:: wikimiki.org ::
| Konserwant |
KonserwantKonserwant inaczej środek konserwujący, to związek chemiczny (lub mieszanina związków chemicznych), które powodują przedłużenie przydatności do spożycia lub trwałości produktów spożywczych i przemysłowych. Najczęściej konserwanty dodawane są do żywności (np. benzoesan sodu, kwas askorbinowy - zwany potocznie witaminą C). Konserwujące działanie ma także proces moczenia mięsa w solance (wodnym roztworze chlorku sodu) i wędzenia.
Konserwanty dzielą sie na:
- przeciwutleniacze: (witamina C),
- antybiotyki.
Wszystkie substancje dodawane do produktów spożywczych oznaczane są przed odpowiedni symbol "E" (zobacz: lista E). Konserwanty i regulatory kwasowości mają zakres numerów E200–E299.
Zdrowie a konserwanty
Substancje te można podzielić na trzy grupy:
- zabronione - bardzo szkodliwe np. E103 zakazany - barwnik i konserwant do farb, a nie środków spożywczych,
- dopuszczone - np. E104 - pospolity żółty barwnik do napojów,
- spożywcze - o niskiej szkodliwości dla zdrowia.
Kategoria:Chemia
Linki zewnętrzne
http://www.idn.org.pl/medykon/zdrowie/odzywianie/barwniki.htm
Związek chemicznyZwiązek chemiczny to zbiór atomów, które są trwale połączone wiązaniami chemicznymi. Najmniejszą porcją związku chemicznego jest cząsteczka. Cząsteczki mogą więc ulegać przemianom tylko na skutek pękania i/lub powstawania wiązań. Tradycyjnie związki chemiczne dzielimy na organiczne i nieorganiczne, ale jest to podział daleki od precyzji - istnieją związki, które można by zaliczyć od obu klas. Niekiedy wydziela się też inne grupy np. związki krzemoorganiczne.
Niektóre nieorganiczne związki chemiczne to:
- kwasy
- sole
- tlenki
- wodorotlenki
- wodorki
Zobacz też:
- chemia
- chemia organiczna
- chemia nieorganiczna
- czystość substancji
Kategoria:Chemia
-
ko:화합물
ja:化合物
simple:Chemical compound
th:สารประกอบเคมี
MieszaninaMieszanina - połączenie dwóch lub więcej pierwiastków albo związków chemicznych, które po "zmieszaniu" (połączeniu w sposób niechemiczny) nadal wykazują swoje właściwości. Mieszaninę, w odróżnieniu od związku chemicznego, stosunkowo łatwo rozdzielić (różnymi metodami mechanicznymi lub fizycznymi).
Wyróżniamy dwa rodzaje mieszanin:
- mieszaniny jednorodne, czyli roztwory
- mieszaniny niejednorodne.
Ścisłe rozróżnienie między mieszaninami jednorodnymi i niejednorodnymi jest w wielu przypadkach bardzo trudne, a niekiedy nawet niemożliwe.
Zobacz też: mieszanina nitrująca.
Kategoria:ChemiaKategoria:Fizyka
ko:혼합물
simple:Mixture
Kwas askorbinowy
Kwas askorbinowy to związek organiczny, pochodna glukozy o wzorze sumarycznym C6H8O6. W warunkach standardowych jest białym, krystalicznym ciałem stałym. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, roztwór ma odczyn kwasowy. Enancjomer L(+) kwasu askorbinowego zwany jest witaminą C.
Rola w organizmie
Witamina C wpływa na wytwarzanie i zachowywanie kolagenu, ułatwia gojenie się ran, złamań, hamuje tworzenie się sińców, powstawanie krwotoków, krwawień dziąseł, podnosi odporność na zakażenia, uszkodzenia oraz na choroby, szczególnie w okresach przeciążenia fizycznego, skraca czas trwania zaziębienia i zakażenia, aktywizuje system immunologiczny, ma działanie antywirusowe, zapewnia sprawne funkcjonowanie układu krwionośnego i serca, reguluje i obniża poziom cholesterolu, chroni przed miażdżycą i chorobą wieńcową, obniża ciśnienie krwi, zmniejsza zlepianie się i krzepnięcie krwi, jest przeciwutleniaczem, zwalcza wolne rodniki, chroni przed zmianami nowotworowymi (rakiem żołądka, jamy ustnej, przełyku, płuc, wątroby, szyjki macicy i odbytu), łagodzi niepożądane skutki radioterapii, chroni skórę przed działaniem słońca i przed starzeniem, u cukrzyków reguluje poziom glukozy we krwi, oddziałuje korzystnie na wzrok, hamuje rozwój zaćmy, uczestniczy w produkcji hormonów zwalczających stres, poprawia wydolność fizyczną, umożliwia koncentrację, mocny sen, hamowanie bólu, ułatwia pokonywanie nastrojów depresyjnych, ma korzystny wpływ na usposobienie. Zapotrzebowanie na witaminę C wynosi ok. 100 mg na dobę, a w czasie choroby nawet do 1000 mg.
Skutki niedoboru
Szkorbut, samoistne krwawienia, uszkodzenia naczyń krwionośnych, krwawe wybroczyny, złe gojenie i odnawianie się ran, rozpulchnienie dziąseł, zmiany w zębach (np. zgorzel), bolesność stawów i mięśni, obrzęki kończyn, osłabienie, utrata apetytu, obniżenie wydolności fizycznej, depresja, osteoporoza niedobarwliwa, nadczynność gruczołu tarczowego, zaburzenia neurologiczne, wtórne infekcje, gnilec, schorzenia żołądka, zapalenie błony śluzowej, przedłużenie okresu zaziębienia organizmu, trudności w leczeniu zakażeń.
Skutki nadmiaru
Kwas askorbinowy nie jest toksyczny, ale przyjmowany w nadmiarze może wywoływać dolegliwości żołądka, nudności, biegunkę, wymioty, wysypkę skórną, przyspieszać tworzenie się kamieni nerkowych, obniżać odporność u dzieci.
Źródła w pożywieniu
Świeże owoce i warzywa (szczególnie zielonoliściaste), papryka, koper, owoce cytrusowe (cytryny, pomarańcze, grejpfruty), kiwi, melony, ananasy, czarne i czerwone porzeczki, truskawki, jagody czarnego bzu, maliny, jeżyny, brukselka, kapusta, kalafior, rzepa, cebula, szpinak, brokuły, groszek zielony, kalarepa, szparagi, jabłka, soja, ziemniaki, pomidory, karczochy.
Zastosowanie w przemyśle spożywczym
Kwas askorbinowy jest przeciwutleniaczem i jako taki jest stosowany w przemyśle spożywczym, podobnie jak jego sole i estry. Symbole stosowane na oznaczenie tych związków:
- E300 - kwas askorbinowy
- E301 - askorbinian sodu
- E302 - askorbinian wapnia
- E303 - askorbinian potasu
- E304 - estry kwasów tłuszczowych i kwasu askorbinowego
- E304(i) - palmitynian askorbylu
- E304(ii) - stearynian askorbylu
Kategoria:Witaminy
ja:ビタミンC
simple:Vitamin C
Woda
Woda, czyli tlenek wodoru (wg obecnej nomenklatury IUPAC - oksydan) to związek chemiczny o wzorze H2O, występujący w warunkach standardowych (pokojowych) w stanie ciekłym. W stanie gazowym wodę określamy mianem pary wodnej, a w stałym stanie skupienia - lodem. Potocznie często do każdego ze stanów skupienia odnosi się słowo woda.
Woda jest bardzo dobrym rozpuszczalnikiem dla substancji polarnych. Większość występującej w przyrodzie wody jest "słona" (około 97,38%), tzn. zawiera dużo rozpuszczonych soli, głównie chlorku sodu. W wodzie rozpuszczonych jest też wiele gazów, najwięcej dwutlenku węgla.
Woda jest na Ziemi bardzo rozpowszechniona. Występuje głównie w oceanach, które pokrywają 70.8% jej powierzchni, ale także w rzekach, jeziorach i w postaci stałej w lodowcach. Część wody znajduje się pod powierzchnią ziemi lub w atmosferze (chmury, para wodna). Niektóre związki chemiczne zawierają cząsteczki wody w swojej budowie (hydraty - zawierają tzw. wodę krystalizacyjną). Woda występująca w przyrodzie jest roztworem soli i gazów. Najwięcej soli mineralnych zawiera woda morska i wody mineralne; najmniej woda z opadów atmosferycznych. Wodę o małej zawartości składników mineralnych nazywamy wodą miękką, natomiast zawierającą znaczne ilości soli wapnia i magnezu - wodą twardą.
Jako substancja użytkowa woda może mieć wiele zastosowań. Najważniejsza jest woda pitna, w gospodarstwach domowych jest używana woda do celów sanitarno-bytowych, w rolnictwie zaś do nawadniania pól, a także znaczne ilości wody zużywają zakłady przemysłowe. Woda przemysłowa może służyć jako substancja będącą przekaźnikiem ciepła lub ciepło odbierająca (substancja chłodząca), poza tym jako reagent, rozpuszczalnik itp. Aż miliard ludzi na świecie nie ma bezpośredniego dostępu do wody pitnej. Każdego dnia choroby wynikające z niedostatku czystej wody powodują śmierć wielu tysięcy ludzi, głównie dzieci.
Woda naturalna w wielu przypadkach przed zastosowaniem musi zostać uzdatniona. Proces uzdatniania wody dotyczy zarówno wody pitnej jak i przemysłowej.
Właściwości fizyczne wody zostały przyjęte za podstawę niektórych skal
- Temperatura topnienia pod ciśnieniem 1 atm: 0°C = 273,15 K
- Temperatura wrzenia pod ciśnieniem 1 atm: 100°C = 373,15 K
- Gęstość w temperaturze 4°C: 1 kg/l.
- Temperatura krytyczna: 374°C = 647,15 K
- Ciśnienie krytyczne: 220,6 atm = 22.35 MPa
Cząsteczki wody są nieliniowe, a wiązania H-O są silnie spolaryzowane i stąd woda posiada trwały moment dipolowy - czyli jest silnie polarna. Kąt między wiązaniami tlen-wodór wynosi ok. 105 stopni.
Woda ulega samoistnej jonizacji zwanej autodysocjacją. Równowagę autodysocjacji wody opisuje tzw. iloczyn jonowy wody, którego wartość w temperaturze 20°C jest równa ok. 10-14 (Zobacz skala pH).
Znaczenie biologiczne
Woda jest powszechnym rozpuszczalnikiem związków ustrojowych i niezbędnym uzupełnieniem pokarmu każdego organizmu. Uczestniczy w przebiegu większości reakcji metabolicznych, stanowi środek transportu wewnątrzustrojowego: np. produktów przemiany materii, substancji odżywczych, hormonów, enzymów. Reguluje temperaturę i uczestniczy w reakcjach hydrolizy. Stanowi płynne środowisko niezbędne do usuwania końcowych produktów materii.
Woda stanowi średnio 60% masy dorosłego człowieka, w przypadku noworodka ok. 15% więcej.
Znaczenie kulturowe
W kulturowej symbolice woda jest jednym z żywiołów (czterech w kulturze europejskiej, lub pięciu w tradycji chińskiej) i przeciwstawiana jest ogniowi, powietrzu i ziemi (w Europie) lub ogniowi, metalowi , drewnu i ziemi (w Chinach).
Symbolizuje życie, płodność i oczyszczenie (choć bywa także ukazywana jako siła zła, zwłaszcza w przeciwstawieniu wody czystej i brudnej). Woda jest częstym elementem mitów kosmogonicznych. Bywa też uważana za medium ułatwiające przejście z jednego świata do drugiego (w starożytnej Grecji Charon przewoził łodzią duszę zmarłego do Hadesu, gdzie pijąc wodę ze źródła Lete zapominała o minionej egzystencji). W wielu religiach zanurzenie w wodzie symbolizuje oczyszczenie i odrodzenie (por. chrzest).
Woda ma swoje święto - 22 marca .
Woda w gospodarce
Rodzaje w zależności od czystości i zastosowania (w przybliżeniu w kolejności procesu produkcyjnego)
- woda surowa
- woda opadowa np. deszczówka
- woda powierzchniowa np. rzeka
- woda podskórna
- woda gruntowa
- woda głębinowa
- woda źródlana
- woda słona np. morska
- woda słodka
- woda zaburtowa
- woda użytkowa (zasoby wodne)
- woda wodociągowa
- woda pitna
- woda przemysłowa
- przygotowanie wody
- woda twarda
- woda miękka
- woda demineralizowana (woda dejonizowana)
- woda odgazowana
- woda dodatkowa
- woda zasilająca
- woda kotłowa
- woda obiegowa
- skropliny (kondensat)
- woda destylowana
- woda podwójnie destylowana (woda redestylowana)
- ścieki
- ścieki komunalne
- ścieki bytowe
- ścieki przemysłowe
- woda zęzowa
- fekalia
- gnojowica
Zanieczyszczenia
- typ:
- mechaniczne np. muł
- koloidalne np. olej
- roztwory np. sól
- biologiczne np. bakterie (miano Coli), wirusy
Parametry wody
- barwa
- mętność
- zapach
- przewodność elektryczna właściwa
- ilość zawiesin w wodzie
- własności i skład chemiczny
- twardość wody
- twardość ogólna
- twardość węglanowa (przemijająca)
- twardość niewęglanowa (trwała)
- odczyn
- utlenialność wody
- zawartość soli
Zobacz też
- woda sodowa, woda mineralna
- woda wapienna
- ciężka woda
- woda destylowana, woda utleniona
- woda kwiatowa, woda kolońska
- woda morska
- klasa czystości wody, oszczędzanie wody
- woda pogazowa
Kategoria:Hydrologia
Kategoria:Napoje bezalkoholowe
Kategoria:Tlenki
zh-min-nan:Chúi
als:Wasser
ko:물
ms:Air
ja:水
simple:Water
th:น้ำ
Chlorek sodu
Chlorek sodu (wzór chemiczny NaCl) - związek chemiczny, jeden z najbardziej rozpowszechnionych w przyrodzie.
Chlorek sodu jest białą substancją krystaliczną, dobrze rozpuszczalną w wodzie, jednak o niewielkim stężeniu maksymalnym, słabo higroskopijną. Temperatura topnienia = 801 °C.
Głównym surowcem do pozyskania chlorku sodu jest sól kamienna pozyskiwana metodami kopalnymi (wydobycie górnicze, lub w postaci solanki), oraz sól uzyskiwana z odparowania wody morskiej.
Chlorek sodu stanowi główny składnik takich substancji jak sól kuchenna oraz sól warzona.
To chlorek sodu powoduje, że woda morska jest słona. Wchodzi także w skład płynu pozakomórkowego organizmów żywych. W kuchni jest używany do solenia potraw (przyprawa), a w przemyśle spożywczym używany jako naturalny środek konserwujący. Jest również jednym z ważniejszych związków chemicznych w przemyśle chemicznym.
Znaczenie biologiczne NaCl
Sól kuchenna jest głównym źródłem jonów Na+ i Cl- dla organizmów zwierzęcych i ludzi. Jony Na+ odgrywają kluczową rolę w wielu procesach fizjologicznych od gospodarki wodą przez utrzymywanie stałego ciśnienia krwi po działanie układu nerwowego. Stąd spożywanie soli kuchennej jest niezbędne do życia.
Jej dzienne zapotrzebowanie jest jednak rzędu 50 mg na dobę i w warunkach życia we współczesnej cywilizacji dawka ta jest zwykle wielokrotnie przekraczana. Sól jest bowiem obecna w setkach produktów spożywczych, które na co dzień spożywamy (w chlebie, maśle, serach, wędlinie itd, itp.). Szacuje się, że dzienne spożycie soli w Polsce w przeliczeniu na osobę wynosi ok. 5 g, więc jest to 100 razy więcej niż potrzeba. Optymalna dawka 50 mg soli znajduje się w jednej kromce zwykłego, białego chleba.
Uważa się, że nadmierne spożycie soli kuchennej może przyczyniać się do powstawania pewnych chorób. Badania naukowe udowodniły związek między nadmiernym spożyciem chlorku sodu i rozwojem nadciśnienia tętniczego.
0,9% roztwór chlorku sodu w wodzie nazywany solą fizjologiczną jest używany jako podstawowy płyn nawadniający w medycynie. Roztwór o takim stężeniu jest izoosmotyczny z osoczem krwi.
Kategoria:Sole
kategoria:Leki
ja:塩化ナトリウム
PrzeciwutleniaczPrzeciwutleniacze - grupa związków chemicznych, które są stosowane w celu zapobieganiu niepożądanym procesom utleniania, przez co przedłużają trwałość produktów.
Dozwolone przeciwutleniacze stosowane w przemyśle spożywczym:
- E-270 kwas mlekowy - pełni także funkcję regulatora kwasowości
- E-330 kwas cytrynowy - pełni także funkcję regulatora kwasowości i stabilizatora
- E-300 kwas askorbinowy - witamina C; pełni także funkcję substancji klarującej, regulatora kwasowości i stabilizatora
- E-301 askorbinian sodu - pełni także funkcję regulatora kwasowości i stabilizatora
- E-302 askorbinian wapnia - pełni także funkcję regulatora kwasowości i stabilizatora
- E-304 estry kwasów tłuszczowych i kwasu askorbinowego - pełnią także funkcje stabilizatorów
- E-306 mieszaniana tokoferoli
- E-307 alfa-tokoferol
- E-308 gamma-tokoferol
- E-309 delta-tokoferol
- E-310 galusan propylu
- E-311 galusan oktylu
- E-312 galusan dodecylu
- E-315 kwas izoaskorbinowy
- E-316 izoaskorbinian sodu
- E-320 butylohydroksyanizol (BHA) dodawany do tłuszczów, suszu ziemniaczanego, gum do żucia
- E-321 butylohydroksytoluen (BHT)
- E-385 sól wapniowo-disodowa kwasu etylenodiaminotetra-octowego
Zobacz też: konserwanty, chemiczne dodatki do żywności, lista E.
Kategoria:Związki chemiczne
AntybiotykAntybiotyki to związki chemiczne - naturalne, wytwarzane przez drobnoustroje, ale także syntetyczne, produkowane przez człowieka, które są stosowane w lecznictwie jako leki przeciwdziałające infekcjom wywoływanym przez drobnoustroje (najczęściej bakterie, ale także mykoplazmy i pierwotniaki). Bywają także używane profilaktycznie w zapobieganiu zakażeniom bakteryjnym w przypadku osłabienia odporności, np. neutropenii, a także w profilaktyce bakteryjnego zapalenia wsierdzia.
Pochodzenie słowa
Naukowcy wiedzieli już w XIX wieku, że niektóre organizmy przeciwdziałają rozwojowi bakterii. Nazywano to zjawisko antybiozą (z greki anti- przeciw, przeciwstawny i -bios życie).
XX wiek - wiek antybiotyków
Odkrycie pierwszego antybiotyku zostało dokonane w 1929 roku przez Alexandra Fleminga, który zauważył, że kultury bakterii nie chcą rosnąć na podłożu przypadkowo zanieczyszczonym przez pleśń Penicillium notatum.
Oprócz pleśni (grzyby niedoskonałe) zdolnością wytwarzania antybiotyków wyróżniają się promieniowce i bakterie.
Po odkryciu penicyliny wkrótce potem pojawiły się następne antybiotyki - naturalne, półsyntetyczne i syntetyczne. Wprowadzenie antybiotyków do lecznictwa stało się przełomem dając lekarzom oręż do walki z chorobami zakaźnymi, które do tej pory były przyczyną śmierci i chorób setek milionów osób.
Pod względem budowy chemicznej antybiotyki należą do różnych grup związków organicznych. Z tysięcy naturalnie występujących antybiotyków zaledwie kilkadziesiąt mogło być włączonych do leczenia ludzi i zwierząt ze względu na toksyczność lub niekorzystne działania niepożądane.
Najważniejsze antybiotyki, które zostały odkryte w XX wieku to:
- streptomycyna (w roku 1944)
- chloromycetyna (chloramfenikol)
- aureomycyna (w roku 1948)
- aktynomycyna
- erytromycyna
- neomycyna
- oksytetracyklina
Mechanizm działania
Ogólnie rzecz biorąc, działanie antybiotyków polega na powodowaniu śmierci komórki bakteryjnej (działanie bakteriobójcze) lub wpływaniu w taki sposób na jej metabolizm, który ograniczają możliwości jej mnożenia się (działanie bakteriostatyczne).
Antybiotyki zazwyczaj blokują pewne procesy metaboliczne bakterii. Głównym problemem jest specyficzność działania. Nie trudno jest zabić 100% bakterii - można to zrobić silnym promieniowaniem, wysoką temperaturą lub ekstremalnym pH środowiska. Niestety takie procesy zabiły by również niechybnie pacjenta. Antybiotyki powinny więc powodować jak najmniej szkód u pacjenta. Najmniej szkodliwe są te, które uniemożliwiają budowę ścian komórkowych bakterii (np. penicylina), których człowiek oczywiście nie posiada. Inne atakowane procesy to m.in. synteza białek (tetracyklina) i synteza kwasów nukleinowych. Są one w pewnym stopniu odmienne od odpowiednich procesów u ludzi, dlatego ich szkodliwość nie jest wysoka. Osobnym problemem jest szkodliwość dla naturalnej flory bakteryjnej człowieka.
Podział
Niektóre ważniejsze grupy antybiotyków to:
- antybiotyki beta-laktamowe
- antybiotyki penicylinowe np. penicylina benzylowa (Penicillininum Crystallisatum,Penicillininum procainicum), w tej grupie wyróżniamy:
- penicyliny naturalne (penicylina benzylowa)
- penicyliny półsyntetyczne (pozostałe antybiotyki z tej grupy)
- antybiotyki cefalosporynowe, potocznie cefalosporyny np. cefradyna (Sefril)
- antybiotyki monobaktamowe (monobaktamy) np. aztreonam
- antybiotyki karbapenemowe (karbapenemy) np. imipenem
- antybiotyki tetracyklinowe, potocznie tetracykliny np. doksycyklina (Doxycyclinum)
- antybiotyki fluorochinolowe, potocznie fluorochinolony np. cyprofloksacyna (Cipropol), pefloksacyna, norfloksacyna,
- antybiotyki aminoglikozydowe potocznie aminoglikozydy np. streptomycyna, gentamycyna, amikacyna,
- antybiotyki makrolidowe potocznie makrolidy np. erytromycyna, rovamycyna,
- linkosamidy (klindamycyna, linkomycyna)
- antybiotyki polipeptydowe (polimiksyny) np. kolistyna
- antybiotyki glikopeptydowe np. wankomycyna (vancomycin)
- antybiotyki streptograminowe np. chinopristina-dalfopristina
- antybiotyki ketolidowe
- antybiotyki oksazolidinonowe np. linezolid
- antybiotyki oligosacharydowe np. ewerninomycyna
Przyszłość
Nadzieje na świat bez chorób zakaźnych nie spełniły się. Po pierwsze, do dziś nierozwiązany jest problem chorób wirusowych, takich jak AIDS, gorączka krwotoczna wywoływana przez wirus Ebola czy nawet zwykła grypa (choć istnieją też leki antywirusowe, zobacz interferon), a po drugie coraz więcej szczepów bakterii, wytwarza mechanizmy obrony przed szkodliwym dla nich działaniem antybiotyków - powstają nowe szczepy oporne (oporność bakterii na działanie antybiotyków).
Zobacz też:
- chemioterapeutyk
- probiotyk
!
ko:항생제
ja:抗生物質
simple:Antibiotic
Kategoria:Chemia
Kategoria:Nauki przyrodnicze
Chemia to nauka zajmująca się prawami, według których atomy łączą się w trwałe struktury powiązane wiązaniami chemicznymi zwane związkami chemicznymi oraz przemianami jednych związków w drugie na drodze reakcji chemicznych. Chemia zajmuje się także rozmaitymi własnościami substancji wynikającymi bezpośrednio z ich budowy atomowej.
Chemia i fizyka nawzajem się przenikają i często trudno jest precyzyjnie ustalić, gdzie kończy się jedna dziedzina i zaczyna druga. Podobny problem występuje na granicy chemii i biologii.
Zobacz też: Wikiportal:Chemia
als:Kategorie:Chemie
ko:분류:화학
ms:Category:Kimia
ja:Category:化学
th:Category:เคมี
Northern Ireland Transport Holdings CompanyTranslink is brand name of the Northern Ireland Transport Holding Company (NITHCo), a public corporation of Northern Ireland charged to oversee the provision of public transport in the country.
NITHCo was established by in 1967 to take over the railway and bus services of the Ulster Transport Authority (UTA), namely Northern Ireland Railways (NIR) and Ulsterbus. In 1996 the Translink organization was created to integrate the services of Ulsterbus, NIR, and Citybus (Belfast only - successor to the Belfast Corporation Transport Department). Citybus later became known as Metro.
See also
- Enterprise Train
External links
- [http://www.translink.co.uk/ Translink web page]
Category:Railway companies
Category:Transport in Northern Ireland
online spielautomaten sprzet narty austria kaway witaminy
|
|
|
|
