nasa.gov/ NASA Earth Observatory]
- [http://nl.wikipedia.org/upload/8/88/Geografische_wereldkaart.jpg Geografische wereldkaart]
- [http://pubs.usgs.gov/publications/text/dynamic.html This dynamic earth]
Categorie:Aardwetenschappen
Categorie:Planeet
Categorie:Zonnestelsel
ja:地球
ko:지구
ms:Bumi
simple:Earth
th:โลก
zh-min-nan:Tē-kiû
Indische Oceaan
|
|-
|
|
Grote Oceaan
|
|-
|
|-
|
|-
|
|
IJsDit artikel gaat over ijs als vaste vorm van water. Voor de andere betekenis, zie consumptie-ijs.
thumb
thumb
IJs is de vaste vorm van water en kan zeer uiteenlopende vormen aannemen, variërend van een ijsberg, ijspegel, tot hagel of sneeuw.
De meest voorkomende kristalvorm van ijs is hexagonaal met ribben a = 452,12 pm en c = 736,66 pm. De ruimtegroep is P63/mmc. Er bestaan echter tenminste zeven verschillende vaste fasen voor water, die in de wetenschap als ijs-I tot ijs-VII bekend staan. Elk van deze soorten ijs heeft een verschillend gebied van druk en temperatuur waar het stabiel is. De kristalstructuur van de verschillende soorten ijs is niet eenvoudig te bepalen, niet in het minst omdat het erg moeilijk is om een enkel geïsoleerd kristal te analyseren.
kristalstructuur
Een unieke eigenschap van ijs is dat het bij de smelttemperatuur een ca. 10% lagere dichtheid heeft dan vloeibaar water. Door de beperkingen die de waterstofbruggen aan de watermoleculen opleggen (tetraëdrische omringing van de moleculen) in combinatie met het kristalrooster is het niet mogelijk een dichtere vaste stapeling te verkrijgen. In de thermodynamica heeft de lage dichtheid van ijs tot gevolg dat het onder hogere druk een lagere smelttemperatuur heeft; een vrij unieke eigenschap. Praktisch heeft het als gevolg dat ijs op water blijft drijven, en daardoor een isolerende laag vormt die ondiep water in de winter voor totale bevriezing behoedt. Dit heeft waarschijnlijk een grote rol gespeeld bij het ontstaan van het leven op aarde.
IJs komt in grote hoeveelheden voor op Antarctica en Groenland, vormt vele gletsjers en bedekt vele hoge bergketens. Deze ijslagen worden gevormd door neerslag in vaste vorm, en kunnen over een termijn van honderdduizenden jaren worden opgebouwd; in de klimaatanalyse vormen uitgeboorde cilinders uit deze ijslagen met hun ingesloten luchtbellen de beste historische archieven voor de samenstelling van de lucht over de eeuwen.
Vorming en smelten van de grote ijslagen heeft een grote invloed op het klimaat van onze planeet:
- Het ijs reflecteert een groot deel van de binnenkomende zonnestraling
- Het ontstaan van landijs (vooral Antarctica) verlaagt het zeeniveau
----
Zie ook: Lijst van mineralen
Categorie:Water
als:Eis
ja:氷
simple:Ice
Arctis
De Arctis is het gebied rond de noordpool van de Aarde. Het gebied omvat stukken van Rusland, Alaska, Canada, Groenland, Lapland, Svalbard en de Arctische Oceaan. De 10°C juli-isotherm wordt meestal gebruikt als grens van het Arctische gebied.
Het gebied staat ook bekend als het land van de Middernachtszon, aangezien de Arctis binnen de noordpoolcirkel ligt, en waar het in de zomer dus nooit donker wordt.
De naam Arctis is een verwijzing naar de sterrenbeelden Grote Beer en Kleine Beer (Arktos is Grieks voor Beer), die zich nabij de noordelijke hemelpool bevinden.
Arctische culturen
- Aloeten
- Athapaskan
- Tsjoektsjen
- Inuit
- Inupiaq
- Nenets
- Saami
- Yupik
Zie ook
- Arctische Oceaan
- Antarctica
categorie:Noordpool
ja:北極
ko:북극
simple:Arctic
Noordpool
De geografische noordpool van een planeet is het noordelijke snijpunt van de omwentelingsas met het oppervlak. Voor de Aarde is dit punt gelegen in de Noordelijke IJszee.
Als eerste persoon die de geografische noordpool bereikte geldt in het algemeen Robert E. Peary. Die aanspraak is echter omstreden, zie eerste mens op de Noordpool voor een overzicht.
De Aarde beschikt over een magnetisch veld en er is sprake van een magnetische noordpool. De plaats, de richting en de sterkte van het magnetisch veld veranderen voortdurend. Momenteel bevindt de gemiddelde plaats van de magnetische noordpool zich in de Noordelijke IJszee, ten noorden van Canada op 82.7° NB en 114.4° WL (2005) en verplaatst zich met snelheden van 10 - 40 km per jaar. Regelmatig treedt er bovendien een omslaan van het magnetisch veld op, een omwisseling van magnetische noord- en zuidpool. De laatste keer dat dat is gebeurd is 780.000 jaar geleden. De hoek tussen een kompasnaald (die naar de magnetische noordpool wijst) en de plaatselijke meridiaan heet declinatie. In de scheepvaart gebruikt inplaats van declinatie de term variatie.
Met de noordpool of het noordpoolgebied wordt ook vaak bedoeld het gehele gebied ten noorden van de noordpoolcirkel (66° 33'NB), de zogenaamde Arctis.
De noordpool en een groot gebied er omheen, is bedekt met ijs.Dit ijs is echter geen landijs, zoals op Antarctica en Groenland, maar zogenaamd drijfijs. Dit drijfijs is gemiddeld tussen de 1m en 4m dik, en is in feite bevroren oceaanwater. De dikte van het drijfijs wordt bepaald door de luchttemperatuur en de temperatuur van het water direct onder het ijs. ’s Zomers neemt het totale oppervlak aan drijfijs op de Noordpool aanzienlijk af door algehele opwarming.
Eind oktober 2003 werd bekend dat de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA in een rapport waaruit ook deze plaatjes komen concludeert dat de hoeveelheid ijs als gevolg van het broeikaseffect sterk afneemt. Rond het jaar 2100 zal naar verwachting van NASA het noordpoolijs geheel zijn verdwenen. Andere onderzoeken tonen echter aan dat het zo'n vaart niet zal lopen.
2100
2100
Categorie:Geografie
categorie:Noordpool
categorie:Magnetisme
ja:北極点
ko:북극점
simple:North Pole
Grote Beer
Grote Beer (Ursa Maior) is een sterrenbeeld aan de noorderhemel, tussen rechte klimming 8u05m en 14u27m en tussen declinatie +28º en +73º. Op de breedte van de Benelux is het grotendeels circumpolair en gaat dus nooit onder. De bijnaam voor dit sterrenbeeld is onder andere "de Steelpan" en het is gemakkelijk aan de hemel te vinden. Het kan als oriëntering dienen voor het opzoeken van enkele sterren.
- De verbinding Beta - Alpha vijf keer verlengd wijst naar Polaris, de Poolster.
- De verbinding Delta - Alpha wijst naar Capella.
- De verbinding Delta - Beta wijst naar Castor en Pollux
- De verbinding Delta - Gamma wijst naar Regulus
Sterren
(in volgorde van afnemende helderheid)
- Alioth (ε, epsilon Ursae Maioris)
- Dubhe (α, alpha Ursae Maioris)
- Alkaid (η, eta Ursae Maioris)
- Mizar (ζ, zeta Ursae Maioris)
- Merak (β, beta Ursae Maioris)
- Phad (γ, gamma Ursae Maioris)
- Tania Australis (μ, mu Ursae Maioris)
- Talitha (ι, iota Ursae Maioris)
- Megrez (δ, delta Ursae Maioris)
- Muscida (ο & π, omicron & pi Ursae Maioris)
- Tania Borealis (λ, lambda Ursae Maioris)
- Alula Borealis (ν, nu Ursae Maioris)
- Alcor (80 Ursae Maioris, "het Ruitertje" bij Mizar)
- Alula Australis (ξ, xi Ursae Maioris)
- 47 Ursae Majoris, een van de eerste sterren waarbij een exoplaneet ontdekt werd.
In dit sterrenbeeld vind men de ster Mizar, met Alcor een nog juist met het blote oog te scheiden visuele dubbelster.
Wat is er verder te zien
In de Grote Beer zijn tamelijk veel melkwegstelsels te vinden, zie hiervoor de lijst van Messierobjecten. Interresant, maar niet te zien is ook het in 2005 ontdekte Ursa Major dwergstelsel.
Tussen 17 en 25 december, met een maximum op 23 december lijkt de meteorenzwerm Ursiden uit de richting van de Grote Beer (Ursa Maior) te komen. De zwerm is geassocieerd met de komeet Tuttle.
Aangrenzende sterrenbeelden
(met de wijzers van de klok mee)
- Draak (Draco)
- Giraffe (Camelopardalis)
- Lynx
- Kleine Leeuw (Leo Minor)
- Leeuw (Leo)
- Hoofdhaar (Coma Berenices)
- Jachthonden (Canes Venatici)
- Ossenhoeder (Boötes)
----
Opmerking: De door de Internationale Astronomische Unie opgegeven officiële spelling van de naam van dit sterrenbeeld is Ursa Maior, de spelling Ursa Major wordt echter ook veel gebruikt.
Categorie:Sterrenbeeld
ja:おおぐま座
ko:큰곰자리
th:กลุ่มดาวหมีใหญ่
Construction in ProgressAn accountancy term, Construction in Progress (CIP) asset entry records the cost of construction work, which is not yet completed (typially, applied to capital budget items). A CIP item is not depreciated until the asset is placed in service. Normally, upon completion, a CIP item is reclassified, and the reclassified asset is capitalized and depreciated.
Category:Accounting
warsaw internet club Nurkowanie keno Barcellona hotel jastrzbia gra pensjonat
|
|
|
| :: RELATED NEWS :: |
Minnesota Thunder
left
The Minnesota Thunder were founded in 1990 as an amateur American men's soccer team. They became a professional team in 1994 joining the United Soccer Leagues; they currently play in the 12 team First Division. The Thunder's first home field was the
|
Navy Blues
Navy Blues was the fourth album by Canadian rock band Sloan. Released on Murderecords in 1998, it was a little heavier than their previous albums, showing an influence from 1970s rock mixed with their usual catchy, melodic, Beatles-esque sound. The album contains arguably their most popular song, 'Money City
|
Johnston
Johnston is the name of some places in the United States of America:
- Johnston, Iowa
- Johnston, Rhode Island
- Johnston, South Carolina
- Johnston County, North Carolina
and a village Johnston in pron. IPA //), known as the Populator (Port. o Povoador), second king of Portugal, was born on November 11 1154 in Coimbra and died on March 26
|
Silly (dance move)
Silly dance moves, are especially common in Lindy Hop. Early lindy was very silly (consider the dance sequence from Hellzapoppin). The point is to do fun and unusual things, while keeping the rhythm of the music. Silly moves are performed socially and in competition, all the time.
To paraphrase Leo Tolstoy (Anna Karenina) "All dancers do swing outs alike, but every dancer is silly in his or her own way." Silly moves add personality to Lindy.
|
D.Sancho I of Portugal
Sancho I of Portugal (pron. IPA //), known as the Populator (Port. o Povoador), second king of Portugal, was born on November 11 1154 in Coimbra and died on March 26
|
Sancho II of Portugal
Sancho II of Portugal (pron. IPA //), the Pious (Port. o Capelo), fourth king of Portugal, born in September 8, 1207 in Coimbra, was the eldest so
|
USL First Division
The United Soccer Leagues First Division is a professional men's soccer league in North America. It is the second division of soccer in the United States league pyramid behind Major League Soccer, and is effectively the top division in
|
D.Sancho II of Portugal
Sancho II of Portugal (pron. IPA //), the Pious (Port. o Capelo), fourth king of Portugal, born in September 8, 1207 in Coimbra, was the eldest so
|
Svea
Svea is a Swedish female name. The name was a very popular girls' name during the first half of the 20th century. It is also the name of the Swedish national emblem, Mother Svea.
See also
- Svealand
- Svear
- Svea, Svalbard
- | |