:: wikimiki.org ::
| 16-a De Junio |
16-a de junio----
Historio > Tagoj > la 16-a de junio
----
La 16-a de junio estas la 167-a tago de la jaro (la 168-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 198 tagoj restas.
Je la 16-a de junio okazis, interalie:
Eventoj
- 1903 : Fondita unua Esperanto-Societo en Peruo
- 1963 : Valentina TERESHKOVA fariĝis la unua virino vojaĝi en la kosmon
Naskiĝoj
- 1829 : GERONIMO, apaĉo
- 1840 : Ernst Otto SCHLICK, inĝeniero
- 1874 : Arthur MEIGHEN, 9-a ĉefministro de Kanado
- 1938 : Joyce Carol OATES, verkistino
Mortoj
- 1979 : Liselotte WELSKOPF-HENRICH
- 1991 : Adina MANDLOVÁ
Specialaj tagoj kaj festoj
-
----
Vidu ankaŭ:
- Historio - Tagoj.
ja:6月16日
ko:6월 16일
simple:June 16
th:16 มิถุนายน
HistorioLa historio ampleksas ĉiujn pasintajn okazaĵojn kaj la evoluojn de homoj, popoloj, komunumoj, socioj, civilizoj, landoj, ŝtatoj,regantoj kaj regatoj. La historion studas historiologio (=scienco pri historio/historiscienco). Laŭ pri strikta difino oni nomas historion nur tion, kio estas pruvebla per dokumentoj. Tiusence, la historia tempo komenciĝis nur, kiam aperis skribitaj informoj. Tamen eblas esplori ankaŭ la antaŭan (senskriban) tempon; ĝin oni nomas antaŭhistorio aŭ prahistorio.
(NB! Por historioj de lingvo, teatro ktp., vd. je la koncernataj artikoloj.)
----
:Historio de Scienco kaj Teknologio
Historiistoj (kaj historiaj pensintoj)
:Diodoro Sicila - Norbert ELIAS - Gibbon - Hamilton - Hekateo el Mileso - Herodoto - Josephus - ibn-Khaldun - Keynes - Lev GUMILEV - Makiavelo - Markso - Montesquieu - Plutarko - Rousseau - Adam SMITH - Suetonio - Tacito - Toqueville - Toynbee - Gloraj virinoj
Historiistaj sciencoj kaj teĥnikoj
: datadmetodoj - arĥivoj
Antikvaj Gentoj kaj Ŝtatoj
:Akadanoj - Akado - Amoreoj - Arameoj - Asirianoj - Asirio - Aztekoj - Babilonio- Elamo - Etruskoj - Frankoj - Gaŭloj - Galatoj - Gepidoj - Geto-dakoj - Ĝermanoj - Habiroj -Hunoj - Iberia - Induso-civilizo - Judoj - Kasitoj - Karirioj-Kuŝanoj kvadoj- Maŭroj - Ostrogotoj - Panonio - Parthoj - Peĉenegoj - Piktoj - Seleŭkio - Sumeranoj - Sumero - Urartu - Vandaloj - Visigotoj -
:Feŭdismo - Historio de Pratempo - Historio de Antikveco - Historio de Mezepoko - Kavaliro
vidu ankaŭ:
- Listo de papoj
- Listoj de Imperiestroj
- Francaj reĝoj
- Reĝoj de Hispanio
- (por caroj de Rusio aŭ aliaj imperiestroj, vidu ene de Listoj de Imperiestroj)
- Historio de Afriko
- Historio de Ameriko
- Historio de Aŭstralio
- Historio de Azio
- Historio de Eŭropo
:Gregoria Kalendaro - Luna Kalendaro - Hebrea Kalendaro - Hinda Kalendaro - Islama Kalendaro - Persa Kalendaro - Julia Kalendaro - Franca Respublika Kalendaro - Bahaa Kalendaro
Imperioj
Imperiestro (inkluzive ĉiuj la listoj)
:Araba Imperio - Bizanca Imperio - Brita Imperio - Ĉina Imperio - Kolĥeti - Grandmoravia regno - Meŝika imperio - Otomana imperio - Romio - Rusa Imperio - Sovetunio - Tria Regno - Usona Imperio
Mapoj
:[http://www.roman-emperors.org/Index.htm Eŭropo kaj Mediteraneo politike, en la jaroj 1-1500]
Vidu ankaŭ: Geografio
Diaoyu-Insularo De Ĉinio
vidu la Listo de militoj
Nuntempaj Etnoj: Vidu ĉe Etnoj
Nuntempaj Ŝtatoj: Vidu ĉe Nacioj
Okazintaĵoj
:Hipia revolto - Franca Revolucio - R.M.S. Titanic - 11-a de septembro 2001 - Koloniigado - Krucmilito - Sorĉopersekuto
:Anatolio - Antiloj - Mezopotamio - Palestino - ktp
Rolantoj
:Antonio - Breĵnevo - Osama Bin-Laden - Napoléon BONAPARTE - Marko Bruto - Aŭgusto Cezaro - Julio Cezaro - Charles DE GAULLE - Vo Nguyen GIAP - Gorbaĉevo - Herodo la Granda - Hipioj - Jelcino - Katono - Robert F. Kennedy - Lenino - Nasser - Pompejo - Sargono - Stalino - Vercingetorix - Usonaj Prezidentoj - Meksikaj prezidantoj
Komparu kun:
arkeologio, analo...
fiu-vro:Aolugu
ja:歴史
ko:역사
ms:Sejarah
simple:History
th:ประวัติศาสตร์
zh-min-nan:Le̍k-sú
Gregoria kalendaroGregoria kalendaro estas la ĉefa kalendaro de la Okcidento kaj tutmonda komerco. Ĝi estas reformo de la antikva julia kalendaro de Julio Cezaro.
La gregoria kalendaro estas suna kalendaro: ĝi precize sekvas la sunon (jarojn) sed ne la lunon. Kvankam la monatoj historie devenas de luna periodo, la monatoj komenciĝas kun la nova luno nur tute hazarde. Kontraste, la islama sekvas la lunon, ne la sunon, kaj la hebrea kalendaro la sunon kaj la lunon.
Monatoj: la kalendaro havas 12 monatojn:
- januaro - 31 tagoj
- februaro - 28 aŭ 29 tagoj
- marto - 31 tagoj
- aprilo - 30 tagoj
- majo - 31 tagoj
- junio - 30 tagoj
- julio - 31 tagoj
- aŭgusto - 31 tagoj
- septembro - 30 tagoj
- oktobro - 31 tagoj
- novembro - 30 tagoj
- decembro - 31 tagoj
La kalendaro sekvas la sunon, ne la lunon, tiel ke la komenco de printempo estas fiksita je la 21-a de marto.
Februaro kutime havas 28 tagojn, sed en la superjaro -- la kvara jaro kaj kvara jarcenta jaro -- februaro havas 29 tagojn. Do, en la jaroj 1992,
1996, 2000 kaj 1600, ĝi havis 29 tagojn, sed en la jaroj 1993,
1994, 1900 kaj 1700, ĝi havis 28 tagojn. En la julia kalendaro,
kontraste, februaro havis 29 tagojn en la jaroj 1900 kaj 1700.
Pro tio, la gregoria jaro havas 365,2425 suntagojn, dum la julia havas 365,2500. La suna jaro mem estas 365,24219878 suntagoj. La gregoria jaro estas 25,96 sekundoj tro longa (kio fariĝos unu tago post 3320 jaroj).
Semajno: aldone al la cikloj de monatoj kaj jaroj, estas la ciklo de la semajnoj. La semajno havas sep tagojn:
- dimanĉo
- lundo
- mardo
- merkredo
- ĵaŭdo
- vendredo
- sabato
La 1-a de januaro 2000 estis sabato. Dimanĉo kaj sabato estas la "semajnfino", kutime tagoj de ripozo en la Okcidento. Sabato estas la tradicia juda tago de ripozo kaj dimanĉo la tradicia kristana tago de ripozo.
Jaroj: la nombro de la jaro estas laŭ la kristana erao.
Pro kuniĝo de semajna kaj superjara cikloj en la kalendaro estadas 14 tipoj de jaroj:
- Normalaj jaroj komenciĝantaj je :
- lundo
- mardo
- merkredo
- ĵaŭdo
- vendredo
- sabato
- dimanĉo
- Supejaroj komenciĝantaj je :
- lundo
- mardo
- merkredo
- ĵaŭdo
- vendredo
- sabato
- dimanĉo
Tagoj: la tago komenciĝas je meznokto kaj havas 24 egalajn horojn. ...
Reformo: Aprobo de Julia kalendaro siatempe estis grava antaŭenpaŝo, sed ĝi ankaŭ havis malgrandan malprecizecon: suna jaro kompare al Julia jaro estis mallonga je 11 minutoj kaj 14 sekundoj. Dum jaroj tiu ĉi diferenco fariĝis tagoegala kaj kaŭzis malprecizecojn. En la fino de 14-a jarcento diferenco pligrandiĝis tiomgrade ke printempa tagegaleco anstataŭ 21 de marto trafis al 11 de marto. Do Pasko, ferio printempa, iafoje okazis en la vintro!
Papo Gregorio la 13-a decidis korekti la eraron. Li invitis specialan komisionon kaj tagokalkulo antaŭenigis je 10 tagoj. Por ke en estonto similaj eraroj ne okazu, ili decidis en ĉiuj kvarcentjaroj forĵeti tri tagojn, sekve kvanto de superjaroj fariĝis malpli je 3, ol en Julia kalendaro.
Tio estis la solvo de Aloysius LILIUS en 1580. La fakta bazo estis la kalkulo de Koperniko pri la longeco de la jaro. En 1530, Koperniko esploris la kalkuladon de Ptolemeo en 139 kaj al-Battani en 882 kaj kalkulis la jaron por si mem kaj eldonis la nombron 365,2425, kiu fariĝis la longeco de la jaro en la gregoria kalendaro.
Ĉi tiu nova kalendaro nomiĝis Gregoria aŭ jarkalkulo laŭ nova stilo kaj Julia kalendaro estis nomita jarkalkulo laŭ malnova stilo. En 1582 jaro, kiam Gregoria kalendaro estis enkondukita, diferenco inter du stiloj estis 10 tagoj, en 1900 ĝi atingis 13 tagojn. En venontaj jaroj ĝi pligrandiĝos plu.
Gregoria kalendaro estis aprobita en diversaj landoj en malsamaj tempoj:
- 1582 - Hispanio, Italio, Pollando, Portugalio, Francio, Luksemburgio, katolika Nederlando
- 1583 - Bavario, Tirolo
- 1583-1585 - Katolika Germanio kaj Svislando
- 1584 - Aŭstrio, Ĉeĥio
- 1587 - Hungario
- 1590 - Transilvanio
- 1610 - Prusio
- 1700 - Danio, Norvegio, kaj la protestantaj regionoj de Germanio, Nederlando kaj Svislando (escepte de Sankt Gallen)
- 1724 - la svisa kantono Sankt Gallen
- 1752 - Anglio kaj kolonioj (ekz, la nuna Usono)
- 1753 - Svedio, Finnlando, Japanio
- 1911 - Ĉinio
- 1912 - Albanio
- 1915 - Litovio
- 1916 - Bulgario
- 1918 - Rusio, Estonio
- 1919 - Rumanio, Serbio
- 1924 - Grekio
- 1926 - Turkio
- 1928 - Egipto
En 1582, laŭ la papo, la tago post la 4-a de oktobro (la fina tago de la julia kalendaro) estis la 15-a de oktobro (la unua tago de la nova gregoria kalendaro). Ĝenerale, katolikaj landoj plejparte aprobis la kalendaron dum 1582-90, protestantaj landoj dum 1700-53 kaj aliaj landoj dum 1911-28.
----
::Tridek tagoj en septembro,
::april', junio, kaj novembro;
::Ĉiuj kromaj de la kalendar'
::Tridek-unu havas, krom februar',
::Kun dudek-ok, tri jarojn el kvar,
::Sed dudek-naŭ en superjar'.
::: - Tradicia angla poemo; elangliĝis Mateo McLAUCHLIN
----
Vidu ankaŭ:
Vikiarbo > Universo > Abstrakta Mondo > Kalendaro > Gregoria Kalendaro
kategorio:Kalendaro
als:Gregorianischer Kalender
ja:グレゴリオ暦
ko:그레고리력
ms:Kalendar Gregory
simple:Gregorian calendar
th:ปฏิทินเกรกอเรียน
1903Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1903
----
Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1903 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- Publikita Fundamenta Krestomatio;
- La revuo Juna Esperantisto fondita de Edmond PRIVAT kaj Hector HODLER fondis en Ĝenevo.
- Ekapero de Espero Katolika, la plej longdaŭra Esperanta gazeto kaj "La Suno Hispana" unua Esperanta revuo en Hispanio.
- Fonditaj Esperanta Grupo en Utrecht kaj unua Esperanto-Societo en Peruo.
- William Percy MERRICK, Fanny BONNET, Georges WARNIER, Francesco BARBERI, Masgrau Jacint BREMON, William George ADAMS kaj Giles Leigh BROWNE eklernis Esperanton.
- Kreitaj Latino sen fleksio, Universal (Molenaar), Talo kaj Adam-man Tongue.
- Internacia disputo (inter Usono kaj Meksiko) estas kiel unuafoje depost la Traktato de Rastatt findecidita per teksto en la angla lingvo, kaj ne en la franca, kiu estis ĝis tiam la internacie uzita diplomata lingvo.
- Maŭritanio fariĝis kolonio de Francio.
- Panamo sendependiĝas de Kolombio.
- The call of the wild ("La voko de la sovaĝa") de Jack LONDON.
- The people of the abyss ("La popolo de la abismo") de Jack LONDON.
- La germana fizikisto Philipp Lenard malkovras, ke la atomo estas "malplena kiel la kosmo".
Naskiĝoj
- Aleksandr Porfirjeviĉ LOGVIN
- Ellen LYMBURN
- Bill KEABLE
- 6-a de januaro: Karl Ludvig SÖDERBERG
- 23-a de januaro : George ORWELL
- 13-a de februaro : Belgio : Georges SIMENON
- 21-a de februaro : Francio : Raymond QUENEAU
- 23-a de februaro : Julius FUCIK
- 27-a de februaro : Germanio : Grethe WEISER
- 3-a de aprilo : Peter HUCHEL
- 9-a de aprilo : MATUBA Kikunobu
- 28-a de marto : Eugenia MORARIU
- 3-a de majo : Marcel ROUX
- 8-a de junio : Belgio : Marguerite YOURCENAR
- 14-a de julio : Irving STONE
- 29-a de aŭgusto : Ernst KREUDER
- 24-a de septembro : Dimitrij SNEĴKO
- 17-a de oktobro : Nathanael WEST
- 28-a de oktobro : Evelyn WAUGH
- 5-a de decembro : Johannes HEESTERS
- 26-a de decembro : Lev Rafailoviĉ ZINDER, elstara sovetia lingvisto
- Britio : Amy JOHNSON
- Ángel LUNA CÁRDENAS
Mortoj
- 28-a de aprilo : Emile LOMBARD
- 1-a de novembro : Theodor MOMMSEN
----
1898 | 1899 | 1900 | 1901 | | 1902 | 1903| 1904 | 1905 | 1906 | 1907 | 1908 |
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1903年
ko:1903년
simple:1903
PeruoGeografio > Ameriko > Sudameriko > Peruo
----
Dosiero:pe.gif
Peruo - Peru
Lando en Sud-Ameriko, ĉe Pacifiko.
Ĝeneralaj informoj
- Landkodo: PE.
- E-nomo: Perua Respubliko.
- Nacia nomo: República del Perú.
- Areo: 1.286.216 kv.km.
- Politika sistemo: respubliko.
- Ŝtatestro: prezidento Alejandro TOLEDO (2001).
- Ĉefurbo: Lima (5.500 mil).
- Urboj: Arekipo (Arequipa, 532.000), Trujillo (439.000), Kusko (Cuzco, 300.000).
- Loĝantaro: 23.819.000 (1989).
- Rasa konsisto: indianoj 49%, mestizoj 37%, kreoloj (eŭropdevenaj) 13%.
- Ŝtatlingvo: hispana, keĉua kaj ajmara.
- Kredantoj: katolikoj (95%).
- MEP: 64 mlrd $.
- Eksporto: kupro, fero, zinko, nafto, kafo, kotono, sukero, fiŝo.
- Kapa MEP: 2.310 $.
- Organizoj: UNO (1945), Mercosur
- Sendependeco: deklarita je la 28-a de julio 1821, realigita en decembro 1824.
- Heredaĵo: Lima historia centro, urbo Cuzco, ruinoj de Maĉu Piĉu.
- Esperanto-movado Historio de Esperanto en Peruo
Historio
Ĉefa artikolo: Historio de Peruo
En praaj tempoj ekzistis diversaj antaŭinkaaj kulturoj, inter kiuj ĉavina, ĉimua, moĉika, nazka, tiaŭanaka kaj aliaj.
Ĉirkaŭ la 14-a jarcento formiĝis la Inkaa imperio, kiu etendiĝis ne nur en la nuna Peruo sed ankaŭ en granda parto de la najbaraj landoj. Ĝia ĉefurbo estis Kusko, en la perua montaro.
Komence de la 15-a jarcento alvenis malgrandaj trupoj de hispanaj konkerantoj, estrataj de Francisco PIZARRO, kiuj profitis de la dividoj en la imperio por subigi ĝin.
La konkero kreis la Vicreĝujo de Peruo, kiu ampleksis la plejmulton de la tiam konata Sudameriko, apartenanta al la Hispana Imperio.
La sendependeco estis prokalmita de la generalo José de SAN MARTÍN en 1821, kaj firmigita de Simón BOLÍVAR en 1824. La decida batalo okazis en Ajakuĉo (Ayacucho) je la 9-a de decembro de 1824, kie estis venkita la reĝista armeo de Hispanio.
De tiam komencis la respublika vivo, plejparte malpaca. Fine de la 19-a jarcento okazis la Milito de la Pacifiko, kun Ĉilio, kiu finiĝis en 1883 per la perdo de parto de la perua teritorio.
La nuntempa periodo karakteriziĝis per sinsekvo de militistaj puĉoj, kun granda malstabileco. Post grava krizo en la 80-aj jaroj de la 20-a jarcento, en la 90-aj komenciĝis periodo pli demokrata, sed kun ankoraŭa malstabileco pro la epizodoj de koruptado (prezidentoj Alan GARCÍA, Alberto FUJIMORI)
Administra divido
Depost 2002, Peruo estas dividita en 25 regionoj, plus la provinco de Limo, kiu taŭgas kiel metropolitana centro.
La nunaj regionoj estas:
Vidu ankaŭ
- Listo de urboj de Peruo
Kategorio:Peruo
ja:ペルー
ko:페루
ms:Peru
simple:Peru
th:ประเทศเปรู
zh-min-nan:Perú
Valentina TERESHKOVA
Valentina Vladimirovna TEREŜKOVA (naskiĝis la 6-an de marto 1937 en Maslennikovo, Jaroslavl Oblast, Rusio) estas rusa kosmonaŭta inĝeniero, la unua ina kosmonaŭto. Ŝi cirkaŭflugis la teron 48 fojojn per la kosmoŝipo Vostok-6 en 1963. Dum 19 jaroj ŝi restis la sola kosmonaŭtino de la mondo.
Dum la jaroj 1963–1965 ŝia familia nomo estis NIKOLAJEVA, ĉar ŝi estis la edzino de Andrian NIKOLAJEV.
De 1969 ĝis 1991 ŝi estis membro de la Centra Komitato de KPSU.
Ŝi pensiuliĝis laŭ dekreto en 1997.
TERESKOVA VALENTINA
TERESKOVA VALENTINA
ja:ワレンチナ・テレシコワ
ApaĉoEtno
Apaĉo estas ano de indiana tribo el norda Ameriko.
Metafore grandurba bandito (vidu vandalo, huligano).
La prestiĝon de apaĉoj rebonigis en siaj verkoj Karl MAY, kies apaĉa tribestro Winnetou fariĝis tipo de nobla kaj brava homo.
1840Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1840
----
Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1840 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- Britio ŝtelas Honkongon de Ĉinio.
Naskiĝoj
- 2-a de junio : Thomas HARDY
- 12-a de junio : Ĉeĥio : Jakub ARBES
Mortoj
- 7-a de majo : Caspar David FRIEDRICH
----
1835 | 1836 | 1837 | 1838 | 1839 | 1840 | 1841 | 1842 | 1843 | 1844 | 1845
18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento
ko:1840년
th:พ.ศ. 2383
1874Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1874
----
Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1874 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- Usono : Suda Dakoto : Oro malkovriĝis kaj komenciĝis influo de homoj al la ŝtato.
- Charles STEWART eldonis ciferolingvon „International Correspondence by means of Numbers“,
Naskiĝoj
- Antonie JANALIKOVÁ
- Karel PELANT
- Josef ŠUSTA
- Jozsef HALÁSZ
- 4-a de januaro : Josef SUK
- 25-a de januaro : Francio : William Somerset MAUGHAM
- 9-a de februaro : Amy LOWELL
- 8-a de marto : George Markham HAYTON
- 15-a de marto : OISHI Wasaburo
- 19-a de aprilo : Emile HOUBART
- 28-a de aprilo : Karl KRAUS
- 27-a de majo : Hjalmar Johannes RUNEBERG
- 23-a de julio: George Douglas BUCHANAN
- 10-a de aŭgusto : Herbert C. HOOVER
- 3-a de septembro : KROITA Kacumi
- 30-a de novembro : Winston CHURCHILL
Mortoj
- 14-a de januaro : Philipp REIS
- 8-a de marto : Millard FILLMORE
- 1-a de majo : Vilém BLODEK
----
1869 | 1870 | 1871 | 1872 | 1873 | 1874 | 1875 | 1876 | 1877 | 1878 | 1879
18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento
ko:1874년
simple:1874
1938Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1938
----
Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1938 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- 30-a Universala Kongreso de Esperanto en Londono.
- Robert BLOCH iĝis prezidanto de Neŭtrala Esperanto-Centro en Prago.
- Fondo de Tutmonda Junular-Organizo
- Kroniko de la fortikigado de Ĉeĥoslovakio
- Aŭstrion aneksas Hitlero.
- 9-a de novembro : Kristallnacht okazis en Germanio, Aŭstrio, kaj aliaj regionoj regataj de la Nazio-Partio.
- Kreita Panlingvo.
Naskiĝoj
- 8-a de aprilo : Kofi ANNAN
- 15-a de aprilo : Claudia CARDINALE itala aktorino
- 16-a de junio : Joyce Carol OATES
- 20-a de julio : Natalie WOOD
- 25-a de aŭgusto : Frederick FORSYTH
- 23-a de septembro : Aŭstrio : Romy SCHNEIDER
Mortoj
- Jakov DAVIDOV
- 4-a de majo : Carl VON OSSIETZKY
- 29-a de aŭgusto : Hungario : KARINTHY Frigyes
- 3-a de oktobro : Vladimir VARANKIN
- 10-a de novembro : Kemal ATATÜRK
- 8-a de decembro : Friedrich GLAUSER
- 25-a de decembro : Karel CAPEK
----
1933 | 1934 | 1935 | 1936 | 1937 | 1938 | 1939 | 1940 | 1941 | 1942 | 1943
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1938年
ko:1938년
ms:1938
simple:1938
1979Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1979
Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
Jardekoj: 1940-oj - 1950-oj - 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj
Jaroj: 1974 - 1975 - 1976 - 1977 - 1978 - 1979 - 1980 - 1981 - 1982 - 1983 - 1984
----
Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1979 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
Esperantujo
- 64-a Universala Kongreso de Esperanto en Lucerno.
- Dekerido eklernis Esperanton.
- UEA malfermas oficejon en Novjorko.
Afriko
- Angolo : J. E. DOS SANTOS estas elektita kiel prezidanto.
- Centr-Afrika Respubliko : Jean-Bedel BOKASSA estas detronigita de David DAKO.
- Malio : la militistoj renversiĝas.
- Maroko okupacias Okcidentan Saharon, kontraŭ la pretendo de Maŭritanio.
Ameriko
- 22-a de februaro : Sent-Lucio sendependiĝas kaj aniĝas al UNO.
Azio
- Irako : Saddam Hussein fariĝas ŝtatprezidanto.
- Irano prezentas monarkion.
- Sovetunio ekatakas Afganion, laŭdire por subteni komunismiĝon tie.
Naskiĝoj
Mortoj
- Stanislav BUBENÍČEK
- Ludvík SVOBODA
- 9-a de februaro : Britio : Dennis GABOR, sciencisto
- 7-a de aprilo : Bruno APITZ, verkisto
- 10-a de aprilo : Nino ROTA, komponisto
- 11-a de junio : John WAYNE, aktoro
- 16-a de junio : Liselotte WELSKOPF-HENRICH
- 21-a de julio : Ludwig RENN, verkisto
- 26-a de aŭgusto : Finnlando : Mika WALTARI
- 19-a de oktobro : Richard FRIEDENTHAL
----
1974 | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
als:1979
ja:1979年
ko:1979년
simple:1979
th:พ.ศ. 2522
Liselotte WELSKOPF-HENRICHLiteraturo > Germanlingva Literaturo > Liselotte WELSKOPF-HENRICH < Germana Lingvo
----
Liselotte WELSKOPF-HENRICH [liselotte velskopf-henriĥ], origine: Elisabeth Charlotte HENRICH, post edziniĝo: Elisabeth Charlotte WELSKOPF (naskiĝis la 15-an de septembro, 1901, mortis la 16-an de junio, 1979) estis germana verkistino kaj historiistino.
Vivo
Kiel filino de advokato ŝi naskiĝis en Munkeno. En Berlino ŝi faris la abiturientan ekzamenon; poste ŝi studis ekonomion, historion kaj filozofion en la Berlina universitato "Humboldt-Universität". En la jaro 1925 ŝi tie doktoriĝis.
De 1928 ĝis 1945 ŝi laboris en statistika oficejo ("Statistisches Reichsamt") en Berlino.
Ekde 1938 ŝi aktive luktis kontraŭ la naziaj regantoj. Sian ontan edzon, la komuniston Rudolf WELSKOPF, ŝi de 1944 ĝis 1945 kaŝis de la nazioj.
Post la Dua Mondmilito ŝi restis en Orienta Berlino. En 1946 ŝi edziniĝis al Rudolf Welskopf, en 1948 naskiĝis filo.
De 1952 ĝis 1959 ŝi laboris kiel sciencisto en la Humboldt-Universität. Post habilitiĝo en 1960 ŝi fariĝis profesoro pri Antikva Historio.
De 1963 ĝis 1974 ŝi vojaĝis al Usono kaj Kanado, por esplori la vivon kaj la tradiciojn de la indianoj. Pro ŝia objektiva, tamen simpatia raportado la indianoj donis al ŝi la titolon de "honora ĉefo".
Liselotte Welskopf-Henrich mortis dum restado en Garmisch-Partenkirchen.
Verkaro
Renomon Liselotte Welskopf-Henrich gajnis ĉefe pro siaj verkoj pri nordamerikaj indianoj. Ili estis destinitaj ĉefe al junaj legantoj kaj sukcese miksis profunde esploritajn faktojn kaj fikcian fantazion.
Ankaŭ la germana historio estis temo en ŝia verkaro. En la romano Jan kaj Jutta la aŭtorino rakontis la vivhistorion de sia edzo ĝis al la fino de la Dua Mondmilito.
Historiajn fakverkojn ŝi publikigis/eldonis uzante sian oficialan nomon Elisabeth Charlotte WELSKOPF.
Sciencaj publikaĵoj
- Die Produktionsverhältnisse im Alten Orient und in der griechisch-römischen Antike (1957)
- Probleme der Muße im alten Hellas (1962)
- Hellenische Poleis (kiel ĉefeldonisto, 1973)
Beletro
- Die Söhne der großen Bärin (romanciklo, 1951-67)
- Der Steinknabe (1952, libere rakontita laŭ indiana fabelo)
- Jan und Jutta (romano, 1953)
- Drei Wassertropfen (infanlibro, 1954)
- Hans und Anna (infanlibro, 1954)
- Zwei Freunde (romantrilogio, 1955)
- Frau Lustigkeit und ihre fünf Schelme (infanlibro, 1958)
- Das Blut des Adlers (pentalogio, 1966-1980)
- Nacht über der Prärie (romano, 1966)
- Licht über weißen Felsen (romano, 1967)
- Stein mit Hörnern (romano, 1968)
Eksteraj ligoj
- [http://www.welskopf-henrich.de/lwhindex.htm germanlingva retejo]
1991Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1991
Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
Jardekoj: 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj - 2010-oj - 2020-oj
Jaroj: 1986 - 1987 - 1988 - 1989 - 1990 - 1991 - 1992 - 1993 - 1994 - 1995 - 1996
----
Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta je mardo (vidu ĉi tie kalendaron).
En la jaro 1991 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- 9-a de aprilo : Kartvelio: Surbaze de tutlanda referendumo la Supera Soveto akceptas "Akton pri Restaŭro de Ŝtata Sendependeco".
- Junio : Boris JELCIN iĝas rusia guberniestro.
- 3-a de junio : Japanio : La vulkano Unzen erupcias, mortigante 43 sciencistojn kaj ĵurnalistojn.
- 27-a de julio – 3-a de aŭgusto : Norvegio : 76-a Universala Kongreso de Esperanto en Bergeno.
- 24-a de aŭgusto : Rusio eliras Sovetan Union.
- 27-a de novembro : Esperanta PEN-Centro estas fondita.
- Decembro : Rusio : Jelcin prezidentiĝas.
- 8-a de decembro : Belorusio : Belorusio eliras Sovetan Union kaj kunfondas Komunumon de Sendependaj Ŝtatoj kun Rusio kaj Ukrainio.
- Meznokto Metropola publikita de Krys UNGAR.
- Interlingvisto Rick HARRISON publikigis Vorlinon.
- La brazila piloto Ayrton SENNA gajnis la mondan ĉampionecon de Formulo Unu.
- Jugoslavia Socialisma Federacia Respubliko eksurvojas al disiĝo. Slovenio eliras la union. Sekvas Makedonio.
- Bosniajn regionojn ĉelimajn ekokupas la Serba armeo. Bosn(ian)oj deklaras sendependecon, kaj ekflamas etna konflikto.
- Sovetunio : Gorbaĉevo abdikas. La respublikoj sovetaj sendependiĝas. Fino de la Fridmilito.
- Rusio heredas la postenon de Sovetunio en la Konsilio de Sekureco ĉe UNO.
- Estonio, Latvio, Litovio, Marŝaloj, Mikronezia Federacio, Norda Koreio kaj Suda Koreio membriĝas ĉe UNO.
- Bulgario : adoptitas nova konstitucio.
- Linukso kreita de Linus TORVALDS.
- Eritreo sendependiĝas de Etiopio.
- Kongolo: Mobutou dum mallonga tempo dividas potencon kun opoziciulo.
- Somalio: levo de Somalilando.
- Turkmenio: S. Niazov prezidentiĝas.
- Zambio: Frederick CHILUBA prezidentiĝas.
Naskiĝoj
Mortoj
- 3-a de aprilo : Svislando : Graham GREENE
- 5-a de aprilo : Jiří MUCHA
- 8-a de junio : Heidi BRÜHL
- 14-a de junio : Adina MANDLOVÁ
- 25-a de oktobro : Arkadij STRUGACKIJ
- 9-a de novembro : Yves MONTAND
- 23-a de novembro : Klaus KINSKI
- 24-a de novembro : Freddie MERCURY
- Svislando: Max FRISCH
- Brazilo: Francisco ALMADA
----
1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
als:1991
ja:1991年
ko:1991년
simple:1991
th:พ.ศ. 2534
Adina MANDLOVÁĈeĥio > Ĉeĥa teatro > Ĉeĥa filmo > Adina MANDLOVÁ
----
Ĉeĥa filmo
Adina MANDLOVÁ (28.1.1910 – 16.6.1991) estis eminenta ĉeĥa aktorino.
La vivo de Adina Mandlová ne komencis en malriĉaj rilatoj. Ŝia patro, kiu tre dorlotis ŝin kaj al kiu ŝi estis tre ligita, baldaŭ mortis. La patrino alternigis kunulojn, por ke en la paso de la unua mondmilito ŝi entute vivtenigu la infanojn. Adina pli poste eĉ ne alkutimiĝis al nova duonpatro. La familia medio fariĝis por ŝi tre trista. Estas do nemireble, ke ŝi klopodis kiel eble plej baldaŭ fuĝi el la hejmo. Ŝi alternigis diversajn okupojn. Ŝi venis al konkurso por filmo kun nomo Knabinjo, ne diru ne! kaj ĉi tie ŝi unuafoje renkontiĝis kun Hana VÍTOVÁ. Ambaŭ ricevis rolon en la filmo – Mandlová en rolo de manekenino kaj Vítová kiel servistino. Per tio komenciĝis ilia amikeco, kiu trairis en la paso de kelke da jaroj tra multaj turniĝoj, en kiuj estis rolanta ankaŭ rivaleco. Sed samtempe tiu ĉi subnivela filmo ekstartis stelan vojon de ambaŭ junulinoj.
Hana VÍTOVÁ
Adina katenis atentemon pro la bela vizaĝo kaj la grandaj okuloj, sed ŝi sciis nenion pri aktoreco. Ŝi devis do plej baldaŭ lerni kaj ŝia instruistino fariĝis alia aktorino Růžena NASKOVÁ. Pri ŝia plua kariero poste meritis ĉefe aktoro Hugo HAAS, kiu ĝuste taksis, ke estos el ŝi bona aktorino. Krom tio, ke ŝi komencis roli afektitajn sinjorinojn el pli bona socio, ŝi havis ankaŭ talenton por komedioj.
Dum la dua mondmilito la gloro de Adina Mandlová kulminis kaj ŝi tute ne zorgis pri tio, kion oni diras pri ŝiaj interrilatoj kun germanoj, pri filmado en germana filmo kaj pluaj skandaloj. Post revolucio en Prago en majo de 1945 ŝi estis arestita, malliberigata kaj dumvive ŝi estis eliminita el vico de ĉeĥaj artistoj pro „la konduto dum la milito nekuniĝanta kun nocio de la nacia kaj civita honoro“. Ĉu prave, tio estas tasko por historiistoj. Pli malfrue ŝi elmigris, ŝi vojaĝis tra diversaj ŝtatoj, ŝi verkis memorskribojn, de tempo al tempo ŝi rolis en televido kaj en unu angla filmo. Ŝi revenis nur en la jaro 1991 – la maljuna, malsana kaj netolerema sinjorino, kiu alvojaĝis hejmen morti…
Kelkaj filmoj, en kiuj Adina Mandlová rolis: La vivo estas hundo, Vivu mortinto, Bonmoroj super ĉio, Amikino de sinjoro ministro, Kristiano, Virgulineco, Nokta papilio kaj aliaj.
1991
Mandlová, Adina
HistorioLa historio ampleksas ĉiujn pasintajn okazaĵojn kaj la evoluojn de homoj, popoloj, komunumoj, socioj, civilizoj, landoj, ŝtatoj,regantoj kaj regatoj. La historion studas historiologio (=scienco pri historio/historiscienco). Laŭ pri strikta difino oni nomas historion nur tion, kio estas pruvebla per dokumentoj. Tiusence, la historia tempo komenciĝis nur, kiam aperis skribitaj informoj. Tamen eblas esplori ankaŭ la antaŭan (senskriban) tempon; ĝin oni nomas antaŭhistorio aŭ prahistorio.
(NB! Por historioj de lingvo, teatro ktp., vd. je la koncernataj artikoloj.)
----
:Historio de Scienco kaj Teknologio
Historiistoj (kaj historiaj pensintoj)
:Diodoro Sicila - Norbert ELIAS - Gibbon - Hamilton - Hekateo el Mileso - Herodoto - Josephus - ibn-Khaldun - Keynes - Lev GUMILEV - Makiavelo - Markso - Montesquieu - Plutarko - Rousseau - Adam SMITH - Suetonio - Tacito - Toqueville - Toynbee - Gloraj virinoj
Historiistaj sciencoj kaj teĥnikoj
: datadmetodoj - arĥivoj
Antikvaj Gentoj kaj Ŝtatoj
:Akadanoj - Akado - Amoreoj - Arameoj - Asirianoj - Asirio - Aztekoj - Babilonio- Elamo - Etruskoj - Frankoj - Gaŭloj - Galatoj - Gepidoj - Geto-dakoj - Ĝermanoj - Habiroj -Hunoj - Iberia - Induso-civilizo - Judoj - Kasitoj - Karirioj-Kuŝanoj kvadoj- Maŭroj - Ostrogotoj - Panonio - Parthoj - Peĉenegoj - Piktoj - Seleŭkio - Sumeranoj - Sumero - Urartu - Vandaloj - Visigotoj -
:Feŭdismo - Historio de Pratempo - Historio de Antikveco - Historio de Mezepoko - Kavaliro
vidu ankaŭ:
- Listo de papoj
- Listoj de Imperiestroj
- Francaj reĝoj
- Reĝoj de Hispanio
- (por caroj de Rusio aŭ aliaj imperiestroj, vidu ene de Listoj de Imperiestroj)
- Historio de Afriko
- Historio de Ameriko
- Historio de Aŭstralio
- Historio de Azio
- Historio de Eŭropo
:Gregoria Kalendaro - Luna Kalendaro - Hebrea Kalendaro - Hinda Kalendaro - Islama Kalendaro - Persa Kalendaro - Julia Kalendaro - Franca Respublika Kalendaro - Bahaa Kalendaro
Imperioj
Imperiestro (inkluzive ĉiuj la listoj)
:Araba Imperio - Bizanca Imperio - Brita Imperio - Ĉina Imperio - Kolĥeti - Grandmoravia regno - Meŝika imperio - Otomana imperio - Romio - Rusa Imperio - Sovetunio - Tria Regno - Usona Imperio
Mapoj
:[http://www.roman-emperors.org/Index.htm Eŭropo kaj Mediteraneo politike, en la jaroj 1-1500]
Vidu ankaŭ: Geografio
Diaoyu-Insularo De Ĉinio
vidu la Listo de militoj
Nuntempaj Etnoj: Vidu ĉe Etnoj
Nuntempaj Ŝtatoj: Vidu ĉe Nacioj
Okazintaĵoj
:Hipia revolto - Franca Revolucio - R.M.S. Titanic - 11-a de septembro 2001 - Koloniigado - Krucmilito - Sorĉopersekuto
:Anatolio - Antiloj - Mezopotamio - Palestino - ktp
Rolantoj
:Antonio - Breĵnevo - Osama Bin-Laden - Napoléon BONAPARTE - Marko Bruto - Aŭgusto Cezaro - Julio Cezaro - Charles DE GAULLE - Vo Nguyen GIAP - Gorbaĉevo - Herodo la Granda - Hipioj - Jelcino - Katono - Robert F. Kennedy - Lenino - Nasser - Pompejo - Sargono - Stalino - Vercingetorix - Usonaj Prezidentoj - Meksikaj prezidantoj
Komparu kun: |
|
|
| :: RELATED NEWS :: |
Barry Fell
Howard Barraclough Fell (born June 6, 1917 in Lewes, Sussex, England and died on April 21, 1994, of heart failure in San Diego) more commonly known as Barry Fell, was Professor of 1916-1980) was Professor of Modern History at the Hebrew University of Jerusalem. He has been catagorised as a 'Cold War liberal' because of his devout anti-Marxism which permeates his main works. He notably studied the genealogy of totalitarianism arguing that such political
|
Liberterian Party
Libertarian Party can refer to several libertarian political parties, including:
- United States Libertarian Party
- Libertarian Party of Canada
- Movimiento Libertario of Costa Rica
- The
|
2004 Ontario Progressive Conservative Leadership Election
On January 23, 2004, Ontario Progressive Conservative Party leader Ernie Eves announced his intention to step down as leader before the fall of 2004. Eves was elected party leader in the party's 2002 leadership election, and became Pre
|
Hedy Lamar
Hedy Lamarr (November | |
