:: wikimiki.org ::
| 1845 |
1845Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1845
----
Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1845 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- 3-a de marto : Florido fariĝis la 27-a ŝtato de Usono.
- 29-a de decembro : Teksaso fariĝis la 28-a ŝtato de Usono.
- Universal (Sotos Ochando) kreita.
Naskiĝoj
- 3-a de marto : Jan Micislaw BAUDOUIN DE COURTENAY
- 27-a de marto : Wilhelm Conrad RÖNTGEN
- 24-a de aprilo : Carl SPITTELER
- 27-a de julio : Leon FAUVART-BASTOUL
Mortoj
- 8-a de junio : Andrew JACKSON
----
1840 | 1841 | 1842 | 1843 | 1844 | 1845 | 1846 | 1847 | 1848 | 1849 | 1850
18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento
ko:1845년
simple:1845
HistorioLa historio ampleksas ĉiujn pasintajn okazaĵojn kaj la evoluojn de homoj, popoloj, komunumoj, socioj, civilizoj, landoj, ŝtatoj,regantoj kaj regatoj. La historion studas historiologio (=scienco pri historio/historiscienco). Laŭ pri strikta difino oni nomas historion nur tion, kio estas pruvebla per dokumentoj. Tiusence, la historia tempo komenciĝis nur, kiam aperis skribitaj informoj. Tamen eblas esplori ankaŭ la antaŭan (senskriban) tempon; ĝin oni nomas antaŭhistorio aŭ prahistorio.
(NB! Por historioj de lingvo, teatro ktp., vd. je la koncernataj artikoloj.)
----
:Historio de Scienco kaj Teknologio
Historiistoj (kaj historiaj pensintoj)
:Diodoro Sicila - Norbert ELIAS - Gibbon - Hamilton - Hekateo el Mileso - Herodoto - Josephus - ibn-Khaldun - Keynes - Lev GUMILEV - Makiavelo - Markso - Montesquieu - Plutarko - Rousseau - Adam SMITH - Suetonio - Tacito - Toqueville - Toynbee - Gloraj virinoj
Historiistaj sciencoj kaj teĥnikoj
: datadmetodoj - arĥivoj
Antikvaj Gentoj kaj Ŝtatoj
:Akadanoj - Akado - Amoreoj - Arameoj - Asirianoj - Asirio - Aztekoj - Babilonio- Elamo - Etruskoj - Frankoj - Gaŭloj - Galatoj - Gepidoj - Geto-dakoj - Ĝermanoj - Habiroj -Hunoj - Iberia - Induso-civilizo - Judoj - Kasitoj - Karirioj-Kuŝanoj kvadoj- Maŭroj - Ostrogotoj - Panonio - Parthoj - Peĉenegoj - Piktoj - Seleŭkio - Sumeranoj - Sumero - Urartu - Vandaloj - Visigotoj -
:Feŭdismo - Historio de Pratempo - Historio de Antikveco - Historio de Mezepoko - Kavaliro
vidu ankaŭ:
- Listo de papoj
- Listoj de Imperiestroj
- Francaj reĝoj
- Reĝoj de Hispanio
- (por caroj de Rusio aŭ aliaj imperiestroj, vidu ene de Listoj de Imperiestroj)
- Historio de Afriko
- Historio de Ameriko
- Historio de Aŭstralio
- Historio de Azio
- Historio de Eŭropo
:Gregoria Kalendaro - Luna Kalendaro - Hebrea Kalendaro - Hinda Kalendaro - Islama Kalendaro - Persa Kalendaro - Julia Kalendaro - Franca Respublika Kalendaro - Bahaa Kalendaro
Imperioj
Imperiestro (inkluzive ĉiuj la listoj)
:Araba Imperio - Bizanca Imperio - Brita Imperio - Ĉina Imperio - Kolĥeti - Grandmoravia regno - Meŝika imperio - Otomana imperio - Romio - Rusa Imperio - Sovetunio - Tria Regno - Usona Imperio
Mapoj
:[http://www.roman-emperors.org/Index.htm Eŭropo kaj Mediteraneo politike, en la jaroj 1-1500]
Vidu ankaŭ: Geografio
Diaoyu-Insularo De Ĉinio
vidu la Listo de militoj
Nuntempaj Etnoj: Vidu ĉe Etnoj
Nuntempaj Ŝtatoj: Vidu ĉe Nacioj
Okazintaĵoj
:Hipia revolto - Franca Revolucio - R.M.S. Titanic - 11-a de septembro 2001 - Koloniigado - Krucmilito - Sorĉopersekuto
:Anatolio - Antiloj - Mezopotamio - Palestino - ktp
Rolantoj
:Antonio - Breĵnevo - Osama Bin-Laden - Napoléon BONAPARTE - Marko Bruto - Aŭgusto Cezaro - Julio Cezaro - Charles DE GAULLE - Vo Nguyen GIAP - Gorbaĉevo - Herodo la Granda - Hipioj - Jelcino - Katono - Robert F. Kennedy - Lenino - Nasser - Pompejo - Sargono - Stalino - Vercingetorix - Usonaj Prezidentoj - Meksikaj prezidantoj
Komparu kun:
ja:19世紀
ko:19세기
simple:19th century
th:คริสต์ศตวรรษที่ 19
zh-min-nan:19 sè-kí
Normala jaro komenciĝanta merkredeNormala jaro komenciĝanta merkrede.
Ĉi tiaj jaroj estas (laŭ gregoria kalendaro):
1586 1597 1603 1614 1625 1631 1642 1653 1659 1670 1681 1687 1698 1710 1721 1727 1738 1749 1755 1766 1777 1783 1794 1800 1806 1817 1823 1834 1845 1851 1862 1873 1879 1890 1902 1913 1919 1930 1941 1947 1958 1969 1975 1986 1997 2003 2014 2025 2031 2042 2053 2059 2070 2081 2087 2098 2110 2121 2127 2138 2149 2155 2166 2177 2183 2194
Kalendaro de la jaro kun semajnoj komenciĝantaj je lundo
Kalendaro de la jaro kun semajnoj komenciĝantaj je dimanĉo
kategorio:Kalendaro
3-a de martoHistorio > Tagoj > la 3-a de marto
----
La 3-a de marto estas la 62-a tago de la jaro (la 63-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 303 tagoj restas.
Je la 3-a de marto okazis, interalie:
Eventoj
- 1845 : Florido fariĝis la 27-a ŝtato de Usono
Naskiĝoj
- 1709 : Andreas Sigismund MARGGRAF
- 1845 : Jan Micislaw BAUDOUIN DE COURTENAY
- 1847 : Alexander Graham BELL, Skotlando
- 1928 : Gudrun PAUSEWANG
Mortoj
- 1975 : Therese GIEHSE
- 1987 : Hana VÍTOVÁ
- 1996 : Marguerite DURAS
- 2003 : Horst BUCHHOLZ
- 2003 : Gilbert LEDON
- 2003 : Symilde SCHENK LEDON
Specialaj tagoj kaj festoj
- Nacia festo en Bulgario: tago de liberiĝo el-sub la osmana regado.
La 3-a de marto estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Lundo en jaroj: 1586 1597 1603 1608 1614 1625 1631 1636 1642 1653 1659 1664 1670 1681 1687 1692 1698 1704 1710 1721 1727 1732 1738 1749 1755 1760 1766 1777 1783 1788 1794 1800 1806 1817 1823 1828 1834 1845 1851 1856 1862 1873 1879 1884 1890 1902 1913 1919 1924 1930 1941 1947 1952 1958 1969 1975 1980 1986 1997 2003 2008 2014 2025 2031 2036 2042 2053 2059 2064 2070 2081 2087 2092 2098;
- Mardo en jaroj: 1587 1592 1598 1609 1615 1620 1626 1637 1643 1648 1654 1665 1671 1676 1682 1693 1699 1705 1711 1716 1722 1733 1739 1744 1750 1761 1767 1772 1778 1789 1795 1801 1807 1812 1818 1829 1835 1840 1846 1857 1863 1868 1874 1885 1891 1896 1903 1908 1914 1925 1931 1936 1942 1953 1959 1964 1970 1981 1987 1992 1998 2009 2015 2020 2026 2037 2043 2048 2054 2065 2071 2076 2082 2093 2099;
- Merkredo en jaroj: 1582 1593 1599 1604 1610 1621 1627 1632 1638 1649 1655 1660 1666 1677 1683 1688 1694 1700 1706 1717 1723 1728 1734 1745 1751 1756 1762 1773 1779 1784 1790 1802 1813 1819 1824 1830 1841 1847 1852 1858 1869 1875 1880 1886 1897 1909 1915 1920 1926 1937 1943 1948 1954 1965 1971 1976 1982 1993 1999 2004 2010 2021 2027 2032 2038 2049 2055 2060 2066 2077 2083 2088 2094;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1583 1588 1594 1605 1611 1616 1622 1633 1639 1644 1650 1661 1667 1672 1678 1689 1695 1701 1707 1712 1718 1729 1735 1740 1746 1757 1763 1768 1774 1785 1791 1796 1803 1808 1814 1825 1831 1836 1842 1853 1859 1864 1870 1881 1887 1892 1898 1904 1910 1921 1927 1932 1938 1949 1955 1960 1966 1977 1983 1988 1994 2005 2011 2016 2022 2033 2039 2044 2050 2061 2067 2072 2078 2089 2095;
- Vendredo en jaroj: 1589 1595 1600 1606 1617 1623 1628 1634 1645 1651 1656 1662 1673 1679 1684 1690 1702 1713 1719 1724 1730 1741 1747 1752 1758 1769 1775 1780 1786 1797 1809 1815 1820 1826 1837 1843 1848 1854 1865 1871 1876 1882 1893 1899 1905 1911 1916 1922 1933 1939 1944 1950 1961 1967 1972 1978 1989 1995 2000 2006 2017 2023 2028 2034 2045 2051 2056 2062 2073 2079 2084 2090;
- Sabato en jaroj: 1584 1590 1601 1607 1612 1618 1629 1635 1640 1646 1657 1663 1668 1674 1685 1691 1696 1703 1708 1714 1725 1731 1736 1742 1753 1759 1764 1770 1781 1787 1792 1798 1804 1810 1821 1827 1832 1838 1849 1855 1860 1866 1877 1883 1888 1894 1900 1906 1917 1923 1928 1934 1945 1951 1956 1962 1973 1979 1984 1990 2001 2007 2012 2018 2029 2035 2040 2046 2057 2063 2068 2074 2085 2091 2096;
- Dimanĉo en jaroj: 1585 1591 1596 1602 1613 1619 1624 1630 1641 1647 1652 1658 1669 1675 1680 1686 1697 1709 1715 1720 1726 1737 1743 1748 1754 1765 1771 1776 1782 1793 1799 1805 1811 1816 1822 1833 1839 1844 1850 1861 1867 1872 1878 1889 1895 1901 1907 1912 1918 1929 1935 1940 1946 1957 1963 1968 1974 1985 1991 1996 2002 2013 2019 2024 2030 2041 2047 2052 2058 2069 2075 2080 2086 2097.
Vidu ankaŭ jenon:
- 2-a de marto | 4-a de marto
- 3-a de februaro | 3-a de aprilo
- Januaro | Februaro | Marto | Aprilo | Majo | Junio | Julio | Aŭgusto | Septembro | Oktobro | Novembro | Decembro
- Historio - Tagoj
kategorio:Almanako
kategorio:Marto
ja:3月3日
ko:3월 3일
simple:March 3
th:3 มีนาคม
FloridoGeografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Florido
----
Florido (angle, Florida [FLOR-i-da]) fariĝis la 27-a ŝtato de Usono je la 3-a de marto, 1845.
Pro la bona vetero, multaj homoj translokiĝas al Florido post emeritiĝo. Preskaŭ 19 procento de la loĝantaro estas pli ol 65 jaraĝa.
Spaco-Centro Kennedy, de kie NASA lanĉas kosmo-pramojn kaj direktas spac-vojaĝojn, troviĝas en Kabo Canaveral, Florido.
Multaj homoj el Kubo provas enmigri al Usono per boato al Florido. En 1980 pli ol 100,000 kubaj rifuĝintoj eniris, plejparte tra Florido, dum la boata veturigo Mariel.
La plej grandaj urboj de Florido:
- Miami
- Tampa-St. Petersburg
- Orlando
- Jacksonville
Loĝantaro: 15,982,378 (en 2000)
Ĉefurbo: Tallahassee
TTT-ejo de Florido en la angla http://www.state.fl.us
Kategorio:Usono Kategorio:Usonaj ŝtatoj
tp:ma Powita
ja:フロリダ州
ko:플로리다 주
ms:Florida
simple:Florida
th:มลรัฐฟลอริดา
29-a de decembroHistorio > Tagoj > la 29-a de decembro
----
La 29-a de decembro estas la 363-a tago de la jaro (la 364-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 2 tagoj restas.
Je la 29-a de decembro okazis, interalie:
Eventoj
- 1845 : Teksaso fariĝis la 28-a ŝtato de Usono
Naskiĝoj
- Wilfred B. JOHNSON
- 1808 : Andrew JOHNSON
- 1809 : William Ewart GLADSTONE
- 1863 : Francisco GAVIDIA
Mortoj
- 1926 : Rainer Maria Rilke
- 1924 : Carl SPITTELER
Specialaj tagoj kaj festoj
-
----
Vidu ankaŭ :
- 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31,
- 28-a de decembro | 30-a de decembro
- 29-a de novembro | 29-a de januaro
- januaro | februaro | marto | aprilo | majo | junio | julio | aŭgusto | septembro | oktobro | novembro | decembro
- Historio - Tagoj.
ja:12月29日
ko:12월 29일
simple:December 29
th:29 ธันวาคม
TeksasoGeografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Teksaso
----
Teksaso (anglalingve Texas) estas ŝtato de Usono, en la centra sudo de la lando. Ĝin limas okcidente Nov-Meksiko, norde Oklahomo, oriente norde Arkansaso, oriente Luiziano kaj sude Meksiko.
Teksaso estis antaŭe parto de Meksiko (sub la prononco teĥas), sed poste disiĝis. Ĝi estis la Respubliko de Teksaso inter 1836 kaj 1845. Ĝi fariĝis la 28-a ŝtato de Usono la 29-an de decembro, 1845.
Laŭ areo ĝi estas la dua plej granda subŝtato (post Alasko).
Teksasanoj havas reputacion de granda aplombo (kaj fieras pro tio).
Demografio
Loĝantaro: 20.851.820 (2000)
Blankuloj: 71,0%
Nigruloj: 11,5%
Azidevenuloj: 2,7%
Indianoj kaj Alaskaj Indiĝenoj: 0,6%
Aliaj rasoj: 11,8%
Du aŭ pli da rasoj: 2,5%
Urboj
Ĉefurbo: Aŭstino
Urbegoj: Dalaso, Hjustono, kaj San Antonio
Konteaj Ĉefurboj: Beaumont, Fredericksburg, Ŝermano, Tyler
Aliaj urboj: Texas City
Registaro
La nuna Ŝtatestro de Tekdaso estas Respublikano Rick PERRY (de decembro 2000); la Usonaj Senatanoj de Teksaso estas ambaŭ Respublikanoj: Kay BAILEY HUTCHINSON (de 1993) kaj John CORNYN (de 2002)
Konteoj
La ŝtato Teksaso dividiĝas en 254 konteojn. Ĉiu konteo havas apartan demokrate elektitan registaron. Pro tio ke konteoj formis dum la setlado de Teksaso, la konstitucie postulitaj oficoj de la konteo estas minimumaj. Ĉiu konteo devas havi elektitajn Kontean Jugiston, Prosekutiston (prokuroron), Ŝerifon, kaj Aktuaron. La konteo ankaŭ devas havi Kontean Komisionon kun kvar ĝis ok Komisiitoj. La Kontea Juĝisto estas ankaŭ la prezidanto de la Kontea Komisiono. La Kontea Komisiono samtempe faras lokajn leĝojn kaj administras la Konteon. La Ŝerifo ankaŭ povas esti Impost-kolektisto. Konteoj en Teksaso ankaŭ havas kvar aŭ pli da elektitaj Juĝistoj de la Paco. Ili ne devas esti trejnitaj.
La kutima teksasa konteo estas kvadrato de 50 km x 50 km (2 500 km2). Tiu formo troveblas precipe en la nordo. Sed multaj ne havas tian formon. La plej malgranda havas 381 km2 kaj la plej granda havas 16.079 km2
Konteoj: Konteo Anderson | Konteo Andrews | Konteo Angelina | Konteo Anransas | Konteo Archer | Konteo Armstrong | Konteo Atascosa | Konteo Austin | Konteo Bailey | Konteo Bandera | Konteo Bastrop | Konteo Baylor | Konteo Bee | Konteo Bell | Konteo Bexar | Konteo Blanco | Konteo Borden | Konteo Bosque | Konteo Bowie | Konteo Brazoria | Konteo Brazos | Konteo Brewster | Konteo Briscoe | Konteo Brooks | Konteo Brown | Konteo Burleson | Konteo Burnet | Konteo Caldwell | Konteo Calhoun | Konteo Callahan | Konteo Cameron | Konteo Camp | Konteo Carson | Konteo Cass | Konteo Castro | Konteo Chambers | Konteo Cherokee | Konteo Childress | Konteo Clay | Konteo Cochran | Konteo Coke | Konteo Coleman | Konteo Collin | Konteo Collingsworth | Konteo Colorado | Konteo Comal | Konteo Comanche | Konteo Concho | Konteo Cooke | Konteo Coryell | Konteo Cottle | Konteo Crane | Konteo Crockett | Konteo Crosby | Konteo Culberson | Konteo Dallam | Konteo Dallas | Konteo Dawson | Konteo Deaf Smith | Konteo Delta | Konteo Denton | Konteo DeWitt | Konteo Dickens | Konteo Dimmit | Konteo Donley | Konteo Duval | Konteo Eastland | Konteo Ector | Konteo Edwards | Konteo El Paso | Konteo Ellis | Konteo Erath | Konteo Falls | Konteo Fannin | Konteo Fayette | Konteo Fisher | Konteo Floyd | Konteo Foard | Konteo Fort Bend | Konteo Franklin | Konteo Freestone | Konteo Frio | Konteo Gaines | Konteo Galveston | Konteo Garza | Konteo Gillespie | Konteo Glasscock | Konteo Goliad | Konteo Gonzales | Konteo Gray | Konteo Grayson | Konteo Gregg | Konteo Grimes | Konteo Guadalupe | Konteo Hale | Konteo Hall | Konteo Hamilton | Konteo Hansford | Konteo Hardeman | Konteo Hardin | Konteo Harris | Konteo Harrison | Konteo Hartley | Konteo Haskell | Konteo Hays | Konteo Hemphill | Konteo Henderson | Konteo Hidalgo | Konteo Hill | Konteo Hockley | Konteo Hood | Konteo Hopkins | Konteo Houston | Konteo Howard | Konteo Hudspeth | Konteo Hunt | Konteo Hutchinson | Konteo Irion | Konteo Jack | Konteo Jackson | Konteo Jasper | Konteo Jeff Davis | Konteo Jefferson | Konteo Jim Hogg | Konteo Jim Wells | Konteo Johnson | Konteo Jones | Konteo Karnes | Konteo Kaufman | Konteo Kendall | Konteo Kenedy | Konteo Kent | Konteo Kerr | Konteo Kimble | Konteo King | Konteo Kinney | Konteo Kleberg | Konteo Knox | Konteo La Salle | Konteo Lamar | Konteo Lamb | Konteo Lampasas | Konteo Lavaca | Konteo Lee | Konteo Leon | Konteo Liberty | Konteo Limestone | Konteo Lipscomb | Konteo Live Oak | Konteo Llano | Konteo Loving | Konteo Lubbock | Konteo Lynn | Konteo Madison | Konteo Marion | Konteo Martin | Konteo Mason | Konteo Matagorda | Konteo Maverick | Konteo McCulloch | Konteo McLennan | Konteo McMullen | Konteo Medina | Konteo Menard | Konteo Midland | Konteo Milam | Konteo Mills | Konteo Mitchell | Konteo Montague | Konteo Montgomery | Konteo Moore | Konteo Morris | Konteo Motley | Konteo Nacogdoches | Konteo Navarro | Konteo Newton | Konteo Nolan | Konteo Nueces | Konteo Ochiltree | Konteo Oldham | Konteo Orange | Konteo Palo Pinto | Konteo Panola | Konteo Parker | Konteo Parmer | Konteo Pecos | Konteo Polk | Konteo Potter | Konteo Presidio | Konteo Rains | Konteo Randall | Konteo Reagan | Konteo Real | Konteo Red River | Konteo Reeves | Konteo Refugio | Konteo Roberts | Konteo Robertson | Konteo Rockwall | Konteo Runnels | Konteo Rusk | Konteo Sabine | Konteo San Augustine | Konteo San Jacinto | Konteo San Patricio | Konteo San Saba | Konteo Schleicher | Konteo Scurry | Konteo Shackelford | Konteo Shelby | Konteo Sherman | Konteo Smith | Konteo Somervell | Konteo Starr | Konteo Stephens | Konteo Sterling | Konteo Stonewall | Konteo Sutton | Konteo Swisher | Konteo Tarrant | Konteo Taylor | Konteo Terrell | Konteo Terry | Konteo Throckmorton | Konteo Titus | Konteo Tom Green | Konteo Travis | Konteo Trinity | Konteo Tyler | Konteo Upshur | Konteo Upton | Konteo Uvalde | Konteo Val Verde | Konteo Van Vandt | Konteo Victoria | Konteo Walker | Konteo Waller | Konteo Ward | Konteo Washington | Konteo Webb | Konteo Wharton | Konteo Wheeler | Konteo Wichita | Konteo Wilbarger | Konteo Willacy | Konteo Williamson | Konteo Wilson | Konteo Winkler | Konteo Wise | Konteo Wood | Konteo Yoakum | Konteo Young | Konteo Zapata | Konteo Zavala
Pedagogio
Universitatoj:
Universitato de Teksaso, Teksasa A&M kaj Rice-Universitato
Eksteraj ligoj
- [http://www.state.tx.us Oficiala retpaĝaro de la ŝtata registaro de Teksaso]
Kategorio:Usonaj ŝtatoj
ja:テキサス州
ko:텍사스 주
simple:Texas
th:มลรัฐเทกซัส
Usono
:Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono
La tria plej granda laŭ loĝantaro, Usono (aŭ Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko) estas la plej granda nacio laŭ mono kaj militistara forto, kaj do estas la plej potenca nacio nun surtera.
Usono lokiĝas en Nordameriko; la plej granda parto de Usono (la t.n. 48 ŝtatoj, krom Alasko kaj Havajo) limitiĝas norde de Kanado, oriente de la Atlantika Oceano, sude de la Golfo de Meksiko kaj Meksiko, kaj okcidente de la Pacifika Oceano. Alasko lokiĝas nord-okcidente de Kanado, kaj Havajo lokiĝas enmeze de la Pacifika Oceano.
Usono permesas al siaj civitanoj la posedon de armiloj (garantiite de ĝia konstitucio), estas tre kapitalisma, angleparolanta lando, kiu donis al la mondo televidon, komputilon, atombombon kaj Mickey Mouse. Kritikantoj asertas, ke ĝi kondukis la mondon al la rando de la abismo, batalante en la Malvarma Milito (1948-91) kontraŭ Sovetunio, en kiu ĝi venkis.
Havante la plej grandan amaskulturon de la mondo, ĝi profunde influas amaskulturon tra la mondo, de Holivudo al hiphopo, kaj, per tiuj ĉi, influas la morojn de aliaj landoj.
Faktoj
- Loko: 38 00 No, 97 00 Ok (centra Nordameriko)
- Ĉefurbo: Vaŝingtono
- Areo: 9.166.600 km²
- semotaŭga: 19%
- Loĝantaro: 275.562.673 (2000, takso), urbanoj 77% (2000)
- homoj en kv. km: 30,1 (2000)
- homoj en kv. km da semotaŭga tero: 158,2 (2000)
- kreskanta elcento: 0,91% (2000, takso)
- naskoj: po 14,2 el 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- mortoj: po 8,7 el 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- migrantoj: po +3,5 el 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- mortokvanto de beboj: po 6,82 mortoj el 1000 naskoj (2000, takso)
- infanoj je virino: po 2,06 infanoj naskitaj de virino
- meza vivo-longeco: 77,12 jaroj (74,24 viroj, 79,9 virinoj) (2000, takso)
- Esperanto: Historio en la lando
Usono estas la sola grava lando, kiu ne uzas la SI-sistemon.
La Esperanta vorto Usono venas el Usonia, iam proponita vorto por eviti la uzon de "Ameriko" por la lando kaj "Amerikanoj" por ĝiaj loĝantoj. La longforma nomo estas Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko, kaj oftega mallongigo estas USA.
La plej grandaj urboj
La datumoj estas de la jaro 2000. La nombroj montras milionojn da loĝantoj. Ne temas pri la loĝantoj ene de la juraj limoj de la urboj, sed pri ampleksaj regionoj kun multaj antaŭurbetoj kaj eĉ memstaraj urboj, kies centron formas la nomitaj urboj.
Usono konsistas el 50 ŝtatoj:
Etnoj
- 83,5% eŭropana (el
Germanio,
Irlando,
Britio,
Italio,
Meksiko,
Pollando,
Rumanio,
Rusio,
Kubo,
ktp),
- 12,4% afrikana
(el okcidenta Afriko, Jamajko, Haitio, ktp),
- 3,3% aziana (el
Ĉinio,
Filipinoj,
Sud-Koreio,
Vjetnamio,
Barato,
Japanio,
ktp),
- 0,8% amerikana
Je 1996, la plimulto da la 916 mil (laŭleĝaj) enmigrintoj venis el Meksiko (164 mil), Filipinoj (56), Barato (45), Vjetnamio (42), Ĉinio (42), Domingo (40), Kubo (26), Ukrainio (21), Rusio (20) kaj Jamajko (19).
En la jaro 2002:
- 52% protestantismo
- 24% katolikismo
- 10% nenia
- 10% alia
- 2% mormonismo
- 1% judismo
- 1% islamo
Denaskaj lingvoj en 1990. La nombroj montras milionojn da parolantoj.
Kun 500-100 mil parolantoj: la
portugala (430),
japana (428),
greka (388),
araba (355),
hindia kaj
urduo (331),
rusa (242),
jida (213),
taja (206),
persa (201),
haitia (189),
armena (150),
navaha (149),
hungara (148),
hebrea (144),
nederlanda (143),
kmera (127),
guĝarata (102). 2,04 milionoj
parolas lingvojn kun malpli ol 100 mil usonaj parolantoj.
legpova: 97% (97% viroj, 97% virinoj) (1979, takso)
[http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/amnord/usaacc.htm lingvaj situacio kaj leĝaro en usono (france)]
- registaro: demokratia federacia respubliko. La ĉefekzekutivo kaj la ŝtatestro de Usono estas la usona prezidanto.
- sendependeco: je la 4-a de julio 1776 de Britio
- organizoj: UNO (1945), NATO
- konstitucio: la 4-an marto 1789
- korupteco: 8,7 CPI (10 = honesta, 0,0 = tute korupta) (2000)
- ekonomio: 3169,0 Md (1998, takso)
- por kapo: 11,50 kd (1998, takso)
- kreskanta elcento: 4,1% (1999, takso)
- inflacio: 2,2% (1999)
- senokupeco: 4,2% (1999)
- valuto: 1 dolaro ($)
Historio
Vidu apartan artikolon: Historio de Usono
ekonomio
Agrikulturo de Usono
Esperanto en Usono
Vidu apartan artikolon: Usono:Esperanto-movado
Stella Toogood Cope (1914-2004), D kaj FD (kvakerismo) en Berkeley/Kalifornio, mortis la 1-an de aŭgusto pro kancero.
Kategorio:Nordameriko
!
ja:アメリカ合衆国
ko:미국
ms:Amerika Syarikat
simple:United States
th:สหรัฐอเมริกา
zh-min-nan:Bí-kok
3-a de martoHistorio > Tagoj > la 3-a de marto
----
La 3-a de marto estas la 62-a tago de la jaro (la 63-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 303 tagoj restas.
Je la 3-a de marto okazis, interalie:
Eventoj
- 1845 : Florido fariĝis la 27-a ŝtato de Usono
Naskiĝoj
- 1709 : Andreas Sigismund MARGGRAF
- 1845 : Jan Micislaw BAUDOUIN DE COURTENAY
- 1847 : Alexander Graham BELL, Skotlando
- 1928 : Gudrun PAUSEWANG
Mortoj
- 1975 : Therese GIEHSE
- 1987 : Hana VÍTOVÁ
- 1996 : Marguerite DURAS
- 2003 : Horst BUCHHOLZ
- 2003 : Gilbert LEDON
- 2003 : Symilde SCHENK LEDON
Specialaj tagoj kaj festoj
- Nacia festo en Bulgario: tago de liberiĝo el-sub la osmana regado.
La 3-a de marto estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Lundo en jaroj: 1586 1597 1603 1608 1614 1625 1631 1636 1642 1653 1659 1664 1670 1681 1687 1692 1698 1704 1710 1721 1727 1732 1738 1749 1755 1760 1766 1777 1783 1788 1794 1800 1806 1817 1823 1828 1834 1845 1851 1856 1862 1873 1879 1884 1890 1902 1913 1919 1924 1930 1941 1947 1952 1958 1969 1975 1980 1986 1997 2003 2008 2014 2025 2031 2036 2042 2053 2059 2064 2070 2081 2087 2092 2098;
- Mardo en jaroj: 1587 1592 1598 1609 1615 1620 1626 1637 1643 1648 1654 1665 1671 1676 1682 1693 1699 1705 1711 1716 1722 1733 1739 1744 1750 1761 1767 1772 1778 1789 1795 1801 1807 1812 1818 1829 1835 1840 1846 1857 1863 1868 1874 1885 1891 1896 1903 1908 1914 1925 1931 1936 1942 1953 1959 1964 1970 1981 1987 1992 1998 2009 2015 2020 2026 2037 2043 2048 2054 2065 2071 2076 2082 2093 2099;
- Merkredo en jaroj: 1582 1593 1599 1604 1610 1621 1627 1632 1638 1649 1655 1660 1666 1677 1683 1688 1694 1700 1706 1717 1723 1728 1734 1745 1751 1756 1762 1773 1779 1784 1790 1802 1813 1819 1824 1830 1841 1847 1852 1858 1869 1875 1880 1886 1897 1909 1915 1920 1926 1937 1943 1948 1954 1965 1971 1976 1982 1993 1999 2004 2010 2021 2027 2032 2038 2049 2055 2060 2066 2077 2083 2088 2094;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1583 1588 1594 1605 1611 1616 1622 1633 1639 1644 1650 1661 1667 1672 1678 1689 1695 1701 1707 1712 1718 1729 1735 1740 1746 1757 1763 1768 1774 1785 1791 1796 1803 1808 1814 1825 1831 1836 1842 1853 1859 1864 1870 1881 1887 1892 1898 1904 1910 1921 1927 1932 1938 1949 1955 1960 1966 1977 1983 1988 1994 2005 2011 2016 2022 2033 2039 2044 2050 2061 2067 2072 2078 2089 2095;
- Vendredo en jaroj: 1589 1595 1600 1606 1617 1623 1628 1634 1645 1651 1656 1662 1673 1679 1684 1690 1702 1713 1719 1724 1730 1741 1747 1752 1758 1769 1775 1780 1786 1797 1809 1815 1820 1826 1837 1843 1848 1854 1865 1871 1876 1882 1893 1899 1905 1911 1916 1922 1933 1939 1944 1950 1961 1967 1972 1978 1989 1995 2000 2006 2017 2023 2028 2034 2045 2051 2056 2062 2073 2079 2084 2090;
- Sabato en jaroj: 1584 1590 1601 1607 1612 1618 1629 1635 1640 1646 1657 1663 1668 1674 1685 1691 1696 1703 1708 1714 1725 1731 1736 1742 1753 1759 1764 1770 1781 1787 1792 1798 1804 1810 1821 1827 1832 1838 1849 1855 1860 1866 1877 1883 1888 1894 1900 1906 1917 1923 1928 1934 1945 1951 1956 1962 1973 1979 1984 1990 2001 2007 2012 2018 2029 2035 2040 2046 2057 2063 2068 2074 2085 2091 2096;
- Dimanĉo en jaroj: 1585 1591 1596 1602 1613 1619 1624 1630 1641 1647 1652 1658 1669 1675 1680 1686 1697 1709 1715 1720 1726 1737 1743 1748 1754 1765 1771 1776 1782 1793 1799 1805 1811 1816 1822 1833 1839 1844 1850 1861 1867 1872 1878 1889 1895 1901 1907 1912 1918 1929 1935 1940 1946 1957 1963 1968 1974 1985 1991 1996 2002 2013 2019 2024 2030 2041 2047 2052 2058 2069 2075 2080 2086 2097.
Vidu ankaŭ jenon:
- 2-a de marto | 4-a de marto
- 3-a de februaro | 3-a de aprilo
- Januaro | Februaro | Marto | Aprilo | Majo | | | |
