Home About us Products Services Contact us Bookmark
:: wikimiki.org ::
1960

1960

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1960 ---- Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1960 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- 45-a Universala Kongreso de Esperanto en Bruselo
- Salah GHANEM, Elvira FONTES kaj Carmel MALLIA esperantiĝis.
- Vuk ECHTNER elkarceregita.
- Supera Voltalando sendependiĝas de Francio.
- Benino, Centr-afrika respubliko, Ĉado, Eburbordo, Gabono, Kameruno, Kongolo Brazavila, Madagaskaro, Malio, Maŭritanio, Niĝero, Senegalo kaj Togolo sendependiĝas de Francio.
- Centr-afrika Respubliko: potencprenas Jean-Bedel BOKASSA.
- Kongolo sendependiĝas de Belgio.
- Niĝerio sendependiĝas de Britio.
- Al UNO aniĝas Benino, Burkino, Centr-Afrika Respubliko, Ĉado, Ebur-Bordo, Gabono, Kameruno, Kipro, Kongolo (Brazavila), Kongolo (Kinŝasa), Madagaskaro, Malio, Niĝerio, Niĝero, Senegalo, Somalio kaj Togolo.
- Ganao : Establiĝas respubliko kaj unupartia ŝtato.
- 11-a ĝenerala konferenco pri mezuroj: aprobis internacian sistemon de fizikaj grandoj. Ĝi nomiĝas Sistemo Internacia de Unuoj.
- IBM ekis fabrikadon de una komercia modemo.
- Publikitaj Simingsound kaj Kakono.
- La aŭstrala piloto Jack BRABHAM gajnis la mondan ĉampionecon de Formulo Unu.

Naskiĝoj


- Vladimír DVOŘÁK
- 6-a de januaro : Nigella LAWSON
- 21-a de marto : Ayrton SENNA
- 28-a de oktobro: Kim HENRIKSEN Muzikisto por Esperanto Desperado.
- 11-a de novembro : Katja FLINT

Mortoj


- Jorge Frederico da Costa TEIXEIRA
- Stellan ENGHOLM
- Augustin PITLÍK
- 4-a de januaro : Francio : Albert CAMUS
- 15-a de marto: Cândido BRAVO
- 30-a de majo : Sovetunio : Boris PASTERNAK
- 23-a de junio : Ĉeĥio : František OMELKA
- 29-a de aŭgusto : Vicki BAUM
- 15-a de oktobro : Henny PORTEN
- 16-a de oktobro : Valdemar LANGLET
- 16-a de novembro : Usono : Clark GABLE ----
1955 | 1956 | 1957 | 1958 | 1959 | 1960 | 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | 1965
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1960年 ko:1960년 simple:1960 th:พ.ศ. 2503

Historio

La historio ampleksas ĉiujn pasintajn okazaĵojn kaj la evoluojn de homoj, popoloj, komunumoj, socioj, civilizoj, landoj, ŝtatoj,regantoj kaj regatoj. La historion studas historiologio (=scienco pri historio/historiscienco). Laŭ pri strikta difino oni nomas historion nur tion, kio estas pruvebla per dokumentoj. Tiusence, la historia tempo komenciĝis nur, kiam aperis skribitaj informoj. Tamen eblas esplori ankaŭ la antaŭan (senskriban) tempon; ĝin oni nomas antaŭhistorio aŭ prahistorio. (NB! Por historioj de lingvo, teatro ktp., vd. je la koncernataj artikoloj.) ---- :Historio de Scienco kaj Teknologio

Historiistoj (kaj historiaj pensintoj)

:Diodoro Sicila - Norbert ELIAS - Gibbon - Hamilton - Hekateo el Mileso - Herodoto - Josephus - ibn-Khaldun - Keynes - Lev GUMILEV - Makiavelo - Markso - Montesquieu - Plutarko - Rousseau - Adam SMITH - Suetonio - Tacito - Toqueville - Toynbee - Gloraj virinoj

Historiistaj sciencoj kaj teĥnikoj

: datadmetodoj - arĥivoj

Antikvaj Gentoj kaj Ŝtatoj

:Akadanoj - Akado - Amoreoj - Arameoj - Asirianoj - Asirio - Aztekoj - Babilonio- Elamo - Etruskoj - Frankoj - Gaŭloj - Galatoj - Gepidoj - Geto-dakoj - Ĝermanoj - Habiroj -Hunoj - Iberia - Induso-civilizo - Judoj - Kasitoj - Karirioj-Kuŝanoj kvadoj- Maŭroj - Ostrogotoj - Panonio - Parthoj - Peĉenegoj - Piktoj - Seleŭkio - Sumeranoj - Sumero - Urartu - Vandaloj - Visigotoj -

Bataloj Famaj

Civilizoj

:Feŭdismo - Historio de Pratempo - Historio de Antikveco - Historio de Mezepoko - Kavaliro

Dinastioj

vidu ankaŭ:
- Listo de papoj
- Listoj de Imperiestroj
- Francaj reĝoj
- Reĝoj de Hispanio
- (por caroj de Rusio aŭ aliaj imperiestroj, vidu ene de Listoj de Imperiestroj)

Historio de kontinentoj


- Historio de Afriko
- Historio de Ameriko
- Historio de Aŭstralio
- Historio de Azio
- Historio de Eŭropo

Kalendaroj

:Gregoria Kalendaro - Luna Kalendaro - Hebrea Kalendaro - Hinda Kalendaro - Islama Kalendaro - Persa Kalendaro - Julia Kalendaro - Franca Respublika Kalendaro - Bahaa Kalendaro

Imperioj

Imperiestro (inkluzive ĉiuj la listoj) :Araba Imperio - Bizanca Imperio - Brita Imperio - Ĉina Imperio - Kolĥeti - Grandmoravia regno - Meŝika imperio - Otomana imperio - Romio - Rusa Imperio - Sovetunio - Tria Regno - Usona Imperio

Mapoj

:[http://www.roman-emperors.org/Index.htm Eŭropo kaj Mediteraneo politike, en la jaroj 1-1500] Vidu ankaŭ: Geografio Diaoyu-Insularo De Ĉinio

Militoj

vidu la Listo de militoj

Nuntempaj Etnoj: Vidu ĉe Etnoj

Nuntempaj Ŝtatoj: Vidu ĉe Nacioj

Okazintaĵoj

:Hipia revolto - Franca Revolucio - R.M.S. Titanic - 11-a de septembro 2001 - Koloniigado - Krucmilito - Sorĉopersekuto

Regionoj

:Anatolio - Antiloj - Mezopotamio - Palestino - ktp

Rolantoj

:Antonio - Breĵnevo - Osama Bin-Laden - Napoléon BONAPARTE - Marko Bruto - Aŭgusto Cezaro - Julio Cezaro - Charles DE GAULLE - Vo Nguyen GIAP - Gorbaĉevo - Herodo la Granda - Hipioj - Jelcino - Katono - Robert F. Kennedy - Lenino - Nasser - Pompejo - Sargono - Stalino - Vercingetorix - Usonaj Prezidentoj - Meksikaj prezidantoj

Tempordigo: Famaj aŭ klasikaj epokoj:
- Inter-du-milita epoko (Eŭropo, 20 jarcento)
- "Jarcento de Ludoviko la 14-a (Francio 17-a jarcento)
- Mezepoko
- Renesanco (Eŭropo 15-a jarcento -Italio - aŭ 16-a jarcento - aliaj landoj)

Historio enklasigata laŭ dato


- Jarcentoj
  - 19-a jarcento
  - 20-a jarcento
  - 21-a jarcento
  - ...
- Tagoj
  - januaro
    - 1, 2, 3, ... Komparu kun:

arkeologio, analo... fiu-vro:Aolugu ja:歴史 ko:역사 ms:Sejarah simple:History th:ประวัติศาสตร์ zh-min-nan:Le̍k-sú

20-a jarcento

Historio > Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jaroj:
19011902190319041905 19061907190819091910
19111912191319141915 19161917191819191920
19211922192319241925 19261927192819291930
19311932193319341935 19361937193819391940
19411942194319441945 19461947194819491950
19511952195319541955 19561957195819591960
19611962196319641965 19661967196819691970
19711972197319741975 19761977197819791980
19811982198319841985 19861987198819891990
19911992199319941995 19961997199819992000
ja:20世紀 ko:20세기 simple:20th century

Superjaro komenciĝanta vendrede

Superjaro komenciĝanta vendrede. Ĉi tiaj jaroj estas (laŭ gregoria kalendaro): 1588 1616 1644 1672 1712 1740 1768 1796 1808 1836 1864 1892 1904 1932 1960 1988 2016 2044 2072 2112 2140 2168 2196 Kalendaro de la jaro kun semajnoj komenciĝantaj je lundo Kalendaro de la jaro kun semajnoj komenciĝantaj je dimanĉo kategorio:Kalendaro

Universala Kongreso de Esperanto

Esperanto > Esperanta kulturo > Esperanto-Kongresoj > Universala Kongreso de Esperanto ---- Universala Kongreso de Esperanto (UK) estas, laŭ la Jarlibro de UEA, internacia manifestacio de la esperantistaro, organizata de UEA. Ĝi estas kulturfesto, tutmovada forumo, turisma festo kaj laborkunveno de la organoj de UEA. UEA okazigas la Kongreson ĉiujare en malsama lando, provante respekti la geografian distribuon kaj organizajn fortojn de la movado. Pri la loko de la kongreso decidas la Estraro de UEA. Gravan rolon ludas ankaŭ la Ĝenerala Direktoro de UEA, kiu subskribas la koncernajn dokumentojn, sed la ĉiutagan laboron pri la UK faras Konstanta Kongresa Sekretario, oficisto de UEA en Roterdamo. En la kongres-urbo mem agadas la Loka Kongresa Komitato. La kongresoj estas similaj, sed kompreneble varias de jaro al jaro. En UK estas:
- klerigaj programeroj, kiel prelegoj kaj debatoj pri la Kongresa Temo, la Internacia Kongresa Universitato, kaj prelegoj pri la kongresa lando.
- distraj kaj artaj programeroj, kiel la nacia kaj internacia vesperoj, koncertoj, teatraj prezentoj, balo, kaj la Belartaj Konkursoj.
- organizaj kunsidoj, de la organoj de UEA, de fakaj asocioj de UEA, kaj de aliaj Esperantaj asocioj.
- Tagoj de la Libro, de la Lernejo, de la Paco.
- libroservo.
- prezentaĵoj de movadaj aktivaĵoj en ĉiuj sferoj de la vivo. La UK celas esti revuo de la Esperanto-movado en ĝia tuta amplekso, kaj laŭeble diskonigi Esperanton al neesperantistoj. Specialaj kasoj akceptas donacojn de kongresanoj kaj aliaj Esperantistoj. Donacoj, kiuj atingas la Centran Oficejon de UEA antaŭ la somero, estas rekonataj en la Kongresa Libro. La kasoj en 2001 estis Blindula (por helpi la blindulan Esperanto-movadon), Gepatra (por subvencii la Infanan Kongreseton, Tria Mondo (por subvencii partoprenon de triamondaj esperantistoj), kaj la Ĝenerala Kaso (por ĝenerale apogi la organizadon de la UK). La kvindekjaran jubileon de la UK oni festis dum la 40-a UK 1955 en la itala Bolonjo, kiu komencis tiam urboĝemeliĝon kun Boulogne-sur-Mer. En marto 2005 okazis kongreso en Boulogne-sur-Mer kiu rememorigis pri la 1-a UK 1905 cent jarojn antaŭe.

Listo de la ĝisnunaj kaj planitaj UK-oj

Eksteraj Ligiloj

[http://www.uea.org/kongresoj/index.html Informoj] de UEA pri la UK-oj

Literaturo


- Ziko Marcus SIKOSEK: Sed homoj kun homoj. Universalaj Kongresoj de Esperanto 1905-2005, UEA: Rotterdam 2005, 217 p. Kategorio:Esperanto-movado
-

Salah GHANEM

Esperanto-kulturo > Esperanto-movado > Grava esperantisto < Salah GHANEM ---- Salah GHANEM (naskiĝis 1933) estas profesoro, psikologo, grafologia jurspertulo ĉe tribunaloj kaj honora membro de UEA (2003). Li naskiĝis en Libano. Esperanton li lernis en 1960; pioniro de la movado en Libano, kies landan asocion li prezidis dum pluraj jaroj. Li eldonis la unuan E-araban lernolibron en 1965 kaj prizorgis E-elsendojn de radio en Libano. Honora membro de la Internacia Societo de Amikeco kaj Bonvolo (1984) ; prezidanto de alta komitato por festi la centjariĝon de Esperanto (1987) kaj membro de la Brazila Akademio de Belarto (1965).

Elvira FONTES

Elvira FONTES (el'vira 'fontjz) /eł'virə fõtjz/ estas aktiva brazila esperantistino, honora membro de UEA. Naskiĝis en 1916. Laboras por Esperanto ĉiutage de 1960 ĝis nun. Ŝi lernis Esperanton en oficiala Esperanto-Kurso de urbo San-Paŭlo. Ŝi estas la respondeculino por al instruado, kursoj, ekzamenoj, ne nur en San-Paŭlo sed en ĉiuj naciaj kongresoj. Ŝi estas membro de ILEI kaj ties reprezentantino. Ŝi redaktis La Lampiro, eldonis lernolibrojn, iris al programoj de radio, televido, plenumis intervujojn, organizi renkontiĝojn ktp. De 1975 ĝis 2002 gvidantino de ILEI-Sekcio por Brazilo. Verkoj: Unuaj Paŝoj, Survoje al Esperantujo.

Carmel MALLIA

Esperantistoj > Maltaj esperantistoj > Carmel MALLIA ----- Carmel MALLIA (naskiĝis 1929) estas malta esperantisto. Mallia esperantistiĝis en 1960. Li akiris la altgradan diplomon en Esperanto de la Brita Esperanto-Asocio. Li verkas en Esperanto kaj en la lingvoj: malta, angla kaj franca; li krome verkis poemojn en la itala. Li verkis en la malta 4 historiajn romanojn kaj diversajn poemarojn. Eseisto kaj en la malta kaj en Esperanto. Prezidanto de la Malta Esperanto-Societo, membro-fondinto de EVA, membro-fondinto de la Internacia Naturkuracista Asocio, membro-delegito de UEA, akademiano. Li prelegis pri la malta historio en la UK en Pollando (1987), pri la malta historio en la UK de Montpeliero (1998) kaj en la ekumena kongreso IKUE-KELI en Rimini (2003) pri la malta pastro-poeto Dun KARM. Krom kvar historiaj romanoj en la malta ankoraŭ ne publikigitaj, kaj krom tri maltaj originalaj poemaroj, kaj poemaroj en la franca kaj en la angla,

Ĉefaj verkoj en aŭ pri E-o


- L-Ewwel Kors fl-Esperanto (La unua kurso en E-o, en la malta), 1976
- Kapricaj Raketoj, originala poemaro, 1981; dua eldono 20 (kun la nomo:Cent kapricaj Raketoj)
- Kontrastoj, originala poemaro, 1976; dua eldono: 1999
- Antologio de Maltaj Poetoj (de li mem tradukita - 1985)
- Zamenhof(la vivo de Zamenhof en la malta), 1994
- Kumewawa, de Tibor SEKELJ, traduko en la maltan, felietone aperinta en studenta revuo: 1995-96
- Marionetoj (eld. Bero) Originala poemaro, 1999
- La Malta Epopeo (poemo - traduko el la malta de poem-historia verko de V.M. Pellegrini), 2001
- Ĉielarka Estonto (originala romano en E-o - eld. Bero), 2002
- La Zagreba Kurso en la malta, 1985
- Lidja Zamenhof (en la malta) en la centjara datreveno de ŝia naskiĝo (1904-2004)

Supera Voltalando

Geografio > Afriko > Supera Voltalando ---- Dosiero:bf.gif Inter 1960 kaj 1984 nomo de Burkino. Por vidi historion, ĝeneralajn informojn ktp., iru Burkinen.

Benino

Geografio > Afriko > Benino ---- Dosiero:bj.gif Benino - Benin Lando en Okcidenta Afriko laŭ la okcidenta landlimo de Niĝerio. Antaŭ 1975, ĝi estis la nacio Dahomeo.
  • Landkodo: BJ.
  • E-nomo: [o] Benina Popola Respubliko.
  • Nacia nomo: [m] Dahomee; [o] Republique populaire du Benin.
  • Areo: 112.622 kv.km.
  • Politika sistemo: socialisma pluralisma respubliko.
  • Ŝtatestro: prezidento Mathieu Kerekou (1996).
  • Ĉefurbo: Porto Novo (230 mil). Prezidenta sidejo en urbo Cotonou (487 mil).
  • Loĝantaro: 6.400 mil (2000).
  • Ŝtatlingvo: franca lingvo.
  • Nacilingvoj: fona 47%, joruba 9%.
  • Eksporto: kakao, arakido, kotono, palmoleo.
  • Pokapa GNP: 370 $.
  • Organizoj: UNO (1960)
  • Historio: en 1960 akiris sendependecon de Francio. Pro nestabila politiko dum 1972-77 ekzistis milita reĝimo. De 1975 havas novan nomon. Gangnihessou
  • Heredaĵo: Abomea reĝa palaco.
Kategorio:Benino ja:ベナン ko:베냉 ms:Benin zh-min-nan:Bénin

Centr-Afrika Respubliko

Geografio > Afriko > Centr-Afrika Respubliko aŭ Mez-Afrika Respubliko ---- Dosiero:centrafriko.gif République centrafricaine Lando en centra Afriko.
- Landkodo: CF.
- Nacia nomo: République centrafricaine.
- Areo: 622.984 kv.km.
- Politika sistemo: unupartia milita respubliko.
- Ŝtatestro: prezidanto Ange-Felix PATASSE.
- Ĉefurbo: Bangui (474 mil).
- Loĝantaro: 3.275 mil (1995), inter ili banda 30%, gbaja 24% .
- Ŝtatlingvo: franca.
- Nacia lingvo: sangoa.
- Eksporto: diamantoj, uranio, kafo, kotono, lignaĵoj.
- Pokapa GNP: 340 $.
- Historio: de 1960 sendependa ŝtato. Post milita renverso ŝtatpotencon prenis kolonelo Jean-Bedel BOKASSA, kiu deklaris sin "eterna prezidento" kaj poste - imperiestro. En 1979 lin detronigis David DAKO, kiu siaflanke mem estis renversita. En 1986 oni adoptis novan konstitucion.

vidu ankaŭ


- Listo_de_urboj_laŭ_lando
- Landnomoj ! ja:中央アフリカ ko:중앙 아프리카 공화국 ms:Republik Afrika Tengah th:สาธารณรัฐแอฟริกากลาง zh-min-nan:Tiong-hui Kiōng-hô-kok

Ĉado

Geografio > Afriko > Ĉado ---- Dosiero:td.gif Ĉado - Tchad Lando en Saharo.
  • Landkodo: TD.
  • E-nomo: [a] Ĉadio, Ĉadlando; [o] Respubliko Ĉado.
  • Nacia nomo: Republique du Tchad.
  • Areo: 1.284.000 kv.km.
  • Politika sistemo: respubliko.
  • Ŝtatestro: prezidento Idriss DEBY (1996).
  • Ĉefurbo: Nĵameno (512 mil).
  • Loĝantaro: 6.448 mil (1995), inter ili 26% sudananoj, 22% saraoj.
  • Ŝtatlingvo: franca
  • Kredantoj: islamanoj 50%, animistoj 36%, kristanoj 14%.
  • Eksporto: kotono, viandaĵo, fiŝo, tekstilaĵo.
  • Pokapa GNP: 180 $.
  • Sendependiĝo: 11-a de januaro 1960
  • Historio: dum 1920-60 estis kolonio de Francio. En la 60-aj jaroj komenciĝis interna milito inter la islamana nordo kaj la kristana sudo, kiu daŭras ĝis hodiaŭ.
! ja:チャド ko:차드 ms:Chad th:สาธารณรัฐชาด zh-min-nan:Tchad

Eburbordo

Geografio > Afriko > Ebur-Bordo ---- Dosiero:eburbordo.gif Côte d'Ivoire (fr) [kodiVŬA'] Lando en okcidenta Afriko.
- Landkodo: CI.
- E-nomo: [a] Eburio, Kotdivuaro. [o] Respubliko Ebur-Bordo.
- Nacia nomo: Republique de Côte d'Ivoire.
- Etimologio: la landnomo franclingve signifas "ebura bordo".
- Areo: 322.463 kv.km.
- Politika sistemo: respubliko.
- Ŝtatestro: Robert GUEI.
- Ĉefurbo: Jamusukro (90 mil).
- Urboj: Abiĝano (2.530 mil)
- Loĝantaro: 13.978 mil (1995).
- Ŝtatlingvo: franca.
- Eksporto: kafo, kakao, naftoproduktoj, konstrulignaĵo.
- Pokapa GNP: 660 $.
- Organizoj: UNO (1960)
- Historio: de 1893 estis kolonio de Francio. En 1960 akiris sendependecon.

Esperanto en Ebur-Bordo

Ebur-Borda Esperanto-Asocio anas en UEA.

Ekstera ligo


- [http://dmoz.org/World/Esperanto/Regiona/Afriko/Ebur-Bordo/ Kategorio en DMoz] ! ja:コートジボワール ko:코트디부아르 ms:Côte d'Ivoire simple:Côte d'Ivoire zh-min-nan:Côte d'Ivoire

Kameruno

Geografio > Afriko > Kameruno ---- Dosiero:cm.gif Kameruno - Cameroun Lando en Centra Afriko, inter la Gvinea Golfo kaj la Ĉad-lago.
  • Landkodo: CM.
  • E-nomo: [a] Kamerunio; [o] Kameruna Respubliko.
  • Nacia nomo: Republique de Cameroun (fr), Republic of Cameroon (en).
  • Areo: 475.442 kv.km.
  • Politika sistemo: respubliko.
  • Ŝtatestro: prezidento Paul Biya (1982).
  • Ĉefurbo: Jaundeo (1 mln).
  • Grandurbo: Douala (2 mln).
  • Adm. divido: 10 provincoj.
  • Loĝantaro: 14.200 mil (1996), inter ili fangoj 20,8%, bamilekoj 18,8%, dualoj 11,2%.
  • Ŝtatlingvo: franca kaj angla.
  • Eksporto: nafto, lignomaterialoj, kakao, kafo, arakido, bananoj.
  • Pokapa GNP: 650 $.
  • Organizoj: UNO (1960)
  • Historio: de 1960 estas sendependa ŝtato, estinte kolonio en la franca imperio. En 1992 okazis unuaj multpartiaj elektoj.
  • Esperanto-movado: Kameruna esperantisto
Kategorio:Kameruno ja:カメルーン ko:카메룬 ms:Cameroon zh-min-nan:Cameroon

Madagaskaro

Geografio > Afriko > Madagaskaro ---- Afriko Madagaskaro (Madagasikara / Madagascar), ankaŭ foje nomata Malagasio, estas respubliko sur la samnoma insulo en Hinda oceano ĉe la sud-orienta bordo de Afriko.
  • Landkodo: MG.
  • E-nomo: [a] Malagasio, Malagasujo; [o] Respubliko Madagaskaro.
  • Nacia nomo: Repoblikan'i Madagasikara (mg), Republique de Madagascar (fr).
  • Areo: 587.041 kv.km.
  • Politika sistemo: respubliko.
  • Ŝtatestro: prezidento Didier Ratsiraka.
  • Ĉefurbo: Antananarivo (2 milionoj da loĝantoj).
  • Loĝantaro: 13.651 mil (1995), inter ili 99 % malagasoj.
  • Ŝtatlingvo: malagasa kaj franca.
  • Eksporto: kafo, vanilo, spicoj.
  • Pokapa GNP: 230 $.
  • Organizoj: UNO (1960)
  • Esperanto: Movado en Madagaskaro
[http://perso.wanadoo.fr/eric.coffinet/Malagasa_Historio.htm Historio de Malagasio] Kategorio:Madagaskaro Kategorio:Insuloj de Afriko ja:マダガスカル ko:마다가스카르 ms:Madagascar simple:Madagascar zh-min-nan:Madagasikara

Malio

Geografio > Afriko > Malio ---- Afriko Afriko Lando en Centra Afriko.
- Landkodo: ML.
- E-nomo: Malia respubliko.
- Nacia nomo: Republique du Mali.
- Areo: 1.240.000 kv.km.
- Politika sistemo: respubliko.
- Ŝtatestro: prezidento Alpha Oumar KONARE (1997).
- Ĉefurbo: Bamako (800 mil).
- Loĝantaro: 10.788 mil (1995), inter ili bambara 33 %, senufo 12%, soninke 9% .
- Ŝtatlingvo: franca.
- Pokapa GNP: 250 $.
- Organizoj: UNO (1960)
- Historio: iama Franca kolonio, en 1960 fariĝis sendependa ŝtato. Dum 1968-79 ĝin regis militistoj. En 1992 okazis multpartiaj elektoj. Kategorio:Malio ja:マリ共和国 ko:말리 ms:Mali zh-min-nan:Mali

Niĝero

Geografio > Afriko > Niĝero ---- Dosiero:ne.gif 1. Lando en Okcident-Afriko, okcidente de la kurbo de rivero Niĝero.
- Landkodo: NE.
- E-nomo: [a] Niĝerlando; [o] Niĝera respubliko.
- Nacia nomo: République du Niger.
- Areo: 1.267.000 kv.km.
- Politika sistemo: respubliko.
- Ŝtatestro: prezidento Mamadou TANDJA.
- Ĉefurbo: Niamejo (600 mil).
- Loĝantaro: 9.300 mil (1996), inter ili 52% haŭsa, 15% dierma.
- Ŝtatlingvo: franca.
- Kredantoj: islamanoj.
- Eksporto: uranio, viandaĵo, legomaro.
- Pokapa GNP: 220 $.
- Organizoj: UNO (1960)
- Historio: 1921 estis kolonio de Francio. En 1960 akiris sendependecon, sed fariĝis milita respubliko. En 1993 okazis unuaj multpartiaj elektoj. 2. Rivero Niĝero en Afriko, fluanta en la Gvinean Golfon Kategorio:Niĝero ja:ニジェール ko:니제르 ms:Niger zh-min-nan:Niger

Togolo

Geografio > Afriko > Togo ---- Dosiero:tg.gif Lando en Okcidenta Afriko.
- Landkodo: TG.
- E-nomo: [a] Togolando; Togolo; [o] Toga Respubliko.
- Nacia nomo: République togolaise.
- Areo: 56.800 kv.km.
- Politika sistemo: respubliko.
- Ŝtatestro: prezidanto Gnassingbe Eyadema (1967).
- Ĉefurbo: Lomeo (600 mil).
- Loĝantaro: 4.085 mil (1995).
- Ŝtatlingvo: franca.
- Eksporto: fosfatoj, kafo, kakao, kotono.
- Pokapa GNP: 310 $.
- Organizoj: UNO (1960)
- Historio: dum la dua mondmilito ĝi estis okupaciita de Francio kaj Britio. En 1956 Angla Togo unuiĝis kun Ganao, sed Franca Togo deklaris sendependecon en 1960.
- Esperanto-movado: http://www.dromadaire.com/esperantogo/A Kategorio:Togo ja:トーゴ ko:토고 ms:Togo zh-min-nan:Togo

Centr-Afrika Respubliko

Geografio > Afriko > Centr-Afrika Respubliko aŭ Mez-Afrika Respubliko ---- Dosiero:centrafriko.gif République centrafricaine Lando en centra Afriko.
- Landkodo: CF.
- Nacia nomo: République centrafricaine.
- Areo: 622.984 kv.km.
- Politika sistemo: unupartia milita respubliko.
- Ŝtatestro: prezidanto Ange-Felix PATASSE.
- Ĉefurbo: Bangui (474 mil).
- Loĝantaro: 3.275 mil (1995), inter ili banda 30%, gbaja 24% .
- Ŝtatlingvo: franca.
- Nacia lingvo: sangoa.
- Eksporto: diamantoj, uranio, kafo, kotono, lignaĵoj.
- Pokapa GNP: 340 $.
- Historio: de 1960 sendependa ŝtato. Post milita renverso ŝtatpotencon prenis kolonelo Jean-Bedel BOKASSA, kiu deklaris sin "eterna prezidento" kaj poste - imperiestro. En 1979 lin detronigis David DAKO, kiu siaflanke mem estis renversita. En 1986 oni adoptis novan konstitucion.

vidu ankaŭ


- Listo_de_urboj_laŭ_lando
- Landnomoj ! ja:中央アフリカ ko:중앙 아프리카 공화국 ms:Republik Afrika Tengah th:สาธารณรัฐแอฟริกากลาง zh-min-nan:Tiong-hui Kiōng-hô-kok

Kongolo

: Kongo

Belgio

Geografio > Eŭropo > Belgio ---- Belgio aŭ Belgujo (nederlande:België, france:La Belgique, germane:Belgien), oficiale Reĝlando Belgio, estas Okcident-Eŭropa lando limigita de la Norda Maro en la okcidento, Nederlando en la nordo, Germanio kaj Luksemburgio en la oriento kaj Francio en la sudo. La landnomo devenas de kelta tribo de la belgoj. Historie la lando konsistas el du etnoj, flandroj kaj valonoj.

Provincoj


- Flandrio konsistas el la provincoj
Okcidenta Flandrio, Orienta Flandrio, Antverpenio, Limburgo, Flandra Brabanto;
- Valonio konsistas el la provincoj
Valona Brabanto, Henegovio, Namurio, Lieĝio, Luksemburgio
- la Brusela Ĉefurba Regiono apartenas nek al Flandrio, nek al Valonio. Estas aparta, dulingva regiono; iel provinco en si mem.

Ĉefaj urboj


- Flandrio: Antverpeno, Bruĝo, Gento kaj Loveno
- Valonio: Charleroi, Lieĝo kaj Namur
- Bruselo, kie i.a. troviĝas la sidejo de la Eŭropa Parlamento

Historio

Belgio fariĝis sendependa de Nederlando en 1830. La tiama reĝo, Vilhelmo I de la Nederlandoj, nur akceptis tion oficiale en 1839. De 1945 Belgio estas centro de eŭropa kunlaborado (Benelukso, Eŭropa Konsilio, NATO, Eŭropa Unio). En 1980 estis kreitaj regionaj strukturoj de ŝtatadministrado por Bruselo, Flandrio kaj Valonio. En 1994 oni adoptis novan konstitucion.

Federacia ŝtato

1994 1994 Tradicie Belgio estas Reĝolando. Ĝi konsistas socie, kulture, politike kaj sociologie precipe el du grandaj Komunumoj, la Flandroj kaj la Franclingvanoj. Ĝis la jaroj 1930 la franca lingvo estis la sola oficiala lingvo de la lando. La flandroj protestis kontraŭ tio kaj post pluraj ŝtataj reformoj Belgio en 1993 iĝis federacio. Flandrio tuj kunfandis siajn instituciojn, tiel ke ekzistas nur unu Flandra Parlamento kaj unu Flandra Registaro. La franclingvanoj gardis ĉion aparte.

La Komunumoj


- la Nederlandlingva Komunumo (ankaŭ nomata "Flandra Komunumo")
- la Franclingva Komunumo
- la Germanlingva Komunumo

La Regionoj


- la Flandra Regiono
- la Valona Regiono
- la Brusela Ĉefurba Regiono

Ceteraj informoj

Tra Belgio fluas la riveroj Skeldo kaj Mozo. Belgio estas unu el la landoj kun la plej granda loĝdenso de Eŭropo.
- Estas ankaŭ minoritato, kiu parolas la germanan en la orienta parto de Belgio (Eupen, Malmédy).
- Eksporto: fero, ŝtalo, tekstilaĵo, naftokemiaĵoj, plasto.
- MEP: totala - 272 mlrd $, persona - 24.710 $.
- Monunuo: Eŭro (€ aŭ EUR) de la unua januaro, 2002; la malnova monunuo estas la Belga franko
- Organizoj: UNO (1945), NATO, EU

Famaj Belgoj


- Georges REMI (aŭ Hergé), desegnisto de Tintin (Tinĉjo)
- Justine HENIN, tenisulino
- Kim CLIJSTERS, tenisulino
- Eddy MERCKX, biciklisto
- Benoît POELVOORDE, aktoro
- Jean-Claude VANDAMME, aktoro
- Helmut LOTTI, kantisto
- Jacques BREL, kantisto
- René MAGRITTE, pentristo

Vidu ankaŭ


- Esperanto-movado
- Listo de belgaj reĝoj
- Listo de urboj de Belgio
- Landnomoj
- [http://www.famousbelgians.net/ Famaj belgoj] (angle)

Eksteraj ligoj


- [http://dmoz.org/World/Esperanto/Regiona/E%C5%ADropo/Belgio/ Belgio en DMOZ] als:Belgien fiu-vro:Belgiä ja:ベルギー ko:벨기에 ms:Belgium simple:Belgium th:ประเทศเบลเยียม zh-min-nan:Belgien

Britio

Tiu ĉi artikolo traktas la regnon entenantan Anglion, Skotlandon, Kimrion kaj Nord-Irlandon. Ankaŭ, en historio, aliaj ŝtatoj nomiĝis "Unuiĝinta Regno" (ekz. Unuiĝinta Regno de Portugalio, Brazilo kaj Algarvo). Vidu ankaŭ Britio (apartigilo). ---- Geografio > Eŭropo > Unuiĝinta Reĝlando < Historio ---- La Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Nord-Irlando (aŭ Unuiĝinta Reĝlando; oni kutime sed fakte malprecize mallongigas al Britio) estas lando en Okcidenta Eŭropo, sur la insuloj Granda Britio kaj Irlando (norda parto), kune kun kelkaj insuletoj. Ĝi prezentas politikan union de Anglio, Skotlando, Kimrio kaj Nord-Irlando. Ligitaj al la Unuiĝinta Reĝlando estas la Manikinsuloj kaj Manksinsulo. La Britaj Insuloj, nuntempe kelkfoje nomataj la Insuloj de la Nord-Atlantiko (IONA), konsistas el Britio, Irlando, Manksinsulo kaj multaj aliaj insuletoj ĉirkaŭaj. La Manikinsuloj apud Francio apartenas al la reĝoj de Anglio kiel dukoj de Normandio, sed ili ne estas partoj de la Unuiĝinta Regno. En la jaro 1921, la plejmulto de Irlando sendependiĝis kiel la Respubliko de Irlando, kaj nun nur ses provinceroj, aŭ graflandoj (The Six Counties) en la nordorienta parto de la insulo daŭre apartenas al la Unuiĝita Reĝlando. La insulo Britio mem (Great Britain aŭ Britain angle) havas areon da 229.893 km2, kaj estas la oka plej granda insulo en la mondo. La loĝantaro de la Regno en 2001 estis 59.508.382, kaj ĝia areo estas 244.100 km2. La ĉefurbo estas Londono, kaj la regnestrino estas la reĝino Elizabeth la 2-a . Pro ĝia mara potenco kaj ĝia industria produktado, la Unuiĝinta Reĝlando antaŭ 1945 havis koloniojn en ĉiuj kontinentoj. Antaŭe, preskaŭ kvarono de la mondloĝantaro loĝis en la vasta Brita Imperio. Hodiaŭ, la imperio preskaŭ ne ekzistas, sed multaj el la iamaj kolonioj restas membroj de la malplifortega internacia asocio, la Komunumo de Nacioj (Commonwealth of Nations angle, antaŭe British Commonwealth of Nations). ---- Vidu ankaŭ:
- Britio (terminaro)
- La insulo de Granda Britio
- Esperanto-movado
- Britaj ĉefministroj
- Listo de britaj reĝoj
- Listo de urboj de Britio
- Loka regado kaj administrado en Britio
- Loka regado kaj administrado en Kimrio
- Loka regado kaj administrado en Nord-Irlando
- Loka regado kaj administrado en Skotlando
- Domesday Book
- Sutton Hoo Kategorio:Britio als:Grossbritannien und Nordirland ja:イギリス ko:영국 ms:United Kingdom simple:United Kingdom th:สหราชอาณาจักร zh-min-nan:Liân-ha̍p Ông-kok

UNO

:Mallongigo "UN" havas ankaŭ aliajn signifojn, vidu artikolon Un. ---- Mondaj organizaĵoj > Unuiĝintaj Nacioj ---- Dosiero:UnuiĝintajNaciojGrandflago.gif
La organizo Unuiĝintaj Nacioj (sinonimo: Unuiĝinta Naciaro, mallongigo de ambaŭ: UN) estas la ĉefa internacia diplomata organizo de la mondo. Fondita en 1945 post la dolorega Dua Mondmilito, ĝi nun havas 190 membrajn ŝtatojn. La UNO celas pace decidi disputojn inter nacioj, provizii bazajn homajn rajtojn por ĉiu, kaj ĝenerale plibonigi la kvaliton de vivo tra la mondo. Ĝia stabejo estas en Novjorko. Ĝi funkcias per ses oficialaj lingvoj: la angla, la araba, la ĉina, la franca, la hispana, kaj la rusa.

Strukturo

Jen la ĉefaj fakoj de UN:
- En la Ĝenerala Asembleo, ĉiu membroŝtato de la UNO reprezentiĝas. Ĉi tie, ĉiu ŝtato havas egalan povon de voĉdonado. Tamen, rezolucioj de la Asembleo estas ne leĝoj, sed nur rekomendoj nedevigaj.
- La Konsilio de Sekureco estas pli pova fako: ĝiaj rezolucioj pezas kiel internacia leĝo, kaj povas rajtigi, se necese, perforton por obeigi danĝerajn ŝtatojn kaj konservi la pacon en la mondo. Ĝia anaro spegulas la venkintaron de la Dua Mondmilito: Britio, Ĉinio Francio, Rusio, kaj Usono reprezentiĝas daŭre, kaj ĉiu el tiuj kvin povas unusole vetoi ajnan rezolucion. La tuta anaro nombriĝas 15; la aliajn membrojn elektas la Ĝenerala Asembleo je ĉiu dua jaro.
- La Ekonomia kaj Socia Konsilio celas plibonigi la staton de homaj rajtoj, ktp. Ĝia anaro nombriĝas 54.
- La Konsilio de Kuratorado celis gvidi la multajn koloniojn kaj dependajn teritoriojn de la postmilita mondo al paca sendependiĝo. Ĉi tiu konsilio provizore ĉesis operacii en 1994 post la sendependiĝo de la fina UNO-kuratorita lando, Palaŭo.
- La Internacia Kortumo de Justeco celas decidi disputojn inter ŝtatoj.
- La Sekretariejo estas la burokrataro de la UNO; ties anoj regas la ĉiutagan funkciadon de la organizaĵon kaj ĝiajn projektojn. La ĉefulo de la Sekretariejo estas la Ĝenerala Sekretario, nuntempe s-ro Kofi ANNAN.
Dosiero:unbuilding.jpg
Stabejo de la UNO
(Foto senkopirajta)

Historio

1920: La Traktato de Versailles, fininte la Unuan Mondmiliton, starigis ankaŭ novan internacian organizon: La Ligo de Nacioj, forumo por la paca decido de disputoj inter nacioj. 1920-1933: Sen vera povo, eĉ sen la partoprenado de kelkaj potencaj nacioj, la Ligo fiaskis. Ironie, unu el la mankantoj ekde la komenco estis Usono, kies regestro Woodrow WILSON unue proponis la Ligon, sed kiu neniam membriĝis pro internaj politikaj luktoj. En 1933 la tiame militcelaj Germanio kaj Japanio eksiĝis el la Ligo por pli libere sekvi sian ekspansiemon. 1933-1945: La senpova Ligo malsukcesis malebligi militon, kaj la Dua Mondmilito furiozis tra Azio, Eŭropo, norda Afriko, kaj Pacifiko. 24 Oktobro 1945: La Uniĝintaj Nacioj ekestis. Originalaj membroj: Argentino, Aŭstralio, Barato, Belgio, Belorusio, Bolivio, Brazilo, Britio, Ĉeĥoslovakio, Ĉilio, Ĉinio, Danio, Domingo, Egiptio, Ekvadoro, Etiopio, Filipinoj, Francio, Grekio, Gvatemalo, Haitio, Honduro, Irako, Irano, Jugoslavio, Kanado, Kolombio, Kostariko, Kubo, Libano, Liberio, Luksemburgo, Meksiko, Nederlando, Nikaragvo, Norvegio, Nov-Zelando, Panamo, Paragvajo, Peruo, Pollando, Sovetunio, Salvadoro, Saŭda Arabio, Sirio, Sud-Afriko, Turkio, Ukrainio, Urugvajo, Usono, Venezuelo. 1946: La Ligo de Nacioj oficiale malfondiĝis. Afganio, Islando, Svedio kaj Tajlando aliĝas. 1947: Jemeno kaj Pakistano aliĝas. 1948: Birmo aliĝas. 1949: Israelo aliĝas. 1950: Indonezio aliĝas. 1955: 16 novaj membroj: Albanio, Aŭstrio, Bulgario, Finnlando, Hispanio, Hungario, Irlando, Italio, Jordanio, Kamboĝo, Sri-Lanko, Laoso, Libio, Nepalo, Portugalio, Rumanio. 1956: Japanio, Maroko, Sudano kaj Tunizio aliĝas. 1957: Ganao kaj Malajzio aliĝas. 1958: Gvineo aliĝas. 1960: 17 novaj membroj: Benino, Burkino, Centr-Afrika Respubliko, Ĉado, Ebur-Bordo, Gabono, Kameruno, Kipro, Kongo Brazavila, Kongo Kinŝasa, Madagaskaro, Malio, Niĝerio, Niĝero, Senegalo, Somalio kaj Togo. 1961: Novaj membroj: Maŭritanio, Mongolio, Siera-Leono kaj Tanzanio aliĝas. 1962: Novaj membroj: Alĝerio, Burundo, Jamajko, Ruando, Trinidado kaj Tobago kaj Ugando aliĝas. 1963: Kenjo kaj Kuvajto aliĝas. 1964: Malavio, Malto kaj Zambio aliĝas. 1965: Gambio, Maldivoj kaj Singapuro aliĝas. 1966: Barbado, Bocvano, Gujano kaj Lesoto aliĝas. 1967: Demokratia Jemeno aliĝas. 1968: Ekvatora Gvineo, Maŭricio kaj Svazilando aliĝas. 1970: Fiĝioj aliĝas. 1971: Barejno, Butano, Kataro, Omano kaj Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj aliĝas. 1972: La UNO agnoskas Popolan Ĉinion, kaj transdonas la Ĉinian membrecon al ĝi el Tajvano. 1973: Bahamoj kaj Germanio (orienta kaj okcidenta) aliĝas, 1974: Bangladeŝo, Grenado kaj Gvineo Bisaŭa aliĝas. 1975: 6 novaj membroj: Kabo-Verdo, Komoroj, Mozambiko, Papuo-Nov-Gvineo, Sao-Tomeo kaj Principeo kaj Surinamo. 1976: Angolo, Samoo kaj Sejŝeloj aliĝas. 1977: Ĝibutio kaj Vjetnamio aliĝas. 1978: Dominiko kaj Salomonoj aliĝas. 1979: Sent-Lucio aliĝas. 1980: Sent-Vincento kaj la Grenadinoj kaj Zimbabvo aliĝas 1981: Antigvo-Barbudo, Belizo kaj Vanuatuo aliĝas. 1983: Sent-Kristofo kaj Neviso aliĝas. 1984: Brunejo aliĝas. 1990: Liĥtenŝtejno kaj Namibio aliĝas. Orienta kaj okcidenta Germanio unuiĝas, do nun havas unu sidon. 1991: Kiam Sovetunio eksiĝis, ĝian daŭran membrecon en la Konsilio de Sekureco heredis Rusio. Sep novaj membroj aliĝas: Estonio, Latvio, Litovio, Marŝaloj, Mikronezio, Nord-Koreio kaj Sud-Koreio. 1992: 13 novaj membroj: Armenio, Azerbajĝano, Bosnio-Hercegovino, Kartvelio, Kazaĥio, Kirgizio, Kroatio, Moldavio, San-Marino, Slovenio, Taĝikio, Turkmenio kaj Uzbekio. 1993: 6 novaj membroj: Andoro, Ĉeĥio, Eritreo, Makedonio, Monako kaj Slovakio. 1994: Palaŭo sendependiĝis, kaj poste fariĝis la plej malgranda membroŝtato de la UNO. La Konsilio de Kuratorado provizore eksiĝis pro la fino de ĝia mandato. 1999: Kiribato, Nauro kaj Tongo aliĝas. 2000: Tuvalo aliĝas. 2001: La UNO kaj Sekretario Ĝenerala Kofi ANNAN kune ricevis la Nobelan Pacpremion. 2002: Post kelkjara helpado de UNO sendependiĝas kaj aliĝas Orienta Timoro. Svislando ankaŭ aliĝas.

Ĝeneralaj Sekretarioj de UN

1946-1953Trygve LIENorvegio
1953-1961Dag HAMMARSKJÖLDSvedio
1961-1971U ThantBirmo
1972-1981Kurt WALDHEIM Aŭstrio
1982-1991Javier PEREZ DE CUELLARPeruo
1992-1997Boutros BOUTROS GHALIEgiptio
1997Kofi ANNANGanao

Eksteraj Ligiloj


- La TTT-ejo de la UNO: http://www.un.org/ (angle, arabe, ĉine, france, ruse, hispane) Kategorio:Internacia organizaĵo UNUIĜITAJ NACIOJ ja:国際連合 ko:국제 연합 ms:Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu simple:United Nations th:สหประชาชาติ zh-min-nan:Liân-ha̍p-kok

Burkino

Geografio > Afriko > Burkino ---- Dosiero:bf.gif
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/fr/thumb/b/b8/280px-Uv-map.png
Burkino - Burkina Faso Lando en Okcidenta Afriko.
  • Landkodo: BF.
  • E-nomo: Burkino.
  • Nacia nomo: [o] Burkina Faso.
  • Etimologio: landnomo signifas "lando de honestaj homoj".
  • Areo: 274.200 kv.km.
  • Politika sistemo: respubliko.
  • Ŝtatestro: prezidento Blaise COMPAORE (1987).
  • Ĉefurbo: Uagaduguo (360 mil).
  • Loĝantaro: 10.400 mil (1995).
  • Ŝtatlingvo: franca (90% de la loĝantoj parolas sudanajn lingvojn).
  • Pokapa GNP: 230 $.
  • Organizoj: UNO (1960)
  • Historio: en 1960 sendependiĝis de Francio. Post tio civila registaro interŝanĝas kun la milita. Ĝis 1984 lando nomiĝis Supera Voltalando.

Eksteraj ligoj


- [http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/afrique/burkina.htm lingvaj situacioj kaj leĝoj en burkino (france)] ! ja:ブルキナファソ ko:부르키나파소 ms:Burkina Faso zh-min-nan:Burkina Faso

Centr-Afrika Respubliko

Geografio > Afriko > Centr-Afrika Respubliko aŭ Mez-Afrika Respubliko ---- Dosiero:centrafriko.gif République centrafricaine Lando en centra Afriko.
- Landkodo: CF.
- Nacia nomo: République centrafricaine.
- Areo: 622.984 kv.km.
- Politika sistemo: unupartia milita respubliko.
- Ŝtatestro: prezidanto Ange-Felix PATASSE.
- Ĉefurbo: Bangui (474 mil).
- Loĝantaro: 3.275 mil (1995), inter ili banda 30%, gbaja 24% .
- Ŝtatlingvo: franca.
- Nacia lingvo: sangoa.
- Eksporto: diamantoj, uranio, kafo, kotono, lignaĵoj.
- Pokapa GNP: 340 $.
- Historio: de 1960 sendependa ŝtato. Post milita renverso ŝtatpotencon prenis kolonelo Jean-Bedel BOKASSA, kiu deklaris sin "eterna prezidento" kaj poste - imperiestro. En 1979 lin detronigis David DAKO, kiu siaflanke mem estis renversita. En 1986 oni adoptis novan konstitucion.

vidu ankaŭ


- Listo_de_urboj_laŭ_lando
- Landnomoj ! ja:中央アフリカ ko:중앙 아프리카 공화국 ms:Republik Afrika Tengah th:สาธารณรัฐแอฟริกากลาง zh-min-nan:Tiong-hui Kiōng-hô-kok

Ĉado

Geografio > Afriko > Ĉado ---- Dosiero:td.gif Ĉado - Tchad Lando en Saharo.
  • Landkodo: TD.
  • E-nomo: [a] Ĉadio, Ĉadlando; [o] Respubliko Ĉado.
  • Nacia nomo: Republique du Tchad.
  • Areo: 1.284.000 kv.km.
  • Politika sistemo: respubliko.
  • Ŝtatestro: prezidento Idriss DEBY (1996).
  • Ĉefurbo: Nĵameno (512 mil).
  • Loĝantaro: 6.448 mil (1995), inter ili 26% sudananoj, 22% saraoj.
  • Ŝtatlingvo: franca
  • Kredantoj: islamanoj 50%, animistoj 36%, kristanoj 14%.
  • Eksporto: kotono, viandaĵo, fiŝo, tekstilaĵo.
  • Pokapa GNP: 180 $.
  • Sendependiĝo: 11-a de januaro 1960
  • Historio: dum 1920-60 estis kolonio de Francio. En la 60-aj jaroj komenciĝis interna milito inter la islamana nordo kaj la kristana sudo, kiu daŭras ĝis hodiaŭ.
! ja:チャド ko:차드 ms:Chad th:สาธารณรัฐชาด zh-min-nan:Tchad

Gabono

Geografio > Afriko > Gabono ---- Dosiero:ga.gif Gabon Lando en Centra Afriko, ĉe la ekvatoro.
- Landkodo: GA.
- E-nomo: Gabona Respubliko.
- Nacia nomo: Republique gabonaise.
- Areo: 268.000 kv.km.
- Politika sistemo: aŭtoritara naciisma respubliko.
- Ŝtatestro: prezidento Omar BONGO (1967).
- Ĉefurbo: Librevilo.
- Loĝantaro: 1.077 mil (1995).
- Ŝtatlingvo: franca.
- Pokapa GNP: 3.490 $.
- Organizoj: UNO (1960)
- Historio: de 1889 parto de Franca Kongo. Sendependecon de Francio ricevis en 1960. En 1967 prezidento Bongo formigis unupartian respublikon. En 1990 okazis multpartiaj balotoj. Kategorio:Gabono ja:ガボン ko:가봉 ms:Gabon th:ประเทศกาบอง zh-min-nan:Gabon

Kameruno

Geografio > Afriko > Kameruno ---- Dosiero:cm.gif Kameruno - Cameroun Lando en Centra Afriko, inter la Gvinea Golfo kaj la Ĉad-lago.
  • Landkodo: CM.
  • E-nomo: [a] Kamerunio; [o] Kameruna Respubliko.
  • Nacia nomo: Republique de Cameroun (fr), Republic of Cameroon (en).
  • Areo: 475.442 kv.km.
  • Politika sistemo: respubliko.
  • Ŝtatestro: prezidento Paul Biya (1982).
  • Ĉefurbo: Jaundeo (1 mln).
  • Grandurbo: Douala (2 mln).
  • Adm. divido: 10 provincoj.
  • Loĝantaro: 14.200 mil (1996), inter ili fangoj 20,8%, bamilekoj 18,8%, dualoj 11,2%.
  • Ŝtatlingvo: franca kaj angla.
  • Eksporto: nafto, lignomaterialoj, kakao, kafo, arakido, bananoj.
  • Pokapa GNP: 650 $.
  • Organizoj: UNO (1960)
  • Historio: de 1960 estas sendependa ŝtato, estinte kolonio en la franca imperio. En 1992 okazis unuaj multpartiaj elektoj.
  • Esperanto-movado: Kameruna esperantisto
Kategorio:Kameruno ja:カメルーン ko:카메룬 ms:Cameroon zh-min-nan:Cameroon

Counter mode

In cryptography, a block cipher operates on blocks of fixed length, often 64 or 128 bits. To encrypt longer messages, several modes of operation may be used. The earliest modes described, such as ECB, CBC, OFB and CFB provide only confidentiality, and this does not ensure message integrity. Other modes have been designed which ensure both confidentiality and message integrity, such as CCM mode, EAX mode and OCB mode. Tweakable narrow-block encryption (LRW) mode and wide-block encryption (CMC and EME) modes, designed to securely encrypt sectors of a disk, are described in the article devoted to disk encryption.

Electronic codebook (ECB)

The simplest of the encryption modes is the electronic codebook (ECB) mode, in which the message is split into blocks and each is encrypted separately. The disadvantage of this method is that identical plaintext blocks are encrypted to identical ciphertext blocks; it does not hide data patterns. Thus, in some senses it doesn't provide message confidentiality at all, and is not recommended for cryptographic protocols. Image:Ecb_encryption.png Image:Ecb_decryption.png Here's a striking example of the degree to which ECB can reveal patterns in the plaintext. A pixel-map version of the image on the left was encrypted with ECB mode to create the center image: The image on the right is how the image might look encrypted with CBC, CTR or any of the other more secure modes -- indistinguishable from random noise. Note that the random appearance of the image on the right tells us very little about whether the image has been securely encrypted; many kinds of insecure encryption have been developed which would produce output just as random-looking. ECB mode can also make protocols without integrity protection even more susceptible to replay attacks, since each block gets decrypted in exactly the same way. For example, the Phantasy Star Online: Blue Burst online video game uses Blowfish in ECB mode. Before the key exchange system was cracked leading to even easier methods, cheaters repeated encrypted "monster killed" message packets, each an encrypted Blowfish block, to illegitimately gain experience points quickly.

Cipher-block chaining (CBC)

In the cipher-block chaining (CBC) mode, each block of plaintext is XORed with the previous ciphertext block before being encrypted. This way, each ciphertext block is dependent on all plaintext blocks up to that point. Also, to make each message unique an initialization vector is used. Image:Cbc_encryption.png Image:Cbc_decryption.png C_i = E_K(P_i \oplus C_), C_0 = IV P_i = D_K(C_i) \oplus P_, P_0 = IV CBC is the most commonly used mode of operation. Its main drawback is that it is sequential, and cannot be parallelized (a possible solution is the use of counter mode).

Propagating cipher-block chaining (PCBC)

The [http://www.iks-jena.de/mitarb/lutz/security/cryptfaq/q84.html propagating cipher-block chaining] mode was designed to cause small changes in the ciphertext to propagate further than as in CBC mode. Encryption and decryption routines are as follows: C_i = E_K(P_i \oplus P_ \oplus C_), P_0 = IV, C_0 = 0 P_i = D_K(C_i) \oplus P_ \oplus C_, P_0 = IV, C_0 = 0 PCBC is notably used in Kerberos and WASTE, but otherwise is fairly uncommon.

Cipher feedback (CFB) and output feedback (OFB)

The cipher feedback (CFB) and output feedback (OFB) modes make the block cipher into a stream cipher: they generate keystream blocks, which are then XORed with the plaintext blocks to get the ciphertext. Just as with other stream ciphers, flipping a bit in the ciphertext produces a flipped bit in the plaintext at the same location. With cipher feedback a keystream block is computed by encrypting the previous ciphertext block. C_i = P_i \oplus E_K (C_) C_ = \ \mbox Image:cfb_encryption.png Image:cfb_decryption.png Output feedback generates the next keystream block by encrypting the previous keystream block: C_i = P_i \oplus O_i O_i = \ E_K (O_) O_ = \ \mbox Image:ofb_encryption.png Image:ofb_decryption.png

Counter (CTR)

Like OFB, counter mode turns a block cipher into a stream cipher. It generates the next keystream block by encrypting successive values of a "counter". The counter can be any simple function which produces a sequence which is guaranteed not to repeat for a long time, although an actual counter is the simplest and most popular. CTR mode has very similar characteristics to OFB, but also allows a random access property for decryption and is provably secure if the block cipher is strong. Note that nonce in this graph is the same thing as IV in the other graphs. Image:Ctr_encryption.png Image:Ctr_decryption.png

Integrity protection and error propagation

The block cipher modes of operation presented above provide no integrity protection. This means that an attacker who does not know the key may still be able to modify the data stream in ways useful to them. It is now generally well understood that wherever data is encrypted, it is nearly always essential to provide integrity protection for security. For secure operation, the IV and ciphertext generated by these modes should be authenticated with a secure MAC, which is checked before decryption. Before these issues were well understood, it was common to discuss the "error propagation" properties of a mode of operation as a means of evaluating it. It would be observed, for example, that a one-block error in the transmitted ciphertext would result in a one-block error in the reconstructed plaintext for ECB mode encryption, while in CBC mode such an error would affect two blocks: Image:Cbc_modification.png Some felt that such resilience was desirable in the face of random errors, while others argued that it increased the scope for attackers to modify the message to their own ends. However, when proper integrity protection is used such an error will result (with high probability) in the entire message being rejected - if resistance to random error is desirable, error-correcting codes should be applied after encryption. Some modes of operation have been designed to combine security and authentication. Examples of such modes are: IACBC, IAPM, OCB mode, EAX, CWC, and GCM. These authenticated encryption modes are either classified as single pass modes or double pass modes. Some modes also allow for the authentication of unencrypted associated data, and these are called AEAD (Authenticated-Encryption with Associated-Data) schemes. For example, EAX mode is a double pass AEAD scheme while OCB mode is single pass.

Initialization vector (IV)

:Main article: Initialization vector All modes (except ECB) require an initialization vector, or IV - a sort of dummy block to kick off the process for the first real block, and also provide some randomisation for the process. There is no need for the IV to be secret, but it is important that it is never reused with the same key. For CBC and CFB, reusing an IV leaks some information. For OFB and CTR, reusing an IV completely destroys security. In addition, the IV used in CFB mode must be randomly generated and kept secret until the first block of plaintext is made available for encryption.

Padding

:Main article: Padding Because a block cipher works on units of a fixed size, but messages come in a variety of lengths, some modes (mainly CBC) require that the final block be padded before encryption. Several padding schemes exist. The simplest is simply to add null bytes to the plaintext to bring its length up to a multiple of the block size, but care must be taken that the original length of the plaintext can be recovered; this is so, for example, if the plaintext is a C style string which contains no null bytes except at the end. Slightly more complex is the original DES method, which is to add a single one bit, followed by enough zero bits to fill out the block; if the message ends on a block boundary, a whole padding block will be added. Most sophisticated are CBC-specific schemes such as ciphertext stealing or residual block termination, which do not cause any extra ciphertext expansion, but these schemes are relatively complex. CFB, OFB and CTR modes do not require any special measures to handle messages whose lengths are not multiples of the block size since they all work by XORing the plaintext with the output of the block cipher, Category:Cryptographic algorithms ja:暗号利用モード

Sepsa gry rpg tani sylwester tablice Szkolenia bhp