:: wikimiki.org ::

29-a De Decembro

29-a de decembro

Historio > Tagoj > la 29-a de decembro ---- La 29-a de decembro estas la 363-a tago de la jaro (la 364-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 2 tagoj restas. Je la 29-a de decembro okazis, interalie:

Eventoj

- 1845 : Teksaso fariĝis la 28-a ŝtato de Usono

Naskiĝoj

- Wilfred B. JOHNSON
- 1808 : Andrew JOHNSON
- 1809 : William Ewart GLADSTONE
- 1863 : Francisco GAVIDIA

Mortoj

- 1926 : Rainer Maria Rilke
- 1924 : Carl SPITTELER

Specialaj tagoj kaj festoj

Historio

La historio ampleksas ĉiujn pasintajn okazaĵojn kaj la evoluojn de homoj, popoloj, komunumoj, socioj, civilizoj, landoj, ŝtatoj,regantoj kaj regatoj. La historion studas historiologio (=scienco pri historio/historiscienco). Laŭ pri strikta difino oni nomas historion nur tion, kio estas pruvebla per dokumentoj. Tiusence, la historia tempo komenciĝis nur, kiam aperis skribitaj informoj. Tamen eblas esplori ankaŭ la antaŭan (senskriban) tempon; ĝin oni nomas antaŭhistorio aŭ prahistorio. (NB! Por historioj de lingvo, teatro ktp., vd. je la koncernataj artikoloj.) ---- :Historio de Scienco kaj Teknologio

Historiistoj (kaj historiaj pensintoj)

:Diodoro Sicila - Norbert ELIAS - Gibbon - Hamilton - Hekateo el Mileso - Herodoto - Josephus - ibn-Khaldun - Keynes - Lev GUMILEV - Makiavelo - Markso - Montesquieu - Plutarko - Rousseau - Adam SMITH - Suetonio - Tacito - Toqueville - Toynbee - Gloraj virinoj

Historiistaj sciencoj kaj teĥnikoj

: datadmetodoj - arĥivoj

Antikvaj Gentoj kaj Ŝtatoj

:Akadanoj - Akado - Amoreoj - Arameoj - Asirianoj - Asirio - Aztekoj - Babilonio- Elamo - Etruskoj - Frankoj - Gaŭloj - Galatoj - Gepidoj - Geto-dakoj - Ĝermanoj - Habiroj -Hunoj - Iberia - Induso-civilizo - Judoj - Kasitoj - Karirioj-Kuŝanoj kvadoj- Maŭroj - Ostrogotoj - Panonio - Parthoj - Peĉenegoj - Piktoj - Seleŭkio - Sumeranoj - Sumero - Urartu - Vandaloj - Visigotoj -

Bataloj Famaj

Civilizoj

:Feŭdismo - Historio de Pratempo - Historio de Antikveco - Historio de Mezepoko - Kavaliro

Dinastioj

vidu ankaŭ:
- Listo de papoj
- Listoj de Imperiestroj
- Francaj reĝoj
- Reĝoj de Hispanio
- (por caroj de Rusio aŭ aliaj imperiestroj, vidu ene de Listoj de Imperiestroj)

Historio de kontinentoj

- Historio de Afriko
- Historio de Ameriko
- Historio de Aŭstralio
- Historio de Azio
- Historio de Eŭropo

Kalendaroj

:Gregoria Kalendaro - Luna Kalendaro - Hebrea Kalendaro - Hinda Kalendaro - Islama Kalendaro - Persa Kalendaro - Julia Kalendaro - Franca Respublika Kalendaro - Bahaa Kalendaro

Imperioj

Imperiestro (inkluzive ĉiuj la listoj) :Araba Imperio - Bizanca Imperio - Brita Imperio - Ĉina Imperio - Kolĥeti - Grandmoravia regno - Meŝika imperio - Otomana imperio - Romio - Rusa Imperio - Sovetunio - Tria Regno - Usona Imperio

Mapoj

:[http://www.roman-emperors.org/Index.htm Eŭropo kaj Mediteraneo politike, en la jaroj 1-1500] Vidu ankaŭ: Geografio Diaoyu-Insularo De Ĉinio

Militoj

vidu la Listo de militoj

Nuntempaj Etnoj: Vidu ĉe Etnoj

Nuntempaj Ŝtatoj: Vidu ĉe Nacioj

Okazintaĵoj

:Hipia revolto - Franca Revolucio - R.M.S. Titanic - 11-a de septembro 2001 - Koloniigado - Krucmilito - Sorĉopersekuto

Regionoj

:Anatolio - Antiloj - Mezopotamio - Palestino - ktp

Rolantoj

:Antonio - Breĵnevo - Osama Bin-Laden - Napoléon BONAPARTE - Marko Bruto - Aŭgusto Cezaro - Julio Cezaro - Charles DE GAULLE - Vo Nguyen GIAP - Gorbaĉevo - Herodo la Granda - Hipioj - Jelcino - Katono - Robert F. Kennedy - Lenino - Nasser - Pompejo - Sargono - Stalino - Vercingetorix - Usonaj Prezidentoj - Meksikaj prezidantoj

Tempordigo: Famaj aŭ klasikaj epokoj:
- Inter-du-milita epoko (Eŭropo, 20 jarcento)
- "Jarcento de Ludoviko la 14-a (Francio 17-a jarcento)
- Mezepoko
- Renesanco (Eŭropo 15-a jarcento -Italio - aŭ 16-a jarcento - aliaj landoj)

Historio enklasigata laŭ dato

- Jarcentoj
- 19-a jarcento
- 20-a jarcento
- 21-a jarcento
- ...
- Tagoj
- januaro
- 1, 2, 3, ... Komparu kun:

arkeologio, analo... fiu-vro:Aolugu ja:歴史 ko:역사 ms:Sejarah simple:History th:ประวัติศาสตร์ zh-min-nan:Le̍k-sú

Gregoria kalendaro

Gregoria kalendaro estas la ĉefa kalendaro de la Okcidento kaj tutmonda komerco. Ĝi estas reformo de la antikva julia kalendaro de Julio Cezaro. La gregoria kalendaro estas suna kalendaro: ĝi precize sekvas la sunon (jarojn) sed ne la lunon. Kvankam la monatoj historie devenas de luna periodo, la monatoj komenciĝas kun la nova luno nur tute hazarde. Kontraste, la islama sekvas la lunon, ne la sunon, kaj la hebrea kalendaro la sunon kaj la lunon. Monatoj: la kalendaro havas 12 monatojn:
- januaro - 31 tagoj
- februaro - 28 aŭ 29 tagoj
- marto - 31 tagoj
- aprilo - 30 tagoj
- majo - 31 tagoj
- junio - 30 tagoj
- julio - 31 tagoj
- aŭgusto - 31 tagoj
- septembro - 30 tagoj
- oktobro - 31 tagoj
- novembro - 30 tagoj
- decembro - 31 tagoj La kalendaro sekvas la sunon, ne la lunon, tiel ke la komenco de printempo estas fiksita je la 21-a de marto. Februaro kutime havas 28 tagojn, sed en la superjaro -- la kvara jaro kaj kvara jarcenta jaro -- februaro havas 29 tagojn. Do, en la jaroj 1992, 1996, 2000 kaj 1600, ĝi havis 29 tagojn, sed en la jaroj 1993, 1994, 1900 kaj 1700, ĝi havis 28 tagojn. En la julia kalendaro, kontraste, februaro havis 29 tagojn en la jaroj 1900 kaj 1700. Pro tio, la gregoria jaro havas 365,2425 suntagojn, dum la julia havas 365,2500. La suna jaro mem estas 365,24219878 suntagoj. La gregoria jaro estas 25,96 sekundoj tro longa (kio fariĝos unu tago post 3320 jaroj). Semajno: aldone al la cikloj de monatoj kaj jaroj, estas la ciklo de la semajnoj. La semajno havas sep tagojn:
- dimanĉo
- lundo
- mardo
- merkredo
- ĵaŭdo
- vendredo
- sabato La 1-a de januaro 2000 estis sabato. Dimanĉo kaj sabato estas la "semajnfino", kutime tagoj de ripozo en la Okcidento. Sabato estas la tradicia juda tago de ripozo kaj dimanĉo la tradicia kristana tago de ripozo. Jaroj: la nombro de la jaro estas laŭ la kristana erao. Pro kuniĝo de semajna kaj superjara cikloj en la kalendaro estadas 14 tipoj de jaroj:
- Normalaj jaroj komenciĝantaj je :
- lundo
- mardo
- merkredo
- ĵaŭdo
- vendredo
- sabato
- dimanĉo
- Supejaroj komenciĝantaj je :
- lundo
- mardo
- merkredo
- ĵaŭdo
- vendredo
- sabato
- dimanĉo Tagoj: la tago komenciĝas je meznokto kaj havas 24 egalajn horojn. ... Reformo: Aprobo de Julia kalendaro siatempe estis grava antaŭenpaŝo, sed ĝi ankaŭ havis malgrandan malprecizecon: suna jaro kompare al Julia jaro estis mallonga je 11 minutoj kaj 14 sekundoj. Dum jaroj tiu ĉi diferenco fariĝis tagoegala kaj kaŭzis malprecizecojn. En la fino de 14-a jarcento diferenco pligrandiĝis tiomgrade ke printempa tagegaleco anstataŭ 21 de marto trafis al 11 de marto. Do Pasko, ferio printempa, iafoje okazis en la vintro! Papo Gregorio la 13-a decidis korekti la eraron. Li invitis specialan komisionon kaj tagokalkulo antaŭenigis je 10 tagoj. Por ke en estonto similaj eraroj ne okazu, ili decidis en ĉiuj kvarcentjaroj forĵeti tri tagojn, sekve kvanto de superjaroj fariĝis malpli je 3, ol en Julia kalendaro. Tio estis la solvo de Aloysius LILIUS en 1580. La fakta bazo estis la kalkulo de Koperniko pri la longeco de la jaro. En 1530, Koperniko esploris la kalkuladon de Ptolemeo en 139 kaj al-Battani en 882 kaj kalkulis la jaron por si mem kaj eldonis la nombron 365,2425, kiu fariĝis la longeco de la jaro en la gregoria kalendaro. Ĉi tiu nova kalendaro nomiĝis Gregoria aŭ jarkalkulo laŭ nova stilo kaj Julia kalendaro estis nomita jarkalkulo laŭ malnova stilo. En 1582 jaro, kiam Gregoria kalendaro estis enkondukita, diferenco inter du stiloj estis 10 tagoj, en 1900 ĝi atingis 13 tagojn. En venontaj jaroj ĝi pligrandiĝos plu. Gregoria kalendaro estis aprobita en diversaj landoj en malsamaj tempoj:
- 1582 - Hispanio, Italio, Pollando, Portugalio, Francio, Luksemburgio, katolika Nederlando
- 1583 - Bavario, Tirolo
- 1583-1585 - Katolika Germanio kaj Svislando
- 1584 - Aŭstrio, Ĉeĥio
- 1587 - Hungario
- 1590 - Transilvanio
- 1610 - Prusio
- 1700 - Danio, Norvegio, kaj la protestantaj regionoj de Germanio, Nederlando kaj Svislando (escepte de Sankt Gallen)
- 1724 - la svisa kantono Sankt Gallen
- 1752 - Anglio kaj kolonioj (ekz, la nuna Usono)
- 1753 - Svedio, Finnlando, Japanio
- 1911 - Ĉinio
- 1912 - Albanio
- 1915 - Litovio
- 1916 - Bulgario
- 1918 - Rusio, Estonio
- 1919 - Rumanio, Serbio
- 1924 - Grekio
- 1926 - Turkio
- 1928 - Egipto En 1582, laŭ la papo, la tago post la 4-a de oktobro (la fina tago de la julia kalendaro) estis la 15-a de oktobro (la unua tago de la nova gregoria kalendaro). Ĝenerale, katolikaj landoj plejparte aprobis la kalendaron dum 1582-90, protestantaj landoj dum 1700-53 kaj aliaj landoj dum 1911-28. ---- ::Tridek tagoj en septembro, ::april', junio, kaj novembro; ::Ĉiuj kromaj de la kalendar' ::Tridek-unu havas, krom februar', ::Kun dudek-ok, tri jarojn el kvar, ::Sed dudek-naŭ en superjar'. ::: - Tradicia angla poemo; elangliĝis Mateo McLAUCHLIN ---- Vidu ankaŭ: Vikiarbo > Universo > Abstrakta Mondo > Kalendaro > Gregoria Kalendaro kategorio:Kalendaro als:Gregorianischer Kalender ja:グレゴリオ暦 ko:그레고리력 ms:Kalendar Gregory simple:Gregorian calendar th:ปฏิทินเกรกอเรียน

1845

Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1845 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1845 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

- 3-a de marto : Florido fariĝis la 27-a ŝtato de Usono.
- 29-a de decembro : Teksaso fariĝis la 28-a ŝtato de Usono.
- Universal (Sotos Ochando) kreita.

Naskiĝoj

- 3-a de marto : Jan Micislaw BAUDOUIN DE COURTENAY
- 27-a de marto : Wilhelm Conrad RÖNTGEN
- 24-a de aprilo : Carl SPITTELER
- 27-a de julio : Leon FAUVART-BASTOUL

Mortoj

- 8-a de junio : Andrew JACKSON ---- 1840 | 1841 | 1842 | 1843 | 1844 | 1845 | 1846 | 1847 | 1848 | 1849 | 1850 18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento ko:1845년 simple:1845

Teksaso

Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Teksaso ----

Dosiero:us-tx.gif

Teksaso (anglalingve Texas) estas ŝtato de Usono, en la centra sudo de la lando. Ĝin limas okcidente Nov-Meksiko, norde Oklahomo, oriente norde Arkansaso, oriente Luiziano kaj sude Meksiko. Teksaso estis antaŭe parto de Meksiko (sub la prononco teĥas), sed poste disiĝis. Ĝi estis la Respubliko de Teksaso inter 1836 kaj 1845. Ĝi fariĝis la 28-a ŝtato de Usono la 29-an de decembro, 1845. Laŭ areo ĝi estas la dua plej granda subŝtato (post Alasko). Teksasanoj havas reputacion de granda aplombo (kaj fieras pro tio).

Demografio

Loĝantaro: 20.851.820 (2000)
Blankuloj: 71,0%
Nigruloj: 11,5%
Azidevenuloj: 2,7%
Indianoj kaj Alaskaj Indiĝenoj: 0,6%
Aliaj rasoj: 11,8%
Du aŭ pli da rasoj: 2,5%

Urboj

Ĉefurbo: Aŭstino
Urbegoj: Dalaso, Hjustono, kaj San Antonio
Konteaj Ĉefurboj: Beaumont, Fredericksburg, Ŝermano, Tyler
Aliaj urboj: Texas City

Registaro

La nuna Ŝtatestro de Tekdaso estas Respublikano Rick PERRY (de decembro 2000); la Usonaj Senatanoj de Teksaso estas ambaŭ Respublikanoj: Kay BAILEY HUTCHINSON (de 1993) kaj John CORNYN (de 2002)

Konteoj

Pedagogio

Universitatoj: Universitato de Teksaso, Teksasa A&M kaj Rice-Universitato

Eksteraj ligoj

- [http://www.state.tx.us Oficiala retpaĝaro de la ŝtata registaro de Teksaso] Kategorio:Usonaj ŝtatoj ja:テキサス州 ko:텍사스 주 simple:Texas th:มลรัฐเทกซัส

Usono

:Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono La tria plej granda laŭ loĝantaro, Usono (aŭ Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko) estas la plej granda nacio laŭ mono kaj militistara forto, kaj do estas la plej potenca nacio nun surtera. Usono lokiĝas en Nordameriko; la plej granda parto de Usono (la t.n. 48 ŝtatoj, krom Alasko kaj Havajo) limitiĝas norde de Kanado, oriente de la Atlantika Oceano, sude de la Golfo de Meksiko kaj Meksiko, kaj okcidente de la Pacifika Oceano. Alasko lokiĝas nord-okcidente de Kanado, kaj Havajo lokiĝas enmeze de la Pacifika Oceano. Usono permesas al siaj civitanoj la posedon de armiloj (garantiite de ĝia konstitucio), estas tre kapitalisma, angleparolanta lando, kiu donis al la mondo televidon, komputilon, atombombon kaj Mickey Mouse. Kritikantoj asertas, ke ĝi kondukis la mondon al la rando de la abismo, batalante en la Malvarma Milito (1948-91) kontraŭ Sovetunio, en kiu ĝi venkis. Havante la plej grandan amaskulturon de la mondo, ĝi profunde influas amaskulturon tra la mondo, de Holivudo al hiphopo, kaj, per tiuj ĉi, influas la morojn de aliaj landoj.

Faktoj

- Loko: 38 00 No, 97 00 Ok (centra Nordameriko)
- Ĉefurbo: Vaŝingtono
- Areo: 9.166.600 km²
- semotaŭga: 19%
- Loĝantaro: 275.562.673 (2000, takso), urbanoj 77% (2000)
- homoj en kv. km: 30,1 (2000)
- homoj en kv. km da semotaŭga tero: 158,2 (2000)
- kreskanta elcento: 0,91% (2000, takso)
- naskoj: po 14,2 el 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- mortoj: po 8,7 el 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- migrantoj: po +3,5 el 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- mortokvanto de beboj: po 6,82 mortoj el 1000 naskoj (2000, takso)
- infanoj je virino: po 2,06 infanoj naskitaj de virino
- meza vivo-longeco: 77,12 jaroj (74,24 viroj, 79,9 virinoj) (2000, takso)
- Esperanto: Historio en la lando Usono estas la sola grava lando, kiu ne uzas la SI-sistemon. La Esperanta vorto Usono venas el Usonia, iam proponita vorto por eviti la uzon de "Ameriko" por la lando kaj "Amerikanoj" por ĝiaj loĝantoj. La longforma nomo estas Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko, kaj oftega mallongigo estas USA.

La plej grandaj urboj

La datumoj estas de la jaro 2000. La nombroj montras milionojn da loĝantoj. Ne temas pri la loĝantoj ene de la juraj limoj de la urboj, sed pri ampleksaj regionoj kun multaj antaŭurbetoj kaj eĉ memstaraj urboj, kies centron formas la nomitaj urboj. Usono konsistas el 50 ŝtatoj:

Etnoj

83,5% eŭropana (el Germanio, Irlando, Britio, Italio, Meksiko, Pollando, Rumanio, Rusio, Kubo, ktp),
12,4% afrikana (el okcidenta Afriko, Jamajko, Haitio, ktp),
3,3% aziana (el Ĉinio, Filipinoj, Sud-Koreio, Vjetnamio, Barato, Japanio, ktp),
0,8% amerikana

Je 1996, la plimulto da la 916 mil (laŭleĝaj) enmigrintoj venis el Meksiko (164 mil), Filipinoj (56), Barato (45), Vjetnamio (42), Ĉinio (42), Domingo (40), Kubo (26), Ukrainio (21), Rusio (20) kaj Jamajko (19).

Religio

En la jaro 2002:
- 52% protestantismo
- 24% katolikismo
- 10% nenia
- 10% alia
- 2% mormonismo
- 1% judismo
- 1% islamo

Lingvo

Denaskaj lingvoj en 1990. La nombroj montras milionojn da parolantoj. Kun 500-100 mil parolantoj: la portugala (430), japana (428), greka (388), araba (355), hindia kaj urduo (331), rusa (242), jida (213), taja (206), persa (201), haitia (189), armena (150), navaha (149), hungara (148), hebrea (144), nederlanda (143), kmera (127), guĝarata (102). 2,04 milionoj parolas lingvojn kun malpli ol 100 mil usonaj parolantoj. legpova: 97% (97% viroj, 97% virinoj) (1979, takso) [http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/amnord/usaacc.htm lingvaj situacio kaj leĝaro en usono (france)]
- registaro: demokratia federacia respubliko. La ĉefekzekutivo kaj la ŝtatestro de Usono estas la usona prezidanto.
- sendependeco: je la 4-a de julio 1776 de Britio
- organizoj: UNO (1945), NATO
- konstitucio: la 4-an marto 1789
- korupteco: 8,7 CPI (10 = honesta, 0,0 = tute korupta) (2000)
- ekonomio: 3169,0 Md (1998, takso)
- por kapo: 11,50 kd (1998, takso)
- kreskanta elcento: 4,1% (1999, takso)
- inflacio: 2,2% (1999)
- senokupeco: 4,2% (1999)
- valuto: 1 dolaro ($)

Historio

Vidu apartan artikolon: Historio de Usono

ekonomio

Agrikulturo de Usono

Esperanto en Usono

Vidu apartan artikolon: Usono:Esperanto-movado Stella Toogood Cope (1914-2004), D kaj FD (kvakerismo) en Berkeley/Kalifornio, mortis la 1-an de aŭgusto pro kancero. Kategorio:Nordameriko ! ja:アメリカ合衆国 ko:미국 ms:Amerika Syarikat simple:United States th:สหรัฐอเมริกา zh-min-nan:Bí-kok

1808

Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1808 ---- Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1808 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

- 7-a de marto: Portugala reĝa familio alvenis al Brazilo. Pro la invado de Napoleono al Portugalio, Rio-de-Ĵaneiro iĝis ĉefurbo de Portugala reĝo, estas la nura kazo de Amerika urbo ĉefurbo de Eŭropa imperio. Ĉi tiu esta fakta dato de sendependo de Brazilo, kiu ĵure estas sendependa nur en 7-a de septembro 1822.
- 2-a de majo : Madridanoj ribelas kontraŭ francaj trupoj, komencante la Militon de Hispanan Sendependiĝon.
- 3-a de majo : Francaj trupoj fusilas ribelajn madridanojn. Francisco de GOYA poste pentros Los fusilamientos del 3 de mayo ("La fusiladoj de la 3-a de majo").
- Siera-Leono fariĝas Brita kolonio.
- Kreita Pasilalio de Burja.

Naskiĝoj

- 19-a de aŭgusto : James NASMYTH, angla inĝenieristo kaj kreinto de la vapormartelo
- 29-a de decembro : Andrew JOHNSON

Mortoj

- ---- 1803 | 1804 | 1805 | 1806 | 1807 | 1808 | 1809 | 1810 | 1811 | 1812 | 1813 18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento ko:1808년

1809

Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1809 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1809 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

- Finnlandon prenis Rusio.
- Unua fabriko de papero en Brazilo.
- Napoleono invadis Slovenion, kiu apartenis al Habsburga Imperio kaj kreis la Ilirajn Provincojn, kies Ljubljano estis la ĉefurbo.

Naskiĝoj

- 4-a de januaro : Francio: Louis BRAILLE, inventinto de la brailla alfabeto por blinduloj
- 19-a de januaro : Usono : Edgar Allan POE, usona verkisto
- 12-a de februaro : Anglio : Charles DARWIN, brita esploristo.
- 12-a de februaro : Abraham LINCOLN, usona prezidanto.
- 13-a de junio : Heinrich HOFFMANN, germana kuracisto kaj verkisto
- 5-a de aŭgusto : Alfred, Lord TENNYSON
- 29-a de decembro : William Ewart GLADSTONE

Mortoj

- 31-a de majo : Joseph HAYDN, aŭstra komponisto.
- 8-a de junio : Thomas PAINE ---- 1804 | 1805 | 1806 | 1807 | 1808 | 1809 | 1810 | 1811 | 1812 | 1813 | 1814 18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento ko:1809년 simple:1809

1863

Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1863 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1863 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

- Usono : Utaho : Arĝento malkovriĝis en la ŝtato kiu komencis influon de homoj serĉantaj la valoran metalon.
- 20-a de junio : Okcidenta Virginio fariĝis la 35-a ŝtato de Usono.

Naskiĝoj

- 9-a de marto : Gerald KYFFIN-TAYLOR
- 28-a de marto : Ernest ARCHDEACON
- 19-a de julio : Hermann BAHR
- 18-a de decembro: Franz FERDINAND, Arkiduko de Aŭstrio
- 29-a de decembro : Francisco GAVIDIA

Mortoj

- 20-a de septembro : Jacob GRIMM
- 13-a de decembro : Friedrich HEBBEL ---- 1858 | 1859 | 1860 | 1861 | 1862 | 1863 | 1864 | 1865 | 1866 | 1867 | 1868 18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento ko:1863년 simple:1863

Francisco GAVIDIA

Francisco Antonio GAVIDIA GUANDIQUE (naskiĝis la 29-an de decembro 1863, mortis la 23-an de septembro 1955) estis poeto, dramaturgo, verkisto, historiisto, ĵurnalisto kaj instruisto. En 1909 li kreis la planlingvon Salvador. Francisco Gavidia naskiĝis en Cacahuatique, departamento de San Miguel, Salvadoro. Li publikis poemojn kaj iĝis konata poeto en sia lando. Oni konsideras lin la patro de la Salvadora teatro.

Carl SPITTELER

Literaturo > Germanlingva Literaturo > Carl SPITTELER < Germana Lingvo ---- Carl SPITTELER [kal ŜPItele] (naskiĝis la 24-an de aprilo, 1845, mortis la 29-an de decembro, 1924) estis svisa verkisto. Naskiĝinte en Liestal (kantono Bazelo), li studis juron en Bazelo, poste teologion en Zuriko kaj Heidelberg (Germanio). Duboj pri sia kredo tamen igis lin ĉesigi sian pastran karieron kaj li laboris kiel instruisto, ĵurnalisto kaj (ekde 1892) kiel libera verkisto. Li publikigis romanojn, novelojn, teatraĵojn, eseojn kaj poemojn, sed famon li gajnis ĉefe per siaj eposoj. En la jaro 1919 li gajnis la Premion Nobel de Literaturo. Li mortis en 1924 en Lucerno.

Listo de verkoj:

- Prometheus und Epimetheus (eposo, 1880; nova eldono sub la titolo Prometheus der Dulder, 1924)
- Conrad der Leutnant (novelo, 1898)
- Lachende Wahrheiten (eseoj, 1898)
- Glockenlieder (peomoj, 1906)
- Olympischer Frühling (eposo, 4 volumoj, 1900-1905; noveldono, 2 vol., 1910)
- Meine frühesten Erlebnisse (membiografio, 1914)

En Esperanto aperis

Xaver Z’Gilgen. En: Svisa antologio. – Budapest, 1939. – p. 142-151

Eksteraj ligiloj

- [http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/Revuoj/np/np5606/terglobo.html La terglobo (fragmento)] SPITTELER CARL

2-a de decembro

Historio > Tagoj > la 2-a de decembro ---- La 2-a de decembro estas la 336-a tago de la jaro (la 337-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 29 tagoj restas. Je la 2-a de decembro okazis, interalie:

Eventoj

- 1409 : Universitato de Leipzig malfermas.
- 1804 : Francio : Napoléon BONAPARTE, dumviva ĉefkonsulo de Francio, proklamigas sin Imperiestro de la Francoj (Napoleono la 1-a) kaj tiel estigas la Unuan Francan Imperion, kiu daŭros ĝis 1814.
- 1852 : Francio : Louis-Napoléon BONAPARTE, nevo de Napoleono la I-a, tiam Prezidanto de la Respubliko, ne rajtanta reelektiĝi, restarigas Imperion kaj ekregos kiel Imperiestro Napoleono la 3-a
- 1961 : En nacie dissendita oratoraĵo, kuba estro Fidel CASTRO deklaras, ke li estas komunisto kaj kubo estas adoptota komunismo.
- 1971 : La Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj formas.

Naskiĝoj

- 1825 : Petro la 2-a (imperiestro de Brazilo)
- 1888 : Gaetano FACCHI
- 1896 : Casas Jaume GRAU
- 1923 : Maria CALLAS, Usono
- 1944 : Botho STRAUSS
- 1981 : Britney SPEARS kantistino

Mortoj

- 1547 : Hernán CORTÉS, hispana esploristo
- 1881 : Jenny MARX
- 1999 : Charlie Lee BYRD, ĵazmuzikisto

Specialaj tagoj kaj festoj

---- Vidu ankaŭ :
- 1-a de decembro | 3-a de decembro
- 2-a de novembro | 2-a de januaro
- Historio - Tagoj. ja:12月2日 ko:12월 2일 simple:December 2 th:2 ธันวาคม

4-a de decembro

Historio > Tagoj > la 4-a de decembro ---- La 4-a de decembro estas la 338-a tago de la jaro (la 339-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 27 tagoj restas. Je la 4-a de decembro okazis, interalie:

Eventoj

- 1982 : Ĉinio akiris konstitucion

Naskiĝoj

- 1875 : Rainer Maria Rilke
- 1922 : Gérard PHILIPE
- 1933 : Horst BUCHHOLZ
- 1935 : Charles Robert RICHET

Mortoj

- 1932 : Gustav MEYRINK
- 1975 : Hannah ARENDT
- 1976 : Benjamin BRITTEN

Specialaj tagoj kaj festoj

- Katolikismo: festo de S-ta Barbara. ---- Vidu ankaŭ:
- Historio - Tagoj. ja:12月4日 ko:12월 4일 simple:December 4 th:4 ธันวาคม

5-a de decembro

Historio > Tagoj > la 5-a de decembro ---- La 5a de decembro estas la 339-a tago de la jaro (la 340-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 26 tagoj restas. La 5an de decembro okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

- 1782 : Martin VAN BUREN
- 1890 : Fritz LANG, Aŭstrio
- 1901 : Walt DISNEY
- 1903 : Johannes HEESTERS

Mortoj

- 1791 : Wolfgang Amadeus MOZART.
- 1870 : Alexandre DUMAS (Patro), Francio
- 1925 : Władysław Stanisław REYMONT

Specialaj tagoj kaj festoj

- Nikolaotago : Nederlandaj infanoj trovas donacojn lasitaj de Sankta Nikolao ---- Vidu ankaŭ:
- Historio - Tagoj redaktokonflikto. ja:12月5日 ko:12월 5일 simple:December 5 th:5 ธันวาคม

6-a de decembro

Historio > Tagoj > la 6-a de decembro ---- La 6-a de decembro estas la 340-a tago de la jaro (la 341-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 25 tagoj restas. Je la 6-a de decembro okazis, interalie:

Eventoj

- 1917 : Finnlando proklamas sin sendependa de Rusio.
- 1978 : La hispanoj aprobas referendume demokratian konstitucion.
- 1989 : La mortigo de 14 virinoj en la Masakro de la École Polytechnique, Montrealo, Kanado, ŝokas la nacion kaj spronas la feminisman kaj kontraŭpafilan movadojn.

Naskiĝoj

- 1896: Elisabeth LÜBEK

Mortoj

- 1976 : João GOULART

Specialaj tagoj kaj festoj

7-a de decembro

Historio > Tagoj > la 7-a de decembro ---- La 7-a de decembro estas la 341-a tago de la jaro (la 342-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 24 tagoj restas. Je la 7-a de decembro okazis, interalie:

Eventoj

- 1787 : Delavaro fariĝis la unua ŝtato de Usono.
- 1941 : Japanio atakis Usonon ĉe Pearl Harbor, Havajo.

Naskiĝoj

- 1877 Ludwig KRYSTA

Mortoj

- -43 : Cicerono
- 1562 : Adrian WILLAERT
- 1975 : Thornton WILDER

Specialaj tagoj kaj festoj

8-a de decembro

Historio > Tagoj > la 8-a de decembro ---- La 8-a de decembro estas la 342-a tago de la jaro (la 343-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 23 tagoj restas. Je la 8-a de decembro okazis, interalie:

Eventoj

- 1924 Entombigo de Klara ZAMENHOF

Naskiĝoj

- 1832 : Bjørnstjerne BJØRNSON, Norvegio, verkisto
- 1862 : Paŭlo MEDEM
- 1865 : Jean SIBELIUS
- 1886 : Diego RIVERA
- 1913 : Carl STØP-BOWITZ, Norvegio, esperantisto
- 1930 : Maximilian SCHELL
- 1943 : James Douglas MORRISON
- 1953 : Kim BASINGER

Mortoj

- 1938 : Friedrich GLAUSER
- 1980 : John LENNON
- 2003 : Ruben GONZALEZ, kuba muzikisto

Specialaj tagoj kaj festoj

- Katolikaj landoj: ferio-tago (katolika)- Senmakula Koncipo de Dipatrino (Virgulino Maria) ---- Vidu ankaŭ:
- Historio - Tagoj. ja:12月8日 ko:12월 8일 simple:December 8 th:8 ธันวาคม

9-a de decembro

Historio > Tagoj > la 9-a de decembro ---- La 9-a de decembro estas la 343-a tago de la jaro (la 344-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 22 tagoj restas. Je la 9-a de decembro okazis, interalie:

Eventoj

- 1902 fondita unua E-klubo en Prago
- 2005 Lasta trafiko de la Londona etaĝa buso

Naskiĝoj

- 1868 : John Thomas HOLMES
- 1876 : Sam JANSSON
- 1916 : Kirk DOUGLAS

Mortoj

- 1437 : Sigismondo la 1-a
- 1871 : Josef MÁNES
- 1916 : NATSUME Sôseki
- 1933 : Felikso ZAMENHOF

Specialaj tagoj kaj festoj

10-a de decembro

Historio > Tagoj > la 10-a de decembro ---- La 10-a de decembro estas la 344-a tago de la jaro (la 345-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 21 tagoj restas. Je la 10-a de decembro okazis, interalie:

Eventoj

- 1817 : Misisipio fariĝis la 20-a ŝtato de Usono.
- 1948 : La Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj adoptiĝis de la UNO.
- 1964 : Martin Luther KING ricevis Premio Nobel de Paco.

Naskiĝoj

- 1870 : Sophie Marie-Aline MENU de MÉNIL
- 1891 : Nelly SACHS, Germanio
- 1921 : Christine BRÜCKNER, Germanio
- 1966 : Jennifer NITSCH

Mortoj

- 1865 : Leopoldo la 1-a, unua reĝo de la belgoj
- 1896 : Alfred NOBEL, Italio
- 1936 : Luigi PIRANDELLO, Italio
- 2000 : Alcibiades GONZÁLEZ MEANA

Specialaj tagoj kaj festoj

- ---- Vidu ankaŭ:
- Historio - Tagoj. ja:12月10日 ko:12월 10일 ms:10 Disember simple:December 10 th:10 ธันวาคม

11-a de decembro

Historio > Tagoj > la 11-a de decembro ---- La 11-a de decembro estas la 345-a tago de la jaro (la 346-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 20 tagoj restas. Je la 11-a de decembro okazis, interalie:

Eventoj

- 1816 : Indianao fariĝis la 19-a ŝtato de Usono.
- 1911 : La norvego Roald AMUNDSEN iĝis la unua homo atingi la Sudan Poluson.

Naskiĝoj

- 1761 : Joanna Angélica de Jesus
- 1843 : Robert KOCH
- 1894 : Rolf BUGGE PAULSEN
- 1913 : Jean MARAIS

Mortoj

Specialaj tagoj kaj festoj

12-a de decembro

Historio > Tagoj > la 12-a de decembro ---- La 12-a de decembro estas la 346-a tago de la jaro (la 347-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 19 tagoj restas. Je la 12-a de decembro okazis, interalie:

Eventoj

- 1787 : Pensilvanio fariĝis la 2-a ŝtato de Usono.

Naskiĝoj

- 1821 : Gustave FLAUBERT, Francio
- 1882 : Jiri MAHEN
- 1915 : Frank SINATRA, Usono

Mortoj

- 2003 : Fadwa TUQAN, palestina poetino
- 2003 : Heydar ALIEV, Azerbajĝano

Specialaj tagoj kaj festoj

13-a de decembro

Historio > Tagoj > la 13-a de decembro ---- La 13-a de decembro estas la 347-a tago de la jaro (la 348-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 18 tagoj restas. Je la 13-a de decembro okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

- 1797 : Heinrich HEINE
- 1893: Thorsten TORBÄJ
- 1915 : Curd JÜRGENS

Mortoj

- 1565 : Conrad GESNER
- 1769 : Christian Fürchtegott GELLERT
- 1784 : Samuel JOHNSON
- 1863 : Friedrich HEBBEL

Specialaj tagoj kaj festoj

15-a de decembro

Historio > Tagoj > la 15-a de decembro ---- La 15-a de decembro estas la 349-a tago de

29-a de decembro

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj

Specialaj tagoj kaj festoj

Historio

Historiistoj (kaj historiaj pensintoj)

Historiistaj sciencoj kaj teĥnikoj

Antikvaj Gentoj kaj Ŝtatoj

Historio de kontinentoj

Imperioj

Mapoj

Nuntempaj Etnoj: Vidu ĉe Etnoj

Nuntempaj Ŝtatoj: Vidu ĉe Nacioj

Okazintaĵoj

Rolantoj

Tempordigo: Famaj aŭ klasikaj epokoj: - Inter-du-milita epoko (Eŭropo, 20 jarcento) - "Jarcento de Ludoviko la 14-a (Francio 17-a jarcento) - Mezepoko - Renesanco (Eŭropo 15-a jarcento -Italio - aŭ 16-a jarcento - aliaj landoj)

Historio enklasigata laŭ dato

arkeologio, analo... fiu-vro:Aolugu ja:歴史 ko:역사 ms:Sejarah simple:History th:ประวัติศาสตร์ zh-min-nan:Le̍k-sú

Gregoria kalendaro

1845

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj

Teksaso

Demografio

Urboj

Registaro

Konteoj

Pedagogio

Eksteraj ligoj

Usono

Faktoj

La plej grandaj urboj

Etnoj

Historio

ekonomio

Esperanto en Usono

1808

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj

1809

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj

1863

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj

Francisco GAVIDIA

Carl SPITTELER

Listo de verkoj:

En Esperanto aperis

Eksteraj ligiloj

2-a de decembro

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj

Specialaj tagoj kaj festoj

4-a de decembro

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj

Specialaj tagoj kaj festoj

5-a de decembro

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj

Specialaj tagoj kaj festoj

6-a de decembro

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj

Specialaj tagoj kaj festoj

7-a de decembro

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj

Specialaj tagoj kaj festoj

Tempordigo: Famaj aŭ klasikaj epokoj:
- Inter-du-milita epoko (Eŭropo, 20 jarcento)
- "Jarcento de Ludoviko la 14-a (Francio 17-a jarcento)
- Mezepoko
- Renesanco (Eŭropo 15-a jarcento -Italio - aŭ 16-a jarcento - aliaj landoj)