Home About us Products Services Contact us Bookmark
:: wikimiki.org ::
1970

1970

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1970 Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1940-oj - 1950-oj - 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj Jaroj: 1965 - 1966 - 1967 - 1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1970 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- 55-a Universala Kongreso de Esperanto en Vieno.
- Aperas Plena Ilustrita Vortaro (PIV);
- Hispanio : Angel Figuerola AUQUE fariĝis prezidanto de Hispana Esperanta-Federacio
- Germanio : Bavario : La partio CSU ("Kristana Socia Unuiĝo") gajnas la balotojn.
- Niĝerio : Ĉeso de la Biafra milito.
- Gambio fariĝas respubliko.
- Omano : Kabus ben Said sultaniĝas.
- Usono : Ohio : Membroj de la Nacia Gvardio pafis kaj mortigis kvar studentojn ĉe Ŝtata Universitato Kent dum manifestacio kontraŭ la milito en Vjetnamio.
- 26-a de marto : Unua supersonlima flugo de la Concorde.
- Fiĝioj sendependiĝas (10-a de oktobro) kaj aniĝas al UNO.
- 17-a de oktobro : Anwar SADAT fariĝis prezidento de Egipto.
- Gvajano eniras Britan Komunumon.

Naskiĝoj


- 27-a de marto : Mariah CAREY
- 29-a de aprilo : Uma THURMAN
- 22-a de majo : Naomi CAMPBELL
- 24-a de julio : Jennifer LOPEZ
- 23-a de aŭgusto : Usono : River PHOENIX
- 25-a de aŭgusto : Claudia SCHIFFER

Mortoj


- 2-a de februaro : Bertrand RUSSELL
- 1-a de marto: Karel ŠOLC
- 20-a de aprilo : Paul CELAN
- 12-a de majo : Svedio : Nelly SACHS
- junio: Otto BRANDT
- 1-a de junio : Italio : Giuseppe UNGARETTI
- 7-a de junio : E. M. FORSTER
- 10-a de aŭgusto : Alexander GODE, inventisto de Interlingua
- 13-a de aŭgusto : Vernon Joseph LECK
- 1-a de septembro : François MAURIAC
- 18-a de septembro : Jimi HENDRIX
- 19-a de septembro : Germanio : Johannes Heinrich SCHULTZ
- 25-a de septembro : Svislando : Erich Maria REMARQUE
- 2-a de oktobro : Germanio : Grethe WEISER
- Josef BURGER
- Marcel MINNAERT

Ceteraj


- 1-a de januaro : Uniksa epoko komensis je 00:00:00 UTC. ----
1965 | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 | 1972 | 1973 | 1974 | 1975
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
als:1970 ja:1970年 ko:1970년 simple:1970 th:พ.ศ. 2513

Historio

La historio ampleksas ĉiujn pasintajn okazaĵojn kaj la evoluojn de homoj, popoloj, komunumoj, socioj, civilizoj, landoj, ŝtatoj,regantoj kaj regatoj. La historion studas historiologio (=scienco pri historio/historiscienco). Laŭ pri strikta difino oni nomas historion nur tion, kio estas pruvebla per dokumentoj. Tiusence, la historia tempo komenciĝis nur, kiam aperis skribitaj informoj. Tamen eblas esplori ankaŭ la antaŭan (senskriban) tempon; ĝin oni nomas antaŭhistorio aŭ prahistorio. (NB! Por historioj de lingvo, teatro ktp., vd. je la koncernataj artikoloj.) ---- :Historio de Scienco kaj Teknologio

Historiistoj (kaj historiaj pensintoj)

:Diodoro Sicila - Norbert ELIAS - Gibbon - Hamilton - Hekateo el Mileso - Herodoto - Josephus - ibn-Khaldun - Keynes - Lev GUMILEV - Makiavelo - Markso - Montesquieu - Plutarko - Rousseau - Adam SMITH - Suetonio - Tacito - Toqueville - Toynbee - Gloraj virinoj

Historiistaj sciencoj kaj teĥnikoj

: datadmetodoj - arĥivoj

Antikvaj Gentoj kaj Ŝtatoj

:Akadanoj - Akado - Amoreoj - Arameoj - Asirianoj - Asirio - Aztekoj - Babilonio- Elamo - Etruskoj - Frankoj - Gaŭloj - Galatoj - Gepidoj - Geto-dakoj - Ĝermanoj - Habiroj -Hunoj - Iberia - Induso-civilizo - Judoj - Kasitoj - Karirioj-Kuŝanoj kvadoj- Maŭroj - Ostrogotoj - Panonio - Parthoj - Peĉenegoj - Piktoj - Seleŭkio - Sumeranoj - Sumero - Urartu - Vandaloj - Visigotoj -

Bataloj Famaj

Civilizoj

:Feŭdismo - Historio de Pratempo - Historio de Antikveco - Historio de Mezepoko - Kavaliro

Dinastioj

vidu ankaŭ:
- Listo de papoj
- Listoj de Imperiestroj
- Francaj reĝoj
- Reĝoj de Hispanio
- (por caroj de Rusio aŭ aliaj imperiestroj, vidu ene de Listoj de Imperiestroj)

Historio de kontinentoj


- Historio de Afriko
- Historio de Ameriko
- Historio de Aŭstralio
- Historio de Azio
- Historio de Eŭropo

Kalendaroj

:Gregoria Kalendaro - Luna Kalendaro - Hebrea Kalendaro - Hinda Kalendaro - Islama Kalendaro - Persa Kalendaro - Julia Kalendaro - Franca Respublika Kalendaro - Bahaa Kalendaro

Imperioj

Imperiestro (inkluzive ĉiuj la listoj) :Araba Imperio - Bizanca Imperio - Brita Imperio - Ĉina Imperio - Kolĥeti - Grandmoravia regno - Meŝika imperio - Otomana imperio - Romio - Rusa Imperio - Sovetunio - Tria Regno - Usona Imperio

Mapoj

:[http://www.roman-emperors.org/Index.htm Eŭropo kaj Mediteraneo politike, en la jaroj 1-1500] Vidu ankaŭ: Geografio Diaoyu-Insularo De Ĉinio

Militoj

vidu la Listo de militoj

Nuntempaj Etnoj: Vidu ĉe Etnoj

Nuntempaj Ŝtatoj: Vidu ĉe Nacioj

Okazintaĵoj

:Hipia revolto - Franca Revolucio - R.M.S. Titanic - 11-a de septembro 2001 - Koloniigado - Krucmilito - Sorĉopersekuto

Regionoj

:Anatolio - Antiloj - Mezopotamio - Palestino - ktp

Rolantoj

:Antonio - Breĵnevo - Osama Bin-Laden - Napoléon BONAPARTE - Marko Bruto - Aŭgusto Cezaro - Julio Cezaro - Charles DE GAULLE - Vo Nguyen GIAP - Gorbaĉevo - Herodo la Granda - Hipioj - Jelcino - Katono - Robert F. Kennedy - Lenino - Nasser - Pompejo - Sargono - Stalino - Vercingetorix - Usonaj Prezidentoj - Meksikaj prezidantoj

Tempordigo: Famaj aŭ klasikaj epokoj:
- Inter-du-milita epoko (Eŭropo, 20 jarcento)
- "Jarcento de Ludoviko la 14-a (Francio 17-a jarcento)
- Mezepoko
- Renesanco (Eŭropo 15-a jarcento -Italio - aŭ 16-a jarcento - aliaj landoj)

Historio enklasigata laŭ dato


- Jarcentoj
  - 19-a jarcento
  - 20-a jarcento
  - 21-a jarcento
  - ...
- Tagoj
  - januaro
    - 1, 2, 3, ... Komparu kun:

arkeologio, analo... fiu-vro:Aolugu ja:歴史 ko:역사 ms:Sejarah simple:History th:ประวัติศาสตร์ zh-min-nan:Le̍k-sú

20-a jarcento

Historio > Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jaroj:
19011902190319041905 19061907190819091910
19111912191319141915 19161917191819191920
19211922192319241925 19261927192819291930
19311932193319341935 19361937193819391940
19411942194319441945 19461947194819491950
19511952195319541955 19561957195819591960
19611962196319641965 19661967196819691970
19711972197319741975 19761977197819791980
19811982198319841985 19861987198819891990
19911992199319941995 19961997199819992000
ja:20世紀 ko:20세기 simple:20th century

19-a jarcento

Historio > Jarcentoj: 18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento Jaroj:
18011802180318041805 18061807180818091810
18111812181318141815 18161817181818191820
18211822182318241825 18261827182818291830
18311832183318341835 18361837183818391840
18411842184318441845 18461847184818491850
18511852185318541855 18561857185818591860
18611862186318641865 18661867186818691870
18711872187318741875 18761877187818791880
18811882188318841885 18861887188818891890
18911892189318941895 18961897189818991900
ja:19世紀 ko:19세기 simple:19th century th:คริสต์ศตวรรษที่ 19 zh-min-nan:19 sè-kí

21-a jarcento

Historio > Jarcentoj: 20-a jarcento - 21-a jarcento - 22-a jarcento Jaroj:
20012002200320042005 20062007200820092010
20112012201320142015 20162017201820192020
20212022202320242025 20262027202820292030
20312032203320342035 20362037203820392040
20412042204320442045 20462047204820492050
20512052205320542055 20562057205820592060
20612062206320642065 20662067206820692070
20712072207320742075 20762077207820792080
20812082208320842085 20862087208820892090
20912092209320942095 20962097209820992100
ja:21世紀 ko:21세기 simple:21st century

1950-oj

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1950-oj Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1920-aj jaroj - 1930-aj jaroj - 1940-aj jaroj - 1950-aj jaroj - 1960-aj jaroj - 1970-aj jaroj - 1980-aj jaroj Jaroj: 1950 - 1951 - 1952 - 1953 - 1954 - 1955 - 1956 - 1957 - 1958 - 1959 ----

Eventoj


- Malvarma Milito
- Sendependiĝo de multaj kolonioj
- Unua sputniko
- UNESKO-rezolucio de Montevideo
- Fondo de Eŭropa Ekonomia Komunumo

Inventaĵoj kaj malkovraĵoj


-

Signifaj personoj


- Winston CHURCHILL
- Nikita ĤRUŜĈOV
- Johano la 23-a
- Marilyn MONROE
- Ĝamal Abd al-Nasser ja:1950年代 ko:1950년대 simple:1950s

1970-oj

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1970-oj Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1940-aj jaroj - 1950-aj jaroj - 1960-aj jaroj - 1970-aj jaroj - 1980-aj jaroj - 1990-aj jaroj - 2000-aj jaroj Jaroj: 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 1976 - 1977 - 1978 - 1979 ----

Eventoj


-

Inventaĵoj kaj malkovraĵoj


-

Signifaj Personoj


- ja:1970年代 simple:1970s

1980-oj

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1980-oj Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1950-aj jaroj - 1960-aj jaroj - 1970-aj jaroj - 1980-aj jaroj - 1990-aj jaroj - 2000-aj jaroj - 2010-aj jaroj Jaroj: 1980 - 1981 - 1982 - 1983 - 1984 - 1985 - 1986 - 1987 - 1988 - 1989 ----

Eventoj


- Persona komputilo estis popularigita.
- Katastrofo en Ĉernobil 1984.
- Ekmalkonstruata de la Berlina muro en 1989.
- En 1989, studentoj protestis ĉe Tian An Men-placo.
- Protestoj kontinuas kontraŭ Apartismo en Sudafriko.
- Alto de la Malvarma Milito

Inventaĵoj kaj malkovraĵoj


- Unua usona kosmopramo lanĉis en 1981.
- Kubo de Rubik, la meĥanika puzloludo estas inventita.
- Epidemio de Aidoso estas identigita kaj nomita.
- Hiphopo, metala muziko, kaj alternativa muziko populariĝis.

Precipaj Personoj


- Helmut KOHL
- Ronald REAGAN
- Margaret THATCHER
- Michael JACKSON
- Arnold SCHWARZENEGGER
- Harrison FORD
- George LUCAS ja:1980年代 ko:1980년대 simple:1980s zh-min-nan:1980 nî-tāi

2000-oj

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 2000-oj Jarcentoj: 20-a jarcento - 21-a jarcento - 22-a jarcento Jardekoj: 1970-aj jaroj - 1980-aj jaroj - 1990-aj jaroj - 2000-aj jaroj - 2010-aj jaroj - 2020-aj jaroj - 2030-aj jaroj Jaroj: 2000 - 2001 - 2002 - 2003 - 2004 - 2005 - 2006 - 2007 - 2008 - 2009 ----

Eventoj


-

Inventaĵoj kaj malkovraĵoj


-

Signifaj Personoj


- ja:2000年代 ko:2000년대 simple:2000s zh-min-nan:2000 nî-tāi

1966

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1966 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1966 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- 51-a Universala Kongreso de Esperanto en Budapeŝto.
- ELTE: ekfunkcias Esperanto fako en Universitato.
- En Argentino fondiĝas Programo Pasporto el kiu evoluos la nuna Pasporta Servo de TEJO.
- 1-a Seminario de Esperanto de KKE en Brazilo
- Publikigitaj planlingvoj Nordamerika, Frendo kaj Loglano.
- Bocvano, Barbado kaj Gvajano sendependiĝas de Britio, aniĝante al UNO kune kun Lesoto.
- Barbado membriĝas en Brita Komunumo.
- Burundo deklaratas respubliko.
- La falo de Nkwame NKRUMA en Ganao.
- UAE: Abu-Dabio: emiriĝas Sultan Zajed ben al-Nahajan.
- La aŭstrala piloto Jack BRABHAM gajnis la mondan ĉampionecon de Formulo Unu.

Naskiĝoj


- 10-a de decembro : Jennifer NITSCH

Mortoj


- Eduard KŰHNL
- 1-a de februaro : Usono : Buster KEATON
- 10-a de aprilo : Evelyn WAUGH
- 2-a de aŭgusto : R. A. DVORSKÝ
- 15-a de decembro : Walt DISNEY
- 19-a de decembro : Ehm WELK ----
1961 | 1962 | 1963 | 1964 | 1965 | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1966年 ko:1966년 simple:1966 th:พ.ศ. 2509

1967

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1967 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1967 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- 52-a Universala Kongreso de Esperanto en Roterdamo.
- Fonditaj la Brazila Esperantista Junulara Organizo kaj la Centre de documentation et d'étude sur la langue internationale.
- Kreita Anglo-Lat.
- Junio : Palestino : Israelo kaptas Cisjordanion de Jordanio kaj la Gazan Sektoron de Egipto en la Sestaga Milito.
- Aŭstralio : La aŭstraloj akceptas civitanajn rajtojn.
- Niĝerio : Eko de la Biafra milito.
- Indonezio kunfondas ASEAN.
- Ribelo en Bolivio sub la gvido de Che Guevara.
- Demokratia Jemeno aniĝas al UNO.
- Gabono : prezidentiĝas Omar BONGO, ŝanĝante la landon al unupartia ŝtato.
- Usono : Carl STOKES fariĝis la urbestro de Cleveland, Ohio, fariĝante la unua nigra urbestro de granda usona urbo.

Naskiĝoj


- 28-a de oktobro : Julia ROBERTS

Mortoj


- Francisko SZILÁGYI
- 27-a de marto : Jaroslav HEYROVSKÝ
- 18-a de februaro : Robert OPPENHEIMER
- 12-a de majo : Britio: John MASEFIELD, verkisto
- 7-a de junio : Usono: Dorothy PARKER, verkistino
- 10-a de junio : Spencer TRACY
- 28-a de junio : Oskar Maria GRAF
- 7-a de julio : Britio: Vivien LEIGH, aktorino
- 18-a de julio : CASTELLO BRANCO
- 9-a de oktobro : André MAUROIS ----
1962 | 1963 | 1964 | 1965 | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 | 1972
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1967年 ko:1967년 ms:1967 simple:1967 th:พ.ศ. 2510

1968

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1968 ---- Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1968 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- 53-a Universala Kongreso de Esperanto en Madrido.
- Jorge Luis GUTIÉRREZ eklernis Esperanton.
- Fondo de Institucio Hodler'68 kaj de Esperanto-Biblioteko de La Chaux-de-Fonds.
- Majo: Francio: Maja Ribelo
- Ekvatora Gvineo sendependiĝas de Hispanio.
- Al UNO aniĝas Ekvatora Gvineo, Maŭricio, kaj Svazilando.
- Malio : Ekregas militistoj.
- Usono : Petrolo malkovriĝis en Alasko.
- Barejno eks-protektoratiĝas je Britio.
- Butano : kreiĝas kabineto de ministroj.
- Brunejo : sultaniĝas Muda Hassanal Bolkiah Muzaddin Wadaula.
- Praga Printempo: Sovetunio invadas Ĉeĥoslovakion.
- 2-a de oktobro: studenta masakro en Meksikurbo
- Alan Kej elpensis Dynabook - plenfunkcian komputilon de futuro. Nun la komputilon oni nomas tekokomputilo.

Naskiĝoj

Mortoj


- 27-a de marto : Jurij GAGARIN
- 16-a de aprilo : Usono : Edna FERBER
- 1-a de junio : Helen KELLER
- 6-a de junio : Robert F. KENNEDY
- 14-a de junio : Italio : Salvatore QUASIMODO
- 20-a de junio : Zdeněk ŠTĚPÁNEK
- 27-a de oktobro : Britio : Lise MEITNER
- 17-a de novembro : Wilhelm LEHMANN
- 25-a de novembro : Upton SINCLAIR
- 26-a de novembro : Arnold ZWEIG
- 28-a de novembro : Enid BLYTON
- 1-a de decembro : Hugo HAAS
- 20-a de decembro : Usono : John STEINBECK
- Hans Hermann KÜRSTEINER
- L. N. NEWELL ----
1963 | 1964 | 1965 | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 | 1972 | 1973
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1968年 ko:1968년 simple:1968 th:พ.ศ. 2511

1969

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1969 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1969 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- 54-a Universala Kongreso de Esperanto en Helsinko.
- Deklaracio de Tirese.
- Stanislava Chrdlová ekesperantiĝis.
- Fondita Ĉeĥa Esperanto-Asocio.
- Ekaperis revuo La Monda Lingvo problemo.
- Apero de Esperanta traduko de La Korano.
- Publikitaj planlingvoj Arcaicam Esperantom kaj Aligrams.
- 24-a de julio : Usono metas la unuan homon surlunen.
- Muamar KADAFI, post milita renverso, regas Libion.

Naskiĝoj


- 8-a de majo : AKEBONO Taro
- 28-a de decembro : Linus TORVALDS

Mortoj


- 18-a de januaro: Ismael GOMES BRAGA
- 22-a de junio : Usono : Judy GARLAND
- 28-a de marto : Dwight D. EISENHOWER
- 27-a de aŭgusto : Svislando : Erika MANN
- 17-a de decembro: COSTA e SILVA
- 25-a de decembro: Donald R. DUNCAN ----
1964 | 1965 | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 | 1972 | 1973 | 1974
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1969年 ko:1969년 simple:1969 th:พ.ศ. 2512

1971

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1971 Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1940-oj - 1950-oj - 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj Jaroj: 1966 - 1967 - 1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 1976 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1971 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- Henri MASSON eklernas Esperanton
- Meksika Esperanta Junularo perdis sian sidejon.
- Barejno sendependiĝas.
- UAE : la federacio fondatas. Prezidentiĝas Sultan Zajed ben al-Nahajan.
- Barejno, Butano, Kataro, Omano kaj Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj aniĝas al UNO.
- Komenciĝas Greenpeace.
- Kongolo : Mobutu ŝanĝas la land-nomon al Zairio.
- Usono forlasas la oran normon por ĝia mono.
- 15-a de februaro : Britio : Finiĝis la decimal-igo de la brita mono.
- Septembro: Danio: Kopenhago: Eko de hipia civito Christiania.
- 11-a de septembro : Egipto akiras konstitucion.
- 16-a de decembro : Bangladeŝo sendependiĝas de Pakistano.
- 56-a Universala Kongreso de Esperanto en Londono.

Naskiĝoj


- 13-a de aŭgusto : Heike MAKATSCH
- 13-a de aŭgusto : Moritz BLEIBTREU

Mortoj


- Jan FILIP
- 1-a de marto : Frantisek HRUBIN
- 6-a de aprilo : Igor STRAVINSKI
- 6-a de majo : Helene WEIGEL
- 3-a de julio : James Douglas MORRISON
- 6-a de julio : Louis ARMSTRONG
- 4-a de aŭgusto : Georg MAURER
- 18-a de aŭgusto : Britio : Peter FLEMING
- 4-a de novembro : Mirko HANÁK ----
1966 | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 | 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1971年 ko:1971년 simple:1971 th:พ.ศ. 2514

1973

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1973 Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1940-oj - 1950-oj - 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj Jaroj: 1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 1976 - 1977 - 1978 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1973 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- 58-a Universala Kongreso de Esperanto en Beogrado.
- Skismo en Brazila Esperanto-movado.
- Néia Lúcia de SOUZA eklernis Esperanton.
- Ludovikito aperigas la unuan volumon de Iam Kompletigota Plena Verkaro de L.L. Zamenhof.
- K. A. Kumi ATTOBRAH kreis Afrihilion (Ni Afrihili Oluga).
- Kreita Gestuno.
- Eŭropo : 1-a de januaro : Britio, Danio kaj Irlando membriĝas en la Eŭropa Ekonomia Komunumo -- "Eŭropo de la Naŭ".
- Brita Honduro ŝanĝas sian nomon al Belizo.
- Germanio (orienta kaj okcidenta) aniĝas en Unuiĝintaj Nacioj, kune kun Bahamoj.
- Israelo kontraŭ Egipto kaj Sirio militas.
- 10-a de aprilo : Pakistano akiras sian konstitucion.
- La 11an de septembro armea puĉo en Ĉilio.
- Afganio : La reĝo devas cedi al respubliko.
- Argentino : Juan Domingo PERÓN reprezidentiĝas.
- Monda Kongreso de la Monda Federacio de la Surduloj kreis Gestunon.
- Kreita planlingvo Afrihilio.
- Usono : Suda Dakoto: Post la abrogacio de kelkaj traktatoj de la 19-a jarcento, la Usona Indiana Movado eniris kaj akiris regon super la kortumejo en Wounded Knee dum 10 semajnoj.

Naskiĝoj


- Marko Naoki LINS
- 9-a de majo : Tegla LOROUPE (longdistanca kurantino)

Mortoj


- Tomáš BALDA
- 1-a de januaro : František BĚHOUNEK
- 6-a de marto : Pearl S. BUCK
- 8-a de aprilo : Pablo PICASSO (artisto)
- 11-a de aprilo ( aŭ 11-a de majo) : Lex BARKER
- 10-a de junio : Usono : William Motter INGE
- 29-a de aŭgusto : Stringer DAVIS
- 2-a de septembro : J.R.R. TOLKIEN (romanisto)
- 11-a de septembro : Salvador ALLENDE prezidento de Ĉilio
- 23-a de septembro : Ĉilio : Pablo NERUDA
- 26-a de septembro : Anna MAGNANI
- 9-a de oktobro: Lila WILTSHIRE
- 17-a de oktobro : Italio : Ingeborg BACHMANN
- 25-a de oktobro : Abebe BIKILA ----
1968 | 1969 | 1970 | 1971 | 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | 1977 | 1978
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
als:1973 ja:1973年 ko:1973년 simple:1973 th:พ.ศ. 2516

1974

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1974 Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1940-oj - 1950-oj - 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj Jaroj: 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 1976 - 1977 - 1978 - 1979 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1974 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- 59-a Universala Kongreso de Esperanto en Hamburgo.
- Fino de estraro de Ivo LAPENNA kaj inico de prezidanteco de Humphrey TONKIM en UEA.
- Apero de Esperanto en perspektivo.
- Fondita Brazila Konsilantaro de Esperanto.
- Argentino : Fino de la epoko de Juan PERÓN.
- Francio : Valéry GISCARD D'ESTAING fariĝis la nova prezidento de la Franca Respubliko (1974-1981).
- Merkuron vizitis Mariner 10.
- Gvineo-Bisaŭo sendependiĝis de Portugalio.
- UAE : Fuĵajro: emiriĝis Humad Bin Muhammad aŝ-Ŝarki.
- Al UNO aniĝis Bangladeŝo, Grenado kaj Gvineo-Bisaŭo.
- Cipro : la nacio disiĝis: la turkoj regis la nordon de la insulo, la grekoj la sudon.
- Pasporta Servo : la unuan fojon ke ĝi aperis
- Etiopio : Eltrovita faman fosilon de Aŭstralopiteko nomata "Lucy".

Kulturaj eventoj

Ortografio:
- Islando: Z oficiale anstataŭiĝas de S.

Naskiĝoj


- 22-a de julio : Franka POTENTE
- 24-a de oktobro : Joaquin PHOENIX

Mortoj


- Malba TAHAN
- Štěpán URBAN
- Carlos DOMINGUES
- Vilibald SCHEIBER
- Hungario : SZATHMÁRI Sándor
- 19-a de januaro : Franz NABL
- 2-a de februaro : Marieluise FLEISSER
- 20-a de aprilo : Richard HUELSENBECK
- 9-a de junio : Hispanio : Miguel Angel ASTURIAS
- 1-a de julio : Juan Domingo PERÓN
- 11-a de julio : Svedio : Pär LAGERKVIST
- 29-a de julio : Germanio : Erich KÄSTNER
- 26-a de aŭgusto : Charles LINDBERGH
- 4-a de oktobro : Anne SEXTON
- 10-a de oktobro : Marie Luise KASCHNITZ
- 15-a de decembro: Hermanus Jacob BLOKKER ----
1969 | 1970 | 1971 | 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1974年 ko:1974년 simple:1974 th:พ.ศ. 2517

1975

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1975 Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1940-oj - 1950-oj - 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj Jaroj: 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 1976 - 1977 - 1978 - 1979 - 1980 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1975 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- 60-a Universala Kongreso de Esperanto en Kopenhago.
- En La Chaux-de-Fonds estas fondita Kultura Centro Esperantista.
- Ivo LAPENNA publikiĝis Hamburgo en perspektivo.
- Fondita (15-a de decembro) la Eldona Spirita Societo Francisko Valdomiro Lorenz
- Grekio iĝas demokratia respubliko.
- Revolucio de la diantoj en Portugalio finas diktaturon.
- Angolo kaj Kabo-Verdo sendependiĝas de Portugalio.
- Malavio: Ĉefurbiĝas Lilongwe.
- Indonezio okupas armeo Orientan Timoron.
- Merkuron vizitas Mariner 10.
- Al UNO aniĝas Kabo-Verdo, Komoroj, Mozambiko, Papuo-Nov-Gvineo, Sao-Tomeo kaj Principeo kaj Surinamo.
- Dahomeo ŝanĝas sian nomon al Benino.
- Nordmarianoj iĝas "Asociigita teritorio kun Usono".
- Hispanio forlasas Okcidenta Saharo al Maroko kaj Maŭritanio.
- Mikrosofto fondiĝis per Bill GATES kaj Paul ALLEN.
- Kreita Unio
- La aŭstra piloto Niki LAUDA gajnis la mondan ĉampionecon de Formulo Unu.

Naskiĝoj


- 22-a de februaro : Drew BARRYMORE, aktorino
- 4-a de junio : Angelina JOLIE
- 17-a de decembro : Milla JOVOVICH, aktorino kaj fotomodelulo
- 30-a de decembro : Tiger WOODS, golfsportisto

Mortoj


- 3-a de januaro : Robert NEUMANN
- 19-a de februaro : Stanislav NEUMANN
- 3-a de marto : Therese GIEHSE
- 12-a de aprilo : Josephine BAKER
- 23-a de aprilo : Hasan KOCAMAN
- 23-a de junio : Per WAHLÖÖ
- 9-a de aŭgusto : Dmitri ŜOSTAKOVIĈ
- 20-a de novembro : diktaturestro de Hispanio, Francisco FRANCO.
- 4-a de decembro : Hannah ARENDT
- 7-a de decembro : Thornton WILDER ----
1970 | 1971 | 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1975年 ko:1975년 simple:1975 th:พ.ศ. 2518

Vieno

:Ĉi tiu artikolo temas la Aŭstrian urbon. Por aliaj signifoj, vidu Vieno (apartigilo). ---- Geografio > Eŭropo > Aŭstrio > Vieno ---- Vieno (germane Wien) estas la ĉefurbo kaj Federacia Lando de la respubliko Aŭstrio. Vieno troviĝas apud ambaŭ bordoj de la Danubo, 40 km for de la limo al Slovakio kaj la slovaka ĉefurbo Bratislavo, kaj apud la rivero Vieno. Ekkonilo de Vieno estas la Stefana Katedralo, sidejo de la ĉefepiskopo de Vieno. Vieno estas la sidejo de diversaj internaciaj organizaĵoj kiel la Organizaĵo de Petrol-Eksportaj Landoj (OPEL) kaj la Internacia Atomenergia Agentejo (IAEA). Vieno estas la tria UNO-urbo. La urbocentro de Vieno estas rigardata kiel Monda Kulturheredaĵo de Unesko. Vieno konsistas el 23 distriktoj (vidu Vienaj Urbodistriktoj). Vieno akceptis kvar Universalajn Kongresojn de Esperanto en 1924, 1936, 1970 kaj 1992.

Esperantistaj Gravuloj

Vieno estas naskiĝurbo de Rudolf Michael FREY kaj Alfred SCHAUHUBER. Vieno estis hejmurbo de Theodor FUCHS, Albert MAIR kaj Siegfried LEDERER.

Muziko

En muzikhistorio, Vieno estas ligita al du grupoj de gravegaj komponistoj verkantaj tie, nome la 1-a (Joseph HAYDN, Wolfgang Amadeus MOZART, Ludwig van BEETHOVEN) kaj 2-a Vienaj ŝkoloj (Arnold SCHOENBERG, Alban BERG, Anton WEBERN). Aliaj gravaj Vienaj komponistoj estas ekz-e Franz SCHUBERT, kaj Johann kaj Josef STRAUSS.

Vidindaĵoj kaj gravaj konstruaĵoj:


- Prater
- katedralo sankta Stefano
- Hofburg
- Palaco Schönbrunn
- Internacia Esperanto-Muzeo Internacia Esperanto-Muzeo ---- EdE-W Wien. (Vieno). Ĉefurbo de Aŭstrujo; 1,866.000 loĝantoj. 16-a UK 6-14 aŭg 1924 kun 3 100 partoprenantoj el 40 landoj. Decidoj pri la kongresa regularo, lingva disciplino, rezolucio pri neŭtraleco. Poste: multjara batalado por pagi la gravan deficiton. - 5-a kongreso de SAT 11-15 aŭg. 1925 kun ĉ. 150 partoprenantoj el 7 landoj. Decido, ke SAT restos supertendenca. Malaprobo pri futurismaj lingvaj eksperimento. - Antaŭkongreso 7 jul. 2 aŭg. 1929 kun la plimulto de la partoprenantoj de la 21-a UK, kun parolado de la ŝtatprezidanto Miklas okaze de la inaŭguro de la Int. E-Muzeo, fondita en 1928. - Int konferenco „E en la lernejon kaj praktikon“, 20-24 majo 1934. [http://www.presse.tk/ Source: Press]

En Vieno naskiĝis


- Rolf WANKA el Monato (gazeto) (2003/11, p.10) Kategorio:Enciklopedio de Esperanto W Kategorio:Ĉefurboj de Eŭropo Kategorio:Enciklopedio de Esperanto Kategorio:urboj de Aŭstrio Kategorio:Monda Kulturheredaĵo de UNESKO ja:ウィーン ko:빈 simple:Vienna

PIV

Esperanto-kulturo > Esperanto-vortaro > Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto ---- La Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto, mallonge PIV, estas Esperanta-Esperanta vortaro kompilita de granda teamo de esperantologoj kaj fakuloj sub gvido de Gaston WARINGHIEN. Eldonis ĝin SAT. Ekzisto de Esperanta-Esperanta vortaro estas grava markilo de matureco por Esperanto: sen simila vortaro neniu lingvo povas esti konsiderata stabila literatura lingvo.

Antaŭhistorio: Plena Vortaro 1930

Antaŭulo estis la Plena Vortaro, eldonita de SAT en 1930, sub gvidado de Emile GROSJEAN-MAUPIN kaj kunlaborado interalie jam de Waringhien. En 1933 kaj 1947 aperis pliaj eldonoj, en 1953 eldono kun suplemento, kaj ankoraŭ en 1956 kaj 1960. La eldono de 1934 enhavis 6 900 radikojn, kaj la suplemento aldonis 966 aliajn, sume 7 866.

Plena Ilustrita Vortaro 1970

PIV unue eldoniĝis en 1970. Poste aperis ankoraŭ du eldonoj. En 1987 aldoniĝis Suplemento verkita sub gvido de Roland LEVREAUD, sed la ĉefa parto, aludebla per la mallongigo PIV1970, ne estis ŝanĝita aŭ rekompostita. PIV estas, precipe pro sia senkonkurenca amplekso (15 200 kapvortoj, 39 400 leksikaj unuoj), rigardata de multaj kiel pli-malpli normodona por Esperanto. Sed PIV ankaŭ estas kritikata, interalie pro troa influo de la franca lingvo kaj politikaj tendencoj. Cetere la iom malnovecaj kaj malmultaj ilustraĵoj aperis nur kvazaŭ apendico.

La Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (2002)

En 2002 aperis, post plurjara laboro, nova profunde reviziita eldono kun la titolo La Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto, ĉefredaktita de Michel DUC-GONINAZ. PIV2002 ampleksas 16 780 kapvortojn kaj 46 890 leksikajn unuojn. Ĝiaj ilustraĵoj estas lokitaj ne plu en la lastaj paĝoj, sed estas enkorpigitaj en la teksto mem. La inaŭguro de la Nova PIV okazis dum SAT-kongreso en Alikanto (Hispanio) la 1-an ĝis la 7-a de julio 2002. La 2000 produktitaj ekzempleroj de la Nova PIV jam estis elĉerpitaj en 2004.

Plena Ilustrita Vortaro 2005

Nova eldono, kun preseraroj korektitaj kaj detalaj modifoj, aperis en marto 2005. Rilataj verkoj: Plena Vortaro de Esperanto

Eksteraj ligiloj


- [http://satesperanto.free.fr/satkulturo/article.php3?id_article=200 Bildo pri la nova korektita eldono 2005]
- [http://www.bertilow.com/piv/ Kritikaj notoj pri la Nova PIV] de Bertilo WENNERGREN
- [http://www.esperanto.be/fel/mon/rec/pivo.html Recenzo de la Nova PIV] fare de Bertilo WENNERGREN
- [ftp://ftp.stack.nl/pub/esperanto/word-lists.dir/piv.tar.Z Kapvortoj de PIV1970 kun fakindikoj]
- [http://rano.org/pivkap Kapvortoj de PIV2005]
- [http://satesperanto.free.fr/aktuale/NPIV-Korektendoj.pdf Nova PIV: Korektendoj]
- [http://esperanto.web.pt/piv2.htm Disaj komentoj pri la nova PIV] de Gonçalo NEVES
- [http://groups.yahoo.com/group/pivgrupo/ Diskutgrupo pri PIV ĉe Yahoo] Kategorio:Esperanto-vortaro



Germanio

Geografio > Eŭropo > Germanio ---- La Federacia Respubliko Germanio (germane Bundesrepublik Deutschland ) estas demokrata federacia ŝtato meze de Eŭropo, kiu apartenas al la Eŭropa Unio. Ĝiaj najbaraj landoj estas Pollando, Ĉeĥio, Aŭstrio, Svisio, Francio, Luksemburgio, Belgio, Nederlando kaj Danio.

Geografio

Politika subdivido (federaciaj landoj

Badenio-Vurtembergo, Bavario, Berlino, Brandenburgio, Bremeno, Hamburgo, Hesio, Malsupra Saksio, Meklenburgo-Antaŭpomerio, Nord-Rejno-Vestfalio, Rejnlando-Palatinato, Saksio, Saksio-Anhalto, Sarlando, Ŝlesvigo-Holstinio kaj Turingio La regionaj ŝtatoj estas nomataj en Germanio federaciaj landoj ('Land' aŭ 'Bundesland', pl. 'Länder'). Ili estas teorie ŝtatkarakteraj politikaj unuoj. Ano de federacia lando estas ĉiu enloĝanto kiu havas tie sian oficialan loĝejon minimume ekde tri monatoj. La limoj de regiona ŝtato estas ŝanĝeblaj nur per plebiscito de la koncernaj enloĝantoj. Inter Federacio kaj regionaj ŝtatoj ekzistas divido de la taskoj. Ekzemple, nur la Federacio okupiĝas pri eksteraj rilatoj, defendo, valuto kaj mezuroj, kaj nur la regionaj ŝtatoj okupiĝas pri lernejoj. Multaj taskoj tamen estas komuna agadkampo de ambaŭ. La regionaj ŝtatoj estas reprezentataj en speciala germana organo, la Federacia Konsilio ('Bundesrat'), kiu havas certajn veto-rajtojn rilate al federaciaj leĝoj. Ĉar laŭ la germana konstitucio ĉiuj germanoj devas havi proksimume samajn vivkondiĉojn en la tuta lando, Germanio estas tre unuecisma federacia ŝtato (kompare ekzemple al Usono). Germana regiona ŝtato havas propran ĉefministron, registaron kaj parlamenton, sed ankaŭ konstitucion, flagon kaj ofte ankaŭ himnon.

Montaroj

Interalie: Alpoj, Elba Grejsmontaro, Ercmontaro, Luzacia Montaro, Harco La pli alta monto estas la Zugspitze (2962 m, en la Alpoj).

Riveroj

Interalie: Danubo, Elbo (rivero), Mulde, Odro, Rejno, Saale Pli > Listo de riveroj en Germanio

Lagoj

Interalie: Konstanca Lago, Müritz

Insuloj

Interalie: Rügen, Usedom, Fehmarn, Sylt, Helgoland, Föhr, Nordstrand, Pellworm

Historio

La etnogenezo, la estiĝo de la germana popolo, estis longdaŭra procezo. Post la disigo de latinidalingva okcidento kaj ĝermanlingva oriento, la orientfrankona regno fariĝis la lulilo de posta Germanio. Legu pli > Historio de Germanio

Politiko

Vidu ankaŭ: konstitucio (Germanio) La Federacia Respubliko estas federacia ŝtato laŭ popola suvereno. Centra organo estas la unuĉambra parlamento ('Bundestag'), elektita laŭ personigita proporcia baloto de la germanoj. La parlamento elektas interalie la ĉefministron (Kanceliero) kaj la superajn juĝistojn; la ĉefa laboro estas decidi pri la federaciaj leĝoj (kaj la ŝtata budĝeto). Oficperiodo estas kvar jaroj. Krom la parlamento ekzistas la Federacia Konsilio (FK, "Bundesrat"), kiu estas propra organo (ne konsiderata kiel parto de la parlamento) kaj daŭrigas la federaciisman tradicion de la 'Reichstag' antaŭ 1806. La FK konsistas el reprezentantoj de la regionaj subŝtatoj kaj kundecidas pri la federaciaj leĝoj (se ili tuŝas la interesojn de la regionaj subŝtatoj). Kiel dirite, la parlamento elektas nur la Federacian Kancelieron ('Bundeskanzler') laŭ propono de la Federacia Prezidento. La Kanceliero mem proponas al la Federacia Prezidento la ministrojn. Estas iom specialaj la reguloj rilate al elekto kaj malelekto de Kanceliero; plej gravas, ke la parlamento povas forelekti ĉefministron nur, se ĝi samtempe elektas novan. La plej alta reprezentanto estas la Federacia Prezidanto, elektita de speciala organo nomata Federacia Asembleo. Tiu organo kunvenas nur por elekti Fed. Prezidanton, normale do ĉiun kvinan jaron. Ĝi konsistas el ĉiuj anoj de la (federacia) parlamento kaj same granda nombro de homoj elektitaj de la parlamentoj de la regionaj ŝtatoj. Kvankam la Federacia Prezidanto havas ĉefe nur reprezentajn taskojn, restas certaj kompetentecoj specialaj por krizaj kazoj. Kutime Germanio estas regata de koalicio el du partioj, unu granda, unu malgranda. Tiuj du partioj havas la (absolutan) plimulton en la parlamento kaj komune formas la registaron. La du grandaj partioj estas la Kristandemokrata Unio (CDU) (en Bavario: Kristansociala Unio) kaj la Socialdemokrata Partio (SPD). Krome en la nuna parlamento (elektita lastfoje en 2005) sidas la frakcio de la verduloj ('Bündnis 90 / Die Grünen'), de la liberaluloj (FDP) kaj de la "Maldekstra Partio", kiu antaŭe nomiĝis PDS ("partio por demokrata socialismo").

Esperanto en Germanio

Ĉefartikoloj: Esperanto en Germanio, Historio de Esperanto en Germanio En nuna Germanio la neŭtrala movado estas organizita en Germana Esperanto-Asocio, fondita en 1906 kaj aliĝinta al UEA en 1955.

vidu ankaŭ


- Listo de urboj de Germanio
- Landnomoj

Ekstera ligilo


- [http://www.stadtpanoramen.de/ StadtPanoramen] - Panoramaj vidoj de urboj de Germanio Kategorio:Germanio als:Deutschland fiu-vro:S'aksamaa ja:ドイツ ko:독일 ms:Jerman roa-rup:Ghirmânii simple:Germany th:สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี zh-min-nan:Tek-kok

Bavario

Geografio > Eŭropo > Germanio > Bavario ---- Bavario (germane Bayern [bajern]) estas regiona ŝtato de Germanio, la sudoorienta, arbara kaj montara kvinono de la lando. Ĝi havas areon de 70.550 kv. km (20% da Germanio) kaj 11.993 mil homojn (14% da Germanio). Bavario estas norde de Aŭstrio, okcidente de Ĉeĥio kaj sude de la regiona ŝtato Turingio. La ekonomio centro de Bavario estas Munkeno, la hejmo de BMW kaj Siemens (kiu transloĝiĝis al Bavario pro la izolita situo de Okcidenta Berlino dum la "Malvarma Milito"). Bavario ne grande industriiĝis ĝis la malfrua 20-a jarcento, do la industria substrukturo estas relative nova. Al Bavario apartenas ankaŭ la historiaj regionoj Frankonio (kun Nurnbergo) kaj parto de Ŝvabio (kun Aŭgsburgo). Oni diras, ke kompare al norda Germanio, Bavario estas pli katolika kaj konservativa. De jardekoj regas la Kristan-Sociala Unio, la nuntempa ĉefministro estas Edmund STOIBER (ekde 1993).

Historio

Bavario, kiu ricevis siajn nunajn landlimojn ĉefe dum kaj post la napoleona epoko, en 1870 aliĝis al la Nordgermana Federacio, kiu en la sekva jaro ricevis novan konstitucion kiel Germana Regno. Bavario daŭre havis propran reĝon, kaj krome kelkajn specialajn rajtojn (armeo, poŝto). Germana Regno] En 1918 Bavario fariĝis respubliko, aŭ "Libera Ŝtato", kiel oni preferas diri (tio estas malnova germanismo por respubliko). La landon skuis ekstremistaj puĉo-provoj, unue de komunistoj, poste de dekstraj ekstremistoj, ĉefe la "Hitler-puĉo" de 1923. En Munkeno fondiĝis la partio DAP, al kiu aliĝis