:: wikimiki.org ::
| Ŝamanismo |
ŜamanismoŜamanismo (ne intermiksu kun ŝramanismo!) estas religiformo, aparte kutima en senskribaj kulturoj, ne malplej la ĉirkaŭpolusaj. Ĝia esenco estas kontakto inter homoj kaj spiritoj, per homo speciale dotita kaj trejnita, la ŝamano, kiu povas eniri trancan mensostaton ekzemple per memhipnoto aŭ uzante drogojn.
En la plej multaj kulturoj, ŝamanoj estas viraj, sed en kelkaj ankaŭ virinoj povas ŝamaniĝi. Aparta kazo estas la pranordia religio, kie ekzistis ŝamanismo, sub la nomo sejdo, sed por viroj sejdo estis hontindaĵo. Do nur virinoj (almenaŭ oficiale) praktikis ĝin. Tamen, en la pranordia religio, la ĉefdio Odino estis ankaŭ la plej supera sejdanto.
En kelkaj kulturoj, la ŝamanpostenoj estas heredaj; en aliaj, ŝamanoj estas "alvokataj" el la transmondo.
La tibeta ŝamanismo, bön, forte influis la eksterajn formojn de la tibettradicia budhismo.
La sekva parto venas el Kontakto nro 153
ŜAMANISMO ESTAS RELIGIA KOMPLEKSO, KIUN LA HOMO EN PLURA) PARTO) DE LA MONDO DISVOLVIS POR KOMPRENI LA NEVIDEBLAJN FORTOJN DE LA NATURO KAJ DEFENDI SIN KONTRAŬ INSIDAJ MALSANOI KAJ ĈIUJ ALIA) NECERTAJ ASPEKTOJ DE LA VIVO. TIEL, EN TIU LARĜA KADRO, ĜI OKUPIĜAS PRI FUNDAMENTAJ HOMAJ VALOROJ KAJ DIFINAS RILATOJN INTER HOMO), INTER ILIA) SOCIOI KAJ LA NATURA ĈIRKAŬMEDIO, KA) INTER I L IA1 KU LTU ROJ KA) LA KOSMO.
La ideologia premiso de ŝamanismo estas
la ekzisto de supernaturaj mondoj (la su
pra, ĉiela mondo kaj la submondo) kaj la
eblo starigi kontaktojn kun iliaj loĝantoj. La praktikisto de tiu religia sistemo estas la ŝamano, viziulo, kiu agas en la nomo de la komunumo kiel peranto inter homoj kaj dioj kaj spiritoj de tiuj eksterteraj regionoj. La esenca ŝamana tekniko estas trapaso de unu kosma ebeno al alia, de la tero al la ĉielo aŭ, inverse, de la tero al la subtero. Li kapablas rilati kun la supernaturaj mondoj dank' al inspiro donita al li fare de haj spirithelpantoj, kiuj manifestiĝas dum spirit-flugo, kiam, post ekstaziĝo kaj ektranco, lia animo laŭvole foriasas la korpon.
La celoj de la ŝamano estas efektivigi fizikan kaj spiritan kuracadon, plibonigi veterkondiĉojn, sukcesigi ĉasadon kaj antaŭdiri la estontecon. Ŝamanoj diferencas de pastroj de aliaj religioj, kiuj nur scias kaj praktikas ritojn por la tuta tribo aŭ socio. Male la ŝamano senpere faras kontakton kun la supernaturo kaj persone agadas sur la alimondaj ebenoj, ĉar li scias, kiel fari la trarompon kaj iradas tien en spirita formo. Pritraktado de ŝamanismo en ordinara, ĉiutaga lingvo ne konvenas; oni devas uzi ĝiajn mistikajn esprimmanierojn.
Ŝamanismo aperis tre frue en la historio de la homaro. Ĝiaj radikoj datiĝas de la supera paleolitiko, kaj la adeptoj disvastiĝis sur la tuta planedo. La pratipaj ŝamanoj troviĝas en la ĉirkaŭpolusa zono de la terglobo, tiu vasta teritorio ampieksanta nordan Azion, Siberion kaj nordan Nordamerikon. La etnografia literaturo priskribas ŝamanismajn kompleksojn ankaŭ en la kulturoj de meksikaj kaj sudamerikaj indianoj, ĉe multaj triboj en Afriko, kaj
en pli foraj lokoj kiel Koreio kaj Aŭstralio. Plej ofte temas pri popoloj vivantaj sur la primitiva ekonomia bazo de ĉasado kaj kolektado de vegetalaj nutraĵoj. Pro tio, estas tre probable, ke ŝamanoj agadis en la socioj de §tonepokaj homoj antaŭ pluraj jardekmiloj. Malgraŭ daŭra modifado de indiĝenaj kulturoi pro kontaktoj kaj konfliktoj kun modernaj industriigitaj socioj kaj ankaŭ pro subpremado fare de antagonismaj registaroj kaj eklezioj, ŝamanoj agadas aktuale ĉe pluraj popoloj. Tio atestas, ke ili havas signifopienan kaj valoran funkcion en socioj, kiuj konservas siajn antikvajn tradiciojn.
La alvokiĝo de homo al la vivmaniero de ŝamano povas havi internan fiziologian aŭ psikologian kaŭzon kaj ankaŭ influon de eksteraj faktoroj. Tio klarigas, kial ofte iĝas ŝamanoj certaj individuoj posedantaj korpajn difektojn kiel cerbajn lezojn aŭ epilepsion. Malgraŭ tio, ke ŝamanoj similas al epilepsiuloj kaj histeriuloj, iii montras indikojn de pli ol normala nerva konsistiĝo. Ŝamanoj atingas gradon de koncentriĝo preter la kapablo de ordinaruloj, kaj eltenas elĉerpajn fortostreĉojn. Pro tio ili sukcesas regi siajn ekstazajn moviĝojn kaj, eĉ se ili ne estas veraj epilepsiuloj, ili tamen kapablas estigi epilepsian trancon laŭvole. La teoria kaj praktika trejnado de homo, volanta esti ŝamano, estas tro komplika por esti entreprenita fare de simpla neŭrozulo.
Krom la internaj fizikaj kaj mensaj kaŭzoj instigantaj homon - viron aŭ virinon-al la alvokiĝo de ŝamanismo, efikas sur la sensojn ankaŭ severaj ĉirkaŭmediaj kondiĉoj, kiel la klimato kaj ekologiaj perturboj. Tio klarigas, kial §amanisma konduto estas ofta ĉe popoloj loĝantaj en la fridaj, borealaj regionoj. Ĉirkaŭmedia senigado je normala sensado ne estas la sola kaŭzo de streso sentata de tuta socio. Etnografoj trovas ekzemplojn de kultura streso rezultanta de alveno de fremdaj popoloj, kiuj kreas organizitan kaj timigan konkurencon por aliro al la haveblaj naturaj resursoj
- en la regiono. La ideologia reago al tiu stres-situacio montriĝas en la estiĝo de "krizo-kulto" en la indiĝena socio, kaj la ŝamano havas la taskon defendi la psikan integrecon de la komunumo. Lia sukceso dependas de la certeco, kiun havas la membroj, ke unu el ili estas kapabla helpi venki krizajn cirkonstancojn kreitajn ne nur de malamikaj loĝantoj de la reala mondo sed ankaŭ tiuj de la nevideblaj mondoj. Estas konsolo scii, ke estas en la komunumo persono, kiu povas "vidi", kio estas kaŝita kaj nevidebla de la aliaj, kaj reporti senperajn kaj fidindajn informojn de supernaturaj mondoj. Per siaj preĝoj kaj oferdonoj al dioj kaj supernaturaj estaĵoj, ŝamanoj defendas la vivon, sanon kaj fekundecon (la
mondon de "lumo") kontraŭ malsanoj, sterileco, katastrofoj kaj la fortoj de malbono (la mondo de "mallumo").
Ŝamanoj devas posedi akran inteligentecon, perfekte flekseblan korpon, senliman energion kaj ankaŭ profundan scion pri la propra kulturo. Kiel kantistoj, poetoj, muzikistoj, divenistoj kaj kuracistoj ili estas gardantoj de religiaj kaj popolaj tradicioj kaj la ĉefaj konservantoj de legendoj plurajn jarcentojn aĝaj. Ili konas la proprecojn
de animaloj kaj vegetaĵoj kaj utiligas ilin por tradicia kuracado per indiĝenaj teknikoj. Grava aspekto de la kurac-metodo de ŝamanoj estas resanigado ankaŭ per spiritaj rimedoj.
La lokalo de ŝamana seanco estas domtipo karakteriza de la regiono. Ĝi devas esti taŭge aranĝita kaj provizita per la tradicia sakrala ekipaĵo por plenumado de la ceremonio. En Siberio seancoj kutime okazas en jurto, kiu povas esti la loĝejo de la ŝamano mem aŭ, kelkfoje, nove konstruita jurto. Unue, la ŝamano elektas lokon en herbokampo kaj tie konstruas sian jurton el ŝtipoj. Ĉe unu flanko de meze situanta fajrejo li starigas trunkon de juna betulo aŭ lariko, senigitan je siaj malsupraj branĉoj. Ŝtupoj estas noĉitaj en la arbo por supreniro de la ŝamano, kaj la pinto estas elŝovita tra fumtruo en la tegmento. Ĉe la alia flanko de la fajrejo estas sternita tapiŝo, kaj benkoj por spektantoj staras ĉe la muro. La arbotrunko simbolas la
arbon, kies radikoj atingas la subteran mondon, kaj kies supra parto kondukas al la ĉielo. Ĉe nordamerikaj indianoj ŝamanoj faras sian seancon en tendo, vigvamo, terkabano aŭ ligna dometo. Pro manko de fenestroj estas mallume interne. Meze de la planko estas fajrejo, de kie fumo de la fajro supreniras rekte al la tegmenta fumtruo. Mankas mebloj, sed lanaj litkovriloj por spektantoj kuŝas sur la dure enbatita, tera planko.
Ne povas okazi seanco, se la ŝamano surhavas nur profanan, ĉiutagan veston. Se speciala kostumo ne ekzistas, anstataŭas ĝin ĉapo, zono, tamburo aŭ klakilo kaj diversaj sorĉo-objektoj. Tre
komplikaj kaj ornamriĉaj estas la vestoj de siberiaj ŝamanoj. Unu speco konsistas el mallonga kaftano el ŝafidfelo kun la blanka pelto interne kaj la felflanko ekstere. La ruĝe farbita felo estas garnita per surkudritaj cipreaj konkoj, bronzaj diskoj fiksitaj surbruste kaj surdorse, kaj faskoj da strigoplumoj ligitaj abba dorso kaj ŝultroj. Surkudritaj brodaĵoj figurantaj ostojn de la homa korpo kompietigas la ornamadon. Alia vestaĵo uzata en Siberio estas mantelo, sur kies fiankoj estas kudritaj multaj, longaj kaj maldikaj strioj, kaj ankaŭ sonoriloj kaj bronzaj platoj. Sur la mantelo pendas feraj ornamaĵoj konsistantaj el diskoj kaj figuroj de mitaj bestoj. Ili pezas inter 60 kaj 100 kílogramojn kaj dum dancado kreas inferan bruon. Surkape la ŝamano portas fruntbendon kun vertikale starigitaj agloplumoj kaj konkoj sur la flankoj. Kel€caj ĉapoj havas la formon de krono garnita per rangiferkornoj el fero. Piedvestoj estas botoj el mola ledo kun la pelto ekstere aŭ el urso- aŭ cervofelo kun la pelto interne. Ornamas ilin broditaj teksaĵoj havantaj formojn de krurostoj kaj serpentoj. Ankaŭ la gantoj de la ŝamano estas faritaj el cervofelo.
La kostumo de la siberia ŝamano simbolas lian rilaton abba besta mondo. Kelkloke estas du tipoj, la anasa kaj la rangifera. La malantaŭo de la mantelo de la anasa kostumo estas fasonita por esti pli longa, tiel prezentanta la voston de la birdo. Sur ĝi estas ornamaĵoj en la formo de ostoj de anaso, kaj sur la manikoj estas franĝita strio el ŝamo por simboli flugilon. La rangifera kostumo havas ornamajn elementojn specife rilatantajn al tiu besto: ekzemple, ostoj el fero formas la kompletan skeleton de alko.
Nordamerikaj ŝamanoj vestas sin per dika, nigra bizon-pelto kovranta iliajn ĉiutagajn vestaĵojn. Se ne estas tia ŝamana kostumo, li povas danci nuda ĝis la talio. Tre gravaj estas agloplumaj ornamaĵoj, ĉar ili simbolas la magian flugon.
Krom la riĉe garnita kostumo kun simbolaj ornamaĵoj, la ŝamano devas provizi sin per aro da specialaj rekvizitoj, por ke la seanco estu efika. La plej grava ilo servanta por alvoki spiritojn estas tamburo. Konstanta tamburado ebligas al la ŝamano kontakton kun la spirita mondo, al kiu li estas preparanta sin por vojaĝi. La tamburo de la siberia ŝamano estas ronda aŭ ovala, farita per la haŭto de rangifero, alko aŭ ĉevalo. Ĝia larĝa rando estas el larikoligno, kaj ĉirkaŭ la ekstera surfaco estas muntitaj resonatoroj. Fiksita abba malantaŭa parto de la tamburo estas vertikala ligna kaj fera mantenilo. Horizontalaj fadenoj aŭ lignaj kojnoj tenas multajn pecojn da tintanta metalo, klakilojn kaj sonorilojn. Ornamas la tamburon interne desegnaĵoj montrantaj ruĝajn cervojn, montarajn kaprojn, ĉevalojn, birdojn kaj aliajn bestojn. Troviĝas ankaŭ simbolaj desegnaĵoj de senvivaj objektoj: la mondarbo, suno, luno, ĉielarko kaj sago.
La tamburo estas grava rekvizito ankaŭ por la nordamerika ŝamano, kiu faras ĝin el rezinoza pinligno. Lia dua plej bezonata ilo estas pipo el ligno aŭ kalumeto el ruĝa katlinito`, ĉar intensa fumado karakterizas indianajn seancojn. Komerca tabako kutime ne taŭgas por ŝamanaj ceremonioj - oni prefere fumas indianan tabakon faritan el la ŝelo de la ruĝa saliko aŭ el aliaj indiĝenaj vegetaĵoj. Dum la seanco la ŝamano periode prenas pipon kun tabako kaj enspiras profunde. La fumo bongustas kaj la ŝamano sentas eŭforion. La bonodora tabakfumo plenigas la tendon aŭ domon kaj supreniras rekte al la spirit-mondo tra la fumtruo en la tegmento. Samvoje alidirekta povo fluas malsupren al la ŝamano tra la piptubo, kaj li sentas ĝin senpere eniri lian korpon, dum li tenas la pipon. Poste li daŭrigas la kantadon.
Krom sia tamburo, pipo kaj tabako, la indiana ŝamano posedas ankaŭ jenajn akcesoraĵojn: bastonon, agloplumojn, krotal-sonorilojn, klakilojn, saketon kun rok-kristaloj, ŝtonetojn, kavajn krurostojn de birdoj kaj aliajn sorĉajn aĵojn. Ankoraŭ unu grava ilo por la ŝamana kurac-ceremonio estas suĉtubo el eburo aŭ antlero
- , kiu servas kiel animkaptilo. Tiuj sakralaj objektoj estas traktataj kun granda respekto, kaj la sako aŭ korbo enhavanta ilin estas gardata en sekreta loko. I
Praktikado de la kompleksa fenomeno de ŝamanismo povas okazi, kiam la ŝamano ekstaziĝas, t.e. travivas altan gradon de ekscitiĝo kun intenseco de sentoj kaj subiganta emocio preter memregado kaj rezonado. En arktaj regionoj tiuspeca ekzaltiĝo estas konsiderata la maksimuma religia esprimmaniero. La celo de ekstazo estas ebligi trancon.
Ŝamanoj scias la misteron de Ia trarompo de la supernaturaj ebenoj kaj vojaĝas per siaj pensoj malgraŭ enormaj distancoj kaj grandaj fizikaj baroj. Estas emfazende, ke ŝamano en la stato de tranco ne estas persono ekposedata de iu spirito. Li regas spiritojn en la sama senco, ke li, kiel homa estulo, povas komunikiĝi kun mortintaj "demonoj" kaj 11naturaj spiritoj", sen tiel fariĝi ilia ilo aŭ rimedo. En la ĉirkaŭpolusa medio, kie Ia sensa vivo estas ĉe malalta nivelo, ekstazo estas spantanafenomeno, kaj Ia ceremonio finiĝas per reala katafepsia tranco, dum kiu ta animo de la ŝamano vagadas en la ĉielo aú submondo. En sub-arktaj regionoj, kie ta ŝamano ne plu estas viktimo de kosma subpremado, li ne meminiciate atingas veran trancon. Se dum Ia seanco fumado, kantado, kaj dancado ne sufiĉas por atingi ekstazon kaj trancon, Ia ŝa mano estas devigata estigf duontrancon per mimado de Ia vojaĝa de Ia animo n drameca formo, kiam fii dancas ĝis Ia punkto de fizika elĉerpiĝo. Li povas ekstaziĝi ankaŭ helpe de narkotaloj. Naveblaj al siberiaj ŝamanoj' estas diversaj specoj de halucinogenaj
- fungoj, dum norda merikaj ŝamanoj_plej ofte uzas pejotlon
- .
La fizikaj manifestiĝoj de la tranc-stato similas al epilepsoidaj atakoj. Sonoj, kiuj antaŭas trancon estas siblado, zumado kaj sonorado en Ia oreloj. La korpo skuiĝas konvulsie, ŝaŭmo venas el la buŝo kaj sango el Ia naztruoj. Kelkfoje abdomenaj doloroj akompanas ekstaziĝon. La ŝamano ne plu estas sensiva je la ekstera medio. Post la klimakso de la tranco, la ŝamano kolapsas kaj kuŝas senmove, muta, en vera katelepsia stato karakterizata per interrompo de vivfunkcioj de la korpo, muskola rigideco kaj perdo de kontakto kun la ĉirkaŭaĵo. Poste li konsciiĝas per si mem. Ĉar tranco estas traŭmata travivaĵo, povas sekvi ĝin amnezio, kaj la ŝamano ne memoras la kantojn, kiujn li improvizis. Se ne okazas tiel, li povas rakonti al la ĉeestantoj pri la flugo de sia animo.
Spiritflugo
Samanaj vojaĝoj al la supernaturaj mondoj okazas per flugado dum tranco. La kosmologiaj ebenoj, tra kiuj pasas la ŝamano - la tero, la ĉielo kaj la submondo - estas kunligitaj per centra akso aŭ la monda kolono. La ŝamano povas trovi vojaĝ-celojn en eksterteraj regionoj, ĉar li havas viziojn kaj kapablas vidi kaj scii tion, kion ordinaraj homojn ne havas eblojn percepti per siaj kvin sensoj. La tamburado, danco kaj pitĉo de la kantado transportas la spiriton de la ekstaziulo al tiuj foraj regionoj. Kvankam la ŝamano konas la kosman geografion same kiel la teran geografion, la danĝero perdi la vojon en tiuj malpermesitaj teritorioj estas granda. Tamen, la ŝamano ĉiam povas kalkuli je siaj protektantaj spiritoj, do li ne timas riski vojayon en mistika ĉirkaŭaĵo.
Helpantaj spiritoj prenas multajn formojn. Ili povas esti la spiritaj fortoj loĝantaj en sakralaj lokoj
aŭ ĉielaj astroj kiel stei-spiritoj kaj Ia lun-spirito. Estas ankaŭ spiritoj de bestoj, de forpasintaj parencoj kaj mitaj estuloj. La celo de kontakto kun spiritaj amikoj de aliaj mondoj estas peti
helpon. Dum la seanco Ia spiritoj parolas tra la voĉo de la ŝamano. Kelkfoje la ŝamano en sia spirita formo rajdas sur la spirito de besta helpanto kiel la ĉevalo aŭ rangifero. Aliokaze li transformiĝas en spiriton de besta helpanto, precipe birdo. Inter tiuj birdoj la aglo estas la plej grava.
La simboliko de Ia ŝamana spirit-flugo estas tre riĉa kaj emfazas moviĝon tra la spaco kun granda rapideco. Estas necese eniri en la ĉielon en palpebruma daŭro, ĉar la magia pordego malfermiĝas kaj fermiĝas tre rapide. La plej ofta besttipo en la simboliko de la spirit-flugo estas la birdo. Kostumoj estas ornamitaj per plumoj, surkudritaj flugiloj kaj bird-skeleto farita el fero aŭ brodita teksaĵo. Ne-vivaj objektoj asociitaj kun la spirit-flugo estas ĉasiloj kiel sagoj kaj harpunoj, kaj la ĉielarko, kiu funkcias simbole kiel ponto inter la mondoj.
Kontakto Nro 153
Kategorio:Ŝamanismo
ja:シャーマニズム
ŜramanismoŜramanismo (ne same kiel kun ŝamanismo) estis religia/filozofia movado en Hindio antaŭ ĉirkaŭ 2500 jaroj. Ĝi konsistis el multegaj malsamaj frakcioj kun fakte tre malmulte komune krom sia oponado al la brahmanismo kaj sia malakcepto de la kastsistemo kaj de la Vedoj. Du el tiuj frakcioj ankoraŭ ekzistas: la ĝajnismo kaj la budhismo.
AĵmanoGeografio > Azio > Arabio > Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj > Ajman
----
Dosiero:uae-ajman.gif
Aĵmano - Aĵman - اجمان
Aĵmano [aĵmAn], arabe: اجمان estas unu el la sep subjektoj de Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj. Loĝantaro estas ĉ. 135,000 (laŭ 1997 takso), kaj okupas areon je 250 kv.km, konsistanta 0,3% -ojn de la teritorio de UAE. Ĝi estas la plej malgranda inter emirlandoj, ĝia gvidanto estas ŝejĥo Humad Bin Rashid an-Nuaimi ekde 1981.
ja:アジュマーン
SejdoSejdo (pranorvege/praislande seidhr) estas la nomo de la nordĝermana ŝamanismo, praktikita precipe dum antaŭkristana tempo. Malsame al multaj aliaj ŝamanismaj kulturoj, en la nordia sejdo estis rigardata kiel por viroj hontiga, do la plej multaj praktikantoj estis (almenaŭ oficiale) sejdistinoj (seidhkona); tamen ekzistis virsejdistoj (seidhmadhr).
Samtempe en la mitologio, la ĉefdio Odino estis rigardata kiel la plej sperta sejdisto, por kio li estis mallaŭdata de Lokio en la poemo Lokasenna en la poezia Eddo.
Laŭ la sama mitologio, Odinon (ĉefo de la azoj, unu el la klasoj de pranordiaj dioj) iniciatis en sejdon Freja, am(or)diino kaj membro de la vanioj, la alia klaso.
Eventuala influo inter ŝamanistoj ĝermanaj kaj laponaj (nojdoj) estas disputata.
Kategorio:Ŝamanismo
Budhismo:Budho - Theravado - Hinajano- Mahajano - Amidismo - Lamaismo - Zen-budhismo - Ŭonbulismo
----
Budhismo, Budaismo aŭ Buddismo estas unu el la grandaj religioj de la mondo. (Pri ĝiaj kanonaj tekstoj, vidu Tripitako.) La nombron da budhanoj neniu scias - divenoj varias inter 200 milionoj kaj unu miliardo. La budhismo estas plimulta religio en Cejlono/Sri-Lanko, kaj en grandaj partoj de orienta, sudorienta kaj centra Azio; budhismaj malplimultoj troveblas en multaj aliaj landoj, orientaj kaj okcidentaj. En Esperantio, Budhana Ligo Esperantista fondiĝis en 1925, malfondiĝis dum la lasta parto de la 1980-aj jaroj kaj refondiĝis dum la UK en Fortaleza 2002.
La budhismo estis fondita de la Budho de Hindio (regiono kiu inkluzivas la nunajn ŝtatojn Barato, Nepalo, Pakistano kaj Bangladeŝo), verŝajne en la 6-a jarcento a.K..
Centraj pensoj
La plej centraj pensoj de la budhismo estas la kvar noblaj veroj:
# La vero pri la nekontentigo (palie dukkha, sanskrite duhkha); tiu koncepto inkluzivas suferon, sed estas pli vasta.
# La vero pri la kaŭzo de la nekontentigo, nome la triobla deziro aŭ soifo: plezurosoifo, iĝosoifo, neniiĝosoifo.
# La vero pri la fino de la nekontentigo, nome la fino de ties kaŭzo.
# La vero pri la vojo al la fino de la nekontentigo, nome la nobla okera vojo:
## ĝusta rigardado,
## ĝusta pensado,
## ĝusta parolado,
## ĝusta agado,
## ĝusta vivtenado,
## ĝusta strebado,
## ĝusta atentado
## ĝusta koncentrado.
Budhismaj pensoj pri vivo kaj morto
La budhismo ne havas dogmojn, sed jes ja laborhipotezojn. La ĝenerala penso de budhismo pri mortinto estas renaskiĝo, koncepto kiun oni nepre ne intermiksu kun tiu de metempsikozo aŭ reenkarniĝado.
reenkarniĝado]
reenkarniĝado]
Metempsikozo signifas ke iu nemateria kaj sendependa animo iras re en karnon, do reenkarniĝas; sed la budhismo estas nek ideisma nek materiisma. Ĝi ne akceptas ke psiko povas ekzisti sendepende de korpo, kiel la ideistoj, nek ke korpo povas ekzisti sendepende de psiko, kiel la materiistoj; ambaŭ estas du flankoj de la sama vivprocezo. Tiu procezo ne havas unuan komencon, nek porĉiaman finon (krom se oni atingas nirvanon). Inter la mortinto kaj la naskiĝonto do troveblas kontinueco, sed ne identeco; kaj la sama veras pri la sinsekvaj pensmomentoj dum ĉi tiu vivo mem. Eĉ dum ĉi tiu vivo, mi ne havas pli ol iluzian identecon.
Laŭ la budhismo, estas pluraj mondoj. Nia tero, la mondo nomata Saba laŭ mahajana terminologio, laŭ theravada terminologio manussa-loka, "homa mondo", situas en la mezo inter la mondoj. Super ni estas diversaj paradizaj mondoj, kaj malsuper ni estas inferaj mondoj.
Tiu, kiu faris intence bonajn agojn dum sia vivo, renaskiĝos kiel pli feliĉa homo, aŭ kiel pli altranga estaĵo en pli agrabla mondo ("ĉielo"); kaj post multege da vivoj kaj bonfaroj povas iĝi eĉ budho (sed ne naskiĝi kiel budho, nur kiel bodhisatvo). Budho ne plu mortos nek renaskiĝos, kaj ŝi/li/ĝi (budho estas super sekso kaj homeco) estas libera de ĉiaj suferoj de estaĵoj, nome naskiĝo, maljuniĝo, malsaniĝo, morto, ktp.
Tiu, kiu faris malbonaĵon dum sia vivo, renaskiĝos kiel estaĵo pli malaltranga ol homo, ekz-e hundo aŭ ĉevalo, eĉ insekto, kaj se tiu hundo au insekto ne vivos honeste dum sia vivo, ĝi post morto renaskiĝos kiel speco de demono au monstro en unu el la inferaj mondoj.
Estas grave konscii unue ke, laŭ la budhismo, nek ĉielo nek infero povas esti eterna; kaj due, ke vivo en tre agrabla medio ne nepre - fakte ĝenerale ne - nutras saĝon. Do, ĉiela vivo povas fakte esti danĝera, ĉar stultiga, kaj estas preferinde serĉi homan vivon inter saĝaj homoj. Laŭ malnovbudhisma tradicio, ne eblas iĝi arahanto aŭ budho dum ĉiela vivo, nur kiel homo.
Gautama Siddhartha
Gautama Siddhartha (sanskrite) aŭ Gotama Siddhattha (palie), aŭ Ŝakjamunio (palie Sakyamunî, sanskrite Ŝakyamunî) (fondinto de la nuna sasanao, do de la budhismo kiel historia movado, sed laŭ budhisma tradicio el multaj budhoj kaj nur retrovinto de la dharmo) iam en sia antaŭa vivo, donis - laŭ unu el multaj fabloj en la mezepoka komentario de Buddhaghosa al la libro Jâtaka en la palilingva Tripitako - sian korpon al malsatega mortanta tigro por savi ĝian vivon. Kaj pro tiu bonega faro, kaj multaj aliaj, li renaskiĝis kiel pli alta estaĵo kaj fine fariĝis budho. Konforme al ĉi tiu bone konata rakonto, budhismaj bhikŝuoj kaj bonzoj foje faris sinoferon por savi la mondon. Ankaŭ vjetnamaj bonzoj faris sinbruligon dum la vjetnama milito, ne nur kiel protesto al la usona bombardado, sed ankaŭ kiel la supera sinofero por savi la homojn el la suferego. (Tiu agmaniero estis tamen kritikita de aliskolaj budhanoj, kiuj timis ke ĝi estos malbona ekzemplo; kio fakte okazis, ĉar poste plurfoje okazis sinbruligoj de ne-budhanoj sen la necesa medita antaŭpreparado multjara.)
Nu, oni tamen bone sciu ke la vera instruo de budhismo ne estas kredigi tiajn imagajn rakontojn. Tiu rakonto ekestis en la antikva Barato, por ilustri la meriton de malavareco - ne por doni historiajn faktojn. La budhismo instruas, ke ĉio tia estas, profunde vidite, nur iluzio; ĉio estas nenio; ne ekzistas renaskiĝo en la strikta signifo de tiu vorto (ĉar la naskiĝonto ne estas identa kun la mortinto), nek kastoj (budhismo neas kastan diskriminacion), nek superstiĉoj, nek paradizo, nek infero, nek eĉ budhoj mem. Ĉesu kredi tiujn neniaĵojn, kaj do estu savita el la suferoj de metempsikozo, eterna renaskiĝo, eterna suferado.
En la historio budhismo evoluis diversen. Unu el la skoloj, kiu evoluigis ĉi tiun ateisman tendencon de budhismo, estas Zen-budhismo.
Eksteraj ligoj
- [http://esperanto.us/budhana.html Budhana Ligo Esperantista]
- [http://www001.upp.so-net.ne.jp/jble/budhismo_esp.html Japana Budhana Ligo Esperantista]
- [http://india.asinah.net/en/wikipedia/b/bu/buddhism_1.html Budhismo en Asinah Barata enciklopedio (angle)]
------
EdE-B
Budhismo. Religio de almenaŭ kvinono de la loĝantaro de la tero, sur doktrinoj de paco kaj pacamo, racia pravigo de altruismo. E-grupo ĉe la Ootani B-a Univ. en Kioto de feb. 1922 ĝis marto 1926 eldonis gazeton La Paco, red. de Kozo Tanijama. En 1925 A. C. March el London kaj Edgar Grot el Riga klopodis por fondi Int. Ligon de budhanaj E-istoj, kaj proks. samtempe fondiĝis "Budhana Rondo", sed nek unu, nek la alia atingis vere int. vivon. Nur en la gazeto "Buddhism in England" aperadis E fako de tiam ĝis 1930. En jan. 1930 Budhana Ligo E-ista ekagadis, elsendante bultenon La B., kiu poste fariĝis kvaronjara organo. Samjare japanoj sekvis per fondo de Japana Budhana Ligo E-ista. BLE havas centron ĉe Geo. H. Yoxon, 8 Elmwood Drive, Heswall (Cheshire) Anglujo, kaj J BLE ĉe Takakura-kaikan, Rokujo-Takakura, Kioto, Japanlando. Vasta agado kuŝas antaŭ la liganoj: la traduko de la ampleksa b-a "biblio" (Tripitako) de kanonaj skribaĵoj, la enkonduko de E en budhanaj landoj, ĉefe pere de la misiistaj organizaĵoj kaj la konigo de la doktrinoj de B. al la E-istoj de la okcidento.
GEO H. YOXON.
Kategorio:Budhismo
als:Buddhismus
ja:仏教
ko:불교
minnan:Hu̍t-kàu
ms:Agama Buddha
simple:Buddhism
th:พระพุทธศาสนา
Kategorio:ŜamanismoKategorio:Religio Mr. and Mrs. Bucket
:For the 1971 film, see Willy Wonka & the Chocolate Factory.
:For the 2005 film, see Charlie and the Chocolate Factory (film).
:For the 2005 video game, see Charlie and the Chocolate Factory (video game)
Charlie and the Chocolate Factory is a children's book by British author Roald Dahl. The adventures of young Charlie Bucket inside the chocolate factory of eccentric candymaker Willy Wonka is considered to be one of the most beloved children's stories of the 20th century.
Charlie and the Chocolate Factory was first published in the United States by Alfred A. Knopf, Inc. in 1964, and in the UK by George Allen & Unwin in 1967. The book was adapted into two major motion pictures: Willy Wonka & the Chocolate Factory in 1971, and Charlie and the Chocolate Factory in 2005. The book's sequel, Charlie and the Great Glass Elevator, was written by Roald Dahl in 1972.
Synopsis
The book tells the story of a young boy, Charlie Bucket, who lives in poverty in a small, single-roomed house, with his parents and his four bedridden grandparents. Charlie is a kind, sweet, caring boy who loves his family despite their shared hardships. His greatest love in life is chocolate. Due to his family's poverty, however, he only receives a bar once a year, on his birthday.
Near to Charlie's house is the largest chocolate factory in the world, owned by Mr. Willy Wonka. Wonka is the largest and most inventive and innovative producer of chocolate, producing all kinds of wonderful and delicious sweets, including some that seem impossible (such as ice cream that never melts or chewing gum that never loses its flavour). Due to corporate espionage that came close to ruining the Wonka factory, Wonka closed his factory to the public and the factory is now only seen to house mysterious workers within.
Wonka, in a surprise move, decides to open his factory to the public, by initiating a lottery. Five Wonka Bar wrappers conceal Golden Tickets which will admit the finder and one or two members of his family into the factory for a guided tour by the chocolate maker himself. Winning the golden tickets are a fat pig called Augustus Gloop, a spoiled brat called Veruca Salt, a slow gum chewer named Violet Beauregarde and a television obssessed little boy called Mike Teavee.
By a near miracle, Charlie manages to find a Golden Ticket and he and his Grandpa Joe enter Willy Wonka's factory, where they encounter Wonka's many wondrous confectionery creations - including some prototypes which cause rather hair-raising side effects. The other Golden Ticket winners misbehave one by one and end up in bizarre, near-fatal predicaments which require removing them from the tour.
Once inside the factory Wonka reveals to his guests that his mysterious factory workers are the "Oompa Loompas" - a group of people from the nation of Loompaland who agreed to become Wonka's workforce because of his ability to supply unlimited quantities of their greatest delicacy, the cacao bean (the raw ingredient in chocolate). Through the book, they occasionally break into verse en masse to comment on the misbehaviour of the other children and its deleterious effects.
cacao]]
Augustus Gloop is drinking from Wonka's chocolate river when he falls in and is sucked up by one of the pipes leading to the Fudge Room.In the book, his fate is to become skinny. In the movie, he is covered in hard fudge. Violet Beauregarde who has chewed the same piece of gum for months, tries an experimental piece of three-course-dinner gum and is transformed into a giant blueberry, requiring her to be sent to an infirmary of sorts, to be squeezed into her normal dimensions (although the blue skin is permanent). Veruca Salt is thrown down a garbage chute by squirrels trained to find and dispose of the "bad nuts". Her parents, in shock, are thrown down the chute, too! Later she and her parents are covered in garbage. Mike Teavee is miniaturized by a television camera designed to deliver chocolate bars by TV and is sent to the gum stretching room to be restored to his normal size (but is overdone with Mike becoming a very skinnygiant). Each of the children pose as an allegory for the various vices found within the personalities of children in those days. Charlie is clearly outlined as the ideal child, humble, kind, and "unspoiled."
At the end of the story, it is revealed that the lottery was a ploy for Willy Wonka to choose his successor. As the last Golden Ticket winner left standing, Charlie inherits the factory and goes on a trip in a glass lift with Willy Wonka, the story continuing in the sequel Charlie and the Great Glass Elevator.
Rooms
There is a selection of themed rooms in Willy Wonka's chocolate factory which highlight a certain product or product development. Children on the tour meet an ironic calamity in many of the rooms. A good example of this is Chocolate Room. Everything in the room is edible, including the grass. It has a chocolate waterfall that mixes the chocolate to a perfect texture. There are pipes that move the chocolate to different points within the factory. Augustus Gloop falls into the chocolate river and is sucked into a pipe that goes to the Fudge Room.
Other rooms which are prominately featured are the Inventing Room where Violet Beauregarde turns into a blueberry and is moved to the Juicing Room. The Nut Room is where Veruca Salt is thrown down the garbage chute with her father. The Television Room is where Mike Teavee shrinks and he is streched out in the Taffy Room.
(For more rooms see Rooms in Willy Wonka's factory.)
Book revisions
Responding to criticisms from the NAACP, Canadian children's author Eleanor Cameron, and others for the book's portrayal of the Oompa Loompas as dark skinned and skinny African pygmies working in Wonka’s factory for cacao beans, Dahl changed some of the text, and Schindelman replaced some illustrations (the illustrations for the British version were also changed). This new version was released in 1973 in the USA. In the revised version the Oompa Loompas are described as having funny long golden-brown hair and rosy-white skin. Their origins were also changed from Africa to fictional Loompaland.
Derivations
See also: Differences between the book and film versions of Charlie and the Chocolate Factory
The book was filmed in 1971 as Willy Wonka and the Chocolate Factory, starring Gene Wilder as Willy Wonka.
It has also been produced by Swedish Television as an animated series with still animations narrated by Ernst-Hugo Järegård.
Another film version entitled Charlie and the Chocolate Factory, directed by Tim Burton and starring Johnny Depp as Willy Wonka, was released on July 15, 2005. Both film portrayals are fairly faithful to the original story, yet add some new material. The Burton film in particular greatly expanded Willy Wonka's personal backstory. Both films likewise heavily expanded the personalities of the four "bad" children and their parents.
There is also a line of candies in the United States that uses the book's characters and imagery for its marketing.
On July 11, 2005, the Charlie and the Chocolate Factory video game was released for the Sony PlayStation 2, Microsoft Xbox, Nintendo GameCube, Nintendo's Game Boy Advance, and Windows PC by developers Backbone and High Voltage Software and publisher 2K Games.
In 2006, the British theme park Alton Towers is to create a new family boat ride attraction in the Cred Street area themed around Charlie and The Chocolate Factory, based on the book.
Awards
- New England Round Table of Children's Librarians Award (USA 1972)
- Surrey School Award (UK 1973)
- Millennium Children's Book Award (UK 2000)
- Blue Peter Book Award (UK 2000)
ISBN numbers
- ISBN 0871292203 (paperback, 1976)
- ISBN 0140318240 (paperback, 1985, illustrated by Michael Foreman)
- ISBN 1850899029 (hardcover, 1987)
- ISBN 0606040323 (prebound, 1988)
- ISBN 0899669042 (library binding, 1992, reprint)
- ISBN 0141301155 (paperback, 1998)
- ISBN 0375815260 (hardcover, 2001)
- ISBN 0375915265 (library binding, 2001)
- ISBN 0142401080 (paperback, 2004)
- ISBN 0848822412 (hardcover)
External links
- [http://www.roalddahl.com Official Roald Dahl Website]
References
- [http://www.gamespot.com/xbox/action/charlieandthechocolatefactory/index.html Information about the game.]
- http://www.altontowersmagic.com/credstreet/ccfmain.htm
Category:1964 books
Category:Roald Dahl children's books
Category:Willy Wonka
Category:Dieselpunk
programy godwka jednorki bandyta mieszne filmy zakady sportowe
|
|
|
| :: RELATED NEWS :: |
|
Eddie Vedder
Eddie Vedder (
- 23. Dezember 1964 in Evanston, Illinois als Edward Louis Seversen III) ist der Sänger, Songschreiber, Gitarrist und Frontman der Band Pearl Jam. Er spielt zudem noch weitere Instrumente wie Ukulele oder
|
Partiell-rekursive Funktion
μ-rekursive Funktionen spielen in der theoretischen Informatik eine Rolle, insbesondere in Zusammenhang mit Berechenbarkeit. Sie stellt eine Erweiterung der primitiv-rekursiven Funktionen dar. Im Gegensatz zu den primitiv-rekursiven Funktionen können mit μ-rekursiven Funktionen insbesondere auch Funktionen dargestellt werden, die nicht total, sondern 18. Mai 1938) war von Juni 1992 bis April 1993 und April 2000 bis Juni 2001 italienischer Ministerpräsident.
Des Weiteren war er von 2002 an Vizepr
|
Johann Radon
Johann Radon (
- 16. Dezember 1887 in Tetschen a. d. Elbe (heute Decin, Tschechien), † 25. Mai 1956 in Wien) war ein österreichischer Mathematiker.
Leben
Johann Radon promovierte 1910 an der Universität Wien zum
|
Eddy Vedder
Eddie Vedder (
- 23. Dezember 1964 in Evanston, Illinois als Edward Louis Seversen III) ist der Sänger, Songschreiber, Gitarrist und Frontman der Band Pearl Jam. Er spielt zudem noch weitere Instrumente wie Ukulele oder
|
Mick Mars
Mick Mars (bürgerlicher Name Bob Alan Deal;
- 3. April 1955 in Huntington, Indiana) wurde bekannt als lauter, aggressiver Gitarrist der Hard-Rock Band Mötley Crüe.
Neben seinem Engagement bei Mötley Crüe interessiert er sich für die Stilrichtung des Blues. Am 19. September <
|
Chiari-Malformation
Entwicklungsstörungen mit Verschiebung des Kleinhirnes durch die Schädelöffnung (Foramen magnum) in den Spinalkanal werden als Chiari-Malformation bezeichnet. Namensgeber ist der Straßburger Pathologe Hans Chiari (1851-1916). Je nach verlagerten Anteilen werden drei
|
Tommy Lee
Singles
;Good Times
:US: 95 – 01.10.2005 – 1 Wo.
:DE: 93 – 25.11.2005 – ...
Alben
;Never A Dull Moment
:US: 39 – 08.06.2002 – 8 Wo.
;Tommyland: The Ride
:US: 62 – 27.08.2005 – 7 Wo.
Tommy Lee (
- 3. Oktober 1962 in Athen; eigentlich Thomas Lee Bass) ist ein US-amerikan
|
|
