:: wikimiki.org ::
| 1932 |
1932Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1932
----
Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1932 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- 24-a Universala Kongreso de Esperanto en Parizo.
- Ĉesigo de Kontrakto de Helsinki;
- Skismo en laborista Esperanto-movado kaj kreo de Internacio de Proleta Esperantistaro.
- En Tokio okazis Japana Esperanta Kongreso.
- František OMELKA kaj Georges JUNIER eklernis Esperanton.
- 23-a de marto : Strato en urbo Rio-de-Ĵanejro ricevis nomon Esperanton.
- Unua vortaro Rumana-Esperanto publikita de Petro FIRU
- Hungara Esperanto-Muzeo
- Saudi-Arabio : Abdel Aziz as-Saud surtroniĝas
Januaro
- 3-a de januaro - Brita rego arestas kaj malliberas Mohandas GANDHI kaj Vallabhai PATEL.
- 8-a de januaro - Britio: La anglikana ĉefepiskopo de Canterbury malpermesas regeedzigon por divorciĝintoj.
- 12-a de januaro - Hattie W. CARAWAY iĝas la unua virino elektita por la Usona Senato
- 15-a de januaro
- Pierre LAVAL kolektas novan registaron en Francio.
- Ĉirkaŭ 6 milionoj da senlaboruloj en Germanio
- 26-a de januaro - Brita submarŝipo M-2 sinkas kun ĉiuj 50 maristoj.
- 28-a de januaro - Japana Imperio okupacias Ŝanhajon.
- 29-a de januaro - Auŝtrio: Malplimulteca registaro de Karl MURESCHI finas regokrizon.
- 31-a de januaro - Japanaj militŝipoj atingas Nankinon.
Februaro
- 2-a de februaro
- Konferenco pri malarmado ekas en Ĝenevo.
- Ligo de Nacioj rerekomendas negocon inter Respubliko Ĉinio kaj Japanio.
- 4-a de februaro - Japanio okupacias Harbin.
- 11-a de februaro - Papo Pio la 11-a rekontas Benito MUSSOLINI en Vatikanurbo
- 18-a de februaro - Japanio deklaras Manchukuo-n (japana nomo de Manchurio) sendependa el Ĉinio.
- 27-a de februaro
- Adolf HITLER akiras civitanecon de germanio antaŭ ol balotado.
- Ribelo de Mäntsälä en Suomio
Marto
- 1-a de marto - Charles Augustus LINDBERGH III, bebo filo de Anne MORROW LINDBERGH kaj aviadisto Charles LINDBERGH estas rabita.
- 9-a de marto - Eamon DE VALERA estas elektita regestro de Irlanda Libera Regno, la unua regoŝanĝo en 10 jaroj.
- 16-a de marto - Eknegoco pri paco inter Ĉinio kaj Japanio.
- 19-a de marto - Sydney Harbour Bridge inaŭgurita.
- 20-a de marto - Zepelino Graf Zeppelin komencas stabilan vojon al Sudameriko.
Aprilo-Aŭgusto
- 6-a de aprilo - Usona prezidanto Herbert HOOVER favoras limojn pri armilaro.
- 10-a de aprilo - Paul VON HINDENBURG elektita prezidanto de Germanio. Adolf Hitler ricevas pli ol 13 milionoj da voĉdonoj.
- 17-a de aprilo - Haile Selassie anoncas kontraŭsklavisman leĝon en Abisenio
- 19-a de aprilo - Germana artkomercisto Otto WACKER punita per 19 monatoj pro vendo de malaŭtentikajn pentraĵoj de Vincent VAN GOGH.
- 9-a de junio: Pro-Konstitucia Revolucio en Brazilo
Septembro-decembro
- 9-a de septembro - Hispanio: Kortesoj aprobs la leĝo pri autxonomeco de Katalunio, restatigante la registaron Generalitat.
- 30-a de oktobro : Irako sendependiĝas pro la fino de la mandato de Ligo de Nacioj.
- 20-a de novembro - Barcelono: publikigita la katalunlingva vortaro Diccionari general de la llengua catalana, direktita de Pompeu Fabra.
- 6-a de decembro - Lluís Companys elektita prezidanto de la Parlamento de Katalunio.
Naskiĝoj
- Josef VÍCH
- Roger VAN HUMBEECK
- 5-a de januaro: Italio: Umberto ECO
- 16-a de januaro: Usono: Dian FOSSEY
- 6-a de februaro: François TRUFFAUT
- 15-a de februaro: Josef VÁVROVSKÝ
- 18-a de marto: John UPDIKE
- 17-a de majo: Miloslav VLK
- 4-a de junio: John Drew BARRYMORE
- 12-a de julio: Eddy WALLY, kantisto
- 7-a de aŭgusto: Abebe BIKILA
- 17-a de aŭgusto: Vidiadhar Surajprasad NAIPAUL
- 27-a de oktobro: Sylvia PLATH
Mortoj
- 10-a de januaro: Robert STERL, germana impresionisma pentristo
- 10-a de februaro : Edgar WALLACE
- 8-a de oktobro : Kazimiera BUJWID
- 4-a de decembro : Gustav MEYRINK
----
1927 | 1928 | 1929 | 1930 | 1931 | 1932 | 1933 | 1934 | 1935 | 1936 | 1937
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1932年
ko:1932년
simple:1932
th:พ.ศ. 2475
HistorioLa historio ampleksas ĉiujn pasintajn okazaĵojn kaj la evoluojn de homoj, popoloj, komunumoj, socioj, civilizoj, landoj, ŝtatoj,regantoj kaj regatoj. La historion studas historiologio (=scienco pri historio/historiscienco). Laŭ pri strikta difino oni nomas historion nur tion, kio estas pruvebla per dokumentoj. Tiusence, la historia tempo komenciĝis nur, kiam aperis skribitaj informoj. Tamen eblas esplori ankaŭ la antaŭan (senskriban) tempon; ĝin oni nomas antaŭhistorio aŭ prahistorio.
(NB! Por historioj de lingvo, teatro ktp., vd. je la koncernataj artikoloj.)
----
:Historio de Scienco kaj Teknologio
Historiistoj (kaj historiaj pensintoj)
:Diodoro Sicila - Norbert ELIAS - Gibbon - Hamilton - Hekateo el Mileso - Herodoto - Josephus - ibn-Khaldun - Keynes - Lev GUMILEV - Makiavelo - Markso - Montesquieu - Plutarko - Rousseau - Adam SMITH - Suetonio - Tacito - Toqueville - Toynbee - Gloraj virinoj
Historiistaj sciencoj kaj teĥnikoj
: datadmetodoj - arĥivoj
Antikvaj Gentoj kaj Ŝtatoj
:Akadanoj - Akado - Amoreoj - Arameoj - Asirianoj - Asirio - Aztekoj - Babilonio- Elamo - Etruskoj - Frankoj - Gaŭloj - Galatoj - Gepidoj - Geto-dakoj - Ĝermanoj - Habiroj -Hunoj - Iberia - Induso-civilizo - Judoj - Kasitoj - Karirioj-Kuŝanoj kvadoj- Maŭroj - Ostrogotoj - Panonio - Parthoj - Peĉenegoj - Piktoj - Seleŭkio - Sumeranoj - Sumero - Urartu - Vandaloj - Visigotoj -
:Feŭdismo - Historio de Pratempo - Historio de Antikveco - Historio de Mezepoko - Kavaliro
vidu ankaŭ:
- Listo de papoj
- Listoj de Imperiestroj
- Francaj reĝoj
- Reĝoj de Hispanio
- (por caroj de Rusio aŭ aliaj imperiestroj, vidu ene de Listoj de Imperiestroj)
- Historio de Afriko
- Historio de Ameriko
- Historio de Aŭstralio
- Historio de Azio
- Historio de Eŭropo
:Gregoria Kalendaro - Luna Kalendaro - Hebrea Kalendaro - Hinda Kalendaro - Islama Kalendaro - Persa Kalendaro - Julia Kalendaro - Franca Respublika Kalendaro - Bahaa Kalendaro
Imperioj
Imperiestro (inkluzive ĉiuj la listoj)
:Araba Imperio - Bizanca Imperio - Brita Imperio - Ĉina Imperio - Kolĥeti - Grandmoravia regno - Meŝika imperio - Otomana imperio - Romio - Rusa Imperio - Sovetunio - Tria Regno - Usona Imperio
Mapoj
:[http://www.roman-emperors.org/Index.htm Eŭropo kaj Mediteraneo politike, en la jaroj 1-1500]
Vidu ankaŭ: Geografio
Diaoyu-Insularo De Ĉinio
vidu la Listo de militoj
Nuntempaj Etnoj: Vidu ĉe Etnoj
Nuntempaj Ŝtatoj: Vidu ĉe Nacioj
Okazintaĵoj
:Hipia revolto - Franca Revolucio - R.M.S. Titanic - 11-a de septembro 2001 - Koloniigado - Krucmilito - Sorĉopersekuto
:Anatolio - Antiloj - Mezopotamio - Palestino - ktp
Rolantoj
:Antonio - Breĵnevo - Osama Bin-Laden - Napoléon BONAPARTE - Marko Bruto - Aŭgusto Cezaro - Julio Cezaro - Charles DE GAULLE - Vo Nguyen GIAP - Gorbaĉevo - Herodo la Granda - Hipioj - Jelcino - Katono - Robert F. Kennedy - Lenino - Nasser - Pompejo - Sargono - Stalino - Vercingetorix - Usonaj Prezidentoj - Meksikaj prezidantoj
Komparu kun:
arkeologio, analo...
fiu-vro:Aolugu
ja:歴史
ko:역사
ms:Sejarah
simple:History
th:ประวัติศาสตร์
zh-min-nan:Le̍k-sú
JarcentojHistorio > Jarcentoj
----
Jarcento ampleksas tempon de 100 jaroj.
La jarcentoj post Kristo do komenciĝas je la 1-a de januaro de jaro ..01 kaj finiĝas je la 31-a de decembro ..00. Ekzemple la 20-a jarcento daŭris de la 1-a de januaro 1901 ĝis la 31-a de decembro 2000. Tiu oficiala difino ne kongruas kun la populara difino, kiu emas festi la ŝanĝon de la jarcenta cifero en la jarnumero, ekzemple je jarŝanĝo 1999/2000.
La jarcentoj antaŭ Kristo (kiam la Gregoria kalendaro ne estis konata) komenciĝis je la 1-a de januaro de iu jaro ..00 kaj daŭris ĝis la 31-a de decembro ..01. Ekzemple la unua jarcento antaŭ Kristo komenciĝis je la 1-a de januaro -100 kaj daŭris ĝis la 31-a de decembro -1. La sekvan tagon, la 1-an de januaro 1, komenciĝis la unua jarcento post Kristo.
Jarcentoj antaŭ kaj post Kristo:
Kategorio:Tempo
ja:年表
simple:Century
Superjaro komenciĝanta vendredeSuperjaro komenciĝanta vendrede.
Ĉi tiaj jaroj estas (laŭ gregoria kalendaro):
1588 1616 1644 1672 1712 1740 1768 1796 1808 1836 1864 1892 1904 1932 1960 1988 2016 2044 2072 2112 2140 2168 2196
Kalendaro de la jaro kun semajnoj komenciĝantaj je lundo
Kalendaro de la jaro kun semajnoj komenciĝantaj je dimanĉo
kategorio:Kalendaro
ParizoGeografio > Eŭropo > Francio > Pariza Regiono > Parizo < Urboj | Francaj departementoj
----
Francaj departementoj]
- loko: 48,85 Norde, 2,33 Oriente, aŭ aliforme:
- horzono: GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)
- loĝantaro: 10.150 mil (en la aglomeraĵo en 2000)
Parizo (france Paris [pa-RI]) estas la ĉefurbo de Francio. Parizo ankaŭ estas franca departemento kun numero 75, kiu estis la vico de la eksa departemento Seine.
Loĝantaro: 2,1 milionoj en la urbo mem, 10,56 milionoj kun la ĉirkaŭaĵo. (1999)
Parizo havas historion de pli ol du jarmiloj. Unue fondita kun la nomo Lutecio (latine: Lutetia) tri jarcentojn antaŭ Kristo, ĝi eknomiĝis Parizo dum la 4-a jarcento post Kristo.
En 1792 kaj en 1871 la Pariza Komunumo ludis apartan politikan rolon. En 1792 ĝi estis plej radikala motoro de la Franca Revolucio. En 1871 ĝi batalis la francan registaron, kiu elektis Versajlon kiel sidejon.
En Parizo estis sidejo de Centra Presejo Esperantista.
Arto kaj Historio
:Sainte-Chapelle
:Notre Dame (Katedralo)
:Baziliko de Sacré Coeur
:Muzeo Louvre kun sia piramido.
:Les Invalides
:La Place des Vosges
:Eiffel-Turo konstruita de Gustave EIFFEL, kiu ankaŭ faris la feran strukturon de la Statuo de Libereco, en Novjorko.
:Arc de Triomphe
:La Sorbonne
:Panthéon
:Orsay-Muzeo
:Picasso-Muzeo
:Muzeo de Modernaj Artoj en la Centre Georges Pompidou
:Obélisque en Place de la Concorde
:Champs Elysées
Gravuloj
:Esperanto-movado
- Parizo estas naskiĝurbo de Henri FAVREL, Fanny BONNET, André BAUDET, Emile GASSE, Louis COZIC, Georges WARNIER, kaj Ernest ARCHDEACON.
- En Parizo loĝis József MAJOR kaj Frederic PUJOLÀ I VALLÉS.
- Tie mortis Gustaf HENRICLUNDQUIST kaj Théophile CART.
Théophile CART
-
Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Francaj Departementoj
Kategorio:Ĉefurboj de Eŭropo
als:Paris (Stadt)
ko:파리 시
ja:パリ
simple:Paris
th:ปารีส
TokioGeografio > Azio > Japanio > Honŝuo > Kanto-regiono > Tokio < Urboj
Geografio > Azio > Japanio > Honŝuo > Kanto-regiono > Tokia Metropolo
----
- loko:
- horzono: GMT+9h (ne somera tempo)
- loĝantaro: 34.750 mil (en la aglomeraĵo en 2000)
- monumentoj: mikada palaco kaj restaĵoj de la 17-a jarcenta kostelo; domego de parlamento; multe da temploj (i.a. la plej malnova budhisma templo en Japanio, 628 j.)
Tokio (japane: 東京, とうきょう), urbo en orienta Honshu, estas la ĉefurbo de Japanio kaj la plej granda urba aglomeraĵo en la mondo kun 33 750 000 loĝantoj ene de sia urba influo.
Iom pli ol 12 000 000 homoj loĝas en Tokia Metropolo dum cent-miloj da aliaj komutas ĉiutage de la ĉirkaŭaj regionon por labori kaj komerci en Tokio. Tokio estas la ĉefloko de politiko, ekonomio, kulturo, kaj akademieco en Japanio kaj ankaŭ la hejmo de la Japana imperiestro kaj la loko de la nacia registaro, kaj la ĉefa komerca kaj financa centro por ĉia Orient-Azio.
Tokio estas malkutima pri tio ke ĝi entenas multe malpli ĉielskrapantojn ol aliaj urboj kun sia grandeco, plejparte pro tertremaj konstruaj kodoj; anstataŭe, ĝii plejparte konsistas el domturetaj apartamentoj kun ses ĝis dek niveloj kaj dense pakitaj familiaj hejmoj. Tokio ankau estas la hejmo de la plej kompleksa vetursistemo de la mondo, kaj estas fama pro siaj troplenaj pinthoroj.
Originale nomita Edo (江戸, えど), la urbo renomiĝis en 1868 al Tōkyō (Tokyo), kiu signifas simple "orienta ĉefurbo". Ĝis tiam, la oficiala ĉefurbo de Japanio estis Kioto (京都, きょうと), sed ekde 1603 la administracio de la ŝogunoj regadis efektive el Edo. Kioto nomiĝis "Saikjo" dum mallonga tempo.
Difino de Tokio
En artikolo pri Tokio en Japanlingva Vikipedio, :ja:東京 difinas strikte "Tokio".
#Pligranda Tokia Areo(:ja:東京圏) - areo inkludas Tokian Metropolon, Saitama-prefektujon, Kanagaŭa-prefektujon kaj Ĉiba-prefektujo
#Ĉefurba Areo(:ja:首都圏) - Areo inkludas la Pligrandan Tokian Areon, Ibaraki-prefektujon, Gunma-prefektujon, Toĉigi-prefektujon kaj Jamanaŝi-prefektujon
#Tokia Metropolo(:ja:東京都) - Areo kiun Tokia Prefektujo oficis
#Specialaj kvartaloj(:ja:特別区) - Areo kiun Tokia Urbo oficis
#15 kvartaloj kiuj situas en centro de Tokia Metropolo, oficis de kiam Tokia Urbo fondiĝis
Ekster-Japane, oni uzas ĝin por 1. aŭ 2., en Japanio oni uzas ĝin por 3. 4. aŭ malofte 5. .
Administrado
Tokio havas administran strukturon unika inter la prefektujoj de Japanio. Oficiale nomumita "metropolo" (都 to). Kvankam ĝi ĝenerale aspektas kiel prefektujo, la Tokia Metropola Registaro(東京都 [tō-kjō-to]) ankaŭ ofertas partajn urbajn funkciojn al la 23 specialaj kvartaloj ene de la koro de Tokio, kun kombinita loĝantaro de 8 134 699 kaj areo de 621.3 km². Aldone al la specialaj kvartaloj, Tokio administras 26 suburbaj urboj okcidenten kaj nombro da insuloj en la Pacifika Oceano. La ĉefaj oficejoj de la Metropola Registaro lokiĝas en la kvartalo de Ŝinĵuku.
Laŭ la Loĝantara Censo de 2000, Tokio havas loĝantaron de 12 064 101 kaj areon de 2186,9 km². Tokio estas parto de la Pligranda Tokia Areo, kiu konsistas el Tokio mem, kaj la ĉirkaŭaj prefektujoj de Kanagaŭa, Saitama, kaj Ĉiba. La Pligranda Tokia Areo estas la plej granda metropolo en la mondo kun loĝantaro de 33 418 366.
Historio
Tokio unue konstruiĝis dum 1457; la urbo nomiĝis Edo (江戸). La Tokugawa Ŝogunaro establis dum 1603 kun Edo kiel ĝia registara loko (efektiva ĉefurbo). (La loĝejo de la imperiestro kaj la formala ĉefurbo restis in Kyoto; tiu urbo estis la vera ĉefurbo de Japanio ĝis tiam.) En Septembro de 1868, kiam la ŝogunaro finiĝis, Imperiestro Meiji ordonis ke Edo esti renomita "Tokio", signifanta "Orienta Ĉefurbo". La nova nomo estis intencita emfazi la statuso de Tokio kiel nova ĉefurbo de Japanio, kaj tempe kaj spirite.
Tokio estas generale akceptia kiel la sola kapitalo de Japanio de 1869 , de kiam la Imperiestro daŭre loĝis tie. Tamen ĉefurbeco neniam laŭleĝe estis transigita al Tokio, konduke al ia demando ĉu Kyoto ankoraŭ eble estas la ĉefurbo aŭ la kun-ĉefurbo?
La Granda Tertremo de Kanto frapis Tokion dum 1923, mortigante proksimume 70 000 homojn; amasa rekonstrua plano verkiĝis, sed estis tro multekosta por fari alie ol parte. Malgraŭ tio, la urbo kreskis ĝis la komenco de la Dua Mondmilito. Dum la milito, Tokio estis forte bombita kaj multo da la urbo ĝis-tere bruliĝis kaj ĝia loĝantaro en 1945 estis nur duono de tiom en 1940.
Post la milito, Tokio okupaciis de kaj regis de la Aliancitaj Fortoj. Ĝeneralo Douglas MacArthur establis la okupacian estrejon en tio kiu nun estas la Dai-Ichi Seimei konstruaĵo superrigarda al la Imperia Palaco. La Usona ĉeesto en Tokio faris el ĝi grava komandejo kaj loĝistikejo dum la Korea Milito. Tokio ankoraŭ gastigas nombron da Usonaj militistaj bazoj inkludaj de Yokota Aviada Bazo.
Dum la 1950ojkaj la mez-1960oj, Japanio spertis tion kiu larĝe priskribiĝis kiel "ekonomia miraklo", kiu transformis la nacion de milita detruado al la dua ekonomio en la mondo. Dum tiu periodo, la Japana registaro prioritatigis la la plibonigo de infrastrukturo kaj manufakturado super socia bonfarto. Rezulte, Japanio ekdominis amplekson de industrioj inkludaj de ŝtalo, ŝipkonstruado, aŭtomobiloj, semikonduktantoj, kaj konsumanta elektroniko. La re-elveno de Tokio de milita traŭmato kompletiĝis ĉe la 1964-a Somera Olimpiko, kiu publikigis la urbon sur internacia scenejo kaj monde atentigis pri la "ekonomia miraklo".
Komence de la 1970oj, Japanaj urboj spertis amasan ondon da etendiĝo dum laborantoj komencis migri de kamparaj regionoj, kaj Tokio estis unu el la plej gravaj ekzemploj. Dum ĝi kreskis en la ekonomian bobelon de la malfruaj 1980oj, Tokio fariĝis unu el la plej dinamikaj urboj surteraj, kun ega amplekso de sociaj kaj ekonomiaj agadoj, nombregaj restaŭracioj kaj kluboj, grava financa distrikto, enorma industria forto, abundo da butikoj kaj mond-klasaj distrejoj. La konstrua prospero de la bubelaj jaroj estis unu el la plej grandaj de monda historio (juĝe de la nivelo de konstruaj elspezoj rilate al la grandeco de la ekonomio), konduke al tio ke Tokio havas enorme pli modernan kapitalan provizion de konstruaĵoj ol similaj metropoloj tiel kiel Londono kaj Novjorko. Kvankam la recesio sekva de krevo de la bobela ekonomio dum la fruaj 1990ojvundis la urbon, Tokio restas la precipan ekonomian centron de Orienta Azio, rivalite nur de Hongkongo kaj Singaporo.
Je la 20-a de marto 1995, Tokio fariĝis la fokuso de atento de internaciaj komunikiloj post atako de la Aum Shinrikyo kulta terorisma organizaĵo kun sarina nerva gaso en la Tokia metroo (en la tuneloj sub la politika distrikto de centrala Tokio) en kiu 12 homoj estis mortigitaj kaj miloj da homoj efikiĝis ( vidu Sarinan atakon en Tokio).
Geografio
Tokia Metropola Registaro apartiĝas en ĉefteraj kaj islandaj regionoj. La ĉeftero lokiĝas nordoriente de Tokia Golfeto, etendante proksimume 90 km de oriento al okcidento kaj 25 km de nordo al sudo. Ĝi limiĝas je Ĉiba-prefektujo oriente kaj Jamanaŝi-prefektujo okcidente, Kanagaŭa-prefektujo sude kaj Saitama-prefektujo norde. La islandoj komponiĝas Izu-insuloj kaj Ogasaŭara-insuloj, etendante 1 000 km en la Pacifikan Oceanon.
Kvartaloj
Tokia Metropolo havas 23 specialajn kvartalojnen areo de 621 kvadrataj kilometroj. Ĉiu kvartelo estas loka municipo kun siaj propraj elektitaj urbestro kaj asemblo sed diferencas de ordinara urbo en tio ke la centraj regadaj fukcioj traktiĝas de la Tokia Metroploa Registaro. Je la 1-a de Septembro, 2002 la tuta loĝantaro de la 23 kvarteloj estis 8,28 milionoj, kun logantara denseco de po 13 333 homoj kvadrat-kilometre.
Listo de urboj
Aldone al kvarteloj, la prefektio entenas ordinaraj urboj kiel tiuj en aliaj prefektioj.
Distriktoj, subprefektioj, urbetoj, kaj vilaĝoj
- Niŝitama-distrikto
- Hinohara
- Hinode
- Mizuho
- Okutama
La sekvaj estas urbetoj kaj vilaĝoj sur islandoj.
- Haĉiĵo-subprefektujo
- Aogaŝima
- Haĉiĵo
- Mijake-subprefektujo
- Mikuraĵima
- Mijake
- Ogasaŭara-subprefektujo
- Ogasaŭara
- Oŝima-subprefektujo
- Kozuŝima
- Niiĵima
- Oŝima
- Toŝima
Lagoj, Montoj, kaj Islandoj
La sekvaj lagoj estas en Tokio:
- Lago Okutama
La sekvaj montoj estas en Tokio:
- M-to Kumotori
- M-to Takao
- M-to Mitake
- M-to Mihara
La sekvaj islandoj estas en Tokio:
- En Tokio Golfeto:
- En la Izu Islandoj:
- Oshima (aŭ Izu Oshima)
- Toshima
- Niijima
- Kozushima
- Miyakejima
- Mikurajima
- Hachijojima
- En la Ogasawara Islandoj:
- Chichjima
- Hahajima
- Kita Iwo Jima
- Iwo Jima
- Minami Iwo Jima
- Minami Torishima (Plej orienta loko en Japanio)
- Oki no Torishima (Plej suda lokko en Japanio)
- Nishi no Shima
Ekonomio
Tokio estas la hejmo de enorma nombro da kompanioj en multaj sektoroj de la nacia kaj la monda ekonomio. Por parta listo, vidu Listo de kompanioj kun estrejoj en Tokio
Demografio
Laŭ aĝo (2002):
- Junuloj (0-14): 1,43 millionoj (12%)
- Laboranta loĝantaro (15-64): 8,5 millionoj (71,4%)
- Pli aĝa loĝantaro (65+): 1,98 millionoj (16,6%)
Fremda rezida loĝantaro: 327 000 (2001)
Neta logantara kreskado: +68 000 (2000 al 2001)
Naskiĝintoj
Inklude ankaŭ naskiĝintojn el Tokia Urbo kaj Tokia Prefektujo
Doktoro
- OGATA Sadako
- YUKAWA Hideki
Esperantisto
- FUĴISAŬA Ĉikao
- KATO Misao
- OKA Hidemiti
- KURIJAMA Ioe
Kinoreĝisoro
- KITANO Takeshi
Mangaverkisto
- AKIMOTO Osamu
Politikisto
- HATOYAMA Ichiro
- KONOE Fumimaro
- MINOBE Ryokichi
- TOJO Hideki
- YOSHIDA Shigeru
Verkisto
- AKUTAGAWA Ryunosuke
- HIGUCHI Ichiyo
- MISHIMA Yukio
- NATSUME Soseki
Eksteraj Ligoj
- [http://www.metro.tokyo.jp/ Tokia Metropola Registaro] (en Japana, Angla, Ĉina, Korea)
- [http://homepage3.nifty.com/esptek/ Tokia Esperanto Klubo (TEK)]
Kategorio:Japanio Kategorio:Ĉefurboj
ja:東京
ko:도쿄
simple:Tokyo
František OMELKALiteraturo > Esperantlingva literaturo > Frantisek OMELKA < Ĉeĥa esperantisto
----
František OMELKA (nask. la 19-an de aŭgusto 1904 en Staré Město - mortis la 23-an de junio 1960 en Otrokovice) estis ĉeĥa instruisto, kiu verkis pedagogiajn studojn kaj librojn por infanoj, ĉefe en la ĉeĥa, sed kelkajn verkojn samtempe en Esperanto. El Esperanto li tradukadis en la ĉeĥan.
Kiel instruisto li laboris en la urboj Blatnice, Stříbrnice, Hluk, Otrokovice, Napajedla, Zlín kaj Prago.
Ankaŭ lia edzino Františka Omelková estis esperantistino, instruistino kaj verkistino.
František Omelka naskiĝis en familio de poŝtisto. En Uherské Hradiště li studis klasikan gimnazion, kie jam pruviĝis liaj talentoj literatura kaj studi lingvojn. Post abiturientiĝo li fariĝis poŝtisto, kvankam li sopiris vojaĝi tra la mondo. Tiutempe li konatiĝis kun Františka Omelková, sia estonta edzino (ŝi havis la saman familian nomon, kvankam ili ne estis parencoj). Ŝi ĵus finis pedagogian instituton en Přerov kaj tio inspiris lin aliĝi al la sama lernejo.
La junaj homoj enamiĝis, geedziĝis kaj instruis en vilaĝaj lernejoj de sia regiono. En 1932 ili ambaŭ leernis Esperanton. Samtempe ili komencis verki rakontojn por infanoj. En 1934 naskiĝis al ili propra infano, filino Věra (nun Kramářová). František Omelka kelkajn siajn verkojn tradukis en Esperanto, kelkajn esperantaĵojn li male tradukis en la ĉeĥan. Lia "Alaska stafeto" estis tradukita ankaŭ en la germanan, inslandan kaj nederlandan. Plie li verkis multajn verkojn pri pedagogio.
Post la milito liaj verkoj komence aperadis kaj estis tre sukcesaj, sed poste - dum socialismo - ili estis eliminitaj el la publikaj bibliotekoj kaj ne plu eldonataj. Pri la kialoj oni povas nur hipotezi. En 1960 lin mortigis kancero. Post lia morto en 1976 merite de lia edzino aperis ĉeĥlingve lia romano por geknaboj Velký admirál (La Granda Admiralo) pri la unua ekspedio ĉirkaŭ la Tero, do pri Fernão de MAGALHÃES. En la jaro 2000 la urbestro de Otrokovice atribuis al František Omelka la honoran civitanecon de la urbo "in memoriam" (memore, postmorte).
=Verkoj en Esperanto=
Eldonitaj libroj
- [http://eo.wikibooks.org/wiki/Aventuroj_de_Antonio Aventuroj de Antonio] (1937)
- [http://eo.wikibooks.org/wiki/La_Alaska_Stafeto La Alaska Stafeto] (1952)
- [http://eo.wikibooks.org/wiki/Kaptitoj_de_Glacirokoj Kaptitoj de la Glacirokoj] (1952)
- [http://eo.wikibooks.org/wiki/Magalhaes Magalhaes, La Granda Admiralo] (manuskripto)
Gazet-artikoloj
- La murdinto (Heroldo 6. 10. 1935)
- "Orient-expres" (Heroldo, aprilo 1936)
- 5 000 Kĉ (Heroldo 7.6.1936)
Radio-elsendoj
- Trans la okeanon (Praha, 20.6.1946)
- La plej juna urbo (Ostrava 21.1.1947)
- La eterne vivanta pedagogo (Ostrava 25.3.1947)
=Verkoj en la ĉeĥa=
Eldonitaj libroj
- Hore dědinů (Supren tra la vilaĝo, 1935)
- Komňanský hrdina (La heroo el Komňa, 1938)
- Vlci proti mustangům (Lupoj kontraŭ mustangoj, 1940, 1947)
- Nebezpečí láká (La danĝero allogas, 1943)
- Štafeta (Stafeto, 1946)
- Pasáček Ali (Paŝtisteto Ali, 1946)
- Blesky nad Beskydami (Fulmoj super Beskydy-montaro, 1947)
- Pomoc přijde z hor (La helpo venos de sur la montaro = Kaptitoj de Glacirokoj, 1948)
- Začalo to v III. A (Ĝi komenciĝis en la 3-a klaso, 1953)
- Velký admirál (La granda admiralo, 1946 )
Tradukoj el Esperanto
- L.Zamenhof: Helenka (Helenjo, 1932)
- L. Zamenhof: Pavouk (Araneo, 1933)
- J. R. Scherer: Angkor-Vat, nejslavnější chrám světa (Angkor-Vat, la plej fama templo de la mondo, 1934)
- J. R. Scherer: Vánoce na Javě u ohnivé řeky (Kristnasko en Javo ĉe la fajra rivero, 1934)
- J. Williamson: O králi zvířat (Pri reĝo de bestoj, 1934)
- B.K.: Nebezpečná hračka (Danĝera ludilo, 1935)
- J. R. Scherer: Příchod do Indie (Alveno en Hindion, 1935)
- Štěpán Zodel: Stařenka (Maljunulineto, 1935)
- Dreher: Orientální matematika (Orienta matematiko, 1935)
- H. Weinhengst: Povozník (Veturigisto, 1936)
- Fr. Vasta: Japonsko, ráj menželů (Japanio, paradizo de geedzoj, 1936)
- H. Weinhengst: Uloupené dětství (Forrabira infanaĝo, 1936)
- Selma Lagerlöf: Betlémské děti (La infanoj de Betlehem, 1939)
- Dr. V. Jovanovič: Z partizánských bojů v Jugoslavii (El partizanj bataloj en Jugoslavio, 1946)
- Vahtang Ananiah: Zrádce (Perfidulo, 1948)
- E. Matwiejczuk: Vyzvědač (Spiono, 1948)
- M. Ch. Chrima: Poslední boj (La lasta batalo, 1949)
Artikoloj pri Esperanto
- Esperanto - brána do světa (Esperanto - pordego en la mondon, 1949)
- Kroužek esperantistů (Rondeto de esperantistoj, 1951)
- Esperanto slouží míru (Esperanto servas al la paco, 1951)
- Kursy esperanta (Kursoj de Esperanto, 1951)
- Kroužek esperantistů hlásí (Rondeto de esperantistoj raportas, 1951)
- Po sjezdu esperantistů (Post kongreso de esperantistoj, 1951)
En ĉeĥaj gatetoj F. Omelka publikigis ĉ. 110 rakontojn, ekz. En malnova kastelo, Tra aera oceano, Trifolio de Lukov, Rememoroj pri Beogrado, Letero al la patrino, Al la suno, El aŭtunaj vesperoj, Heroo, Oni serĉis ĝentlemanon, La sorto, Persistemo, Sango, Murdisto, Kriplulo, Piedo k.a.
Liaj pedagogiaj artikoloj havis ekz. jenajn temojn: Eduko de moralaj sentoj, Pedagogia takto, Mi batalis kontraŭ trompa kopiado, Pri la pureco de la gepatra lingvo, Familio kaj lernejo, La lernejo paŝas tra la vivo, Sindevontigo de lernejanoj, Kiel ni ekkonas niajn lernantojn, Instruistino, Laboro de klas-instruisto, Al la gepatroj por enpensiĝo, Bonulo kaj turmentulo, Pri edukado de infanoj al patriotismo, Tri specoj de punoj, Kiel instrui gramatikon kaj ortografion, La beleco de parolo estas en simpleco, Kiel instrui stilon, Kolekto de diagramoj por instrui geografion k.s.
=Ekstera ligo, kie estas liaj verkoj=
http://mujweb.cz/kultura/bergrova/biografio-esp.htm
23-a de marto
Historio > Tagoj > la 23-a de marto
----
La 23-a de marto estas la 82-a tago de la jaro (la 83-a en superjaroj) laŭ la gregoria kalendaro. 283 tagoj restas.
Je la 23-a de marto okazis, interalie:
Eventoj
- 1868 : La subskribo de la Organika Ago kaŭz la fondo de la Universitato de Kalifornio.
- 1932 : Strato en Rio-de-Ĵanejro ricevis nomon Esperanton.
Naskiĝoj
- 1857 : Gabriel DELANNE
- 1910 : KUROSAWA Akira, Japanio
Mortoj
- 1985: Zoot SIMS, Usono, ĵaza muzikisto
- 1993 : Hans Werner RICHTER, Germanio
- 2002 : Hilda KOŘÍKOVÁ
Specialaj tagoj kaj festoj
-
La 23-a de marto estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Lundo en jaroj: 1587 1592 1598 1609 1615 1620 1626 1637 1643 1648 1654 1665 1671 1676 1682 1693 1699 1705 1711 1716 1722 1733 1739 1744 1750 1761 1767 1772 1778 1789 1795 1801 1807 1812 1818 1829 1835 1840 1846 1857 1863 1868 1874 1885 1891 1896 1903 1908 1914 1925 1931 1936 1942 1953 1959 1964 1970 1981 1987 1992 1998 2009 2015 2020 2026 2037 2043 2048 2054 2065 2071 2076 2082 2093 2099;
- Mardo en jaroj: 1582 1593 1599 1604 1610 1621 1627 1632 1638 1649 1655 1660 1666 1677 1683 1688 1694 1700 1706 1717 1723 1728 1734 1745 1751 1756 1762 1773 1779 1784 1790 1802 1813 1819 1824 1830 1841 1847 1852 1858 1869 1875 1880 1886 1897 1909 1915 1920 1926 1937 1943 1948 1954 1965 1971 1976 1982 1993 1999 2004 2010 2021 2027 2032 2038 2049 2055 2060 2066 2077 2083 2088 2094;
- Merkredo en jaroj: 1583 1588 1594 1605 1611 1616 1622 1633 1639 1644 1650 1661 1667 1672 1678 1689 1695 1701 1707 1712 1718 1729 1735 1740 1746 1757 1763 1768 1774 1785 1791 1796 1803 1808 1814 1825 1831 1836 1842 1853 1859 1864 1870 1881 1887 1892 1898 1904 1910 1921 1927 1932 1938 1949 1955 1960 1966 1977 1983 1988 1994 2005 2011 2016 2022 2033 2039 2044 2050 2061 2067 2072 2078 2089 2095;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1589 1595 1600 1606 1617 1623 1628 1634 1645 1651 1656 1662 1673 1679 1684 1690 1702 1713 1719 1724 1730 1741 1747 1752 1758 1769 1775 1780 1786 1797 1809 1815 1820 1826 1837 1843 1848 1854 1865 1871 1876 1882 1893 1899 1905 1911 1916 1922 1933 1939 1944 1950 1961 1967 1972 1978 1989 1995 2000 2006 2017 2023 2028 2034 2045 2051 2056 2062 2073 2079 2084 2090;
- Vendredo en jaroj: 1584 1590 1601 1607 1612 1618 1629 1635 1640 1646 1657 1663 1668 1674 1685 1691 1696 1703 1708 1714 1725 1731 1736 1742 1753 1759 1764 1770 1781 1787 1792 1798 1804 1810 1821 1827 1832 1838 1849 1855 1860 1866 1877 1883 1888 1894 1900 1906 1917 1923 1928 1934 1945 1951 1956 1962 1973 1979 1984 1990 2001 2007 2012 2018 2029 2035 2040 2046 2057 2063 2068 2074 2085 2091 2096;
- Sabato en jaroj: 1585 1591 1596 1602 1613 1619 1624 1630 1641 1647 1652 1658 1669 1675 1680 1686 1697 1709 1715 1720 1726 1737 1743 1748 1754 1765 1771 1776 1782 1793 1799 1805 1811 1816 1822 1833 1839 1844 1850 1861 1867 1872 1878 1889 1895 1901 1907 1912 1918 1929 1935 1940 1946 1957 1963 1968 1974 1985 1991 1996 2002 2013 2019 2024 2030 2041 2047 2052 2058 2069 2075 2080 2086 2097;
- Dimanĉo en jaroj: 1586 1597 1603 1608 1614 1625 1631 1636 1642 1653 1659 1664 1670 1681 1687 1692 1698 1704 1710 1721 1727 1732 1738 1749 1755 1760 1766 1777 1783 1788 1794 1800 1806 1817 1823 1828 1834 1845 1851 1856 1862 1873 1879 1884 1890 1902 1913 1919 1924 1930 1941 1947 1952 1958 1969 1975 1980 1986 1997 2003 2008 2014 2025 2031 2036 2042 2053 2059 2064 2070 2081 2087 2092 2098.
Vidu ankaŭ jenon:
- 22-a de marto | 24-a de marto
- 23-a de februaro | 23-a de aprilo
- Januaro | Februaro | Marto | Aprilo | Majo | Junio | Julio | Aŭgusto | Septembro | Oktobro | Novembro | Decembro
- Historio - Tagoj
kategorio:Almanako
kategorio:Marto
ja:3月23日
ko:3월 23일
simple:March 23
th:23 มีนาคม
Rio-de-ĴanejroGeografio > Ameriko > Sudameriko > Brazilo > Rio-de-Ĵanejro < urboj >
----
- Situo: 22° 54’ sude, 40° 20’ okcidente
- Areo: 1.261 km2
- Horzono: GMT-3h
- Loĝantaro: ĉirkaŭ 11.000 mil (en la aglomeraĵo en 2000)
GMT
Rio de Ĵanejro, portugalligve: Rio de Janeiro /Riŭ djĵan'ejrŭ/, regione [ĥiŭ: ĝjĵan'ej:rŭ], mallongigo de "Mui Heróica e Leal Cidade de São Sebastião do Rio de Janeiro", estas la ĉefurbo de la ŝtato de Rio-de-Ĵanejro (Rio-de-Ĵanejrio) kaj estis ĉefurbo de Brazilo de 1763 ĝis 1960. De 1808 ĝis 1820 ankaŭ ĉefurbo de Portugalio. Ĝi estas nomigita "Urbo Mirinda" (Cidade maravilhosa), ĉar lia belega situo ĉe la Gŭanabara golfo kaj inter grandiosaj montoj. La plej fama de tiuj montoj estas la "sukerpano" (Pão de Açúcar). Antaŭe ĝi estis, krom ĉefurbo, la plej granda urbo de Brazilo, kultura kaj ekonomia centro. Hodiaŭ urbo Rio-de-Ĵanejro estas iom dekadenta, ne nur ne estas plu ĉefurbo, sed ne estas plu la plej granda urbo de Brazilo, eĉ ne la ekonomia centro. Kulture, ĝi devas dividi spacon kun San-Paŭlo, kaj Salvadoro.
Historio
Rio de Janeiro estis fondita la 1-a de marto 1565 proksime de vilaĝo "Carioca" (Domo de la Brankulo en indiĝena lingvo). 1565
- Naskiĝurbo de Petro la 2-a (imperiestro de Brazilo) kaj Izabel Cristina OLIVEIRA SANTIAGO.
- Baggi de ARAUJO propagandis Esperanton tie.
Kategorio:Urboj de Brazilo
Hungara Esperanto-MuzeoEdE-H
Hungara Esperanto-Muzeo funkciis provizore en Nagymaros, fondita en 1932. La bazo estas kolektaĵo de la gvidanto, dro Jozefo TALACS: 230 libroj, 70 gazetoj, ĉ. 1000 gazeteltranĉajoj, 40 murafiŝoj, 500 flugfolioj, 250 leteroj, poŝtkartoj 20 vizitkartoj, 60 fotografaĵoj, plena kolekto de Hungaraj glumarkoj. Celo: kolekto de ĉio pri la mondlingva movado en Hungarujo.
Kategorio:Hungara Esperanto-movado
Kategorio:Esperanto-muzeo
Mohandas GANDHI
Mohandas Karamchand GANDHI [mohandas karamĉand gandi] (hindie मोहनदास करमचन्द गांधी) naskiĝis en la 2-a de oktobro 1869 en Porbandar, en okcidenta Barato. Lia patro estis ĉefministro de la reĝlando de Raĝkot, kaj lia patrino estis profunde religiema, adoranto de Viŝnuo. Gandhi edziĝis 13-jaraĝe. Post baza edukado, oni decidis sendi lin al Britio por iĝi advokato. Li revenis al Barato en 1891, en la sekva jaro iris al la sud-afrika provinco Natal, por reprezenti baratan firmaon. Tie li renkontis fortajn rasajn antaŭjuĝojn, sed fariĝis fama advokato. Tuj post sia projektita reveno al Barato li eksciis pri propono de provinca leĝo, kiu forprenis de hindoj la rajton voĉdonan. Gandhi fondis la Baratan Kongreson por defendi la rajtojn de baratdevenuloj en Natal. Kiam li revenis al Sud-Afriko en 1897 post rapida vojaĝo al Barato por alpreni sian edzinon, oni provis mortigi lin en haveno. Apogis la britojn dum la Boera Milito, organizante hindan flegistan servon. Gandhi restis 20 jarojn en Sud-Afriko.
Li kreis la "civilan malobeon", kiam en septembro 1906 la registaro de provinco Transvaal volis registri la tutan baratdevenan popolaron. Baratdevenuloj faris protestan rekontiĝon en Imperia Teatro de Johanesburgo kaj minacis reagi violente kontraŭ la maljusta ordono. Gandhi konsilis ilin simple ne registriĝi, kaj, kvankam estis hinduoj kaj islamanoj, rekoni adori la saman Dion. Post unu semajno da malobeo oni maldevigis al la aziaj virinoj la registron. Kiam la transvaala registaro finfine aplikis la "Leĝon pri Aziana Registro" en 1907, Gandhi kaj multaj baratdevenuloj estis arestitaj. Estis entute arestitaj 2.500 baratdevenuloj, kaj 6.000 forlasis Transvaal-on, kie loĝis 13.000 da ili. Dum la ses monatoj, en kiuj li restis arestita, Gandhi legis la verkon "Civila Malobeo" de Thoreau, kiu donis al li teorian bazon por liaj politikaj agoj. Liberiĝinte, Gandhi kreis agrikulturajn komunumojn.
En 1913 li denove estis arestita pro politikaj kialoj. Estis granda striko je lia apogo de baratdevenuloj, kiuj estis devigataj labori en konstruo de fervojo kaj havis siajn edzecojn nuligitajn de registaro.
Gandhi revenis al Barato en 1915 kaj ekis gvidi politikajn kaj laboristajn movadojn tie. En 1917 li estis denove arestita pro politikaj kialoj, sed la brita registaro liberigis lin pro la violentaj manifestacioj de la popolo. En 1919 li proklamis ĝeneralan strikon kontraŭ la leĝo "Rowlatt Act", sed estis violenta agoj kaj li malproklamis la strikon. En 1920 li proponis civilan malobeon kontraŭ Brita registaro de Barato. Kaj dum preskaŭ dek jaroj li vojaĝis tra tuta Brita Barato disvastigante siajn ideojn. En 1929 li faris ultimaton al la Brita registaro, postulante la sendependon de Barato ĝis la 11-a de marto 1930.
En tiu tago, li komencis la marŝadon al maro por fari la propan salon (spite la britan sal-monopolon); li estis arestita, sed miloj da baratanoj malobeis la kolonian registaron kaj daŭrigis la faradon de salo. Cent mil baratanoj estis arestitaj de la brita registaro dum la kampanjo. Gandhi estis alvokata al parolado kun vic-reĝo (guberniestro) Irwin en 1931 kaj ili faris akordon. Gandhi vojaĝis al Londono, kie li estis rigardata kiel kuriozaĵo, renkontis multajn famulojn kaj parolis al ĵurnalistaro.
Reveninte al Barato, li estis arestita multajn fojon, sed apogis Brition dum la Dua Mondmilito kaj, pro tio, ne faris grandajn manifestaciojn dum la milito. Malgraŭ tio li estis arestita en 1942. Post la milito li gvidis manifestaciojn ĝis la 15-a de aŭgusto 1947, kiam Barato finfine iĝis sendependa. En 1948 li intencis haltigi la violenton inter barataj kaj pakistanaj hinduoj kaj islamanoj, sed vane.
Je la 30-a de januaro 1948, fanatika hinduo mortpafis Gandhi'n.
Sonja GANDHI
Honora titolo Mahatma
Multaj baratanoj alparolis Gandhi per la honora titolo Mahatma, kiu signifas "grandan animon".
Bibliografio pri Gandhi en Esperanto
- Mahatmo Gandhi de Huberto ROHDEN
Eksteraj ligoj:
- [http://www.geocities.com/agrao99/gandhi/eksperimentoj/enhavoj.htm lia aŭtobiografio esperante]
- [http://www.geocities.com/agrao99/gandhi/gandhi_pri_edukado.htm pri la neceso uzi la gepatran lingvon en la edukado]
- [http://satamikarohm.free.fr/article.php3?id_article=213 pri uzo de la angla]
- [http://www.gandhiserve.org gandhiserve]
- [http://www.gandhiservefoundation.org galerio de fotoj]
GANDHI Mohandas Karamchand
ja:マハトマ・ガンジー
simple:Mahatma Gandhi
AnglikanismoAnglikanismo estas la kristanismo de la Eklezio de Anglio, kiu devenis sendependa de la Romkatolikisma Eklezio dum la reĝeco de de Henry la 8-a. Estas ĉirkaŭ 70 milionoj anglikanoj tra la mondo, precipe en Britio, Nordameriko, Afriko kaj Oceanio. Anglikanismo estis la precipa eklezio en la anglalingva mondo dum 1600-1800. Nun nur ĉirkaŭ 13% de anglalingvanoj estas anglikanoj. La eklezio nun kreskas plejrapide en Afriko.
Anglikanismo komencis kiel sendependa branĉo de la eklezio dum politika disputo inter angla reĝo kaj roma papo. Ĝi estas tre katolikeska, sed, post jarcentoj de protestantigado en la kulturo de Anglio, ĝi nun ofte ŝajnas protestanta en praktiko, kvankam ĝi ankoraŭ estas katolika en rito kaj strukturo. Malsimile al la romkatolika eklezio, sacerdotoj povas edzigi kaj en iuj landoj, virinoj povas esti ordinita kiel sacerdotoj kaj eĉ episkopoj en Nordameriko.
La usona branĉo de anglikanismo estas nomata episkopanismo. La fruaj usonanoj ŝanĝis la nomon por ne havi tiom evidentan ligon al la iama kolonia mastro Anglio.
Anglikanismo estis normigita per:
- La 39 Artikoloj
- La Libro de Komuna Preĝado.
Sed la hodiaŭa Anglikanisma havas ankaŭ fortan influecon de la teologio de la Movado de Oksfordo.
Anglikanoj havas sep sakramentoj, sed nur du estas necesa por savo: komunio kaj bapto.
La eklezio de ĉiu lando ja estas sendependa, sed la eklezioj tra la mondo penas kunakordigi doktrinon kaj politikon kaj eviti skismon per la Konferenco de Lambeth, kiu kunvenis ĉiu dek jaroj. La eklezioj en Britio kaj Nordameriko estas ĝenerale liberala, sed la de Afriko estas multe pli tradicia (ekzemple, pri samseksemo kaj demonoj).
Same kiel la romkatolikaj kaj ortodoksaj eklezioj, la episkopoj kaj sacerdotoj estas legitimita per apostola posteuleco.
Anglikanoj krucosignas. Ankaŭ ekzistas anglikanaj monaĥoj.
Historio
Henry la 8-a, reĝo de Anglio, apartigis la eklezion en lia lando por permesi sin eksedzinigi Katarinan de Aragono, kiu ne povis doni al li filon. La papo en Romo ne permesis la nuligon de la edzinigo de Katarina, do Henry sendependigis la eklezion en Anglio de Romo je 1534, nomis sin la kapo de la nova eklezio, kaj tiam permesis la eksedzinigon. Angliaj episkopoj, tamen, ne ŝanĝis, do la anglia eklezio ĉiam havas apostolan posteulecon.
Dum lia vivo, Henry la 8-a ne ŝanĝis eĉ iomete la riton de la eklezio, sed post lia morto, protestanta influeco eblis pligrandigi en la eklezia. La lingvo de la eklezia devenis la angla kaj ne la latina, ekzemple.
Anglikanismo ne reunigis kun la katolikismo, ĉar Elisabeto 1-a, reĝino de 1558 ĝis 1603 estis filino de la edzeco de Henry la 8-a kun Ann Boleyn, edzecon la papo ne permesis. Pro tio Elisabeto devis plifortigi protestantismo en Anglio pro ne estus nelegitima kaj tiamaniere ne havus rajton esti reĝina. En tia granda epoko de la registraro de Elisabeto, Anglio protestantiĝis tiel profunda, ke rekatolikiĝi ne eblis, mem la batalo inter protestantismo kaj katolikismo daŭris ĝis 1689.
Multe poste, en la 19-a jarcento, kiam la influeco de la reĝo igis multe malpli forta en Anglujo, anoj de la eklezio asertis la divina karaktero de ilia eklezio. Ĉar iliaj gvidantoj estis ĉiuj ĉe la universitato de Oksfordo, tiu movado nomis la Movado de Oksfordo. Ĝi havis grandegan influecon je la rito de la anglikana eklezio, kiu nun ŝajnas multe pli sama je la romkatolika rito ol ducent jaroj malantaŭen.
Vidu ankaŭ:
- Episkopanismo
Kategorio:Anglikanismo
ja:聖公会
12-a de januaroHistorio > Tagoj > la 12-a de januaro
----
La 12-a de januaro estas la 12-a tago de la jaro laŭ la gregoria kalendaro. 353 tagoj restas (354 en superjaroj).
Je la 12-a de januaro okazis, interalie:
Eventoj
- 1937: Fondita orfaninejo "Instituição Social Olímpia Belém" en Rio-de-Ĵanejro
Naskiĝoj
- 1628 : Charles PERRAULT, Francio
- 1746 : Johann Heinrich PESTALOZZI
- 1751 : Jakob Michael Reinhold LENZ
- 1876 : Jack LONDON, Usono
- 1879 : Carl Wictor SJÖGREN
- 1887 : Saldanha Jorge de CARREIRA
Mortoj
- 1665 : Pierre de FERMAT
- 1976 : Agatha CHRISTIE, Britio
Specialaj tagoj kaj festoj
-
La 12-a de januaro estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Lundo en jaroj: 1587 1598 1604 1609 1615 1626 1632 1637 1643 1654 1660 1665 1671 1682 1688 1693 1699 1705 1711 1722 1728 1733 1739 1750 1756 1761 1767 1778 1784 1789 1795 1801 1807 1818 1824 1829 1835 1846 1852 1857 1863 1874 1880 1885 1891 1903 1914 1920 1925 1931 1942 1948 1953 1959 1970 1976 1981 1987 1998 2004 2009 2015 2026 2032 2037 2043 2054 2060 2065 2071 2082 2088 2093 2099;
- Mardo en jaroj: 1582 1588 1593 1599 1610 1616 1621 1627 1638 1644 1649 1655 1666 1672 1677 1683 1694 1700 1706 1712 1717 1723 1734 1740 1745 1751 1762 1768 1773 1779 1790 1796 1802 1808 1813 1819 1830 1836 1841 1847 1858 1864 1869 1875 1886 1892 1897 1904 1909 1915 1926 1932 1937 1943 1954 1960 1965 1971 1982 1988 1993 1999 2010 2016 2021 2027 2038 2044 2049 2055 2066 2072 2077 2083 2094;
- Merkredo en jaroj: 1583 1594 1600 1605 1611 1622 1628 1633 1639 1650 1656 1661 1667 1678 1684 1689 1695 1701 1707 1718 1724 1729 1735 1746 1752 1757 1763 1774 1780 1785 1791 1803 1814 1820 1825 1831 1842 1848 1853 1859 1870 1876 1881 1887 1898 1910 1916 1921 1927 1938 1944 1949 1955 1966 1972 1977 1983 1994 2000 2005 2011 2022 2028 2033 2039 2050 2056 2061 2067 2078 2084 2089 2095;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1584 1589 1595 1606 1612 1617 1623 1634 1640 1645 1651 1662 1668 1673 1679 1690 1696 1702 1708 1713 1719 1730 1736 1741 1747 1758 1764 1769 1775 1786 1792 1797 1804 1809 1815 1826 1832 1837 1843 1854 1860 1865 1871 1882 1888 1893 1899 1905 1911 1922 1928 1933 1939 1950 1956 1961 1967 1978 1984 1989 1995 2006 2012 2017 2023 2034 2040 2045 2051 2062 2068 2073 2079 2090 2096;
- Vendredo en jaroj: 1590 1596 1601 1607 1618 1624 1629 1635 1646 1652 1657 1663 1674 1680 1685 1691 1703 1714 1720 1725 1731 1742 1748 1753 1759 1770 1776 1781 1787 1798 1810 1816 1821 1827 1838 1844 1849 1855 1866 1872 1877 1883 1894 1900 1906 1912 1917 1923 1934 1940 1945 1951 | | |
