Historio > Tagoj > la 20-a de oktobro
----
La 20-a de oktobro estas la 293-a tago de la jaro (la 294-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 72 tagoj restas.
Je la 20-a de oktobro okazis, interalie:
La historio ampleksas ĉiujn pasintajn okazaĵojn kaj la evoluojn de homoj, popoloj, komunumoj, socioj, civilizoj, landoj, ŝtatoj,regantoj kaj regatoj. La historion studas historiologio (=scienco pri historio/historiscienco). Laŭ pri strikta difino oni nomas historion nur tion, kio estas pruvebla per dokumentoj. Tiusence, la historia tempo komenciĝis nur, kiam aperis skribitajinformoj. Tamen eblas esplori ankaŭ la antaŭan (senskriban) tempon; ĝin oni nomas antaŭhistorio aŭ prahistorio.
(NB! Por historioj de lingvo, teatro ktp., vd. je la koncernataj artikoloj.)
----
:Historio de Scienco kaj Teknologio
Gregoria kalendaro estas la ĉefa kalendaro de la Okcidento kaj tutmonda komerco. Ĝi estas reformo de la antikva julia kalendaro de Julio Cezaro.
La gregoria kalendaro estas suna kalendaro: ĝi precize sekvas la sunon (jarojn) sed ne la lunon. Kvankam la monatoj historie devenas de luna periodo, la monatoj komenciĝas kun la nova luno nur tute hazarde. Kontraste, la islama sekvas la lunon, ne la sunon, kaj la hebrea kalendaro la sunon kaj la lunon.
Monatoj: la kalendaro havas 12 monatojn:
- januaro - 31 tagoj
- februaro - 28 aŭ 29 tagoj
- marto - 31 tagoj
- aprilo - 30 tagoj
- majo - 31 tagoj
- junio - 30 tagoj
- julio - 31 tagoj
- aŭgusto - 31 tagoj
- septembro - 30 tagoj
- oktobro - 31 tagoj
- novembro - 30 tagoj
- decembro - 31 tagoj
La kalendaro sekvas la sunon, ne la lunon, tiel ke la komenco de printempo estas fiksita je la 21-a de marto.
Februaro kutime havas 28 tagojn, sed en la superjaro -- la kvara jaro kaj kvara jarcenta jaro -- februaro havas 29 tagojn. Do, en la jaroj 1992,
1996, 2000 kaj 1600, ĝi havis 29 tagojn, sed en la jaroj 1993,
1994, 1900 kaj 1700, ĝi havis 28 tagojn. En la julia kalendaro,
kontraste, februaro havis 29 tagojn en la jaroj 1900 kaj 1700.
Pro tio, la gregoria jaro havas 365,2425 suntagojn, dum la julia havas 365,2500. La suna jaro mem estas 365,24219878 suntagoj. La gregoria jaro estas 25,96 sekundoj tro longa (kio fariĝos unu tago post 3320 jaroj).
Semajno: aldone al la cikloj de monatoj kaj jaroj, estas la ciklo de la semajnoj. La semajno havas sep tagojn:
- dimanĉo - lundo - mardo - merkredo - ĵaŭdo - vendredo - sabato
La 1-a de januaro2000 estis sabato. Dimanĉo kaj sabato estas la "semajnfino", kutime tagoj de ripozo en la Okcidento. Sabato estas la tradicia juda tago de ripozo kaj dimanĉo la tradicia kristana tago de ripozo.
Jaroj: la nombro de la jaro estas laŭ la kristana erao.
Pro kuniĝo de semajna kaj superjara cikloj en la kalendaro estadas 14 tipoj de jaroj:
- Normalaj jaroj komenciĝantaj je :
- lundo - mardo - merkredo - ĵaŭdo - vendredo - sabato - dimanĉo - Supejaroj komenciĝantaj je :
- lundo - mardo - merkredo - ĵaŭdo - vendredo - sabato - dimanĉo
Tagoj: la tago komenciĝas je meznokto kaj havas 24 egalajn horojn. ...
Reformo: Aprobo de Julia kalendaro siatempe estis grava antaŭenpaŝo, sed ĝi ankaŭ havis malgrandan malprecizecon: suna jaro kompare al Julia jaro estis mallonga je 11 minutoj kaj 14 sekundoj. Dum jaroj tiu ĉi diferenco fariĝis tagoegala kaj kaŭzis malprecizecojn. En la fino de 14-a jarcento diferenco pligrandiĝis tiomgrade ke printempa tagegaleco anstataŭ 21 de marto trafis al 11 de marto. Do Pasko, ferio printempa, iafoje okazis en la vintro!
PapoGregorio la 13-a decidis korekti la eraron. Li invitis specialan komisionon kaj tagokalkulo antaŭenigis je 10 tagoj. Por ke en estonto similaj eraroj ne okazu, ili decidis en ĉiuj kvarcentjaroj forĵeti tri tagojn, sekve kvanto de superjaroj fariĝis malpli je 3, ol en Julia kalendaro.
Tio estis la solvo de Aloysius LILIUS en 1580. La fakta bazo estis la kalkulo de Koperniko pri la longeco de la jaro. En 1530, Koperniko esploris la kalkuladon de Ptolemeo en 139 kaj al-Battani en 882 kaj kalkulis la jaron por si mem kaj eldonis la nombron 365,2425, kiu fariĝis la longeco de la jaro en la gregoria kalendaro.
Ĉi tiu nova kalendaro nomiĝis Gregoria aŭ jarkalkulo laŭ nova stilo kaj Julia kalendaro estis nomita jarkalkulo laŭ malnova stilo. En 1582 jaro, kiam Gregoria kalendaro estis enkondukita, diferenco inter du stiloj estis 10 tagoj, en 1900 ĝi atingis 13 tagojn. En venontaj jaroj ĝi pligrandiĝos plu.
Gregoria kalendaro estis aprobita en diversaj landoj en malsamaj tempoj:
- 1582 - Hispanio, Italio, Pollando, Portugalio, Francio, Luksemburgio, katolika Nederlando - 1583 - Bavario, Tirolo - 1583-1585 - Katolika Germanio kaj Svislando - 1584 - Aŭstrio, Ĉeĥio - 1587 - Hungario - 1590 - Transilvanio - 1610 - Prusio - 1700 - Danio, Norvegio, kaj la protestantaj regionoj de Germanio, Nederlando kaj Svislando (escepte de Sankt Gallen)
- 1724 - la svisa kantono Sankt Gallen - 1752 - Anglio kaj kolonioj (ekz, la nuna Usono)
- 1753 - Svedio, Finnlando, Japanio - 1911 - Ĉinio - 1912 - Albanio - 1915 - Litovio - 1916 - Bulgario - 1918 - Rusio, Estonio - 1919 - Rumanio, Serbio - 1924 - Grekio - 1926 - Turkio - 1928 - Egipto
En 1582, laŭ la papo, la tago post la 4-a de oktobro (la fina tago de la julia kalendaro) estis la 15-a de oktobro (la unua tago de la nova gregoria kalendaro). Ĝenerale, katolikaj landoj plejparte aprobis la kalendaron dum 1582-90, protestantaj landoj dum 1700-53 kaj aliaj landoj dum 1911-28.
----
::Tridek tagoj en septembro,
::april', junio, kaj novembro;
::Ĉiuj kromaj de la kalendar'
::Tridek-unu havas, krom februar',
::Kun dudek-ok, tri jarojn el kvar,
::Sed dudek-naŭ en superjar'.
::: - Tradicia angla poemo; elangliĝis Mateo McLAUCHLIN
----
Vidu ankaŭ:
Vikiarbo > Universo > Abstrakta Mondo > Kalendaro > Gregoria Kalendaro
kategorio:Kalendaroals:Gregorianischer Kalenderja:グレゴリオ暦ko:그레고리력ms:Kalendar Gregorysimple:Gregorian calendarth:ปฏิทินเกรกอเรียน
- Der kleine Wassermann (1956)
- Die kleine Hexe (1957)
- Der Räuber Hotzenplotz (1962)
- Das kleine Gespenst (1966)
- Neues vom Räuber Hotzenplotz (1969)
- Krabat (1971)
- Hotzenplotz 3 (1973)
- Die Flucht nach Ägypten (1978)
- Herr Klingsor konnte ein bisschen zaubern (1987)
- Mein Rübezahlbuch (1993)
La malgranda sorĉistino / Kun multaj desegnaĵoj de
Winnie Gebhardt-Gayler. [Al Esperanto trad.: Lothar ECKERT...]. - Maribor ; Durmersheim/Rastatt: Inter-Kulturo ; Esperanto-Freunde, 1994. -
129 p. - (Familiaj Libroj ; 1)
ISBN 961-6075-00-4
Originalo: Die kleine Hexe
Elfriede Jelinek naskiĝis en Mürzzuschlag, Steiermark. Ŝia patrino estis librotenistino kaj la patro, de ĉeĥa-juda deveno, estis kemiisto. Pro sia militotaŭga profesio li ne spertis la persekuton de la nazioj, sed devis labori en la armilindustrio. En la 1950-aj jaroj li psike malsaniĝis, kaj en 1969 li mortis en psikiatria hospitalo.
Elfriede Jelinek do estis edukata ĉefe de sia patrino. La knabino vizitis katolikan infanĝardenon, poste monaĥejan lernejon kun ege striktaj reguloj. Ŝia granda moviĝemo igis la monaĥinojn, doni la knabinon en psikiatrejon por infanoj – kvankam kuracistoj konstatis ke ŝia konduto estas ene de la normo.
Krome la patrino planis fari el la knabino genian muzikistinon. Jam kiel etulino Elfriede devis okupiĝi pri pluraj muzikinstrumentoj (piano, fluto, gitaro, violono kaj aldviolono). En la aĝo de 13 jaroj ŝi krom gimnazion vizitis konservatorion en Vieno, studis tie ludi orgenon, pianon kaj fluton.
Post la abiturienta ekzameno ŝi unuafoje psike kolapsis, tamen ekstudis arthistorion kaj teatran sciencon. En 1967 ŝi pro psikaj problemoj ĉesigis la studadon, poste ŝi pasigis unu jaron izolite en sia hejmo. Dum tiu tempo ŝi komencis verki. Ŝiaj unuaj poemoj baldaŭ aperis presite, sed ŝia unua romano bukolit, verkita en 1968, publikiĝis nur 1979.
Post la morto de sia patro ŝi pli kaj pli saniĝis kaj engaĝiĝis politike. Dum kelkaj monatoj ŝi vivis en maldekstreca komunumo. En la jaro 1971 ŝi per orgeno-ekzameno finis la konservatorion.
Ŝian plian literaturan agadon forte influis la teorioj de Roland BARTHES, pri kiuj ŝi verkis la eseon die endlose unschuldigkeit. En 1972 Elfriede Jelinek transloĝiĝis al Berlino, sed post unu jaro ŝi revenis al Vieno. En la jaro 1974 ŝi iĝis membrino de la Komunisma Partio de Aŭstrio, samjare ŝi edziniĝis al Gottfried HÜNGSBERG. Poste ŝi vivis alterne en Vieno kaj Munkeno. Sian partion ŝi en 1991 forlasis.
Literaturan famon Elfriede Jelinek gajnis per la romano Die Liebhaberinnen (1975). Ŝi tiutempe krome verkis radiodramojn. La titolo Die Ausgesperrten komence de la 1980-aj jaroj aperis sinsekve kiel radiodramo, romano kaj filmo.
Unuan skandalon ŝi kaŭzis en 1983, per la dramo Burgtheater, kiu malkaŝis kaj kritikis faŝismajn ideologiojn en la moderna aŭstra socio. En la sama jaro aperis la romano Die Klavierspielerin, temanta pri fiaskinta pianistino, kies aŭtoritatema patrino malebligis al ŝi memstaran vivon kun normalaj interhomaj rilatoj.
Grandajn disputojn rikoltis la romano Lust (= Volupto), kiu publikiĝis en la jaro 1989. Recenzentoj priskribis la verkon virina pornografiaĵo, kaj anoj de la dekstreca partio FPÖ atakis la verkistinon sur afiŝoj dum la balotbatalo.
Ĝis nun la personeco kaj la verkaro de Elfriede Jelinek estas forte pridisputataj. Ŝia stilo estas sarkasma kaj provokema, ŝia kritikemo ŝajnas senlima. En ŝia lingvaĵo abundas drastaj metaforoj, vulgaraĵoj kaj obscenaĵoj. Tamen granda aro da subtenantoj fervore laŭdas ŝian manieron, kritiki la socion kaj la klopodojn lingve vualigi maljustaĵojn.
Elfriede Jelinek gajnis aron da altrangaj literaturpremioj, i.a. la Heinrich-Böll-Preis (1986), la Georg-Büchner-Preis (1998) kaj la Premion Nobel de Literaturo en 2004.
Listo de verkoj
Romanoj
- wir sind lockvögel baby (1970)
- Michael (1972)
- Die Liebhaberinnen (1975)
- bukolit (1979)
- Die Ausgesperrten (1980)
- Die Klavierspielerin (1983)
- Oh Wildnis, oh Schutz vor ihr (1986)
- Lust (1989)
- Die Kinder der Toten (1995)
- Gier (2000)
Dramoj
- Was geschah, nachdem Nora ihren Mann verlassen hatte (1977)
- Burgtheater (1983)
- Krankheit oder Moderne Frauen (1984)
- Totenauberg (1991)
- Raststätte (1994)
- Ein Sportstück (1998)
Historio > Tagoj > la 19-a de oktobro
----
La 19-a de oktobro estas la 292-a tago de la jaro (la 293-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 73 tagoj restas.
Je la 19-a de oktobro okazis, interalie:
Historio > Tagoj > la 21-a de oktobro
----
La 21-a de oktobro estas la 294-a tago de la jaro (la 295-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 71 tagoj restas.
Je la 21-a de oktobro okazis, interalie:
Eventoj
- 1918 : La "provizora nacia kunveno" deklaras Aŭstrion demokrata respubliko
- Brazila Esperanto-Ligo estas agnoskita kiel Nacia Publika Utileco.
----
Historio > Tagoj > la 20-a de septembro
----
La 20-a de septembro estas la 263-a tago de la jaro (la 264-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 102 tagoj restas.
Je la 20-a de septembro okazis, interalie:
La historio ampleksas ĉiujn pasintajn okazaĵojn kaj la evoluojn de homoj, popoloj, komunumoj, socioj, civilizoj, landoj, ŝtatoj,regantoj kaj regatoj. La historion studas historiologio (=scienco pri historio/historiscienco). Laŭ pri strikta difino oni nomas historion nur tion, kio estas pruvebla per dokumentoj. Tiusence, la historia tempo komenciĝis nur, kiam aperis skribitajinformoj. Tamen eblas esplori ankaŭ la antaŭan (senskriban) tempon; ĝin oni nomas antaŭhistorio aŭ prahistorio.
(NB! Por historioj de lingvo, teatro ktp., vd. je la koncernataj artikoloj.)
----
:Historio de Scienco kaj Teknologio
Sir Thomas More ).]]
Sir Thomas More (7 February, 1478 – 6 July, 1535), posthumously known also as Saint Thomas More, was an Englishlawyer, writer, and politician. During his lifetime he earned a reputation as a leading humanist schola
Soldering iron
A soldering iron is a device for applying a point source of heat to melt solder for soldering two materials together. Soldering irons are typically electrically powered.
Small cordless soldering irons are available for fine electronics work. Some are not self-heated but are designed to be heated in a furnace with the advantage of being cordless. Portable cordless irons powered by butane are popular for field work where household current i
Supernova
:For other uses, see Supernova (disambiguation).Supernova (disambiguation).]]
Supernovae refer to several types of stellarexplosions that produce extremely bright objects made of plasma that decline to invisibility over weeks or months.
There are two possible routes to this end: either a massive thumb
Sergei Sergeyevich Prokofiev (, Sergej Sergejevič Prokof'ev, 15/April 271, 1891–March 5, 1953) was a Ukrainian-born Russian composer who mastered numerous musical genres and came to be
Sadism .]]
Sadism is the sexual pleasure or gratification in the infliction of pain and suffering upon another person. The word is derived from the name of the Marquis de Sade, a prolific French philosopher-writer of sadistic novels.
The counterpart of sadism is masochism, the sexual pleasure or gratifi
Satellite
A satellite is any object that orbits another object (which is known as its primary). All masses that are part of the solar system, including the Earth, are satellites either of the Sun, or satellites of those objects, such as the Moon.
It is not always a simple matter to decide which is the 'satellite' in a pair of bodies. Because all objects exert .]]
Steampunk is a subgenre of speculative fiction, usually set in an anachronisticVictorian or quasi-Victorian alternate history setting. Fiction in the steampunk genre is set in the past, or a world resembling the past, in which modern technological paradigms occurred earlier
Spreadsheet
A spreadsheet is a rectangular table (or grid) of information, often financial information. The word came from "spread" in its sense of a newspaper or magazine item (text and/or graphics) that covers two facing pages, extending across the center fold and treating the two pages as one large one. The compound word "spread-sheet" came to mean the format used to present bookkeeping
