:: wikimiki.org ::
| 3-a De Decembro |
3-a de decembroHistorio > Tagoj > la 3-a de decembro
----
La 3-a de decembro estas la 337-a tago de la jaro (la 338-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 28 tagoj restas.
Je la 3-a de decembro okazis, interalie:
Eventoj
- 1818: Ilinojo fariĝis la 21-a ŝtato de Usono
- 1984: Kemia katastrofo: Liko de insekticido de Union Carbide ĉe Bhopal, Barato mortigas pli ol 9000 homojn. Ĝi estas unu el la plej teruraj industriaj katastrofoj en historio.
Naskiĝoj
- 1684: Ludvig HOLBERG, verkisto kaj dramisto
- 1911: Nino ROTA
- 1948: Ozzy Osbourne, kantisto
- 1965: Katarina WITT
Mortoj
- 1894: Robert Louis STEVENSON
- 1902: Brazilo : Piracicaba : Prudente de MORAIS
- 1999: Scatman John, ĵaza kantisto
Specialaj tagoj kaj festoj
- Internacia tago de handkapuloj.
Vidu ankaŭ:
- 2-a de decembro | 4-a de decembro
- 3-a de novembro | 3-a de januaro
- Historio - Tagoj.
ja:12月3日
ko:12월 3일
simple:December 3
th:3 ธันวาคม
HistorioLa historio ampleksas ĉiujn pasintajn okazaĵojn kaj la evoluojn de homoj, popoloj, komunumoj, socioj, civilizoj, landoj, ŝtatoj,regantoj kaj regatoj. La historion studas historiologio (=scienco pri historio/historiscienco). Laŭ pri strikta difino oni nomas historion nur tion, kio estas pruvebla per dokumentoj. Tiusence, la historia tempo komenciĝis nur, kiam aperis skribitaj informoj. Tamen eblas esplori ankaŭ la antaŭan (senskriban) tempon; ĝin oni nomas antaŭhistorio aŭ prahistorio.
(NB! Por historioj de lingvo, teatro ktp., vd. je la koncernataj artikoloj.)
----
:Historio de Scienco kaj Teknologio
Historiistoj (kaj historiaj pensintoj)
:Diodoro Sicila - Norbert ELIAS - Gibbon - Hamilton - Hekateo el Mileso - Herodoto - Josephus - ibn-Khaldun - Keynes - Lev GUMILEV - Makiavelo - Markso - Montesquieu - Plutarko - Rousseau - Adam SMITH - Suetonio - Tacito - Toqueville - Toynbee - Gloraj virinoj
Historiistaj sciencoj kaj teĥnikoj
: datadmetodoj - arĥivoj
Antikvaj Gentoj kaj Ŝtatoj
:Akadanoj - Akado - Amoreoj - Arameoj - Asirianoj - Asirio - Aztekoj - Babilonio- Elamo - Etruskoj - Frankoj - Gaŭloj - Galatoj - Gepidoj - Geto-dakoj - Ĝermanoj - Habiroj -Hunoj - Iberia - Induso-civilizo - Judoj - Kasitoj - Karirioj-Kuŝanoj kvadoj- Maŭroj - Ostrogotoj - Panonio - Parthoj - Peĉenegoj - Piktoj - Seleŭkio - Sumeranoj - Sumero - Urartu - Vandaloj - Visigotoj -
:Feŭdismo - Historio de Pratempo - Historio de Antikveco - Historio de Mezepoko - Kavaliro
vidu ankaŭ:
- Listo de papoj
- Listoj de Imperiestroj
- Francaj reĝoj
- Reĝoj de Hispanio
- (por caroj de Rusio aŭ aliaj imperiestroj, vidu ene de Listoj de Imperiestroj)
- Historio de Afriko
- Historio de Ameriko
- Historio de Aŭstralio
- Historio de Azio
- Historio de Eŭropo
:Gregoria Kalendaro - Luna Kalendaro - Hebrea Kalendaro - Hinda Kalendaro - Islama Kalendaro - Persa Kalendaro - Julia Kalendaro - Franca Respublika Kalendaro - Bahaa Kalendaro
Imperioj
Imperiestro (inkluzive ĉiuj la listoj)
:Araba Imperio - Bizanca Imperio - Brita Imperio - Ĉina Imperio - Kolĥeti - Grandmoravia regno - Meŝika imperio - Otomana imperio - Romio - Rusa Imperio - Sovetunio - Tria Regno - Usona Imperio
Mapoj
:[http://www.roman-emperors.org/Index.htm Eŭropo kaj Mediteraneo politike, en la jaroj 1-1500]
Vidu ankaŭ: Geografio
Diaoyu-Insularo De Ĉinio
vidu la Listo de militoj
Nuntempaj Etnoj: Vidu ĉe Etnoj
Nuntempaj Ŝtatoj: Vidu ĉe Nacioj
Okazintaĵoj
:Hipia revolto - Franca Revolucio - R.M.S. Titanic - 11-a de septembro 2001 - Koloniigado - Krucmilito - Sorĉopersekuto
:Anatolio - Antiloj - Mezopotamio - Palestino - ktp
Rolantoj
:Antonio - Breĵnevo - Osama Bin-Laden - Napoléon BONAPARTE - Marko Bruto - Aŭgusto Cezaro - Julio Cezaro - Charles DE GAULLE - Vo Nguyen GIAP - Gorbaĉevo - Herodo la Granda - Hipioj - Jelcino - Katono - Robert F. Kennedy - Lenino - Nasser - Pompejo - Sargono - Stalino - Vercingetorix - Usonaj Prezidentoj - Meksikaj prezidantoj
Komparu kun:
Ilinojo (angle: Illinois) [iliNOJ] ricevis sian nomon pro la franca vorto por "lando de la ilin(aj indian)oj." Tial do la s ne elparoliĝas. La tero kie situas Ilinojo estis parto de la teritorio cedita al la nova Usono de la Brita Regno post la Usona milito por sendependeco. Je la 3-a de decembro 1818, ĝi fariĝis la 21a ŝtato de Usono. Dum la 19-a jarcento, Ilinojo estis geografie tre oportuna pro esti la sola akvovojo inter la Grandaj Lagoj kaj la Rivero Misisipo. Ĝi iĝis ankaŭ centro por fervojoj, kaj poste por la interŝtata ŝosea sistemo. Ilinojo fidelis al la Usona unio dum la Usona interna milito de 1861-1865.
La flankoj de Ilinojo tuŝas en la nordo Viskonsinon (angle: Wisconsin), en la oriento la lagon Miŝigano, Indianaon kaj la riveron Ohio, kaj en la okcidento, la Misisipo-Riveron. La ĉefaj produktoj en la ŝtato estas maizo, bovoj, kaj porkoj. Du gravaj naciaj laboratorioj, Fermilab kaj Argonne National Laboratory, situas en la ŝtato. Universitato de Ĉikago, en Ĉikago, kaj Northwestern University, en Evanston, estas du gravaj universitatoj en Ilinojo.
En Ilinojo loĝas (je 2000) 12,4 milionoj da homoj. La plej granda urbo estas Ĉikago (Chicago [ŝiKAGo]), kie loĝas 8,0 milionoj da homoj (inkluzive de iom da homoj en Indianio kaj Viskonsino), 2,9 milionoj interne de la urbolimo mem. Aliaj grandaj urboj estas Rockford, Aurora, Naperville kaj Peoria. La ĉefurbo estas Springfield. Ilinojo havas 22 reprezentantojn en Usona kongreso (inkluzive de la 2 senatanoj).
Famaj ilinojanoj estas Abraham LINCOLN kaj Ronald REAGAN, Usonaj prezidantoj; Adlai STEVENSON, Usona ambasadoro al UNO; rokmuzikisto Eddie VEDDER; senatano Hillary CLINTON; kaj komikisto Jack BENNY. Inter vidindaj turismaj lokoj estas la Frank Lloyd WRIGHT(arkitekto) laborejo en Oak Park, Navy Pier en Ĉikago, la Lincoln-domo en Springfield, kaj ŝtat-parkoj ĉie en la ŝtato. La sola nordamerika bahaa templo situas en Wilmette, norde de Ĉikago.
Politike, Ilinojon ne tute regas la Demokrata Partio nek la Respublikana. Ĉikago estas forte Demokrata, sed la ĉirkaŭaj kantonoj ĉefe preferas la Respublikanojn. Ilinojo oficiale permesas mortpunon, sed ekde 2000, pro ordono de Ŝtatestro George Ryan, eksistas moratorio ĝis estontaj reformoj de la justeca sistemo.
Ekde 2003, la nuntempa guberniestro de Ilinojo estas Rod BLAGOJEVICH.
Kategorio:Usono Kategorio:Usonaj ŝtatoj
ja:イリノイ州
ko:일리노이 주
th:มลรัฐอิลลินอยส์
1984Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1984
Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
Jardekoj: 1950-oj - 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj - 2010-oj
Jaroj: 1979 - 1980 - 1981 - 1982 - 1983 - 1984 - 1985 - 1986 - 1987 - 1988 - 1989
----
Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta je dimanĉo (vidu ĉi tie kalendaron).
En la jaro 1984 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- 69-a Universala Kongreso de Esperanto en Vankuvero.
- La aŭstra piloto Niki LAUDA gajnis la mondan ĉampionecon de Formulo Unu.
- Supera Voltalando alinomiĝas al Burkina Faso.
- Antigvo-Barbudo : Laboristpartio potencprenas.
- Brunejo sendependiĝas de Britio kaj aniĝas al UNO.
- Gvineo : Fino de la regado de Ahmed Sekou TOURE.
- Venuson vizitis Venera 15.
- 26-a de oktobro : Usono : "Bebo Fae" ricevis transplantitan koron de paviano.
Naskiĝoj
Mortoj
- 16-a de majo : Svislando : Irwin SHAW
- 26-a de junio : Michel FOUCAULT
- 5-a de aŭgusto : Svislando : Richard BURTON
- 25-a de aŭgusto : Truman CAPOTE
- 21-a de oktobro : François TRUFFAUT
- 14-a de decembro : Vicente ALEIXANDRE
Ceteraj
- George ORWELL publikigis en la 1940-aj jaroj politikan romanon "1984".
----
1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
als:1984
ja:1984年
ko:1984년
ms:1984
simple:1984
th:พ.ศ. 2527
BhopalBhopal (भोपाल) estas ĉefurbo de barata ŝtato Madhya Pradesh, Barato. Ĝi estas urbo kun prestiĝa historio, eksĉefurbo de reĝlando kaj kultura centro de urdua poezio, el kiu restas multaj vidindaj konstruaĵoj kaj ĝardenoj.
- Loĝantaro: ĉ. 1,3 Mio. (stato 2002)
Historio
La reĝlando
:La Begumo de Bhopal:
En la urbo okazis la 3-an de decembro en 1984 la Bhopala tragedio, venengasa katastrofo, en kiu mortis 3800 homoj kaj multaj suferis kaj plu nun suferas en la postsekvoj (200-300.000 homoj). La juĝaj kaj postulaj sekvoj de la tragedio pluas.
Vidu ankaŭ
Dow Chemical - Union Carbide - Seveso
BaratoGeografio > Azio > Suda Azio > Barato
----
Suda Azio
Ŝtatoj de Barato
Suda Azio
Geografio
Suda Azio
Barato estas la nomo preferata de Federacio Esperanto de Barato anstataŭ Hindio aŭ Hinda Unio.
Loko: 20 No, 77 Or (sudcentra Azio)
Areo: 2.973.190 km²
semotaŭga: 56%
Loĝantaro: 1.014.003.817 (julio 2000, takso),
% urbana: 28% (2000)
homoj po kv. km: 341,0 (2000)
homoj po kv. km da semotaŭga tero: 609,1 (2000)
kreskanta procento: 1,58% (2000, takso)
naskoj: 24,79 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
mortoj: 8,88 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
migrantoj: -0,08 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
mortokvanto de beboj: 64,9 mortoj po 1000 naskoj (2000, takso)
infanoj po virino: 3,11 infanoj naskita po virino (2000, takso)
meza vivo longeco: 62,5 jaroj (61,89 viroj, 63,13
virinoj) (2000, takso)
Ĉefurbo: Nov-Delhio
La plej grandaj urboj: milionoj en 2000:
| 17,85 |
Mumbajo (antaŭe Bombajo) (#6 tutmonde) |
| 12,90 |
Kolkato (antaŭe Kalkato) (#18 tutmonde) |
| 11,50 |
Delhio (#21 tutmonde) |
| 6,60 |
Ĉenajo (antaŭe Madraso) |
| 6,50 |
Hajderabado |
| 5,50 |
Bangaloro |
| 4,15 |
Ahmadabado |
| 3,40 |
Puneo |
| 2,50 |
Laknaŭo |
| 2,45 |
Kanpuro |
| 2,25 |
Surato |
| 2,10 |
Ĝajpuro |
| 2,05 |
Nagpuro |
Etnoj: 72% hindarjana, 25% dravida, 3% aliaj
Religio:
Lingvo:
mapo de la22 oficialaj lingvoj
- 850 lingvoj estas parolataj ĉiutage
- 24 lingvoj havas pli ol unu milionon da parolantoj
- 22 lingvoj estas oficialaj (kun milionoj da parolantoj en 1991):
(Vidu la ĉefartikolon: Naciaj lingvoj de Barato)
| m | lingvo |
| 337,27 | hindia
- 1 |
| 69,59 | bengala lingvo
- |
| 66,02 | telugua |
| 62,48 | maratha
- |
| 53,01 | tamila |
| 43,41 | urdua
- |
| 40,67 | guĝarata
- |
| 32,75 | kanara |
| 30,38 | malajala |
| 28,06 | orija
- |
| 23,38 | panĝaba |
| 13,08 | asama
- |
| 7,77 | maithala
- 2 (en
1981) |
| 5,22 | santhala |
| 4,4 | kaŝmira3 |
| 2,07 | nepala |
| 2,12 | sindha |
| 1,76 | konkana |
| 1,27 | manipura |
| 1,22 | bodo |
| 0,09 | dogra |
| 0,05 | sanskrita |
-
La lingvoj stelitaj (
- ) devenas de la sanskrita. 75% parolas lingvon
sanskritidan.
1 La cifero por la hindia inkluzivas 48 'gepatrajn lingvojn', ĉiuj el kiuj havas pli ol 10 mil denaskajn parolantojn. Tiu listo de 48 inkluzivas 233,43 milionojn kiuj raportis, ke la hindia estas ilia gepatra lingvo.
2 La cifero por la hindia inkluzivas la (denaskajn) parolantojn de la maithala (kiu estas unu el la ceteraj 'oficialaj lingvoj' de la lando).
3 La popolnombrado de 1991 ne okazis en la subŝtato de Ĝamuo kaj Kaŝmiro pro la politika perforto tie. Tiu ĉi cifero estas de Ethnologue ( http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=India )
Ĉirkaŭ 50% regas la hindian kiel unuan aŭ duan lingvon. Inter la burĝaro kaj riĉularo, la angla, la malnova imperia lingvo, estas multe pli uzata. Ĉirkaŭ 11% de la baratanoj scipovas la anglan. La angla havas apartan statuson en la lando; ĝi estas la oficiala lingvo de la juro kaj burokratio, kaj funkcias kiel pontlingvo de nacia politiko kaj komerco.
legpova: 52% (65,5% viroj, 37,7% virinoj) (1995, takso)
Literaturoj
(vidu ankaŭ en anglalingva literaturo) - bengallingva literaturo - malajallingva literaturo - urdua poezio
- Gjanpith
politiko
Registaro: parlamenta demokratio, la plej granda de la mondo.
sendependeco: la 15-an de aŭgusto 1947
organizoj: UNO (1945).
konstitucio: la 26-an de januaro 1950
korupteco: 2,8 CPI (10 = honesta, 0.0 = tute korupta) (2000)
ekonomio
Ekonomio: 418 Gd (1998, takso)
po kapo: 0,41 kd (1998, takso)
kreskanta elcento: 5,5% (1999, takso)
inflacio: 6,7% (1999, takso)
senokupa: ??
Valuto: 1 rupio (Rs)
Historio
- Mohandas Karamchand GANDHI
- Sonja GANDHI
Sonja GANDHI
E-o en Barato
- Naren Dholokia (1906-2002), iam FD pri vidbendoj, fotografio kaj hinda kuirarto en Burnley (Barato), emerita kvalitkontrolisto, interalie tradukis hindajn poemojn.
vidu ankaŭ
- Ĉefministroj de Barato
- Tragedio de Bhopal
- Listo de urboj de Barato
- Landnomoj
Eksteraj ligoj
- [http://india.gov.in/maps/main.php Tre interesa aro da ĉiutemaj mapoj pri Barato, TTT-ejo de la barata registaro]
- [http://de.geocities.com/proskovec/nordindien_es.html fotoj]
- [http://www.gandhiserve.org pri Gandhi]
Kategorio:Barato
als:Indien
[[got:
1684Historio > Jarcentoj > 17-a jarcento > 1684
----
Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1684 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- Malkovro de la Saturna mondo Tetison.
- Prosendependeca Ribelo de Bekman en Brazilo.
- Indiĝena ribelo de Citaroj en Ĉoko, Kolombio.
Naskiĝoj
- la 3-a de decembro- Ludvig HOLBERG dana-norvega poeto (mortis 1754)
Mortoj
- 1-a de oktobro : Pierre CORNEILLE, franca skribisto (naskiĝis 1606)
----
1679 | 1680 | 1681 | 1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689
16-a jarcento - 17-a jarcento - 18-a jarcento
ko:1684년
Ludvig HOLBERGLudvig HOLBERG [LUDvig HOLberg]
(naskiĝis la 3-an de decembro 1684,
mortis la 28-an de januaro 1754)
estis grava norvegdana verkisto kaj dramisto.
Nino ROTAMuziko > Filmmuziko > Nino ROTA < Klasika muziko
----
Nino ROTA (naskiĝis la 3-an de decembro 1911 en Milano, mortis la 10-an de aprilo 1979 en Romo) estis itala komponisto.
Li unue lernis pianon kaj eniris la konservatorion en Milano. Poste li lernis belartojn en la universitato de sia hejmurbo.
Li estis tre bona amiko de Igor STRAVINSKI.
Kvankam li estas tre konata kiel kreinto de filma muziko, li ankaŭ komponis kvar simfoniojn, ok operojn, kaj multajn aliajn verkojn, inter ili konĉerto por trombono.
Lia nomo estas ligata al tiu de Federico FELLINI de kies filmoj li ĉiam komponis la muzikon. En 1971 li ankaŭ kreis la muzikon de la filmo Godfather (La baptopatro).
Li mortis en Romo.
Kategorio:Italaj muzikistoj
ja:ニーノ・ロータ
Katarina WITTSporto > Katarina WITT
----
Katarina WITT [katarina vit] (naskiĝis la 3-an de decembro, 1965) estas germana artosketistino.
Katarina Witt naskiĝis en Staaken, GDR. En la jaro 1970 ŝi komencis sian sportistan karieron ĉe la trejnistino Jutta MÜLLER en Karl-Marx-Stadt.
Internacian famon ŝi atingis en 1983: Tiam ŝi unuafoje gajnis Eŭropo-Ĉampionadon. Kvin pliajn fojojn ŝi ripetis tiun ĉi sukceson: en 1984, 1985, 1986, 1987 kaj 1988. Mond-Ĉampionadon ŝi gajnis en 1984, 1985, 1987 kaj 1988, la ormedalon en la Olimpikoj ŝi ricevis en 1984 en Sarajevo kaj 1988 en Kalgario.
En la jaro 1988 Katarina Witt fariĝis profesia sketistino, brilis en spektakloj sur glacio kaj aperis en diversaj filmoj (ekz. Carmen on Ice, 1989).
En 1994 ŝi denove elprovis sin en la Olimpikoj: En Lillehammer, Norvegio ŝi gajnis la 7-an lokon. Samjare aperis ŝia membiografio: Meine Jahre zwischen Pflicht und Kür.
ja:カタリナ・ビット
1894Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1894
----
Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1894 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- Ekzercaro de la lingvo internacia Esperanto eldonita de Zamenhof.
- Kreita planlingvo Communia.
- Balotado pri ŝanĝoj en Esperanto. La propono de Zamenhof (uzi la -i por la pluralo anstata la nuna -oj e forigi la ĉapelojn) ne sukcesis.
- Usono : astronomo Lowell konstruatigis marsan observodomon meze de Arizono.
- Eŭskio : Sabino DE ARANA-GOIRI kreas la Eŭskan flagon.
- Usono : Milton HERSHEY fondas la Hershey Chocolate Company en Hershey, Pensilvanio.
Naskiĝoj
- 7-a de januaro: Józef LITAUER
- 23-a de januaro : Joseph NELS
- 4-a de aprilo: Einar ADAMSON
- 8-a de aprilo : Francio : Metz: humuristo Raymond SCHWARTZ
- 27-a de aprilo: Vincenzo MUSELLA
- 6-a de majo : Leon COURTINAT
- 27-a de majo : Usono : Dashiell HAMMETT
- 9-a de junio : Nederlando: P. W. BAAS
- 22-a de julio : Vince TÓTH
- 22-a de julio : Oskar Maria GRAF
- 22-a de julio : Erik Alfred Torbjörn COLLINDER
- 26-a de julio : Aldous HUXLEY
- 4-a de oktobro: Frans G. BENGTSSON
- 21-a de oktobro : Japanio : EDOGAWA Ranpo
- 10-a de novembro : Lisa TETZNER
- 11-a de decembro : Rolf BUGGE PAULSEN
- 25-a de decembro: Saul J. JAFFE
- Usono : Pensilvanio : Berks : Paul Brendle HORNING
- Vasilij ĴELEZNJAKOV
Mortoj
- 1-a de januaro : Heinrich Rudolf HERTZ
- 20-a de septembro : Heinrich HOFFMANN
- 3-a de decembro : Samoo : Robert Louis STEVENSON
----
1889 | 1890 | 1891 | 1892 | 1893 | 1894 | 1895 | 1896 | 1897 | 1898 | 1899
18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento
ko:1894년
simple:1894
Robert Louis STEVENSON
Robert Louis (Balfour) STEVENSON [RObet LUis STIvnsn] (naskiĝis la 13-an de novembro 1850 en Edinburgh, mortis la 3an de decembro 1894 sur la insulo Samoo) estis skota verkisto.
La filo de lumtur-konstruisto unue studis teknikon, poste juron, sed baldaŭ li plene dediĉis sin al la literaturo. Por mildigi sian pulmomalsanon li vojaĝis al sudaj landoj: ekz. al Suda Francio, al Svislando, Kalifornio kaj al Samoo, kie li vivis ekde 1890 ĝis sia morto.
Listo de verkoj
- An inland voyage (navigacio enlanda)
- Treasure Island (Trezorinsulo, 1882)
- A Child's Garden of Verses (Infana Ĝardeno de Versoj, 1885)
- Kidnapped (Forkaptita, 1886)
- The Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde (Stranga Kazo de D-ro Jekyll kaj S-ro Hyde, 1886)
- The Master of Ballantrae (Mastro de Ballantrae, 1888)
- The Black Arrow (Nigra Sago, 1888)
- The bottle imp (Botel-diableto, 1892)
- The Beach of Falesá (Marbordo de Falesá)
- Catriona (Katriona, 1893)
- Weir of Hermiston (Hermistona Vejro, eld. 1896)
- The Suicide Club (Klubo de Sinmortigantoj)
Samoo
- Doktoro Jekyll kaj Sinjoro Hyde /London 1909, Trad. William MORRISON kaj William W. MANN
- Trezorinsulo/ 1977. Trad. Grace KIRKWOOD.
- D-ro Jekyll kaj s-ro Hyde/ 1980. Trad.: Albert GOODHEIR.
- La insulo de voĉoj. La diableto en la botelo/ 1982. Trad.: C.C. Vincent.
- D-ro Jekyll kaj s-ro Hyde/ 1985. Trad.: Fernando de DIEGO.
- La botel-diableto/ 1986. Trad. : E. de Bonaero.
- Forkaptita/ 1989. Trad. : A. Goodheir.
- Esperanto per iom malpli ol 500 vortoj / A. Kerbel./ 1999.(Tiu ĉi lernolibro rerakontas la romanon Trezorinsulo en facila stilo.)
- [http://homepage.mac.com/inko05/082-1.pdf Doktoro Jekyll kaj Sinjoro Hyde] kaj ĉe eLibrejo http://www.esperanto.nu/eLibrejo/
Filmoj laŭ R. L. Stevenson
Trezorinsulo estis filmigita pli ol 20-foje kaj plurajn film-versiojn havas ankaŭ D-ro Jekyll kaj S-ro Hyde, Nigra Sago, Mastro de Balantrae, Klubo de Sinmortigantoj, Forkaptita.
Stevenson, Robert Louis
Stevenson, Robert Louis
Stevenson, Robert Louis
ja:ロバート・ルイス・スティーヴンソン
BraziloGeografio > Ameriko > Sudameriko > Brazilo
----
----
Brazilo estas la kvina plej granda lando en la mondo laŭ surfaco (post Rusio, Ĉinio, Kanado, kaj Usono), kaj la kvina plej granda en la mondo laŭ loĝantaro (post Ĉinio, Barato, Usono, kaj Indonezio). La unua eksteramerikano kiu "malkovris" hodiaŭan Brazilon, estis la portugalo Pedro ÁLVARES CABRAL en 1500. Pro tio en Brazilo oni parolas la portugalan, kaj la lando havas grandan rasan kaj kulturan diversecon. La portugaloj intermiksiĝis kun la indiĝenoj. Al ili aldoniĝis afrikaj negroj, alportitaj dum la kolonia periodo ĝis 1888. Al ĉiuj aliĝis enmigrintoj el pli ol 50 landoj, precipe de Eŭropo kaj Japanio.
Brazilo havas kvin geografiajn regionojn: la Norda Regiono, karakterizata per grava ekologia sistemo, la Amazona Arbaro, kaj la Amazono, la plej granda rivero en la mondo; la Nordorienta Regiono, karakterizata per iomete arida klimato landinterne kaj pli mildajn temperaturojn marborde; la Centrokcidenta Regiono, karakterizata per vastaj savanoj kaj per la Pantanalo, grandega marĉa regiono kiu entenas riĉan faŭnon kaj flaŭron; la Sudorienta Regiono, kiu estas la plej
industrialigita regiono de la lando, kie troviĝas, interalie, la bela urbo Rio-de-Ĵanejro kaj la potenca San-Paŭlo, financa centro de la lando, kaj Ouro Preto (esp-e, Nigra Oro), kie oni povas vidi la verkojn de Aleijadinho, la plej grava baroka skulptisto en Brazilo; kaj, finfine, la Suda Regiono, karakterizata de montara pejzaĝo kaj forta eŭropeca kulturo pro la plurlandaj enmigrintoj tie loĝantaj, kaj kie estas unu el plej elstaraj akvofaloj de la mondo, Igŭacuo, deklarita de Unesko kiel mondheredaĵo pro sia natura beleco.
----
Loko: 10 Su, 55 Ok (centra kaj orienta Sudameriko)
Areo: 8.456.510 km²
semotaŭga: 5 %
Loĝantaro: 172.860.370 (julio 2000, takso)
% urbana: 81 % (2000)
homoj po kv. km: 20,4 (2000)
homoj po kv. km da semotaŭga tero: 408,8 (2000)
kreskado en procentoj: 0,94 % (2000, takso)
naskoj: 18,84 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
mortoj: 9,37 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
migrantoj: -0,03 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
mortokvanto de beboj: 38,04 mortoj po 1000 naskoj (2000, takso)
infanoj po virino: 2,13 infanoj naskita po virino (2000, takso)
meza vivo longeco: 62,94 jaroj (58,54 viroj, 67,56
virinoj) (2000, takso)
Ĉefurbo: Braziljo
La plej grandaj urboj: milionoj en 2000:
Etnoj: 55-%-e eŭropana (el Portugalio,
Germanio,
Italio, Hispanio, Pollando), 38-%-e
miksita (eŭropana kaj afrikana), 6% afrikana, 1% aliaj (
japana, araba, amerikana).
Religio: 80% katolikismo, protestantismo, spiritismo
Lingvoj: la portugala (oficiala),
hispana (ĉe landlimoj), japana lingvo (dua plej parolata lingvo), itala lingvo, germana lingvo, nederlanda lingvo kaj indiĝenaj lingvoj (ĉefe la gvarania lingvo). 99 % de brazilanoj havas la portugalan kiel patrinan lingvon.
alfabeta: 83,3% (83,3% viroj, 83,2% virinoj) (1995, takso)
Registaro: demokratio.
sendependiĝo: la 7-a de septembro 1822 de Portugalio
Organizoj: UNO (1945)
konstitucio: la 5-an de oktobro 1988
Ekonomio: 270 Gd (1998, takso)
po kapo: 1,56 kd (1998, takso)
kreskado en procento: 0,8% (1999, takso)
inflacio: 5 % (1999), 1094% (1994)
senokupa: 7,5 % (1999)
Valuto: 1 realo (R$)
Flago: Montras cielglobon en flava rombo sur verda fono, kun la moto "ordem e progresso" (ordo kaj progreso) eltirita el Pozitivismo.
----
right
Subŝtatoj:
1-Akro, 2-Alagoaso, 3-Amapao, 4-Amazonio, 5-Bahio, 6-Cearao, 7-Espirito-Santo, 8-Gojaso, 9-Maranjo, 10-Mato-Groso, 11-Suda Mato-Groso, 12-Minas-Ĝerajso, 13-Parao, 14-Paraibo, 15-Paranao, 16-Pernambuko, 17-Piaŭio, 18-Rio-de-Ĵanejrio, 19-Norda Rio-Grando, 20-Suda Rio-Grando, 21-Rondonio, 22-Rorajmo, 23-Sankta Katarino, 24-San-Paŭlio, 25-Serĝipo, 26-Tokantinso kaj 27-Federacia Distrikto
Esperanto-Movado
Vidu
- Brazilo: Frua Esperanto-movado (antaŭ la Dua Mondmilito)
- Brazilo: Nuna Esperanto-movado (post la Dua Mondmilito)
Vidu Ankaŭ
Historio de Brazilo
Igŭacuo
Itajpu
Listo de urboj de Brazilo
Prezidento de Brazilo
Landnomoj
Brazila ekstera politiko
Eksteraj ligoj
[http://www.aleph.com.br/kce/brazilo.htm Regionoj de Brazilo]
[http://www.curitiba-brazil.com Curitiba Brazil]; angle.
[http://www.geographicguide.com/brazil.htm bildoj pri Brazilo];
!
fiu-vro:Brasiilia
ja:ブラジル
ko:브라질
ms:Brazil
simple:Brazil
th:ประเทศบราซิล
zh-min-nan:Pa-se
Prudente de MORAISHistorio>Brazilo
----
Prudente José de MORAIS e BARROS /pru'dentj ĵo'se djmo'rajzi 'baRŭz/, 3-a prezidento de Respubliko, naskiĝis en Itu, en la 4-a de oktobro 1841, mortis en Piracicaba, en la 3-a de decembro 1902.
En 1889 estis provizora prezidanto de San-Paŭlo, en 1890 iĝis senatoro. Elektita prezidento en 1894, posedis la prezidantecon en la 15-a de novembro de tiu jaro.
En la komeco de sia prezidanteco, venkis la Profederacian Revolucion, sed poste devis kontraubatali la Internan Militon de Canudos.
Li estis grave malsana kaj en la 5-a de novembro 1897 suferis atenton, al kiu li survivis. Post la fino de sia prezidanteco iris al Piracicaba kie mortis pro tuberkulozo en 1902.
--Eksteraj ligoj:
- www.afolhanet.com.br/biografias/prudente_de_morais.htm
- www.e-biografias.net/biografias/prudente_morais.php
1999Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1999
Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
Jardekoj: 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj - 2010-oj - 2020-oj
Jaroj: 1994 - 1995 - 1996 - 1997 - 1998 - 1999 - 2000 - 2001 - 2002 - 2003 - 2004
----
Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta je vendredo (vidu ĉi tie kalendaron).
En la jaro 1999 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- 84-a Universala Kongreso de Esperanto en Berlino.
- Eŭropa Unio: 1-a de januaro: Eŭro naskiĝas kaj fariĝas la oficiala monunuo i.a. de la 11 eŭropuniaj landoj, kiuj ĝin adoptis (poste, 12). Ĝis la 1-a de januaro 2002, ĝi estas monunuo nur nemateria.
- Rusio kaj Belarusio konsentas uniiĝi.
- Rusio: Boris JELCIN faras Vladimir PUTIN sia posteulo.
- Usono bombatakas Jugoslavion.
- Al Ĉinio redonas Makaon Portugalio.
- Alĝerio: Abdelaziz BOUTEFLIKA elektitas prezidento.
- Aŭstralio: Referendume la aŭstralianoj refuzas proponon ŝtatestr-anstataŭigi la Britain reĝinon per propralanda prezidento.
- Orienta Timoro sendependiĝas de Indonezio, sed restas sub aŭspicoj de UNO.
- Al UNO aniĝas Kiribato, Nauro kaj Tongo.
- Argentino: Fernando DE LA RUA elektatas prezidento.
- Venezuelo: Hugo Rafael CHAVEZ FRIAS elektatas prezidento.
- 20-a de aprilo : Masakro de Columbine.
- La falo de Mobutu kaj lia reĝimo en Kongolo. La land-nomo ŝanĝiĝas de Zairio al Kongolo.
- Vjetnamo: La 2-a Azia Kongreso de Esperanto en Hanojo
- Kolombio: La 4-a Tut-Amerika Kongreso Esperanta en Bogoto
- Barejno: surtroniĝas Amir Hamad bin Isa al-Halifa.
- Oni proponis Saniveston.
Naskiĝoj
Mortoj
- Herbert WOHLFAHRT
- Maria ANGELOVA
- Zdenko KŘIMSKÝ
- Eva SEEMANNOVÁ
- 2-a de januaro : Sebastian HAFFNER
- 7-a de februaro : Reĝo Husein de Jordanio
- 7-a de marto : Stanley KUBRICK
- 12-a de marto : Yehudi MENUHIN
- 23-a de julio : Reĝo Hasan la 2-a de Maroko
- oktobro: Ulf RIBERS
- 28-a de novembro : Peter KARVAŠ
- 17-a de decembro: Aderaldo ROCHA
----
1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
als:1999
ja:1999年
ko:1999년
simple:1999
th:พ.ศ. 2542
zh-min-nan:1999 nî
Scatman JohnJohn Paul Larkin (prononcata: Ĵan POul LARkin) (Naskita je 13-a de marto, 1942 en El Monte, California; mortinta je 3-a de decembro, 1999 en Los Angeles), famkonata kiel Scatman John (SKAtman Jon), estis fama ĵaza kantisto. Larkin suferis pro balbutado, tamen li inventis unikan kuniĝon inter skatkantado kaj moderna muziko, dum faris lian "problemon" ĉe muziko.
Liaj albumoj estis venditaj en 2.5 milionoj de kopioj monde.Scatman John ricevis 14 oron kaj 18 platinon diskojn pro lia muziko. Li mortis al la aĝo de 57 jaroj tra pulma kancero.
image:scatman.jpg
Diskografio
Albumoj
- Scatman's World (1995)
- Everybody Jam! (1996)
Simploj
[
- ] = Japanaj ĵetoj
- "Scatman (Ski-Ba-Bop-Ba-Dop-Bop)" (1994)
#Scatman (Basic-Radio)
#Scatman (Jazz-Level)
#Scatman (Second-Level)
#Scatman (Third-Level)
#Scatman (Game-Over-Jazz)
- "Scatman's World" (1995)
#Scatman's World (Single Mix)
#Scatman's World (Club Mix)
#Scatman's World (House Mix)
#Time (Take Your Time)
- "Song of Scatland" (1995)
#Song of Scatland (Single Version)
#Song of Scatland (Groove of Scatland)
#Hey You (U-Turn)
#Song of Scatland (Album Version)
- "Only You" [
- ] (1995)
#Only You
#Sing Now!
#Song of Scatland (Groove of Scatland)
#Scatman's World (Dance Mix)
- "Scat Paradise" (EP) [
- ] (1995)
#Hey You!
#Jazzology
#Scatman (Ski-Ba-Bop-Ba-Dop-Bop) (Jazz Level)
#Scatman's World (US Remix)
#Scatman (Ski-Ba-Bop-Ba-Dop-Bop) (Karaoke)
#Scatman's World (Karaoke)
- "Pripri Scat" (3") [
- ] (1996)
#PriPri Scat (Radio Edit) 3:15
#PriPri Scat (Love Together Mix) 5:18
#PriPri Scat (Karaoke Mix) 5:18
#Scatman's World (Album Version) 4:08
- "Everybody Jam!" (1996)
#Everybody Jam! (Single Jam)
#Everybody Jam! (Maxi Jam)
#Everybody Jam! (Club Jam)
#Scatmusic
- "Su Su Su Super Kirei" [
- ] (1996)
#Su Su Su Super Kirei (Radio Edit)
#Su Su Su Super Kirei (All Night Long Version)
#Su Su Su Super Kirei (Karaoke Version)
#Scatman (Ski-Ba-Bop-Ba-Dop-Bop) (Extended Radio)
#Love Me Tender (L.A. Unplugged Mix)
- "Let It Go" (1997)
#Let It Go (Go For Club)
#Let It Go (Go For Radio)
#Let It Go (Go For More)
#Message To You
- "Scatmambo" (1998)
#Scatmambo (Commercial Radio Mix)
#Scatmambo (Punching Radio Mix)
#Scatmambo (Punching Dancehall Mix)
#Scatmambo (Havanna Extended Mix)
#Scatmambo (Latin Short Mix)
- "The Chickadee Song" (1999)
#The Chickadee Song(The Album Version)
#The Chickadee Song (A Little Bit Faster)
#Take Your Time (Original Radio Edit)
#Take Your Time (Pierre J's Energy Radio Version)
#Take Your Time (Pierre J's Energy Club Mix)
- "I Love Samba" [
- ] (1999)
- "Ichi, Ni, San... Go!" [
- ] (1999)
Kategorio:1942 naskiĝoj
Kategorio:1999 mortoj
Kategorio:Homoj el California
Kategorio:Eurodance kantistoj
Kategorio:Kantistoj
ja:スキャットマン・ジョン
4-a de decembroHistorio > Tagoj > la 4-a de decembro
----
La 4-a de decembro estas la 338-a tago de la jaro (la 339-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 27 tagoj restas.
Je la 4-a de decembro okazis, interalie:
Eventoj
- 1982 : Ĉinio akiris konstitucion
Naskiĝoj
- 1875 : Rainer Maria Rilke
- 1922 : Gérard PHILIPE
- 1933 : Horst BUCHHOLZ
- 1935 : Charles Robert RICHET
Mortoj
- 1932 : Gustav MEYRINK
- 1975 : Hannah ARENDT
- 1976 : Benjamin BRITTEN
Specialaj tagoj kaj festoj
- Katolikismo: festo de S-ta Barbara.
----
Vidu ankaŭ:
- Historio - Tagoj.
ja:12月4日
ko:12월 4일
simple:December 4
th:4 ธันวาคม
3-a de novembro----
Historio > Tagoj > la 3-a de novembro
----
La 3-a de novembro estas la 307-a tago de la jaro (la 308-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 58 tagoj restas.
Je la 3-a de novembro okazis, interalie:
Eventoj
- 1990: Belgio: Tutmonda Kongreso de Spiritismo.
Naskiĝoj
- 1794 : William Cullen BRYANT
- 1887 : Robert MURRAY
- 1901 : Leopoldo la 3-a, kvara reĝo de la belgoj
- 1921 : Charles BRONSON
Mortoj
- 1914 : Georg TRAKL
- 1942 : Carl STERNHEIM, Belgio
Specialaj tagoj kaj festoj
----
Vidu ankaŭ :
- 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30
- 2-a de novembro | 4-a de novembro
- 3-a de oktobro | 3-a de decembro
- januaro | februaro | marto | aprilo | majo | junio | julio | aŭgusto | septembro | oktobro | novembro | decembro
- Historio - Tagoj.
ja:11月3日
ko:11월 3일
simple:November 3
th:3 พฤศจิกายน
3-a de januaroHistorio > Tagoj > la 3-a de januaro
----
La 3-a de januaro estas la 3-a tago de la jaro laŭ la Gregoria kalendaro. 362 tagoj restas (363 en superjaroj).
Je la 3-a de januaro okazis, interalie:
Eventoj
- 1521 : Papo Leono la 10-a deklaras Luteron herezulo kaj elkomunumigas lin
- 1932 : La Brita Imperio arestas Mohandas GANDHI kaj Vallabhai PATEL
- 1959 : Alasko fariĝis la 49-a ŝtato de Usono
Naskiĝoj
- -106 : Cicerono
- 1829 : Konrad DUDEN, germana germanisto (!)
- 1854 : Basil P. MEGAHY
- 1883 : Clement ATTLEE, angla politikisto
- 1892 : Tolkien, angla verkisto en Sudafriko en la urbo Bloemfontein
- 1904 : Boris KOCHNO
- 1929 : Sergio LEONE, itala reĝisoro
- 1933 : Maxie WANDER, verkistino
- 1956 : Mel GIBSON, usona aktoro kaj reĝisoro
Mortoj
- 1975 : Robert NEUMANN, verkisto
- 1988 : Rose AUSLÄNDER, poetino
- 1898 : Therese GIEHSE, germana aktorino
- 1950 : Emil JANNINGS, aktoro
Specialaj tagoj kaj festoj
-
La 3-a de januaro estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Lundo en jaroj: 1583 1594 1600 1605 1611 1622 1628 1633 1639 1650 1656 1661 1667 1678 1684 1689 1695 1701 1707 1718 1724 1729 1735 1746 1752 1757 1763 1774 1780 1785 1791 1803 1814 1820 1825 1831 1842 1848 1853 1859 1870 1876 1881 1887 1898 1910 1916 1921 1927 1938 1944 1949 1955 1966 1972 1977 1983 1994 2000 2005 2011 2022 2028 2033 2039 2050 2056 2061 2067 2078 2084 2089 2095;
- Mardo en jaroj: 1584 1589 1595 1606 1612 1617 1623 1634 1640 1645 1651 1662 1668 1673 1679 1690 1696 1702 1708 1713 1719 1730 1736 1741 1747 1758 1764 1769 1775 1786 1792 1797 1804 1809 1815 1826 1832 1837 1843 1854 1860 1865 1871 1882 1888 1893 1899 1905 1911 1922 1928 1933 1939 1950 | | |
