Home About us Products Services Contact us Bookmark
:: wikimiki.org ::
28-a De Januaro

28-a de januaro

Historio > Tagoj > la 28-a de januaro ---- La 28-a de januaro estas la 28-a tago de la jaro laŭ la gregoria kalendaro. 337 tagoj restas (338 en superjaroj). Je la 28-a de januaro okazis, interalie:

Eventoj


- Unumondo : Jerry MUELVER lanĉis en 2001

Naskiĝoj


- 1611 : Johannes HEVELIUS
- 1853 : José MARTÍ
- 1885 : Masgrau Jacint BREMON
- 1910 : Adina MANDLOVÁ

Mortoj


- 814 : Karlo la Granda, franka reĝo kaj sankta romia imperiestro.
- 1687 : Johannes HEVELIUS
- 1868 : Adalbert STIFTER
- 1939 : William Butler YEATS, Francio
- 2000 : Stanislava CHRDLOVÁ
- 2002 : Astrid LINDGREN, Svedio

Specialaj tagoj kaj festoj


- Katolikismo: Tago de Sankta Tomaso de Akvino.

Tagoj de semajno

La 28-a de januaro estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Lundo en jaroj: 1585 1591 1602 1608 1613 1619 1630 1636 1641 1647 1658 1664 1669 1675 1686 1692 1697 1704 1709 1715 1726 1732 1737 1743 1754 1760 1765 1771 1782 1788 1793 1799 1805 1811 1822 1828 1833 1839 1850 1856 1861 1867 1878 1884 1889 1895 1901 1907 1918 1924 1929 1935 1946 1952 1957 1963 1974 1980 1985 1991 2002 2008 2013 2019 2030 2036 2041 2047 2058 2064 2069 2075 2086 2092 2097;
- Mardo en jaroj: 1586 1592 1597 1603 1614 1620 1625 1631 1642 1648 1653 1659 1670 1676 1681 1687 1698 1710 1716 1721 1727 1738 1744 1749 1755 1766 1772 1777 1783 1794 1800 1806 1812 1817 1823 1834 1840 1845 1851 1862 1868 1873 1879 1890 1896 1902 1908 1913 1919 1930 1936 1941 1947 1958 1964 1969 1975 1986 1992 1997 2003 2014 2020 2025 2031 2042 2048 2053 2059 2070 2076 2081 2087 2098;
- Merkredo en jaroj: 1587 1598 1604 1609 1615 1626 1632 1637 1643 1654 1660 1665 1671 1682 1688 1693 1699 1705 1711 1722 1728 1733 1739 1750 1756 1761 1767 1778 1784 1789 1795 1801 1807 1818 1824 1829 1835 1846 1852 1857 1863 1874 1880 1885 1891 1903 1914 1920 1925 1931 1942 1948 1953 1959 1970 1976 1981 1987 1998 2004 2009 2015 2026 2032 2037 2043 2054 2060 2065 2071 2082 2088 2093 2099;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1582 1588 1593 1599 1610 1616 1621 1627 1638 1644 1649 1655 1666 1672 1677 1683 1694 1700 1706 1712 1717 1723 1734 1740 1745 1751 1762 1768 1773 1779 1790 1796 1802 1808 1813 1819 1830 1836 1841 1847 1858 1864 1869 1875 1886 1892 1897 1904 1909 1915 1926 1932 1937 1943 1954 1960 1965 1971 1982 1988 1993 1999 2010 2016 2021 2027 2038 2044 2049 2055 2066 2072 2077 2083 2094;
- Vendredo en jaroj: 1583 1594 1600 1605 1611 1622 1628 1633 1639 1650 1656 1661 1667 1678 1684 1689 1695 1701 1707 1718 1724 1729 1735 1746 1752 1757 1763 1774 1780 1785 1791 1803 1814 1820 1825 1831 1842 1848 1853 1859 1870 1876 1881 1887 1898 1910 1916 1921 1927 1938 1944 1949 1955 1966 1972 1977 1983 1994 2000 2005 2011 2022 2028 2033 2039 2050 2056 2061 2067 2078 2084 2089 2095;
- Sabato en jaroj: 1584 1589 1595 1606 1612 1617 1623 1634 1640 1645 1651 1662 1668 1673 1679 1690 1696 1702 1708 1713 1719 1730 1736 1741 1747 1758 1764 1769 1775 1786 1792 1797 1804 1809 1815 1826 1832 1837 1843 1854 1860 1865 1871 1882 1888 1893 1899 1905 1911 1922 1928 1933 1939 1950 1956 1961 1967 1978 1984 1989 1995 2006 2012 2017 2023 2034 2040 2045 2051 2062 2068 2073 2079 2090 2096;
- Dimanĉo en jaroj: 1590 1596 1601 1607 1618 1624 1629 1635 1646 1652 1657 1663 1674 1680 1685 1691 1703 1714 1720 1725 1731 1742 1748 1753 1759 1770 1776 1781 1787 1798 1810 1816 1821 1827 1838 1844 1849 1855 1866 1872 1877 1883 1894 1900 1906 1912 1917 1923 1934 1940 1945 1951 1962 1968 1973 1979 1990 1996 2001 2007 2018 2024 2029 2035 2046 2052 2057 2063 2074 2080 2085 2091.

Vidu ankaŭ jenon:


- 27-a de januaro | 29-a de januaro
- 28-a de decembro | 28-a de februaro
- januaro | februaro | marto | aprilo | majo | junio | julio | aŭgusto | septembro | oktobro | novembro | decembro
- Historio - Tagoj. ja:1月28日 ko:1월 28일 simple:January 28 th:28 มกราคม

Historio

La historio ampleksas ĉiujn pasintajn okazaĵojn kaj la evoluojn de homoj, popoloj, komunumoj, socioj, civilizoj, landoj, ŝtatoj,regantoj kaj regatoj. La historion studas historiologio (=scienco pri historio/historiscienco). Laŭ pri strikta difino oni nomas historion nur tion, kio estas pruvebla per dokumentoj. Tiusence, la historia tempo komenciĝis nur, kiam aperis skribitaj informoj. Tamen eblas esplori ankaŭ la antaŭan (senskriban) tempon; ĝin oni nomas antaŭhistorio aŭ prahistorio. (NB! Por historioj de lingvo, teatro ktp., vd. je la koncernataj artikoloj.) ---- :Historio de Scienco kaj Teknologio

Historiistoj (kaj historiaj pensintoj)

:Diodoro Sicila - Norbert ELIAS - Gibbon - Hamilton - Hekateo el Mileso - Herodoto - Josephus - ibn-Khaldun - Keynes - Lev GUMILEV - Makiavelo - Markso - Montesquieu - Plutarko - Rousseau - Adam SMITH - Suetonio - Tacito - Toqueville - Toynbee - Gloraj virinoj

Historiistaj sciencoj kaj teĥnikoj

: datadmetodoj - arĥivoj

Antikvaj Gentoj kaj Ŝtatoj

:Akadanoj - Akado - Amoreoj - Arameoj - Asirianoj - Asirio - Aztekoj - Babilonio- Elamo - Etruskoj - Frankoj - Gaŭloj - Galatoj - Gepidoj - Geto-dakoj - Ĝermanoj - Habiroj -Hunoj - Iberia - Induso-civilizo - Judoj - Kasitoj - Karirioj-Kuŝanoj kvadoj- Maŭroj - Ostrogotoj - Panonio - Parthoj - Peĉenegoj - Piktoj - Seleŭkio - Sumeranoj - Sumero - Urartu - Vandaloj - Visigotoj -

Bataloj Famaj

Civilizoj

:Feŭdismo - Historio de Pratempo - Historio de Antikveco - Historio de Mezepoko - Kavaliro

Dinastioj

vidu ankaŭ:
- Listo de papoj
- Listoj de Imperiestroj
- Francaj reĝoj
- Reĝoj de Hispanio
- (por caroj de Rusio aŭ aliaj imperiestroj, vidu ene de Listoj de Imperiestroj)

Historio de kontinentoj


- Historio de Afriko
- Historio de Ameriko
- Historio de Aŭstralio
- Historio de Azio
- Historio de Eŭropo

Kalendaroj

:Gregoria Kalendaro - Luna Kalendaro - Hebrea Kalendaro - Hinda Kalendaro - Islama Kalendaro - Persa Kalendaro - Julia Kalendaro - Franca Respublika Kalendaro - Bahaa Kalendaro

Imperioj

Imperiestro (inkluzive ĉiuj la listoj) :Araba Imperio - Bizanca Imperio - Brita Imperio - Ĉina Imperio - Kolĥeti - Grandmoravia regno - Meŝika imperio - Otomana imperio - Romio - Rusa Imperio - Sovetunio - Tria Regno - Usona Imperio

Mapoj

:[http://www.roman-emperors.org/Index.htm Eŭropo kaj Mediteraneo politike, en la jaroj 1-1500] Vidu ankaŭ: Geografio Diaoyu-Insularo De Ĉinio

Militoj

vidu la Listo de militoj

Nuntempaj Etnoj: Vidu ĉe Etnoj

Nuntempaj Ŝtatoj: Vidu ĉe Nacioj

Okazintaĵoj

:Hipia revolto - Franca Revolucio - R.M.S. Titanic - 11-a de septembro 2001 - Koloniigado - Krucmilito - Sorĉopersekuto

Regionoj

:Anatolio - Antiloj - Mezopotamio - Palestino - ktp

Rolantoj

:Antonio - Breĵnevo - Osama Bin-Laden - Napoléon BONAPARTE - Marko Bruto - Aŭgusto Cezaro - Julio Cezaro - Charles DE GAULLE - Vo Nguyen GIAP - Gorbaĉevo - Herodo la Granda - Hipioj - Jelcino - Katono - Robert F. Kennedy - Lenino - Nasser - Pompejo - Sargono - Stalino - Vercingetorix - Usonaj Prezidentoj - Meksikaj prezidantoj

Tempordigo: Famaj aŭ klasikaj epokoj:
- Inter-du-milita epoko (Eŭropo, 20 jarcento)
- "Jarcento de Ludoviko la 14-a (Francio 17-a jarcento)
- Mezepoko
- Renesanco (Eŭropo 15-a jarcento -Italio - aŭ 16-a jarcento - aliaj landoj)

Historio enklasigata laŭ dato


- Jarcentoj
  - 19-a jarcento
  - 20-a jarcento
  - 21-a jarcento
  - ...
- Tagoj
  - januaro
    - 1, 2, 3, ... Komparu kun:

arkeologio, analo... fiu-vro:Aolugu ja:歴史 ko:역사 ms:Sejarah simple:History th:ประวัติศาสตร์ zh-min-nan:Le̍k-sú

Tagoj

Historio > Tagoj ----

Tagoj en historio:

laŭ aranĝo de 2005

Sentabele:


- januaro
  - 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31
- februaro
  - 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, (30)
- marto
  - 1, 2, 3, 4, 5,6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31
- aprilo
  - 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30
- majo
  - 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31
- junio
  - 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30
- julio
  - 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31
- aŭgusto
  - 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31
- septembro
  - 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30
- oktobro
  - 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31
- novembro
  - 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30
- decembro
  - 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31

Vidu ankaŭ


- Tago
- Festa kaj Feria Tago Kategorio:Almanako ja:365日 ko:366일 zh-cn:历史上的今天 zh-tw:歷史上的今天

Gregoria kalendaro

Gregoria kalendaro estas la ĉefa kalendaro de la Okcidento kaj tutmonda komerco. Ĝi estas reformo de la antikva julia kalendaro de Julio Cezaro. La gregoria kalendaro estas suna kalendaro: ĝi precize sekvas la sunon (jarojn) sed ne la lunon. Kvankam la monatoj historie devenas de luna periodo, la monatoj komenciĝas kun la nova luno nur tute hazarde. Kontraste, la islama sekvas la lunon, ne la sunon, kaj la hebrea kalendaro la sunon kaj la lunon. Monatoj: la kalendaro havas 12 monatojn:
- januaro - 31 tagoj
- februaro - 28 aŭ 29 tagoj
- marto - 31 tagoj
- aprilo - 30 tagoj
- majo - 31 tagoj
- junio - 30 tagoj
- julio - 31 tagoj
- aŭgusto - 31 tagoj
- septembro - 30 tagoj
- oktobro - 31 tagoj
- novembro - 30 tagoj
- decembro - 31 tagoj La kalendaro sekvas la sunon, ne la lunon, tiel ke la komenco de printempo estas fiksita je la 21-a de marto. Februaro kutime havas 28 tagojn, sed en la superjaro -- la kvara jaro kaj kvara jarcenta jaro -- februaro havas 29 tagojn. Do, en la jaroj 1992, 1996, 2000 kaj 1600, ĝi havis 29 tagojn, sed en la jaroj 1993, 1994, 1900 kaj 1700, ĝi havis 28 tagojn. En la julia kalendaro, kontraste, februaro havis 29 tagojn en la jaroj 1900 kaj 1700. Pro tio, la gregoria jaro havas 365,2425 suntagojn, dum la julia havas 365,2500. La suna jaro mem estas 365,24219878 suntagoj. La gregoria jaro estas 25,96 sekundoj tro longa (kio fariĝos unu tago post 3320 jaroj). Semajno: aldone al la cikloj de monatoj kaj jaroj, estas la ciklo de la semajnoj. La semajno havas sep tagojn:
- dimanĉo
- lundo
- mardo
- merkredo
- ĵaŭdo
- vendredo
- sabato La 1-a de januaro 2000 estis sabato. Dimanĉo kaj sabato estas la "semajnfino", kutime tagoj de ripozo en la Okcidento. Sabato estas la tradicia juda tago de ripozo kaj dimanĉo la tradicia kristana tago de ripozo. Jaroj: la nombro de la jaro estas laŭ la kristana erao. Pro kuniĝo de semajna kaj superjara cikloj en la kalendaro estadas 14 tipoj de jaroj:
- Normalaj jaroj komenciĝantaj je :
  - lundo
  - mardo
  - merkredo
  - ĵaŭdo
  - vendredo
  - sabato
  - dimanĉo
- Supejaroj komenciĝantaj je :
  - lundo
  - mardo
  - merkredo
  - ĵaŭdo
  - vendredo
  - sabato
  - dimanĉo Tagoj: la tago komenciĝas je meznokto kaj havas 24 egalajn horojn. ... Reformo: Aprobo de Julia kalendaro siatempe estis grava antaŭenpaŝo, sed ĝi ankaŭ havis malgrandan malprecizecon: suna jaro kompare al Julia jaro estis mallonga je 11 minutoj kaj 14 sekundoj. Dum jaroj tiu ĉi diferenco fariĝis tagoegala kaj kaŭzis malprecizecojn. En la fino de 14-a jarcento diferenco pligrandiĝis tiomgrade ke printempa tagegaleco anstataŭ 21 de marto trafis al 11 de marto. Do Pasko, ferio printempa, iafoje okazis en la vintro! Papo Gregorio la 13-a decidis korekti la eraron. Li invitis specialan komisionon kaj tagokalkulo antaŭenigis je 10 tagoj. Por ke en estonto similaj eraroj ne okazu, ili decidis en ĉiuj kvarcentjaroj forĵeti tri tagojn, sekve kvanto de superjaroj fariĝis malpli je 3, ol en Julia kalendaro. Tio estis la solvo de Aloysius LILIUS en 1580. La fakta bazo estis la kalkulo de Koperniko pri la longeco de la jaro. En 1530, Koperniko esploris la kalkuladon de Ptolemeo en 139 kaj al-Battani en 882 kaj kalkulis la jaron por si mem kaj eldonis la nombron 365,2425, kiu fariĝis la longeco de la jaro en la gregoria kalendaro. Ĉi tiu nova kalendaro nomiĝis Gregoria aŭ jarkalkulo laŭ nova stilo kaj Julia kalendaro estis nomita jarkalkulo laŭ malnova stilo. En 1582 jaro, kiam Gregoria kalendaro estis enkondukita, diferenco inter du stiloj estis 10 tagoj, en 1900 ĝi atingis 13 tagojn. En venontaj jaroj ĝi pligrandiĝos plu. Gregoria kalendaro estis aprobita en diversaj landoj en malsamaj tempoj:
- 1582 - Hispanio, Italio, Pollando, Portugalio, Francio, Luksemburgio, katolika Nederlando
- 1583 - Bavario, Tirolo
- 1583-1585 - Katolika Germanio kaj Svislando
- 1584 - Aŭstrio, Ĉeĥio
- 1587 - Hungario
- 1590 - Transilvanio
- 1610 - Prusio
- 1700 - Danio, Norvegio, kaj la protestantaj regionoj de Germanio, Nederlando kaj Svislando (escepte de Sankt Gallen)
- 1724 - la svisa kantono Sankt Gallen
- 1752 - Anglio kaj kolonioj (ekz, la nuna Usono)
- 1753 - Svedio, Finnlando, Japanio
- 1911 - Ĉinio
- 1912 - Albanio
- 1915 - Litovio
- 1916 - Bulgario
- 1918 - Rusio, Estonio
- 1919 - Rumanio, Serbio
- 1924 - Grekio
- 1926 - Turkio
- 1928 - Egipto En 1582, laŭ la papo, la tago post la 4-a de oktobro (la fina tago de la julia kalendaro) estis la 15-a de oktobro (la unua tago de la nova gregoria kalendaro). Ĝenerale, katolikaj landoj plejparte aprobis la kalendaron dum 1582-90, protestantaj landoj dum 1700-53 kaj aliaj landoj dum 1911-28. ---- ::Tridek tagoj en septembro, ::april', junio, kaj novembro; ::Ĉiuj kromaj de la kalendar' ::Tridek-unu havas, krom februar', ::Kun dudek-ok, tri jarojn el kvar, ::Sed dudek-naŭ en superjar'. ::: - Tradicia angla poemo; elangliĝis Mateo McLAUCHLIN ---- Vidu ankaŭ: Vikiarbo > Universo > Abstrakta Mondo > Kalendaro > Gregoria Kalendaro kategorio:Kalendaro als:Gregorianischer Kalender ja:グレゴリオ暦 ko:그레고리력 ms:Kalendar Gregory simple:Gregorian calendar th:ปฏิทินเกรกอเรียน

Jerry MUELVER

Vikipediisto:Jerry MUELVER

2001

Historio > Jarcentoj > 21-a jarcento > 2001 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta je lundo (vidu ĉi tie kalendaron). En la jaro 2001 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- 86-a Universala Kongreso de Esperanto en Zagrebo.
- Fondita la asocio Esperanto Antaŭen.
- 28-a de januaro: Naskiĝo de la unua vikio en Esperanto: Unumondo
- 2-a de junio: Naskiĝo de la Esperanta Civito, per la promulgado de la Konstitucia Ĉarto
- 6-a de novembro: Naskiĝo de Esperanta Vikipedio
- Kreita la planlingvo Slovio.
- Irano: Tehrano ekhavas modernan metroon.
- Israelo: Ariel SHARON elektatas ĉefministro
- 1-a de junio: Israelo: je la Internacia Tago de Protekto de Infanoj, unuafoje en Palestino, teroro kontraŭ junularo. Juna teroristo eksplodigas sin en amaso de gejunuloj de sia aĝo apud la fama diskoteko "Dolfi" en Tel-Avivo. Pereis 21 gejunuloj en la aĝoj 14-25, ankoraŭ 120 gejunuloj estis vunditaj diversgrade.
- Je la 11-a de septembro 2001: Usono: Novjorko: La ĝemelturojn atakas aviadile sektanoj de Osama BIN-LADEN. Samtempe terenkrakas po unu flugmaŝino en Pensilvanio kaj en la Pentagonon-Konstruaĵon. Ĉirkaŭ 3000 homoj mortas.
- Afganio: Nordaj ribeluloj kaj Usono renversas la talibojn.
- UNO kaj Sekretario Ĝenerala Kofi ANNAN kune ricevas la Nobelan Pacpremion.
- Filipinoj: Gloria MACAPAGAL-ARROYO prezidentiĝas.
- Peruo: Alejandro TOLEDO elektatas prezidento.
- Mongolio: Nacagijn BAGABANDI reelektiĝas prezidento.
- Nepalo: GYANENDRA Bir Bikram Ŝah prezidentiĝas.
- Meksiko: La 5-a Tut-Amerika Kongreso Esperanta en Meksikurbo
- Proponita Tumilenia lingvo.
- La germana piloto Michael SCHUMACHER gajnis la mondan ĉampionecon de Formulo Unu.

Naskiĝoj

Mortoj


- Félix GOMEZ
- TAKÁCS Elza
- Argentino : Curt J. MILKSCHUTZ
- Francio: Léopold Sédar SENGHOR
- 23-a de februaro : Carlo MUSAZZI
- 26-a de februaro : SZEKERES Melinda
- 29-a de marto : Norvegio : Helge INGSTAD, esploristo
- 21-a de majo : Hugo RÖLLINGER
- 3-a de junio : Usono : Anthony QUINN
- 23-a de junio: Brazilo : Otaviano CURVELO de SOUZA
- 27-a de junio : Usono : Jack LEMMON
- 2-a de septembro : Christiaan BARNARD
- 10-a de septembro : Afganio : Ahmad MASUD
- 26-a de novembro : Regine HILDEBRANDT
- 29-a de novembro : George HARRISON
- 16-a de decembro : Israelo: Stefan HEYM ----
1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006
20-a jarcento - 21-a jarcento - 22-a jarcento
als:2001 ja:2001年 ko:2001년 ms:2001 simple:2001 th:พ.ศ. 2544 zh-min-nan:2001 nî

1611

Historio > Jarcentoj > 17-a jarcento > 1611 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1611 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- Anglio : la anglalingva Biblio pretas.
- Italio : Galileo observas makulojn sur la suno.

Naskiĝoj


- 28-a de januaro : Johannes HEVELIUS

Mortoj


- ----
1606 | 1607 | 1608 | 1609 | 1610 | 1611 | 1612 | 1613 | 1614 | 1615 | 1616
16-a jarcento - 17-a jarcento - 18-a jarcento
ko:1611년

Johannes HEVELIUS

Sciencisto > Astronomo > Johannes HEVELIUS < Astronomio ---- Astronomio La astronomo Johannes HEVELIUS [johanes heveljus] (aŭ realnome: Johannes HÖWELCKE) naskiĝis je la 28-a de januaro 1611 en Dancigo (nuntempe: Gdansko, Pollando) kaj mortis tie je la 28-a de januaro 1687. La filo de patricia familio jam frue interesiĝis pri astronomio kaj parencaj sciencoj. Post studado en Lejdeno, Anglio kaj en Francio, li hejmenreveninte en 1641 fondis stelobservejon, ekipitan grandparte per memfaritaj instrumentoj. Grava merito de Johannes Hevelius estas la eldono de la unua mapo pri la Luno: Selenographia (1647). Krome li observis la sunon, kometojn, kelkajn planedojn kaj lunojn de la Jupitero. Lia stelkatalogo, kiu i.a. determinis kelkajn novajn konstelaciojn, eldoniĝis en 1690, do post lia morto. Famaj verkoj:
- Selenographia sive Lunae descriptio (1647)
- Die reale Gestalt Saturns (Dissertatio de nativa Saturni Facie) (1656)
- Mercurius in Sole visus (1662)
- Cometographia (1668)
- Machinae coelestis (du volumoj: 1673, 1679)
- Annus Climactericus (1685)
- Prodomus Astronomiae (1690)
- Firmamentum Sobiescanum (1690) vidu ankaŭ: Giovan Battista RICCIOLI ja:ヨハネス・ヘヴェリウス Hevelius, Johannes

José MARTÍ

José MARTÍ (naskiĝis la 28-an de januaro 1853 en Havano, mortis la 19-an de majo 1895 en Dos Ríos) estis kuba poeto, nacia heroo. Li luktis por la sendependeco de sia patrujo. Martí komencis jam tre juna batali por la sendependeco de Kubo el de hispana dominado, kaj estis unuafoje enkarcerigita je la aĝo de 16 jaroj. Li ekziliĝis kaj studis en Hispanio, kaj ankaŭ tie propagandis kontraŭ la malbonaj agadoj de la tiama hispana registaro. Li poste loĝis en Francio kaj diversaj landoj de Sudameriko. Li muntis sian bazon en Usono, sed samtempe li forte oponis ĉian partoprenon de la usona registaro en la lukto, timante la enmiksiĝon de tiu lando en la posta historio de la insulo. La 25-an de marto de 1895, José Martí publikigis la Manifeston de Montecristi, por la sendependeco de Kubo, kaj post kelkaj tagoj li eniris la insulon kun kelkaj soldatoj, por komenci la lukton. Li mortis en batalo la sekvan monaton, kaj ne povis vidi la postan sukceson de siaj klopodoj. Li estas enterigita en Santiago de Cuba. Li estas tre grava poeto de la hispana lingvo, unu el la pioniroj de la modernismo. Liaj Versos Sencillos (Simplaj versoj) estas ankoraŭ tre legataj, kaj unu el ties poemoj, Guantanamera, formas la plej konatan kantaĵon kuban. La internacia flughaveno de Havano estas nomata laŭ li.

En Esperanto aperis

Nia Ameriko. El la hispana trad. Orlando E. RAOLA. - Berkeley, Calif.: Pensema Publ. Comp., 1996. - 35 p. ISBN 1-882251-18-1

Elstera ligo

[http://www.josemarti.org/ Paĝo pri José Martí] MARTÍ, José ja:ホセ・マルティ

1885

Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1885 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1885 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- L.L. Zamenhof decidis ke Esperanto estas preskaŭ preta.
- Januaro: L.L. Zamenhof fariĝis kuracisto kaj forveturis en la vilaĝon Vejseje, por komenci kuracistan praktikon.
- Aprilo: L.L. Zamenhof decidis reveni Varsovion kaj fariĝi okulkuracisto.
- Sudano: Kartumon konkeras Al-Mahdi.
- Kreita Pasilingvo

Kulturaj eventoj


- Germanio : Publikiĝo de Tiel parolis Zaratustro far Nietzsche.

Naskiĝoj


- 21-a de januaro : Umberto NOBILE
- 18-a de januaro : Masgrau Jacint BREMON
- 31-a de januaro : Antoni CZUBRINSKY
- 1-a de februaro : Rudolf Michael FREY
- 7-a de februaro : Sinclair LEWIS
- 12-a de februaro : Siegfried LIEBECK
- 26-a de julio : André MAUROIS
- 15-a de aŭgusto : Usono : Edna FERBER
- 11-a de septembro : D. H. LAWRENCE
- 7-a de oktobro : Niels BOHR
- 11-a de oktobro : François MAURIAC

Mortoj


- 22-a de majo : Francio : Victor HUGO
- 23-a de julio : Ulysses S. GRANT ----
1880 | 1881 | 1882 | 1883 | 1884 | 1885 | 1886 | 1887 | 1888 | 1889 | 1890
18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento
ko:1885년 simple:1885

Masgrau Jacint BREMON

EdE-B Jacint BREMON MASGRAU, kataluno, kuracisto-radiologo, redaktoro de kuracista revuo. Naskiĝis la 28-an de januaro 1885 en Banyoles, mortis la 21-an de aprilo 1960. Fervora pioniro depost 1903. Kunfondinto de pluraj societoj, komitatano de la 5a UK. Aŭtoro de multaj prop. artikoloj, de vortaro kaj gramatiko. Redaktoro de Tutmonda Espero, 1909, prezidanto de Espero Kataluna, kaj de KEF. Verkoj: E-gramatiko, (vendita en pli ol 60.000 ekzempleroj; ŝlosilo; kelkaj tradukoj kolektitaj sub titolo Hejma Prozo. L. K. En la unika gramafondisko, kiu ekzistas kun la voĉo de Zamenhof, la kunparolanto estas D-ro Bremon.

Verkoj


- Hejma prozo: kolekto de tradukoj eldonitaj okaze de la XIIa Kataluna Kongreso en Palma de Mallorca (Vinyals, 1925. - 64 p.)
- ¨Quiere usted aprender esperanto?: Manual de la conversación esperanta: método Willemans. Granada, (proks. 1930). - IX, 62 p. BREMON MASGRAU JACINT Kategorio:Katalunaj esperantistoj

1910

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1910 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1910 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- Esperantujo: 6-a Universala Kongreso de Esperanto en Vaŝingtono.
- 1-a Rusia Kongreso de Esperantistoj en Peterburgo.
- 1-a Kongreso de Katolikoj Esperantistoj en Parizo en kiu estis fundata IKUE;
- Esperantujo: 3-a Brazila Kongreso de Esperanto en Petropolo.
- Esperantujo: Francisko Valdomiro LORENZ rezignis pri Nov-Esperanto kaj revenis al Esperanto.
- Esperantujo: Himnaro Esperanta publikita.
- Esperantujo: Georgi AKTARĜIEV iĝis prezidento de Bulgara Esperanto-Asocio, BEA.
- Esperantujo: Fonditaj la Internacia Asocio de Instruistoj (IAI) kaj la unua Internacia Pedagogia Revuo.
- Esperantujo: Fondita la Kataluna Esperantisto.
- Esperantujo: Fondita la Esperanto Hejmo de Liono, Francio.
- Esperantujo: Fondita la Esperanto-Grupo de Bordighera.
- Esperantujo: La Nova Testamento de la Biblio eldoniĝis en Esperanto
- Esperantujo: Jenö FUCHS tradukis el la Hungara lingvo al Esperanto la Elektitaj Poemoj de Petöfi.
- Esperantujo: Enciklopedia Vortareto Esperanta publikita de Charles VERAX.
- Esperantujo: Fondita la Klubo "Stelo Bosnia" de Josef EISELT.
- Esperantujo: OISHI Wasaburo, Paŭlo MEDEM, Hector CACHON, Siegfried Eduard SPIELMANN, Isabelle M. HORN, Aleksandr Miĥajloviĉ NEDOŜIVIN kaj Ernest DREZEN eklernis Esperanton.
- Esperantujo: Ors. Vicente INGLADA kaj fariĝis Akademiano.
- Kreitaj Adjuvilo kaj Academia pro Interlingua.
- Fino de Ji dinastio en Koreio.
- Kongolo Brazavila iĝas parto de Franca Ekvatora Afriko.
- To build a fire ("Konstrui fajron") de Jack LONDON eldoniĝis.
- Brazilo: Cearao: Fortalezo: La Teatro José de Alencar finkonstruitas.

Naskiĝoj


- Lisbono: Albertino dos SANTOS MATIAS
- Varsovio,Pollando: Irena SENDLEROWA
- Japanio: KUROSAWA Akira
- André SCHILD
- 28-a de januaro : Adina MANDLOVÁ
- 30-a de januaro : Carola HÖHN
- 5-a de marto: HUYNG BA DUONG
- 2-a de aprilo: Francisco Cândido XAVIER
- 10-a de aprilo : Simeon St. ĤESAPĈIEV
- 20-a de aprilo : Brigitte MIRA
- 24-a de aprilo : Wilhelmus Johannes Arnoldus MANDERS
- 27-a de aprilo : Ranieri MAZZILLI
- 30-a de majo : Inge MEYSEL
- 17-a de septembro: Frantisek HRUBIN
- 26-a de novembro: Karl SCHULZE

Mortoj


- 21-a de aprilo: Mark TWAIN, usona verkisto
- 26-a de aprilo: Bjørnstjerne BJØRNSON, norvega verkisto
- 27-a de majo: Robert KOCH
- 5-a de junio: O. HENRY
- 17-a de oktobro: Kurd LASSWITZ
- 15-a de novembro: Wilhelm RAABE
- 20-a de novembro: Lev TOLSTOJ, rusa verkisto ----
1905 | 1906 | 1907 | 1908 | 1909 | 1910 | 1911 | 1912 | 1913 | 1914 | 1915
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1910年 ko:1910년

814

Historio > Jarcentoj > 9-a jarcento > 814 ---- En la jaro 814 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj


- Karolo la Granda ----
809 | 810 | 811 | 812 | 813 | 814 | 815 | 816 | 817 | 818 | 819
8-a jarcento - 9-a jarcento - 10-a jarcento
ko:814년

Sankta Romia Imperio

Sankta Romia Imperio, ekde ĉirkaŭ 1450 Sankta Romia Imperio de Germana Nacieco (germane Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation, latine Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicae), en skandinavio ofte nomata "German-Romia Imperio", en Germanio mem "la unua" aŭ "malnova imperio": la plejparte ĝermana, okcidenteŭropa imperio kreita kiam la papo kronis Karolon la Grandan en la jaro 800. Post partigo inter liaj filoj, fondis la Sanktan Romian Imperion Oto la 1-a en 961. La Imperio ĉesis en 1806 pro premo de Napoleono, kiam la imperiestro Franco la 2-a rezignis sian pozicion (iom kompensita per la fakto ke li estis, ekde 1804, imperiestro Franco la 1-a de Aŭstrio).
La imperiestoj estis elektitaj de 7 Princoj-elektistoj: La nomo esprimis la aserton de tiu imperio esti la heredanto de la siatempa Romia imperio; la saman aserton faris, ĝis la falo de Konstantinopolo en 1453, ankaŭ la Bizanca imperio. Ironie, neniu el tiuj du imperioj inkluzivis la urbon Romo mem, regata rekte de la papo kaj, dum la jaroj 756 ĝis 1870, ĉefurbo de la Eklezia ŝtato. La imperio estis strukturo sufiĉe loza, precipe post 1648. Ĝi havis nek centran registaron, nek ĉefurbon, kaj Voltaire diris ke la "Sankta Romia Imperio" estas "nek sankta, nek romia, nek imperio". Kvankam la reĝoj de la unuopaj germanaj landoj estis, oficiale, subuloj de la imperiestro (kiu estis samtempe reĝo de Aŭstrio), tio neniel malhelpis militojn inter, ekzemple, Prusio kaj Aŭstrio. Kiam Svedio dum la 17-a jarcento konkeris kelkajn nord-germanajn urbojn, tiuj urboj tamen ne eliris el la imperio; do ili havis duoblan jurisdikcion.
- Episkopo de Majenco
- Rejnlanda palatinata grafo
- kompletigota Vidu liston de la Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio. Kategorio:Pereintaj ŝtatoj de Eŭropo ja:神聖ローマ帝国 zh-min-nan:Sèng Roma Tè-kok

1687

Historio > Jarcentoj > 17-a jarcento > 1687 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1687 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- Britio : Apero de la majstroverko Principia far Neŭtono.

Naskiĝoj

Mortoj


- 28-a de januaro : Johannes HEVELIUS ----
1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 | 1690 | 1691 | 1692
16-a jarcento - 17-a jarcento - 18-a jarcento
ko:1687년 simple:1687

Johannes HEVELIUS

Sciencisto > Astronomo > Johannes HEVELIUS < Astronomio ---- Astronomio La astronomo Johannes HEVELIUS [johanes heveljus] (aŭ realnome: Johannes HÖWELCKE) naskiĝis je la 28-a de januaro 1611 en Dancigo (nuntempe: Gdansko, Pollando) kaj mortis tie je la 28-a de januaro 1687. La filo de patricia familio jam frue interesiĝis pri astronomio kaj parencaj sciencoj. Post studado en Lejdeno, Anglio kaj en Francio, li hejmenreveninte en 1641 fondis stelobservejon, ekipitan grandparte per memfaritaj instrumentoj. Grava merito de Johannes Hevelius estas la eldono de la unua mapo pri la Luno: Selenographia (1647). Krome li observis la sunon, kometojn, kelkajn planedojn kaj lunojn de la Jupitero. Lia stelkatalogo, kiu i.a. determinis kelkajn novajn konstelaciojn, eldoniĝis en 1690, do post lia morto. Famaj verkoj:
- Selenographia sive Lunae descriptio (1647)
- Die reale Gestalt Saturns (Dissertatio de nativa Saturni Facie) (1656)
- Mercurius in Sole visus (1662)
- Cometographia (1668)
- Machinae coelestis (du volumoj: 1673, 1679)
- Annus Climactericus (1685)
- Prodomus Astronomiae (1690)
- Firmamentum Sobiescanum (1690) vidu ankaŭ: Giovan Battista RICCIOLI ja:ヨハネス・ヘヴェリウス Hevelius, Johannes

1868

Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1868 ---- Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1868 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- Universalgloto publikigita de Jean PIRRO
- Japanio : Edo renomiĝas Tookyoo (Tokio).
- Usono : Oklahomo : Kolonelo George CUSTER gvidis masakron ĉe la Batalo de Washita.
- Rusio : Dmitri MENDELEEV verkis la libron Elementoj de Kemio

Naskiĝoj


- 19-a de januaro : Gustav MEYRINK
- 26-a de januaro: Jeanne ZABILON D’HER RANFAING
- 14-a de marto : Aleksandr Miĥajloviĉ NEDOŜIVIN
- 28-a de marto : Maksim GORKIJ
- 14-a de junio : Karl LANDSTEINER
- 4-a de julio : Auguste CAPÉ
- 18-a de oktobro : Georgi AKTARĜIEV
- 2-a de novembro: William Percy MERRICK
- 6-a de novembro : Felikso ZAMENHOF
- 9-a de decembro : John Thomas HOLMES

Mortoj


- 28-a de januaro : Adalbert STIFTER
- 1-a de junio : James BUCHANAN ----
1863 | 1864 | 1865 | 1866 | 1867 | 1868 | 1869 | 1870 | 1871 | 1872 | 1873
18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento
ko:1868년

Adalbert STIFTER

Literaturo > Germanlingva Literaturo > Adalbert STIFTER < Germana Lingvo ---- Adalbert STIFTER [Adalbet ŝtifte] (
- la 23-an de oktobro 1805 en Oberplan, Bohemio, † la 28-an de januaro 1868 en Linz) estis aŭstra verkisto kaj pentristo. Li studis juron, matematikon kaj natursciencon en Vieno, sed lia intereso pri pentrado kaj verkado pli kaj pli fortiĝis. En la jaro 1837 li edziĝis. Kvankam famiĝanta kiel verkisto kaj pentristo, li pro f