:: wikimiki.org ::
| 1874 |
1874Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1874
----
Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1874 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- Usono : Suda Dakoto : Oro malkovriĝis kaj komenciĝis influo de homoj al la ŝtato.
- Charles STEWART eldonis ciferolingvon „International Correspondence by means of Numbers“,
Naskiĝoj
- Antonie JANALIKOVÁ
- Karel PELANT
- Josef ŠUSTA
- Jozsef HALÁSZ
- 4-a de januaro : Josef SUK
- 25-a de januaro : Francio : William Somerset MAUGHAM
- 9-a de februaro : Amy LOWELL
- 8-a de marto : George Markham HAYTON
- 15-a de marto : OISHI Wasaburo
- 19-a de aprilo : Emile HOUBART
- 28-a de aprilo : Karl KRAUS
- 27-a de majo : Hjalmar Johannes RUNEBERG
- 23-a de julio: George Douglas BUCHANAN
- 10-a de aŭgusto : Herbert C. HOOVER
- 3-a de septembro : KROITA Kacumi
- 30-a de novembro : Winston CHURCHILL
Mortoj
- 14-a de januaro : Philipp REIS
- 8-a de marto : Millard FILLMORE
- 1-a de majo : Vilém BLODEK
----
1869 | 1870 | 1871 | 1872 | 1873 | 1874 | 1875 | 1876 | 1877 | 1878 | 1879
18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento
ko:1874년
simple:1874
HistorioLa historio ampleksas ĉiujn pasintajn okazaĵojn kaj la evoluojn de homoj, popoloj, komunumoj, socioj, civilizoj, landoj, ŝtatoj,regantoj kaj regatoj. La historion studas historiologio (=scienco pri historio/historiscienco). Laŭ pri strikta difino oni nomas historion nur tion, kio estas pruvebla per dokumentoj. Tiusence, la historia tempo komenciĝis nur, kiam aperis skribitaj informoj. Tamen eblas esplori ankaŭ la antaŭan (senskriban) tempon; ĝin oni nomas antaŭhistorio aŭ prahistorio.
(NB! Por historioj de lingvo, teatro ktp., vd. je la koncernataj artikoloj.)
----
:Historio de Scienco kaj Teknologio
Historiistoj (kaj historiaj pensintoj)
:Diodoro Sicila - Norbert ELIAS - Gibbon - Hamilton - Hekateo el Mileso - Herodoto - Josephus - ibn-Khaldun - Keynes - Lev GUMILEV - Makiavelo - Markso - Montesquieu - Plutarko - Rousseau - Adam SMITH - Suetonio - Tacito - Toqueville - Toynbee - Gloraj virinoj
Historiistaj sciencoj kaj teĥnikoj
: datadmetodoj - arĥivoj
Antikvaj Gentoj kaj Ŝtatoj
:Akadanoj - Akado - Amoreoj - Arameoj - Asirianoj - Asirio - Aztekoj - Babilonio- Elamo - Etruskoj - Frankoj - Gaŭloj - Galatoj - Gepidoj - Geto-dakoj - Ĝermanoj - Habiroj -Hunoj - Iberia - Induso-civilizo - Judoj - Kasitoj - Karirioj-Kuŝanoj kvadoj- Maŭroj - Ostrogotoj - Panonio - Parthoj - Peĉenegoj - Piktoj - Seleŭkio - Sumeranoj - Sumero - Urartu - Vandaloj - Visigotoj -
:Feŭdismo - Historio de Pratempo - Historio de Antikveco - Historio de Mezepoko - Kavaliro
vidu ankaŭ:
- Listo de papoj
- Listoj de Imperiestroj
- Francaj reĝoj
- Reĝoj de Hispanio
- (por caroj de Rusio aŭ aliaj imperiestroj, vidu ene de Listoj de Imperiestroj)
- Historio de Afriko
- Historio de Ameriko
- Historio de Aŭstralio
- Historio de Azio
- Historio de Eŭropo
:Gregoria Kalendaro - Luna Kalendaro - Hebrea Kalendaro - Hinda Kalendaro - Islama Kalendaro - Persa Kalendaro - Julia Kalendaro - Franca Respublika Kalendaro - Bahaa Kalendaro
Imperioj
Imperiestro (inkluzive ĉiuj la listoj)
:Araba Imperio - Bizanca Imperio - Brita Imperio - Ĉina Imperio - Kolĥeti - Grandmoravia regno - Meŝika imperio - Otomana imperio - Romio - Rusa Imperio - Sovetunio - Tria Regno - Usona Imperio
Mapoj
:[http://www.roman-emperors.org/Index.htm Eŭropo kaj Mediteraneo politike, en la jaroj 1-1500]
Vidu ankaŭ: Geografio
Diaoyu-Insularo De Ĉinio
vidu la Listo de militoj
Nuntempaj Etnoj: Vidu ĉe Etnoj
Nuntempaj Ŝtatoj: Vidu ĉe Nacioj
Okazintaĵoj
:Hipia revolto - Franca Revolucio - R.M.S. Titanic - 11-a de septembro 2001 - Koloniigado - Krucmilito - Sorĉopersekuto
:Anatolio - Antiloj - Mezopotamio - Palestino - ktp
Rolantoj
:Antonio - Breĵnevo - Osama Bin-Laden - Napoléon BONAPARTE - Marko Bruto - Aŭgusto Cezaro - Julio Cezaro - Charles DE GAULLE - Vo Nguyen GIAP - Gorbaĉevo - Herodo la Granda - Hipioj - Jelcino - Katono - Robert F. Kennedy - Lenino - Nasser - Pompejo - Sargono - Stalino - Vercingetorix - Usonaj Prezidentoj - Meksikaj prezidantoj
Komparu kun:
ja:19世紀
ko:19세기
simple:19th century
th:คริสต์ศตวรรษที่ 19
zh-min-nan:19 sè-kí
Usono
:Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono
La tria plej granda laŭ loĝantaro, Usono (aŭ Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko) estas la plej granda nacio laŭ mono kaj militistara forto, kaj do estas la plej potenca nacio nun surtera.
Usono lokiĝas en Nordameriko; la plej granda parto de Usono (la t.n. 48 ŝtatoj, krom Alasko kaj Havajo) limitiĝas norde de Kanado, oriente de la Atlantika Oceano, sude de la Golfo de Meksiko kaj Meksiko, kaj okcidente de la Pacifika Oceano. Alasko lokiĝas nord-okcidente de Kanado, kaj Havajo lokiĝas enmeze de la Pacifika Oceano.
Usono permesas al siaj civitanoj la posedon de armiloj (garantiite de ĝia konstitucio), estas tre kapitalisma, angleparolanta lando, kiu donis al la mondo televidon, komputilon, atombombon kaj Mickey Mouse. Kritikantoj asertas, ke ĝi kondukis la mondon al la rando de la abismo, batalante en la Malvarma Milito (1948-91) kontraŭ Sovetunio, en kiu ĝi venkis.
Havante la plej grandan amaskulturon de la mondo, ĝi profunde influas amaskulturon tra la mondo, de Holivudo al hiphopo, kaj, per tiuj ĉi, influas la morojn de aliaj landoj.
Faktoj
- Loko: 38 00 No, 97 00 Ok (centra Nordameriko)
- Ĉefurbo: Vaŝingtono
- Areo: 9.166.600 km²
- semotaŭga: 19%
- Loĝantaro: 275.562.673 (2000, takso), urbanoj 77% (2000)
- homoj en kv. km: 30,1 (2000)
- homoj en kv. km da semotaŭga tero: 158,2 (2000)
- kreskanta elcento: 0,91% (2000, takso)
- naskoj: po 14,2 el 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- mortoj: po 8,7 el 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- migrantoj: po +3,5 el 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- mortokvanto de beboj: po 6,82 mortoj el 1000 naskoj (2000, takso)
- infanoj je virino: po 2,06 infanoj naskitaj de virino
- meza vivo-longeco: 77,12 jaroj (74,24 viroj, 79,9 virinoj) (2000, takso)
- Esperanto: Historio en la lando
Usono estas la sola grava lando, kiu ne uzas la SI-sistemon.
La Esperanta vorto Usono venas el Usonia, iam proponita vorto por eviti la uzon de "Ameriko" por la lando kaj "Amerikanoj" por ĝiaj loĝantoj. La longforma nomo estas Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko, kaj oftega mallongigo estas USA.
La plej grandaj urboj
La datumoj estas de la jaro 2000. La nombroj montras milionojn da loĝantoj. Ne temas pri la loĝantoj ene de la juraj limoj de la urboj, sed pri ampleksaj regionoj kun multaj antaŭurbetoj kaj eĉ memstaraj urboj, kies centron formas la nomitaj urboj.
Usono konsistas el 50 ŝtatoj:
Etnoj
- 83,5% eŭropana (el
Germanio,
Irlando,
Britio,
Italio,
Meksiko,
Pollando,
Rumanio,
Rusio,
Kubo,
ktp),
- 12,4% afrikana
(el okcidenta Afriko, Jamajko, Haitio, ktp),
- 3,3% aziana (el
Ĉinio,
Filipinoj,
Sud-Koreio,
Vjetnamio,
Barato,
Japanio,
ktp),
- 0,8% amerikana
Je 1996, la plimulto da la 916 mil (laŭleĝaj) enmigrintoj venis el Meksiko (164 mil), Filipinoj (56), Barato (45), Vjetnamio (42), Ĉinio (42), Domingo (40), Kubo (26), Ukrainio (21), Rusio (20) kaj Jamajko (19).
En la jaro 2002:
- 52% protestantismo
- 24% katolikismo
- 10% nenia
- 10% alia
- 2% mormonismo
- 1% judismo
- 1% islamo
Denaskaj lingvoj en 1990. La nombroj montras milionojn da parolantoj.
Kun 500-100 mil parolantoj: la
portugala (430),
japana (428),
greka (388),
araba (355),
hindia kaj
urduo (331),
rusa (242),
jida (213),
taja (206),
persa (201),
haitia (189),
armena (150),
navaha (149),
hungara (148),
hebrea (144),
nederlanda (143),
kmera (127),
guĝarata (102). 2,04 milionoj
parolas lingvojn kun malpli ol 100 mil usonaj parolantoj.
legpova: 97% (97% viroj, 97% virinoj) (1979, takso)
[http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/amnord/usaacc.htm lingvaj situacio kaj leĝaro en usono (france)]
- registaro: demokratia federacia respubliko. La ĉefekzekutivo kaj la ŝtatestro de Usono estas la usona prezidanto.
- sendependeco: je la 4-a de julio 1776 de Britio
- organizoj: UNO (1945), NATO
- konstitucio: la 4-an marto 1789
- korupteco: 8,7 CPI (10 = honesta, 0,0 = tute korupta) (2000)
- ekonomio: 3169,0 Md (1998, takso)
- por kapo: 11,50 kd (1998, takso)
- kreskanta elcento: 4,1% (1999, takso)
- inflacio: 2,2% (1999)
- senokupeco: 4,2% (1999)
- valuto: 1 dolaro ($)
Historio
Vidu apartan artikolon: Historio de Usono
ekonomio
Agrikulturo de Usono
Esperanto en Usono
Vidu apartan artikolon: Usono:Esperanto-movado
Stella Toogood Cope (1914-2004), D kaj FD (kvakerismo) en Berkeley/Kalifornio, mortis la 1-an de aŭgusto pro kancero.
Kategorio:Nordameriko
!
ja:アメリカ合衆国
ko:미국
ms:Amerika Syarikat
simple:United States
th:สหรัฐอเมริกา
zh-min-nan:Bí-kok
Suda DakotoGeografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Suda Dakoto
----
Dosiero:us-sd.gif
Suda Dakoto (angle, South Dakota) fariĝis la 40-a ŝtato de Usono je la 2-a de novembro 1889.
La tereno apenaŭ interesis ĝis oro malkovriĝis en 1874. Post la furoro pri oro multaj homoj restis por bredi brutojn.
Post la abrogacio de kelkaj traktoj de la 19-a jarcento, la Usona Indiana Movado eniris kaj akiris regon super la kortumejo en Wounded Knee dum 10 semajnoj en 1973.
Loĝantaro: 754,844 (en 2000)
Ĉefurbo: Pierre
TTT-ejo de Suda Dakoto en la angla: http://www.state.sd.us
Kategorio:Usono Kategorio:Usonaj ŝtatoj
ja:サウスダコタ州
ko:사우스다코타 주
Charles STEWARTKategorio:Esperanto Kategorio:Esperanto-kulturo
Kategorio:Esperanto-movado Kategorio:Enciklopedio de Esperanto
Kategorio:Enciklopedio de Esperanto S
EdE-S
Charles STEWART (stju'rt), anglo. Naskiĝis en 1844 en Londono, mortis en la 5-a de novembro 1911 en Londono. En 1874 eldonis ciferolingvon „International Correspondence by means of Numbers“, cititan en Fundamenta Krestomatio, p. 262. Esperantistiĝis en 1906. Verkis aŭ tradukis: „Boks kaj Koks“; „La Antaŭdiro“; „La Nevo kiel Onklo“; „Bombasto Furioza“.
Antonie JANALIKOVÁEdE-J
Antonie JANALIKOVÁ, ĉeĥino, instruistino. Naskiĝis en 1874 en Holeŝovo, mortis 1924. Propagandis pacifismon, Esperantismon, liberan penson, ktp. Dum la unua mondmilito arestita pro suspekto de nepatriota sinteno. Multe vojaĝis uzante Esperanton. Post ŝia morto por honorigi sian rememoron, oni eldonis broŝuron, kies kelkaj partoj propagandas Esperanton efikplene.
Karel PELANTĈeĥaj esperantistoj
Karel PELANT (1874-1925) estis ĉeĥa ĵurnalisto, pionira esperantisto, fondinto de la unua asocio en Brno (1901), poste de la dua en Prago (1902),aŭtoro de "Idea řeči mezinárodní" (Ideo de la lingvo internacia). Li estis populara inter liberpensuloj, skribis pri li ĉeĥaj verkistoj Jaroslav HAŠEK kaj Josef Svatopluk MACHAR.
Jozsef HALÁSZEdE-H
HALÁSZ József (halás), hungaro, ŝparkasa dir. Naskiĝis en 1874 en Gamás (Somogy), mortis 1928 en Marosvásárhely (nun Targumureŝo en Rumanio). Socialisto, pacifisto, nobla gvidanto de socialaj kaj kulturaj societoj dum tri jardekoj en M. Esperantisto de 1915, fervora organizanto, subtenanto (ankaŭ materiale) de la Esperanto-movado en R. Kunlaboris kun A. Cseh kaj instigis lin pri pIi vasta agado. Iniciatis kelkajn Esperantaj kongresojn en Rumanio.
Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Josef SUKMuziko > Ĉeĥio > Josef SUK
----
1. Josef SUK (naskiĝis la 4-an de januaro, 1874, mortis la 29-an de majo, 1935) estis ĉeĥa komponisto kaj violonisto, lernanto kaj bofilo de Antonin DVORAK, avo de violonisto Josef Suk.
En 1892 li fondis en Prago kun tri kunlernantoj Boheman Kvarteton, kie li aktivis ĝis 1933. Liaj plej famaj verkoj estas muziko al la fabela dramo de Julius ZEYER Raduzo kaj Mahulena, ofte ludata estas lia violona koncerto Printempo. Pliaj verkoj: Asrael, Fabelo de la somero, Maturiĝado, Epilogo, Vilaĝa serenado, Suito, Humoroj, Pri amikeco k.a.
-----
2.Josef SUK (naskiĝis 1929) estas ĉeĥa violonisto, nepo de la komponisto Josef Suk.
ja:ヨセフ・スク
Francio:Ĉi tiu artikolo temas pri la eŭropa nacio, Francio. Por la kemia elemento de la sama nomo, vidu Francio (elemento).
Geografio > Eŭropo > Francio
----
Eŭropo
Francio : france France [frãs];
Franca nomo de la loĝantoj: français [frãsè']
(o) Franca Respubliko (République Française [repüblik' frãsèz'])
Ŝtato en okcidenta Eŭropo.
Geografio
Loko: okcidenta Eŭropo
Areo: 545.630 km²
Semotaŭga: 33%
Regionoj kaj departementoj
vidu Francaj regionoj kaj Francaj Departementoj
Ĉefaj urboj
- Ĉefurbo: Parizo
- La plej grandaj urboj: milionoj:
vidu ankaŭ: Listo de urboj de Francio
Kelkaj ciferoj sur la loĝantaro
Loĝantaro: 61.387.038 (2003, takso),
% urbana: 76% (2000)
Homoj po km²: 112,5 (2003)
Homoj po km² da semotaŭga tero: 329,5 (2000)
Kreskanta procento: 0,38% (2000, takso)
Naskoj: po 12,27 por 1000 homoj en jaro (2000, takso)
Mortoj: po 9,14 por 1000 homoj en jaro (2000, takso)
Migrantoj: po 0,66 por 1000 homoj en jaro (2000, takso)
Mortokvanto de beboj:po 4,51 mortoj por 1000 naskoj (2000, takso)
Infanoj por virino:po 1,75 infanoj naskita por virino (2000, takso)
Meza vivo longeco: 78,76 jaroj (74,85 viroj, 82,89
virinoj) (2000, takso)
Etnoj: plejparte franca (keltolatina), germana, slava, araba,
hindoĉina, eŭska, cataluno
Religio: Inter la kredantoj :
- 90% katolikismo (almenaŭ en nomo),
- 2% protestantismo,
- 1% judismo,
- 1% islamo,
- 6% aliaj
- Ateismo : 33%
Lingvo: 100% la franca.
Lingvoj kun pli ol 500 mil parolantoj:
okcitana, germana, araba, itala, portugala, berbera, bretona. cataluna
Pri regionaj lingvoj vidu ankaŭ: Alzaco, Bretonio, Eŭskio, Flandrio, Korsiko, Okcitanio
Alfabeta: 99% (99% viroj, 96% virinoj) (1980 takso)
Historio
vidu: Historio de Francio
Registaro: demokratia parlamenta reĝimo -- duĉambra parlamento (Nacia Asembleo kaj Senato) kaj "dukapa" ekzekutivo (Prezidento de la Respubliko kaj Ĉefministro). Multe de la
ĉefuloj venas de ENA (Nacia Lernejo pri Administrado) -- la énarques (enarkoj).
Sendependiĝo: 486 -- unuigita de Reĝo Kloviso, dek jarojn post la disfalo de Romio.
Organizoj: UNO (1945), NATO (1949), EU (1950).
Konstitucio: adoptita de la franca popolo per referendumo la 28-an de septembro 1958, promulgita la 4-an de oktobro 1958 -- ĝi estigis la nuna Franca Respubliko Kvina.
Nacia Himno: La Marseljezo
Korupteco: 6,7 CPI (10 = honesta, 0,0 = tute korupta) (2000)
vidu ankaŭ: Reĝoj, Konsiliprezidento, Ĉefministro, Prezidento de la Respubliko
Ekonomio: 334 Gd (1998, takso)
Por kapo: 5,63 kd (1998, takso)
Kreskanta procento: 2,7% (1999, takso)
Inflacio: 0,5% (1999)
Senokupa: 11% (1999, takso)
Registara buĝeto: 131,8 Gd (1999, takso)
Valuto: la eŭro EUR (= 100 cendoj)
Esperanto en Francio
vidu Esperanto-movado
Ligoj
Kategorio:Francio
Ekstera ligo
[http://www.heraldique-europeenne.org/Regions/France/Provinces_France_0.htm Blazonoj de ĉiuj francaj regionoj]
als:Frankreich
fiu-vro:Prantsusmaa
ja:フランス
ko:프랑스
ms:Perancis
simple:France
th:ประเทศฝรั่งเศส
zh-min-nan:Hoat-kok
9-a de februaroHistorio > Tagoj > la 9-a de februaro
----
La 9-a de februaro estas la 40-a tago de la jaro laŭ la gregoria kalendaro. 325 tagoj restas (326 en superjaroj).
Je la 9-a de februaro okazis, interalie:
Eventoj
-
Naskiĝoj
- 1700 : Daniel BERNOULLI
- 1773 : William H. HARRISON
- 1867 : NATSUME Sôseki
- 1874 : Amy LOWELL
- 1905 : Henrik SEPPIK
- 1925 : Burkhard HEIM
- 1944 : Alice WALKER
- 1974 : ZHANG Ziyi
Mortoj
- 1979 : Dennis GABOR, Britio
- 2004 : Claude RYAN, Kanado, politikisto kaj ĵurnalisto
Specialaj tagoj kaj festoj
-
La 9-a de februaro estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Lundo en jaroj: 1587 1598 1604 1609 1615 1626 1632 1637 1643 1654 1660 1665 1671 1682 1688 1693 1699 1705 1711 1722 1728 1733 1739 1750 1756 1761 1767 1778 1784 1789 1795 1801 1807 1818 1824 1829 1835 1846 1852 1857 1863 1874 1880 1885 1891 1903 1914 1920 1925 1931 1942 1948 1953 1959 1970 1976 1981 1987 1998 2004 2009 2015 2026 2032 2037 2043 2054 2060 2065 2071 2082 2088 2093 2099;
- Mardo en jaroj: 1582 1588 1593 1599 1610 1616 1621 1627 1638 1644 1649 1655 1666 1672 1677 1683 1694 1700 1706 1712 1717 1723 1734 1740 1745 1751 1762 1768 1773 1779 1790 1796 1802 1808 1813 1819 1830 1836 1841 1847 1858 1864 1869 1875 1886 1892 1897 1904 1909 1915 1926 1932 1937 1943 1954 1960 1965 1971 1982 1988 1993 1999 2010 2016 2021 2027 2038 2044 2049 2055 2066 2072 2077 2083 2094;
- Merkredo en jaroj: 1583 1594 1600 1605 1611 1622 1628 1633 1639 1650 1656 1661 1667 1678 1684 1689 1695 1701 1707 1718 1724 1729 1735 1746 1752 1757 1763 1774 1780 1785 1791 1803 1814 1820 1825 1831 1842 1848 1853 1859 1870 1876 1881 1887 1898 1910 1916 1921 1927 1938 1944 1949 1955 1966 1972 1977 1983 1994 2000 2005 2011 2022 2028 2033 2039 2050 2056 2061 2067 2078 2084 2089 2095;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1584 1589 1595 1606 1612 1617 1623 1634 1640 1645 1651 1662 1668 1673 1679 1690 1696 1702 1708 1713 1719 1730 1736 1741 1747 1758 1764 1769 1775 1786 1792 1797 1804 1809 1815 1826 1832 1837 1843 1854 1860 1865 1871 1882 1888 1893 1899 1905 1911 1922 1928 1933 1939 1950 1956 1961 1967 1978 1984 1989 1995 2006 2012 2017 2023 2034 2040 2045 2051 2062 2068 2073 2079 2090 2096;
- Vendredo en jaroj: 1590 1596 1601 1607 1618 1624 1629 1635 1646 1652 1657 1663 1674 1680 1685 1691 1703 1714 1720 1725 1731 1742 1748 1753 1759 1770 1776 1781 1787 1798 1810 1816 1821 1827 1838 1844 1849 1855 1866 1872 1877 1883 1894 1900 1906 1912 1917 1923 1934 1940 1945 1951 1962 1968 1973 1979 1990 1996 2001 2007 2018 2024 2029 2035 2046 2052 2057 2063 2074 2080 2085 2091;
- Sabato en jaroj: 1585 1591 1602 1608 1613 1619 1630 1636 1641 1647 1658 1664 1669 1675 1686 1692 1697 1704 1709 1715 1726 1732 1737 1743 1754 1760 1765 1771 1782 1788 1793 1799 1805 1811 1822 1828 1833 1839 1850 1856 1861 1867 1878 1884 1889 1895 1901 1907 1918 1924 1929 1935 1946 1952 1957 1963 1974 1980 1985 1991 2002 2008 2013 2019 2030 2036 2041 2047 2058 2064 2069 2075 2086 2092 2097;
- Dimanĉo en jaroj: 1586 1592 1597 1603 1614 1620 1625 1631 1642 1648 1653 1659 1670 1676 1681 1687 1698 1710 1716 1721 1727 1738 1744 1749 1755 1766 1772 1777 1783 1794 1800 1806 1812 1817 1823 1834 1840 1845 1851 1862 1868 1873 1879 1890 1896 1902 1908 1913 1919 1930 1936 1941 1947 1958 1964 1969 1975 1986 1992 1997 2003 2014 2020 2025 2031 2042 2048 2053 2059 2070 2076 2081 2087 2098.
Vidu ankaŭ jenon:
- Historio - Tagoj
ja:2月9日
ko:2월 9일
simple:February 9
th:9 กุมภาพันธ์
Amy LOWELLAmy LOWELL (naskiĝis la 9-an de februaro, 1874, mortis la 12-an de majo, 1925) estis usona literatursciencistino, eldonistino kaj poetino. En la jaro 1926, postmorte, ŝi gajnis la Premion Pulitzer en la kategorio liriko.
Amy Lowell naskiĝis en Brookline, Masaĉuseco, kiel filino de klera, influhava familio. Unu frato, Percival LOWELL, famiĝis kiel astronomo, alia frato, Abbott Lawrence LOWELL, servis kiel prezidento de la renoma Harvard University.
Ŝi mem ne studis, sed ege fervore legis librojn, vojaĝis multe kaj ekde 1902 komencis verki poemojn. En la jaro 1910 ŝi publikigis sian unuan verkon en la revuo Atlantic Monthly kaj en 1912 aperis ŝia poemaro A Dome of Many-Coloured Glass. Samjare ŝi ekkonis la aktorinon Ada Dwyer RUSSELL, kiu iĝis ŝia viv-partnerino.
La paro vojaĝis tra Eŭropo kaj amikiĝis kun Ezra POUND, kiu reprezentis la skolon de la imagismo kaj grave influis la verkadon de Amy Lowell.
Dum la sekvaj jaroj ŝi eldonis tri antologiojn: Some Imagist Poets (1915, 1916, 1917), krome ŝi publikigis aron da propraj verkoj, el kiuj aparte menciindas Sword Blades and Poppy Seed (1914), Men, Women and Ghosts (1916), Can Grande's Castle (1918), Pictures of the Floating World (1919) kaj What's O'Clock? (1925), kiu gajnis la Premion Pulitzer. Krom lirikon ŝi verkis eseojn kaj biografion pri John KEATS. Ĉefe inter la feminismaj literatur-ŝatantoj ŝia verkaro ĝis nun trovas grandan atenton, ne laste ankaŭ pro la poemoj, kiujn ŝi verkis por siaj samseksema vivpartnerino.
Amy Lowell cetere imponis per sia memfida konduto, sia staturo kaj virecaj vestaĵoj. Maljuniĝante ŝi fumadis cigarojn kaj pro glanda malsano ŝi daŭre luktis kontraŭ sia dikeco. Ezra Pound iam nomis ŝin hippopoetess, kio estis miksaĵo el hippopotamus (= hipopotamo) kaj poetess (= poetino). Ŝi mortis 51 jarojn aĝa en sia naskiĝurbo.
LOWELL Amy
George Markham HAYTONEdE-H
George Markham HAYTON (hejtn), anglo, eksinĝeniero. Nask. en la 8-a de majo 1874 en Niton, Wight. Esperantistiĝis en 1928. Kontrola ekzamenisto de BEA. Prez. de Sudmezlanda Federacio, 1928. Sekr. de Sudorienta Federacio 1929-32. Kelkaj trad. en Esperantaj gazetoj.
OISHI WasaburoKategorio:Esperanto Kategorio:Esperanto-kulturo
Kategorio:Esperanto-movado Kategorio:Enciklopedio de Esperanto
Kategorio:Enciklopedio de Esperanto O
EdE-O
OISHI (ooiŝi) Wasaburo, japano, meteorologo, direktoro de Aerologia Observatorio de Tateno. Ĉefdirektoro de JEI. Naskiĝis en la 15-a de marto 1874 en Tosu, Sagaken. Esperantisto de 1910. Komitatano de ISAE. Eldonis dikan, grandformatan (30x22 cm.) nur Esperante Raporton de la Aerologia Observatorio de Tateno, No. 1 1926 -- No 6. (1931), entute 1246 paĝojn. Kuraĝa Esperanto-pioniro sur scienca kampo.
19-a de aprilo
Historio > Tagoj > la 19-a de aprilo
----
La 19-a de aprilo estas la 109-a tago de la jaro(la 110-a en superjaroj) laŭ la gregoria kalendaro. 256 tagoj restas.
Je la 19-a de aprilo okazis, interalie:
Eventoj
- 1539 : Traktato de Frankfurt subskribita
- 1587 : Kavaliro Francis DRAKE sinkis la hispanan ŝiparon ĉe Cadiz
- 1960 : Revolution für Demokratie in Koreio
- 1961 : Invado de Kubo fiaskis (angle: Bay of Pigs)
- 1995 : Timothy MCVEIGH murdis 168 personojn en terorista atako en Oklahoma
- 1999 : Germana parlamento revenis al Berlino
- 2005 : Joseph RATZINGER fariĝas Papo Benedikto XVI.
Naskiĝoj
- 1862 : Inácio BITTENCOURT, kuraca mediumo
- 1874 : Emile HOUBART.
- 1935 : Dudley MOORE, aktoro, muzikisto komediisto
- 1949 : Paloma PICASSO.
Mortoj
- 1824 : Lordo BYRON, poeto
- 1843 : Ernst Elias NIEBERGALL
- 1881 : Benjamin DISRAELI, brita politikisto
- 1882 : Charles DARWIN
- 1906 : Pierre CURIE
- 1919 : Emiliano ZAPATA, meksika revoluciulo
- 1967 : Konrad ADENAUER
- 1980 : Alfred HITCHCOCK
- 1989 : Daphne DU MAURIER
Specialj tagoj kaj festoj
- Venezuelo : Tago de la Deklaracio de Sendependeco
- Siera-Leono : Tago de la Respubliko
La 19-a de aprilo estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Lundo en jaroj: 1582 1593 1599 1604 1610 1621 1627 1632 1638 1649 1655 1660 1666 1677 1683 1688 1694 1700 1706 1717 1723 1728 1734 1745 1751 1756 1762 1773 1779 1784 1790 1802 1813 1819 1824 1830 1841 1847 1852 1858 1869 1875 1880 1886 1897 1909 1915 1920 1926 1937 1943 1948 1954 1965 1971 1976 1982 1993 1999 2004 2010 2021 2027 2032 2038 2049 2055 2060 2066 2077 2083 2088 2094;
- Mardo en jaroj: 1583 1588 1594 1605 1611 1616 1622 1633 1639 1644 1650 1661 1667 1672 1678 1689 1695 1701 1707 1712 1718 1729 1735 1740 1746 1757 1763 1768 1774 1785 1791 1796 1803 1808 1814 1825 1831 1836 1842 1853 1859 1864 1870 1881 1887 1892 1898 1904 1910 1921 1927 1932 1938 1949 1955 1960 1966 1977 1983 1988 1994 2005 2011 2016 2022 2033 2039 2044 2050 2061 2067 2072 2078 2089 2095;
- Merkredo en jaroj: 1589 1595 1600 1606 1617 1623 1628 1634 1645 1651 1656 1662 1673 1679 1684 1690 1702 1713 1719 1724 1730 1741 1747 1752 1758 1769 1775 1780 1786 1797 1809 1815 1820 1826 1837 1843 1848 1854 1865 1871 1876 1882 1893 1899 1905 1911 1916 1922 1933 1939 1944 1950 1961 1967 1972 1978 1989 1995 2000 2006 2017 2023 2028 2034 2045 2051 2056 2062 2073 2079 2084 2090;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1584 1590 1601 1607 1612 1618 1629 1635 1640 1646 1657 1663 1668 1674 1685 1691 1696 1703 1708 1714 1725 1731 1736 1742 1753 1759 1764 1770 1781 1787 1792 1798 1804 1810 1821 1827 1832 1838 1849 1855 1860 1866 1877 1883 1888 1894 1900 1906 1917 1923 1928 1934 1945 1951 1956 1962 1973 1979 1984 1990 2001 2007 2012 2018 2029 2035 2040 2046 2057 2063 2068 2074 2085 2091 2096;
- Vendredo en jaroj: 1585 1591 1596 1602 1613 1619 1624 1630 1641 1647 1652 1658 1669 1675 1680 1686 1697 1709 1715 1720 1726 1737 1743 1748 1754 1765 1771 1776 1782 1793 1799 1805 1811 1816 1822 1833 1839 1844 1850 1861 1867 1872 1878 1889 1895 1901 1907 1912 1918 1929 1935 1940 1946 1957 1963 1968 1974 1985 1991 1996 2002 2013 2019 2024 2030 2041 2047 2052 2058 2069 2075 2080 2086 2097;
- Sabato en jaroj: 1586 1597 1603 1608 1614 1625 1631 1636 1642 1653 1659 1664 1670 1681 1687 1692 1698 1704 1710 1721 1727 1732 1738 1749 1755 1760 1766 1777 1783 1788 1794 1800 1806 1817 1823 1828 1834 1845 1851 1856 1862 1873 1879 1884 1890 1902 1913 1919 1924 1930 1941 1947 1952 1958 1969 1975 1980 1986 1997 2003 2008 2014 2025 2031 2036 2042 2053 2059 2064 2070 2081 2087 2092 2098;
- Dimanĉo en jaroj: 1587 1592 1598 1609 1615 1620 1626 1637 1643 1648 1654 1665 1671 1676 1682 1693 1699 1705 1711 1716 1722 1733 1739 1744 1750 1761 1767 1772 1778 1789 1795 1801 1807 1812 1818 1829 1835 1840 1846 1857 1863 1868 1874 1885 1891 1896 1903 1908 1914 1925 1931 1936 1942 1953 1959 1964 1970 1981 1987 1992 1998 2009 2015 2020 2026 2037 2043 2048 2054 2065 2071 2076 2082 2093 2099.
Vidu ankaŭ jenon:
- 18-a de aprilo | 20-a de aprilo
- 19-a de marto | 19-a de majo
- Januaro | Februaro | Marto | Aprilo | Majo | Junio | Julio | Aŭgusto | Septembro | Oktobro | Novembro | Decembro
- Historio - Tagoj
kategorio:Almanako
kategorio:Aprilo
ja:4月19日
ko:4월 19일
simple:April 19
th:19 เมษายน
Emile HOUBARTEdE-H
Emile HOUBART (ubar), franco, publicisto. Naskiĝis en la 19-a de aprilo 1874 en Septeuil (apud Parizo). Eldonis en 1909 la gazeton Esperanto-Nouvelles, kiu fariĝis, unu jaron poste, La Movado, monata ilustrita, la grava franca propaganda revuo. Li redaktis kaj publikigis ĝin de 1910 ĝis 1914 kaj de 1923 ĝis 1933. Li faris multajn intervjuojn pri E kun eminentaj personoj, multnombrajn prop. artikolojn, ktp.
Karl KRAUSLiteraturo > Germanlingva Literaturo > Karl KRAUS < Germana Lingvo
----
Karl KRAUS (
- la 28-a de aprilo 1874 en Jitschin / Bohemio, † la 12a de junio 1936 en Vieno) estis aŭstra verkisto kaj ĵurnalisto.
En la jaro 1897 li forlasis la judisman religion, transiris en 1911 al la katolikismo, sed en 1923 li eliris ankaŭ el tiu ĉi eklezio.
En siaj verkoj li akuzis inter alie la koruptecon de juristoj kaj politikistoj kaj la sensaciavidon de la ĵurnalistaro. KRAUS krome estis fervora batalanto por la pureco de la lingvo. En la de li fondita revuo Die Fackel (= La torĉo) li atakis ĉian lingvan neglektemon, disfaligantan laŭ li la homan kulturon.
Famaj verkoj:
- Die demolierte Literatur (eseoj, 1897)
- Sittlichkeit und Criminalität (eseoj, 1902)
- Sprüche und Widersprüche (aforismoj, 1909)
- Die chinesische Mauer (eseoj, 1910)
- Heine und die Folgen (eseoj, 1910)
- Weltgericht (eseoj, 1919)
- Die letzten Tage der Menschheit (dramo, 1922)
- Die Unüberwindlichen (dramo, 1928)
- Literatur und Lüge (eseoj, 1929)
ja:カール・クラウス (作家)
Hjalmar Johannes RUNEBERGKategorio:Esperanto Kategorio:Esperanto-kulturo
Kategorio:Esperanto-movado Kategorio:Enciklopedio de Esperanto
Kategorio:Enciklopedio de Esperanto R
EdE-R
Hjalmar Johannes RUNEBERG (Nino), svedo finnlanda poeto, literaturisto, d-ro fil. Naskiĝis en la 27-a de majo 1874 en Romo (Italio), mortis en la 15-a de februaro 1934. Verkoj pri literaturo kaj folkloro; poezio originala kaj traduka en sveda lingvo. Esperantistiĝis en 1901 per Théophile CART en Parizo, partoprenis la UK en Boulogne, 1905. Fondinto kaj multjara prez. de la Esperanto Societo „La Polusstelo“ en Helsinko, apartenis dum pluraj jaroj al la estraro de EAF. Kurso por blinduloj en 1907 aŭ 1908 kaj en la Universitato de Helsinko dum pluraj jaroj. Traduko: la dramon en verso „Jolianto“ de H. Hertz.
George Douglas BUCHANANEdE-B
George Douglas BUCHANAN (bukanan), skoto, komercisto. Naskiĝis en 23-a de julio 1874 en Glasgow. Vicprezidanto de Brita Astronomia Asocio; konsilanto de Reĝa Filozofia Societo; ambaŭ en Glasgow. Prezidinto kaj poste honora prezidanto de Glasgow-a Esperanto-Societo. Vicprezidanto de BEA. Delegito de UEA 1910-25. Verkis multajn propagandaj artikolojn.
Herbert C. HOOVERHistorio > Usono > Prezidento de Usono > Herbert C. HOOVER
----
thumb
Herbert Clark HOOVER, la tridek-unua prezidento de Usono, naskiĝis je la 10-a de aŭgusto, 1874, en West Branch, Iovao. Li mortis 90-jaraĝa, je la 20-a de oktobro 1964 en Novjorko pro kancero.
Hoover estis alta kaj korpulenta viro. Lia edzino estis Lou HENRY, kaj la paro havis du filojn. Hoover estis kvakero.
Dum lia administrado (1929-1933) okazis;
- 1929 La Borsa Kraŝo ĉe Wall Street- la 29-an de oktobro, la Granda Monda Depresio daŭris dek jarojn
- 1930 La Tarifo de Hawley-Smoot
- 1932 La Bonifika Marŝo de veteranoj en Vaŝingtono
En 1921 li helpis plilarĝigi la subtenon de la malsatmizerantaj homoj en la bolŝevika Rusio. Oni akuzis lin pro tio je apogo de la bolŝevika Rusio. Li respondis jene:
"Twenty million people are starving. Whatever their politics, they shall be fed!" Dudek milionoj da homoj malsatmizeras. Senkonsidere de sia politiko, ili estos nutritaj!
HOOVER HERBERT CLARK
ja:ハーバート・フーヴァー
simple:Herbert Hoover
3-a de septembroHistorio > Tagoj > la 3-a de septembro
----
La 3-a de septembro estas la 246-a tago de la jaro (la 247-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 119 tagoj restas.
Je la 3-a de septembro okazis, interalie:
Eventoj
Naskiĝoj
- 1874: KROITA Kacumi
- 1859: Jean JAURÈS
Mortoj
- 1658 : Oliver CROMWELL
- 1883 : Ivan TURGENEV, Francio
- 1948 : Edvard BENEŠ
Specialaj tagoj kaj festoj
- Bahremo: nacia tago
----
Vidu ankaŭ :
- 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, | | |
