Home About us Products Services Contact us Bookmark
:: wikimiki.org ::
4-a UK 1908

4-a UK 1908

Esperanto > Kulturo > Kongresoj > UK > 4-a Universala Kongreso de Esperanto ---- 4-a UK Dresdeno, Germanio, 1908-08-15/22. 1500 partoprenantoj.

Organiza komitato

d-ro Eduard MYBS (prezidanto de la kongreso), d-ro Albert SCHRAMM (vicprezidanto de la kongreso), Marie HANKEL, Georg ARNHOLD

Alta Protektanto

Reĝo Frederiko-Aŭgusto de Saksio

Honora prezidantaro

BEUTLER (ĉefurbestro de Dresdeno, Grafo VON HOHENTHAL UND BERGEN (ministro de eksteraj aferoj), VON METSCH-REICHENBACH (ministro de la reĝa domo), VON ERIEGERN (ĉambelano), Generalo VON HAUSEN (milita ministro) plus multaj profesoroj, parlamentanoj kaj urbaj delegitoj.

Oficialaj reprezentantoj

ŜIMURA (oficiala delegito de la ministro de instruado de Japanio), STRAUB (oficiala delegito de la registaro de USONO), YEMANS (oficiala reprezentanto de la filipina registaro), PUJULA (oficiala reprezentanto de la provinca deputitaro de Barcelona), Adolphe MOYNIER (oficiala delegito de la internacia komitato de la Ruĝa Kruco, Gaston MOCH (oficiala delegito de la Internacia Oficejo de Paco)

Akcepto en la gastiganta urbo

Kiel skribis Adam ZAKRZEWSKI en „Historio de Esperanto 1887-1912“ (
- 1), la urbo Dresdeno oferis al la esperantistoj interalie siajn tramojn, vaporŝipojn, urbodomojn, preĝejojn, la reĝan teatron kaj altlernejon, la kunvenejon „Vereinshaus“ la ekzpozician parkon („Ausstellungspark“). kaj malavaran mondonacon por la organiza komitato. „La urbanoj de sia flanko faris ĉion por pruvo siajn simpatiojn: dumveturadoj sur Elbo la bordoj de la rivero, la urbaj kaj reĝaj palacoj, sennombraj privataj domoj laŭ kelkaj kilometrojestis ornamitaj de esperantaj standardoj kaj vespere lumigitaj; laboristoj salutis per krioj „Vivu Esperanto“, multaj policanoj parolis Esperanton kaj afable proponis siaj servojn ....“

Kongreskunsidoj

...

Teatraĵoj prezentitaj


- Ifigenio en Taŭrido de Johann Wolfgang VON GOETHE, prezentita de trupo de germanaj teatroj en Reĝa Operejo, reĝisoris E. REICHER, Ifigenio : H. REICHER, Toas : E. REICHER, Orestes : B. DECARLI, Pilado : K. STARCK, Arkas : O. FUCHS.
- Fraŭlino Julia kaj Pario de August STRINDBERG, reĝisoris HEDQUIST, prezentita de f-inoj RYDELL, HERLIN kaj s-ro LAURITZ, profesiaj aktoroj de Sveda Esperanto-Teatro.
- La malfeliĉuloj de August VON KOTZEBUE, amatoroj inter kiuj Feliks ZAMENHOF.
- Ĉi tie oni parolas Esperante de Thomas J. WILLIAMS.

Postkongresaj aranĝaĵoj

"Post la kongreso multaj esperantistoj laŭ invito de Bohema Esperantista Unio vizitis la belan 'oran' Pragon, ĉefurbon de Bohemio, kie ili estis kore akceptitaj de bohemaj esperantistoj. En Berlino la ministro de publika instruado akceptis kiel reprezentantojn de Esperanto d-ron ZAMENHOF, d-ron MYBS, generalon SEBERT, prof-on BOIRAC, d-ron KROITA, d-ron MOSCHELES, kolonelo POLLEN, VAN DER BIEST, FRENKEL, SABADELL, d-ron OSTROVSKI, SANDSTRÖM kaj priparolis kun ili la demandon pri Esperanto en lernejoj.“ (
- 1)

Fontoj

(
- 1) Adam ZAKRZEWSKI : „Historio de Esperanto 1887-1912“ (Gebethner & Wolf, Varsovio, 1913) UK 08 UK 08 08 1908

Esperanto

Ĉi tiu artikolo temas pri la lingvo. Por aliaj signifoj de la vorto vidu Esperanto (apartigilo). Esperanto (apartigilo) Esperanto estas planlingvo proponita kiel internacia dua lingvo. Ĝin publikigis Ludoviko ZAMENHOF en 1887. La nomo "Esperanto" devenas de lia plumnomo: Doktoro Esperanto — iu kiu esperas, esperas ke lia lingvo fariĝos interlingvo por helpi ĉiujn tra la mondo interparoli. Li ne intencis, ke Esperanto fariĝu la sola lingvo en la mondo, sed simple dua komuna lingvo de ĉiuj. Nuntempe Esperanto estas uzata por multaj aferoj, inkluzive de vojaĝado, korespondado, kultura interŝanĝo, literaturo kaj lingvo-instruado. Ĝi estas la plej multe uzata planlingvo.

Specifaj trajtoj

La strukturoj de Esperanto subtenas la naturan emon de la homa pensado al analogio kaj estas pli trarigardeblaj ol tiuj de la plej multaj etnaj lingvoj. Tre produktiva sistemo de vortfarado garantias jam en frua stadio de la lingvolernado nuancitajn esprimeblecojn. Sekve fruaj sukcesoj emocie motivas la lernanton progresi.
Tial la sama lernintenso ebligas akiri kompareblan lingvan nivelon en ono de la tempo necesa en etna lingvo. Ĝenerale pluraj monatoj da studado de Esperanto egalas kelkajn jarojn da lernado de lingvoj kiel la angla aŭ la franca. Pro la domino de eŭropdevenaj vortradikoj, ekzemple azianoj bezonas pli da lernotempo, tamen malpli ol por alia azia lingvo. En sia fama "Unua Libro" de Esperanto (1887) Zamenhof prezentis la gramatikon per 16 reguloj. (Kiuj kompreneble ne klarigas ĉiujn detalojn de la lingvouzo.) Tiu ĉi gramatiko eniris en la sistemdokumenton "Fundamento de Esperanto", kiu, laŭ decido de la unua Universala Kongreso en 1905, garantiu la kontinuecon de la lingvoevoluo.

Vortprovizo

La vortostoko devenas de diversaj lingvoj. Iuj novaj vortoj estas venintaj el ekstereŭropaj lingvoj kiel la japana, ĉar ili iĝis internaciaj, sed la plejparto venis el la ĉefaj eŭropaj lingvoj - precipe el la latina, la franca, la germana kaj la angla. Pro la internaciemo, multaj etimoj apartenas al pluraj lingvoj eĉ se la konkreta formo en Esperanto similas pli al tiu de unu lingvo.

Etimaj ekzemploj


- el latinidaj lingvoj:
  - el la latina: abio, facila, sed, tamen, okulo, hepato, akvo
  - el la franca: dimanĉo, fermi, ĉe, frapi, ĉevalo, butiko
  - el la itala: ĉielo, fari, voĉo
  - pluraj: facila, fero, tra, verda
- el ĝermanaj lingvoj:
  - el la germana: baldaŭ, bedaŭri, haŭto, jaro, nur
  - el la angla: birdo, mitingo, spite, suno, teamo
  - pluraj: bildo, fiŝo, fremda, grundo, halti, hasti, hundo, ofta, somero, ŝipo, vintro
- el slavaj lingvoj:
  - el la pola: celo, ĉu, krado, luti, moŝto
  - el la rusa: barakti, serpo, vosto
  - pluraj: klopodi, krom, prava
- el pliaj hindeŭropaj lingvoj
  - el la greka: kaj, biologio, politiko
  - el la litova: du, ju, tuj
  - el sanskrito: budho, nirvano
- el aliaj lingvoj
  - el la samea: boaco
  - el la japana: cunamo, haŝio, hajko, utao, zeno
  - el la ĉina: toŭfuo

Principoj de la vortelekto

La tagoj de la semajno estas el la latinidaj lingvoj laŭ la francaj vortoformoj (dimanĉo, lundo, mardo ...), multaj partoj de la korpo laŭ la latinaj (hepato, okulo, brako, koro, reno...), kaj la unuoj de tempo el la ĝermanaj lingvoj laŭ formoj germanaj (jaro, monato, tago...). La nomoj de animaloj kaj vegetaloj ĉefe venas de la sciencaj latinaj nomoj. Kiel jam supre estis videble, multaj vortoj samtempe klarigeblas el diversaj lingvoj. (Vidu en la libro "Etimologia vortaro de Esperanto" de Ebbe VILBORG)
- abdiki laŭ angla, franca, itala kaj latina
- abituriento laŭ germana kaj rusa
- ablativo laŭ latina, angla, itala kaj hispana, sed ĝi ankaŭ estas konata al germana lingvisto kaj lingvoŝatantoj
- funto laŭ pola, rusa, jida kaj germana Plue, Zamenhof zorgeme kreis malgrandan bazon de radikaj vortoj kaj afiksoj per kiu plia multo da vortoj estas konstruita. Pro tio, oni povas esprimi sin flue post lernado de malgranda vortprovizo (eble 500-2000 vortoj kaj afiksoj). Kvankam Zamenhof klopodis internaciigi Esperanton, ĝi estas eŭropeca pro sia vortaro. Tiu trajto ne apartenas sole al Esperanto: la plejmulto de la projektoj de internaciaj lingvoj uzas la eŭropajn komunajn vortojn. La ĉefa diferenco inter Esperanto kaj aliaj planlingvoj devenas de la ne-eŭropeco de la gramatiko, kaj tiun ne-eŭropecon Zamenhof mem agnoskis kiel volan penon de li. La vorteroj kun gramatika funkcio aperas memstare ene de la vortaro, tiel ke ĉiu teksto estas deĉifrebla eĉ sen helpo de aparta gramatika klarigo. Aliflanke, li alkonformigis la gramatikajn vortetojn (interalie la vortfinaĵojn) tiel ke la eŭropanoj eĉ ne bezonu konscii pri tiu ne-eŭropeca gramatiko de Esperanto.

Specifaj vortoj en Esperanto

Ne ĉiuj vortoj de Esperanto havas signifon rekte diveneblan pere de aliaj lingvoj. Kelkaj el ili estas Esperantaj idiotismoj indiĝene naskitaj en Esperantujo, ĉu pro zamenhofa kaprico, ĉu pro natura lingvo-evoluo inter la parolantaro. Laŭforme (rimarku, ke la listo enhavas mikse vortojn tute kutimajn kaj vortojn foje uzatajn sed neoficialajn): :aliĝilo, edzo, espo (slango por Esperanto), ĝi, kabei, nifo (laŭ angla UFO), pli, plej, ujo, zamenhofa. Oni ankaŭ povus aldoni la tabelvortojn kaj la uzon de afiksoj kiel memstaraj vortoj (igi, ilo, ree, umi, ktp.). Foje oni trovas la vortojn aliel, alies, -iĉ-, kaŭ (= kaj + aŭ), kaj ri, sed tiuj ne konformas al la reguloj de la Fundamento. Temas ĉe ili aŭ pri nekonsciaj pekoj kontraŭ la reguloj aŭ pri intencaj reformprojektoj. Laŭsignife: :aligatori, fundamento, memzorganto, necesejo, kajmani, krokodili, krokodilo, fina venko, verda, verdo

Alfabeto kaj ortografio

La literumado aŭ ortografio ankaŭ estas tre simpla: unu sono (fonemo) por unu litero, kaj inverse. Esperanto uzas la latinan alfabeton, sed ĉar la lingvo uzas pli ol 26 sonojn (same kiel la plejmulto da lingvoj), Zamenhof devis inventi novajn literojn: la tiel nomatajn 'ĉapelitajn' literojn. La literoj c, g, h, j, s kaj u, ĉiu havas sian ĉapelitan version. En Esperantlingvaj TTT-paĝoj oni uzas (en 2004) la jenajn manierojn skribi la ĉapelitajn literojn de Esperanto:
- 70%: veraj supersignaj literoj, preskaŭ ĉiam laŭ Unikodo, iafoje laŭ Latino 3: ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ, ŭ.
- 15%: surogate laŭ la H-sistemo: ch, gh, hh, jh, sh, u.
- 15%: surogate laŭ la X-sistemo: cx, gx, hx, jx, sx, ux.

Lingvoevoluo

Kvankam E. montriĝis plene taŭga por la celoj de la internacia komunikado, dum ĝia tuta historio ne mankis proponoj reformi detalojn. En la jaro 1908 el reformprovo rezultis nova lingvo projekto, kaj fine aparta planlingvo: Ido. Kontraste al ĝi Esperanto de 1887 ĝis hodiaŭ evoluis sen radikalaj ŝanĝoj, sed malrapide kaj kontinue. Tiu (iam preskaŭ ne rimarkata, iam akre pridisputata) lingvoŝanĝiĝo ampleksas (krom la ĝenerala kresko de la vortprovizo) interalie la sekvajn tendencojn:
- prefero de mallongaj vortoformoj - ekzemple spontana anstataŭ spontanea
- arkaikiĝo de vortoj (ekz.: pafilego) kaj paralela enuziĝo de novaj (ekz.: kanono)
- nuanciga pliriĉigo de la vortostoko, ekzemple al bleki (= produkti bestosonojn) aldoniĝis tuta listo de verboj por unuopaj bestospecioj
- evoluo de signifodiferenco de paralelaj formoj - ekz.: plaĝo = bordostrio speciale taŭga por bano kaj sunbruniĝo, plej ofte tiucele transformita de homoj; strando = origina, natureca , pli "sovaĝa" bordostrio
- uzo de k (en kelkaj kazoj h) anstataŭ pli frua ĥ, precipe post r.
- ~ ~ de -io anstataŭ -ujo en landnomoj
- pli ofta adverbigo - ekzemploj: lastatempe anst. en la lasta tempo, aviadile anst. per aviadilo, haste kaj laste anst. hastante kaj kiel la lasta
- evito de kompleksaj verboformoj
- uzo de afiksoj kiel memsignifaj vortoj - ekz.: ega, eta, emo, malo, iĝi, estro, estraro, ilo, ilaro, ejo, ismo Proponoj pri reformoj de lingvaj detaloj, estas lastatempe ne malofte diskutataj en la novaĵgrupo soc.culture.esperanto; ekzemple enkonduko de nova triapersona ununombra pronomo sekse neŭtra (ri, ŝli) aŭ konsekvenca uzo de ĝi en tiu rolo. (
- ) Kvazaŭ-arĥaikaĵo, tre malofte uzata.
(
  - ) La seksindiferenta (neŭtra laŭ PIV difinebla kiel prezentanta neniun difinitan sekson) pronomo »ĝi« povas esti (laŭ la ekzemploj el la Fundamento de Esperanto) uzata por objektoj aŭ kiel senseksa triapersona pronomo por vivantaj kreaĵoj kiel homoj. Tamen ĝi plej ofte estas uzata nur por aĵo, besto aŭ infaneto.
(
    - ) Uzebla nur por la tria persono.

Parolantaro

La nombro de Esperanto-parolantoj estas nekonata. Nur eblas taksoj. La plej multaj varias inter 100 mil kaj 1,5 milionoj.
Kelkaj parolas eĉ pri pluraj milionoj, sed tiam supozeble temas pri ĉiuj homoj, kiuj iam informiĝis pri bazaj elementoj de la lingvo, eble eklernis ĝin, ankoraŭ rememoras kelkajn vortojn, sed fakte ne scipovas praktike utiligi la lingvon. Se la kriterio estu tute flua altanivela lingvouzo, komparebla al denaska nivelo en aliaj lingvoj la taksoj eĉ reduktiĝas je unu aŭ kelkaj dekmiloj. (>pliaj informoj) Inter la planlingvoj (ekzemple, Interlingvao kaj Loĵbano), Esperanto estas la plej uzata kaj la sola kun evoluintaj daŭraj aplikoj en preskaŭ ĉiuj vivosferoj. Interlingvao, la ĉefa konkuranto de Esperanto inter la planlingvoj, havas ĉirkaŭ mil parolantojn.

Movado

La ĉefa tutmonda Esperanto-organizaĵo estas la Universala Esperanto-Asocio. Ĝi jam de kelkaj jardekoj kunrilatas kun Unuiĝintaj Nacioj. Unesko (Organizaĵo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Edukado, Scienco kaj Kulturo) adoptis [http://e.euroscola.free.fr/unesko.htm du rezoluciojn] favorajn al Esperanto (1954 kaj 1985), per kiuj ĝi agnoskas la indajn atingaĵojn de Esperanto kaj instigas ĝian utiligon. Sed, malsimile al la latina en mezepoka Eŭropo kaj la angla en nia jarcento, bazo de lernejoj, universitatoj kaj lernolibroj mankas al Esperanto. La plej fama simbolo de Esperanto estas la kvinpinta verda stelo, kiu simbolas la esperon (verdo estas koloro de espero) sur la kvin kontinentoj, kaj kiu ankaŭ ornamas la Esperantan flagon.

Kulturo

Esperanto havas literaturon, parte originalan, parte tradukitan el naciaj lingvoj (kaj parte eĉ surretan). Bedaŭrinde, malmultas esperantaj verkoj tradukitaj al naciaj lingvoj, kaj do la ekstermovada publiko ne povas facile legi ilin. Ĝi ankaŭ havas muzikon, gazetojn, organizojn, kaj dissendojn per radio en Esperanto.

Famaj aŭtoroj de verkoj en Esperanto

Ankaŭ vidu

Esperanto kaj internacia uzo por pagata laboro

?

Esperanto kaj firmaoj


- KAVA-PECH

Eksteraj ligoj


- [http://esperanto.net/ Multlingva Informcentro pri Esperanto] en 60 lingvoj
- [http://uea.org/dokumentoj/bibliografioj.html Terminaroj ĉe UEA]
- [http://www.geocities.com/origlit/lit/index.html Datumbazo de originalaj Esperanto-verkaĵoj kaj aŭtoroj], kun biografioj kaj bildoj
- [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/eo/c/c3/Radiopolonia_20nov2004.OGG Intervjuo al ĉina esperantistino], kiu priskribas, kiel malfacila estas esperanto por ĉino (sondosiero).
- [http://it.groups.yahoo.com/group/ni_parolas_esperante Diskutgrupo "Ni parolas Esperante"]

Kritikoj


- [http://www.xibalba.demon.co.uk/jbr/ranto/ Esperantokritika paĝaro] (anglalingve)
- [http://www.rickharrison.com/language/bloated.html Ĉu la Esperanta vortaro estas tro vasta?] (anglalingve) Kategorio:Planlingvoj Kategorio:Esperantidoj als:Esperanto ja:エスペラント ko:에스페란토 ms:Bahasa Esperanto simple:Esperanto th:ภาษาเอสปรานโต zh-min-nan:Sè-kài-gí

Esperanto-kongresoj

Esperanto > Esperanta kulturo > Esperanto-renkontiĝo ---- Esperanto-renkontiĝo estas aranĝo, kie ĉiuj partoprenantoj praktikas Esperanton.

Kongresoj:


- Universala Kongreso de Esperanto (UK aŭ UKE)
- Azia Kongreso de Esperanto (AKE)
- Tut-Amerika Kongreso Esperanta (TAKE)
- Kongreso de SAT

Naciaj:


- KEFO (Francio)
- Landa kongreso de la Esperanto-Ligo por Norda Ameriko

Junularaj


- Bretona Bubado
- Esperanto ĉe Interreto
- Euroscola-en-Esperanto
- Festo en Francio
- Internacia Junulara Festivalo (IJF) en Italio
- Internacia Junulara Kongreso (IJK)
- Internacia Junulara Semajno (IJS) en Hungario
- Internacia Seminario (IS) en Germanio
- Junulara Esperantista Semajnfino (JES) en Usono
- Kafoklaĉa Internacia Somera Renkontiĝo (KISO)
- Komuna Seminario en Azio
- Memzorga Lagumado (MELA)
- Montkabana renkontiĝo (MKR)
- Okcidenta somera esperantista tendaro (OkSEJT)
- Pluezek
- PSKK en Flandrio - Belgio
- TEJO-Seminario

Familiaj aŭ Infanaj


- Internacia Festivalo (IF)
- Internacia Infana Kongreseto (IIK)
- Printempa Semajno Internacia (PSI) en Germanio
- Renkontiĝo de Esperantistaj Familioj (REF)
- Berlina Arbara Renkontiĝo (BARO) en Germanio inter Hannover kaj Hameln

Kulturaj


- Internacia Literatura Forumo (ILF)
- Kultura Arta Festivalo de Esperanto (KAFE)
- Artaj Konfrontoj en Esperanto (ARKONES)
- Kultura Esperanto-Festivalo (KEF)
- Esperanto Lingvo Arta (EoLA)
- Mediteranea Konferenco de Esperantologio (MKE)

Kursoj


- Aŭstralia Esperanto-Somerkursaro
- Kultura Centro Esperantista (KCE)
- Nord-Amerika Somera Kursaro (NASK)
- Transjara Kurskunveno de Esperanto (de la Esperanto-Propaganda Asocio de Oomoto)

Aliaj Okazaĵoj


- Kulturaj Monatfinoj de KCE
- Malferma Tago de la centra oficejo de UEA
- Internaciaj Renkontoj de Pluezek

Eksteraj Ligoj


- [http://www.uea.org/dokumentoj/kongresa_regularo.html Kongresa Regularo de UEA]
- [http://www.pobox.com/~jimhenry/esp/esma/planoj.htm Kongresa Manlibro de ELNA] Renkontiĝo Renkontiĝo Renkontiĝo

Universala Kongreso de Esperanto

Esperanto > Esperanta kulturo > Esperanto-Kongresoj > Universala Kongreso de Esperanto ---- Universala Kongreso de Esperanto (UK) estas, laŭ la Jarlibro de UEA, internacia manifestacio de la esperantistaro, organizata de UEA. Ĝi estas kulturfesto, tutmovada forumo, turisma festo kaj laborkunveno de la organoj de UEA. UEA okazigas la Kongreson ĉiujare en malsama lando, provante respekti la geografian distribuon kaj organizajn fortojn de la movado. Pri la loko de la kongreso decidas la Estraro de UEA. Gravan rolon ludas ankaŭ la Ĝenerala Direktoro de UEA, kiu subskribas la koncernajn dokumentojn, sed la ĉiutagan laboron pri la UK faras Konstanta Kongresa Sekretario, oficisto de UEA en Roterdamo. En la kongres-urbo mem agadas la Loka Kongresa Komitato. La kongresoj estas similaj, sed kompreneble varias de jaro al jaro. En UK estas:
- klerigaj programeroj, kiel prelegoj kaj debatoj pri la Kongresa Temo, la Internacia Kongresa Universitato, kaj prelegoj pri la kongresa lando.
- distraj kaj artaj programeroj, kiel la nacia kaj internacia vesperoj, koncertoj, teatraj prezentoj, balo, kaj la Belartaj Konkursoj.
- organizaj kunsidoj, de la organoj de UEA, de fakaj asocioj de UEA, kaj de aliaj Esperantaj asocioj.
- Tagoj de la Libro, de la Lernejo, de la Paco.
- libroservo.
- prezentaĵoj de movadaj aktivaĵoj en ĉiuj sferoj de la vivo. La UK celas esti revuo de la Esperanto-movado en ĝia tuta amplekso, kaj laŭeble diskonigi Esperanton al neesperantistoj. Specialaj kasoj akceptas donacojn de kongresanoj kaj aliaj Esperantistoj. Donacoj, kiuj atingas la Centran Oficejon de UEA antaŭ la somero, estas rekonataj en la Kongresa Libro. La kasoj en 2001 estis Blindula (por helpi la blindulan Esperanto-movadon), Gepatra (por subvencii la Infanan Kongreseton, Tria Mondo (por subvencii partoprenon de triamondaj esperantistoj), kaj la Ĝenerala Kaso (por ĝenerale apogi la organizadon de la UK). La kvindekjaran jubileon de la UK oni festis dum la 40-a UK 1955 en la itala Bolonjo, kiu komencis tiam urboĝemeliĝon kun Boulogne-sur-Mer. En marto 2005 okazis kongreso en Boulogne-sur-Mer kiu rememorigis pri la 1-a UK 1905 cent jarojn antaŭe.

Listo de la ĝisnunaj kaj planitaj UK-oj

Eksteraj Ligiloj

[http://www.uea.org/kongresoj/index.html Informoj] de UEA pri la UK-oj

Literaturo


- Ziko Marcus SIKOSEK: Sed homoj kun homoj. Universalaj Kongresoj de Esperanto 1905-2005, UEA: Rotterdam 2005, 217 p. Kategorio:Esperanto-movado
-

Germanio

Geografio > Eŭropo > Germanio ---- La Federacia Respubliko Germanio (germane Bundesrepublik Deutschland ) estas demokrata federacia ŝtato meze de Eŭropo, kiu apartenas al la Eŭropa Unio. Ĝiaj najbaraj landoj estas Pollando, Ĉeĥio, Aŭstrio, Svisio, Francio, Luksemburgio, Belgio, Nederlando kaj Danio.

Geografio

Politika subdivido (federaciaj landoj

Badenio-Vurtembergo, Bavario, Berlino, Brandenburgio, Bremeno, Hamburgo, Hesio, Malsupra Saksio, Meklenburgo-Antaŭpomerio, Nord-Rejno-Vestfalio, Rejnlando-Palatinato, Saksio, Saksio-Anhalto, Sarlando, Ŝlesvigo-Holstinio kaj Turingio La regionaj ŝtatoj estas nomataj en Germanio federaciaj landoj ('Land' aŭ 'Bundesland', pl. 'Länder'). Ili estas teorie ŝtatkarakteraj politikaj unuoj. Ano de federacia lando estas ĉiu enloĝanto kiu havas tie sian oficialan loĝejon minimume ekde tri monatoj. La limoj de regiona ŝtato estas ŝanĝeblaj nur per plebiscito de la koncernaj enloĝantoj. Inter Federacio kaj regionaj ŝtatoj ekzistas divido de la taskoj. Ekzemple, nur la Federacio okupiĝas pri eksteraj rilatoj, defendo, valuto kaj mezuroj, kaj nur la regionaj ŝtatoj okupiĝas pri lernejoj. Multaj taskoj tamen estas komuna agadkampo de ambaŭ. La regionaj ŝtatoj estas reprezentataj en speciala germana organo, la Federacia Konsilio ('Bundesrat'), kiu havas certajn veto-rajtojn rilate al federaciaj leĝoj. Ĉar laŭ la germana konstitucio ĉiuj germanoj devas havi proksimume samajn vivkondiĉojn en la tuta lando, Germanio estas tre unuecisma federacia ŝtato (kompare ekzemple al Usono). Germana regiona ŝtato havas propran ĉefministron, registaron kaj parlamenton, sed ankaŭ konstitucion, flagon kaj ofte ankaŭ himnon.

Montaroj

Interalie: Alpoj, Elba Grejsmontaro, Ercmontaro, Luzacia Montaro, Harco La pli alta monto estas la Zugspitze (2962 m, en la Alpoj).

Riveroj

Interalie: Danubo, Elbo (rivero), Mulde, Odro, Rejno, Saale Pli > Listo de riveroj en Germanio

Lagoj

Interalie: Konstanca Lago, Müritz

Insuloj

Interalie: Rügen, Usedom, Fehmarn, Sylt, Helgoland, Föhr, Nordstrand, Pellworm

Historio

La etnogenezo, la estiĝo de la germana popolo, estis longdaŭra procezo. Post la disigo de latinidalingva okcidento kaj ĝermanlingva oriento, la orientfrankona regno fariĝis la lulilo de posta Germanio. Legu pli > Historio de Germanio

Politiko

Vidu ankaŭ: konstitucio (Germanio) La Federacia Respubliko estas federacia ŝtato laŭ popola suvereno. Centra organo estas la unuĉambra parlamento ('Bundestag'), elektita laŭ personigita proporcia baloto de la germanoj. La parlamento elektas interalie la ĉefministron (Kanceliero) kaj la superajn juĝistojn; la ĉefa laboro estas decidi pri la federaciaj leĝoj (kaj la ŝtata budĝeto). Oficperiodo estas kvar jaroj. Krom la parlamento ekzistas la Federacia Konsilio (FK, "Bundesrat"), kiu estas propra organo (ne konsiderata kiel parto de la parlamento) kaj daŭrigas la federaciisman tradicion de la 'Reichstag' antaŭ 1806. La FK konsistas el reprezentantoj de la regionaj subŝtatoj kaj kundecidas pri la federaciaj leĝoj (se ili tuŝas la interesojn de la regionaj subŝtatoj). Kiel dirite, la parlamento elektas nur la Federacian Kancelieron ('Bundeskanzler') laŭ propono de la Federacia Prezidento. La Kanceliero mem proponas al la Federacia Prezidento la ministrojn. Estas iom specialaj la reguloj rilate al elekto kaj malelekto de Kanceliero; plej gravas, ke la parlamento povas forelekti ĉefministron nur, se ĝi samtempe elektas novan. La plej alta reprezentanto estas la Federacia Prezidanto, elektita de speciala organo nomata Federacia Asembleo. Tiu organo kunvenas nur por elekti Fed. Prezidanton, normale do ĉiun kvinan jaron. Ĝi konsistas el ĉiuj anoj de la (federacia) parlamento kaj same granda nombro de homoj elektitaj de la parlamentoj de la regionaj ŝtatoj. Kvankam la Federacia Prezidanto havas ĉefe nur reprezentajn taskojn, restas certaj kompetentecoj specialaj por krizaj kazoj. Kutime Germanio estas regata de koalicio el du partioj, unu granda, unu malgranda. Tiuj du partioj havas la (absolutan) plimulton en la parlamento kaj komune formas la registaron. La du grandaj partioj estas la Kristandemokrata Unio (CDU) (en Bavario: Kristansociala Unio) kaj la Socialdemokrata Partio (SPD). Krome en la nuna parlamento (elektita lastfoje en 2005) sidas la frakcio de la verduloj ('Bündnis 90 / Die Grünen'), de la liberaluloj (FDP) kaj de la "Maldekstra Partio", kiu antaŭe nomiĝis PDS ("partio por demokrata socialismo").

Esperanto en Germanio

Ĉefartikoloj: Esperanto en Germanio, Historio de Esperanto en Germanio En nuna Germanio la neŭtrala movado estas organizita en Germana Esperanto-Asocio, fondita en 1906 kaj aliĝinta al UEA en 1955.

vidu ankaŭ


- Listo de urboj de Germanio
- Landnomoj

Ekstera ligilo


- [http://www.stadtpanoramen.de/ StadtPanoramen] - Panoramaj vidoj de urboj de Germanio Kategorio:Germanio als:Deutschland fiu-vro:S'aksamaa ja:ドイツ ko:독일 ms:Jerman roa-rup:Ghirmânii simple:Germany th:สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี zh-min-nan:Tek-kok

Eduard MYBS

EdE-M Eduard MYBS (mibs), germano, d-ro pri medicino, kuracisto. Naskiĝis en la 30-a de decembro 1858, mortis en la 4-a de junio 1923 en Altona apud Hamburg. Ekde 1904 esperantisto. Estis lingva komitatano, vicprezidanto de la Akademio de Esperanto kaj de la 1-a UK en Boulogne-sur-Mer 1905, prezidanto de UK en Dresden 1908. De 1906, do ekde la fondiĝo, ĝis 1911 li servis kiel prezidanto de Germana Esperanto-Asocio (nomo ĝis 1909: Germana Esperantista Societo). Same prezidanto de unua Esperanto-grupo de Hamburg-Altona kaj de Nordalbinga Ligo. Faris multajn paroladojn kaj multajn kursojn en ĉiu partoj de Germanio, verkis artikolojn por gazetoj, jarlibroj k. c. MYBS Eduard MYBS Eduard MYBS Eduard MYBS Eduard MYBS Eduard MYBS EDUARD

Marie HANKEL

Esperanta Kulturo > Esperantlingva Literaturo > Marie HANKEL < Literaturo
Germana esperantisto ---- Germana esperantisto Marie Hankel (naskiĝis je la 2-a de februaro 1844 en Schwerin, mortis je la 15-a de decembro 1929 en Dresdeno famiĝis kiel la unua Esperanto-poetino de la mondo. Ŝi eklernis la lingvon en 1905 kaj tuj dediĉis sin kun multe da energio al la Esperanto-movado, kunfondis ekzemple la unuan Dresdenan Esperanto-grupon kaj kunorganizis en 1908 la 4-an Universalan Kongreson de Esperanto en Dresdeno. Ŝia literatura verkaro konsistas ĉefe el poeziaĵoj, publikigitaj en diversaj revuoj. En 1909 Marie Hankel en la beletra festo "Internaciaj Floraj Ludoj" en Barcelona gajnis la unuan premion pro sia poemo "La simbolo de l'amo". Famaj verkoj: La renkonto : komedieto originale verkita / de Marie Hankel. - En: Tri unuaktaj komedioj : ludataj dum la 4a Internacia Esperantista Kongreso en Dresden, augusto 1908 ; p.[87] - 96 Tie ĉi oni parolas Esperante : unuakta komedio / de T. Williams. Trad. kaj aran^gita de M. Hankel. En: Tri unuaktaj komedioj : ludataj dum la 4a Internacia Esperantista Kongreso en Dresden, augusto 1908 ; p.[55] - 86 La simbolo de l' amo / Marie Hankel. - En: Unuaj Internaciaj Floraj Ludoj : Barcelono, Septembro 1909 ; p.[3] Sableroj / de Marie Hankel. - Leipzig: Germana Esperanto-Librejo, 1911. - 91 p. : muziknotoj. - (Internacia Librotrezoro ; 2-4) Detala biografio kaj verko-listo (en la germana) http://www.familienforschung-pabst.de/EspBiographien/EspBiogr/Hankel.pdf --------- EdE-H Marie HANKEL, germanino. Nask. 2 febr. 1844 en Schwerin, mortis 15 dec. 1929 en Dresden. En 1868 ŝi edziniĝis je universitata prof. H. Hankel en Tübingen kaj vivis en plej feliĉa edzeco kvin jarojn, post kio la edzo mortis. En 1903 [ĝuste 1905] lernis E-n kaj transloĝiĝante en Dresdenon, tute sin dediĉis al la movado. De 1909 ĝis la morto ĉiulunde ŝi gvidis la orientan grupon de la loka E[speranta] S[ocieto]. Kunorganizanto de la UK en Dresden. "Reĝino" de la Int. Floraj Ludoj, en 1904, fond. kaj prez. de la E-ista Literatura Asocio. LK. Al ŝia plumo apartenas multaj versaĵoj en la E gazetaro. En apartaj eldonoj aperis ŝiaj verkoj: La simbolo de l' amo; kaj Sableroj (poezio kaj prozo). 1911. H. estas la unua E.poetino, portinta siajn modestajn sablerojn en la trezorujon de la originala poezio. Ŝiaj poemoj respegulas amon kaj entuziasmon al la verda stelo, same atestas pri idealismo kaj meditemo. Hilda DRESEN.

Georg ARNHOLD

EdE-A > Georg ARNHOLD Georg ARNHOLD, germano, bankisto, sekreta komerca konsilisto, Württemberg-a konsulo. Nask. 1-a de marto 1859 en Dessau. Mortis 25-a de novembro 1926 en Innsbruck. Unu el la gvidaj ekonomiaj fakuloj de G. Eminenta pacifisto. Precipe pro pacifistaj motivoj li lernis kaj propagandis E-n, grave helpis la movadon idee kaj materie. Li kunfondis la Saksan E Instituton kaj estis ano de ties patrona societo. Patro de Heinrich Arnhold. Kategorio:Germanaj esperantistoj

Ĉambelano

Historio Ĉambelano (franca chambellan) estis nobela oficisto, kiu zorgis pri la diversaj servoj en la ĉambro de suvereno. PIV Por la funkcio de ĉambelano povis peti nur nobelo, kiu povis pruvi 8 nobelajn antaŭulojn de la flanko patra kaj 8 de la flanko patrina. Li havis uniformon kun brodita ŝlosilo sur la dorso.

Adam ZAKRZEWSKI

Adam ZAKRZEWSKI (Zakŝevski) (naskiĝis 1856 en Podola gubernio, Rusio, mortis 1-an de novembro 1921 en Varsovio), polo, scienculo, en siaj lastaj jaroj estro de l' statistika sekcio ĉe l' Varsovia Magistrato. Li verkis pseŭdonome kiel Z. ADAM. Li finis la fizikmatematikan fakultaton de la Peterburga Universitato. Unue studis Volapükon. Pri Esperanto okupis sin ŝajne jam en 1894. Poste studis ankaŭ aliajn lingvoprojektojn, eĉ kreis en 1896 "Lingva International" - memstaran planlingvon. Fine li revenis al Esperanto, partoprenis la l-an UK-n, kja de tiu tempo li dediĉis al ĝi sian tutan vivon diversmaniere kontribuante al la evuluigo de la lingvo kaj movado. Mortis en 1921 pro aŭtomobil-akcidento. Verkis multajn librojn, kunlaboris al la pola "Granda Enciklopedio", ktp. Apartenis al la unua Varsovia ES kaj en 1908 estis kunfondito de PES. Verkis valorajn artikolojn pri Esperanto por gravaj polaj ĵurnaloj. Fervore kunlaboris ankaŭ por la Esperanta gazetaro. Speciale frapantaj per multscio kaj trafa inteligenteco estas liaj artikoloj refutantaj Idon, Antidon kaj alian reformprojektojn. La unua tuŝis la demandon "Pri transskribo de propraj vortoj." Verkis profundan gramatikon kun sintakso. Estis aktiva membro de la Lingva Komitato. Entute verkis 15 broŝur- kaj libroformajn publikaĵojn, en la lingvoj pola, franca kaj Esperanto, 29 artikolojn kaj teoriajn studojn en Esperanto, kaj 15 seriozajn artikolojn pollingvajn pri Esperanto kaj pri Esperanto en komparo kun aliaj planlingvoj.

Verkoj


- Historio de Esperanto. 1887-1912. (1913, 144 p.) - ĉefpremio en speciala konkurso de la organiza komitato de la 7-a UK.
- Lingvo Internacia: Historio. Kritiko. Konkludoj. (studverko, 1905, pollingve, 151 p.)
- Esperanto en unua dudekjaro 1887-1908. (1909)

Artikoloj


- Pri transkribo de propraj nomoj en Esperanto (1909)
- Pri nomoj de sciencoj (1912)
- Pri nomoj de landoj (1912) ZAKRZEWSKI, Adam ZAKRZEWSKI, Adam ZAKRZEWSKI, Adam ZAKRZEWSKI, Adam ZAKRZEWSKI, Adam

Johann Wolfgang VON GOETHE

Literaturo > Germanlingva Literaturo > Johann Wolfgang VON GOETHE < Germana Lingvo ---- thumb Johann Wolfgang von Goethe [johan volfgang fon gete], (
- je la 28-a de aŭgusto de 1749, † je la 22-a de marto de 1832) estis germana poeto kaj dramverkisto, krome ŝtatministro, juristo, filozofo kaj natursciencisto.

En Esperanto aperis inter alie:


- La gefratoj : komedio en unu akto/ 1889 Traduko: Antoni GRABOWSKI
- Ifigenio en Taŭrido : dramo en kvin aktoj/ 1908 Traduko: Zamenhof
- Hermano kaj Doroteo : eposo idilia/ 1911 Traduko: Benno KÜSTER
- Faŭsto I, eld. SAT, 1923 Traduko: Norbert BARTHELMESS
- Egmont : unua akto/ 1930 Traduko: Karl CRON
- Romaj Elegioj/ 1932 Traduko: KALOCSAY Kálmán
- La suferoj de la juna Werther/ 1934 Traduko: Adolf BISCHITZKY
- La suferoj de la juna Werther/ 1984 Traduko: Reinhard HAUPENTHAL
- Dia esteco ; Nokto de l’migranto ; Io simila ; Maro senmova ; Bonŝanca ŝipado ; Sur la lago. En: Übertragungen = Transkondukoj / Trad. Guido HOLZ. – Messkirch : Gmeiner, 1988. – p. 28 -34 ISBN 3-926633-14-X
- Faŭsto I kaj II /1999, dua eldono: 2004 Traduko: Karl SCHULZE

Ekstera ligo


- [http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/literaturo.tradukita.gh.html#johann_goethe Rete legeblaj verkoj] Kategorio:Poetoj als:Johann Wolfgang von Goethe ja:ヨハン・ヴォルフガング・フォン・ゲーテ ko:요한 볼프강 폰 괴테 simple:Johann Wolfgang von Goethe

Bohemio

Historio / Geografio > Eŭropo > Ĉeĥio > Bohemio < Moravio < Ĉeĥa Silezio
Bohemio

100px
flago de Bohemio
(ĝis la jaro 1920 ankaŭ flago de ĈSR)
50px
la moderna versio de historia emblemo de Bohemio
(samtempe la malgranda emblemo de Ĉeĥa Respubliko)		 100px
historia emblemo de Bohemio
67px
blazono de ĉeĥaj reĝoj		 67px
princa blazono de Přemyslidoj
Bazaj indikoj
Ĉefurbo:Prago
Areo:52 065 km2;
Nombro da loĝantoj:pli ol 6 000 000 (2000)
Denseco de loĝigo:121 loĝantoj/km2
La plej alta loko:Sněžka (1602 m)
Mapo

225px
Bohemio en habsburga monarĥio

Dosiero:CZ_Teritorio_de_Bohemio.png
Bohemio en mapo de Ĉeĥio
Bohemio (ĉeĥe: Čechy) estas unu el tri historiaj landoj en hodiaŭa Ĉeĥio. Nordokcidente ĝi najbaras kun iama Supra Luzacio, kiu pli malfrue fariĝis parto de Saksio kaj de kiu ĝi estas ĝis nun; norde ĝi najbaras kun Silezio (respektive kun tiu ĝia parto, kiu hodiaŭ apartenas al Pollando, ĝis la jaro 1945 al Prusio, do al Germanio kaj ĝis regado de Maria Teresia al Aŭstrio, respektive al Ĉeĥio), oriente kun Moravio, sude kun Aŭstrio kaj sudokcidente kun Bavario. Bohemio estis de komence politika centro de heredaj landoj de krono ĉeĥa, al kiuj en diversaj tempoj plu apartenis Moravio, Silezio kaj Luzacio. La nomo devenas de okcidentslava tribo de ĉeĥoj. Latina nomo Bohemia, devene Boiohaemum, kiu post iom da tempo influis ankaŭ nomojn en aliaj lingvoj, estas derivita de kelta tribo de bojoj, kiuj en la teritorio de Bohemio vivis ekde la 4-a ĝis la 1-a jarcentoj a.K. Ĝis la jaro 1918 kaj ĝis la estiĝo de Ĉeĥoslovakio la nomo Bohemio kutime rilatis apud la propra reĝlando al la tuta Ĉeĥio, do al ĉiuj landoj de la Lando de Krono, kaj ĝi havis tiel en la fakto duspecan signifon. Tiu ĉi tradicia diĥotomio parte pludaŭras ĝis hodiaŭ, eĉ kiam estis oficiale forigita pro enpraktikigo de milde ŝanĝita nomo Ĉeĥio.

Historio

Vidu ankaŭ artikolon Historio de Ĉeĥio. Ekde la 3-a jarcento a.K. en Bohemio vivis keltoj (tribo de bojoj), ekde la 1-a jarcento ĝermanoj (tribo de markomanoj). Slavoj sporade estis venantaj de nordoriento ekde la 5-a jarcento. Laŭ tradicia historiografio en la teritorio de Bohemio ekloĝis triboj de ĉeĥoj (maldekstra bordo de rivero Vultavo en meza Bohemio), doŭdleboj (suda Bohemio), ĥebanoj (ĉirkaŭaĵo de urbo Cheb – legu Ĥeb), luĉanoj (ĉirkaŭaĵo de Žatec), norde de Bohemio deĉanoj (Děčín), milĉanoj, litomericanoj, pŝovanoj kaj lemuzoj, nordoriente kroatoj, oriente zliĉanoj – pruvoj konvinke atestas, ke tiel malgrandaj triboj estus absoluta historia escepto; en la teritorio de Bohemio do loĝis sole unu tribo. Princoj el dinastio de Přemyslidoj, kiuj en la 9-a jarcento subjugis plimulton de ceteraj princlandoj sub sian suverenan potencon, regis al la tribo de ĉeĥoj. Tiu ĉi procezo estis finigita en la jaro 995, kiam estis formurdita dinastio de slavnikovcoj. Moravio estis unuafoje aligita al Bohemio de Boleslav la 1-a ĉirkaŭ la jaro 965, ĝis tiu tempo ĝi estis en sfero de influoj de hungaroj. Dum dinastio de habsburgoj Bohemio fariĝis unu el landoj de ampleksa monarĥio. Moravio kaj Silezio estis inter habsburgaj landoj ja nomataj memstare, sed ili estis nuraj apudaj landoj de Ĉeĥa Krono. La reganto estis margrafo moravia kaj duko silezia el titolo de ĉeĥa reĝo. (Plimuto da habsburgoj en la tempo de supreregado super Bohemio uzis samtempe titolon imperiestro, sed per tio oni pensis imperiestron de Sankta Romia Imperio, kun kiu ties propraj landoj estis identaj nur parte kaj la imperiestraj landoj, kiuj havis sian propran reganton, estis subigitaj al la habsburgaj imperiestroj nur formale.) Post la estiĝo de Ĉeĥoslovakio en la jaro 1920 estis al Bohemio aligita eĉ tiutempe subaŭstria České Velenice kun la ĉirkaŭaĵo – la t.n. Vitorazsko. Lastfoje Bohemio estis politika etno ĝis la jaro 1949. Dum la unua respubliko estis en la jaro 1927 forlasita ideo anstataŭi la historiajn landojn per regionoj. Bohemio estis unu el kvar landoj, en kiujn la teritorio de la respubliko dividiĝis (lando Bohemia, lando Moraviasilezia, pejzaĝo Slovaka kaj lando Subkarpata.) En la jaro 1949 la teritorio de Ĉeĥoslovakio estis dividita en regionojn, kiuj ne respektis la antaŭajn landajn limojn (precipe regiono Jihlava, hodiaŭ Regiono Vysočina). Tiu ĉi stato estis konservita eĉ en administra formo en la jaro 1960 kaj en la jaro 2000.

Teritoria administrado

Dum gotiko estisĝis en Ĉeĥa reĝlando 12 regionoj. Frunte staris regionestroj (iudices provinciales) kaj 2 regionaj hetmanoj. En la dua duono de la 15-a jarcento ekzistis tiuj ĉi regionoj: # praga – kouřima # slana, ĝi ne havis regionestron # žateca # beĥina # praĥena (piseka) # plzena # rakovnika, ĝi ne havis regnestron # litomerica # boleslava # hradeca # ĥrudima # ĉaslava Ankoraŭ 4 eksteraj regionoj ekzistis krom ili: # Loket # Trutnov # Ĵitavio # Klodsko En la jaro 1714 estis farita teritoria reformo: # regiono Slaný pereis pro aliĝo al rakovnika regiono kaj ĝis Slaný estis transmetita sideja urbo. # al regiono Žatec estis aligita regionoj Loket kaj Cheb # regiono Beroun estiĝis pro divido de regionoj Vultavo kaj Podbrdy el regiono Písek # el regiono Litoměřice estis apartigita sinjorujo Mělník # al regiono Mladá Boleslav estis aligita parto de sinjorujo Brandýs kaj la tuta sinjorujo Mělník En la jaro 1751 beĥina regiono estis dividita en regionon taboran kaj regionon budejovican, regiono plzena en regionon plzenan kaj regionon klatovan, regiono ĵateca en regionon ĵatecan kaj regionon loketan kaj regiono hradeca en regionon hradecan kaj regionon bidĵovan. En la jaro 1849 estis farita radikala reformo, kiam restis sole 7 regionoj (regionaj registaroj) kaj 13 landaj (t.e. regionaj) juĝejoj. En 1854 estis farita nova reformo: estis establita 13 regionoj kaj 15 regionaj juĝejoj. En 1862 la regiona establo estis nuligita. La regionoj estis renovigitaj en la jaro 1949 kaj radikale reformitaj en la jaro 1960. En 1990 estis nuligitaj regionaj oficejoj, kiuj estis anstataŭigitaj per komunaj administraciaj oficejoj. En nova aspekto la regionoj estis renovigitaj en la jaro 1997. La teritorioj el la jaro 1960 ĝis hodiaŭ supervivas en juĝejaj distriktoj kaj administraciaj distriktoj por aparta ŝtata administrado (ekz. impostoj).

Naturkondiĉoj

Plimulton de la teritorio kreas montetarregionoj, en norda duono poste fekunda ebenaĵo ĉirkaŭ Elbo, super kiu elstaras por Bohemio signifa, kvankam neniel aparte alta monto nomata Říp (456 m). La naturlimojn poste el ĉiuj flankoj signas montarkrono: (ekde sudoriento laŭdirekte de horloĝmontriletoj) Novohradské hory, Šumava, Bohema arbaro, Krušné hory, Luzacia Montaro, Jizerské hory, Krkonoše kun la plej alta monto Sněžka (1062 m), Orlické hory kaj oriente ampleksa regiono de Bohemiamoravia montetaro. Geomorfologie la tuta teritorio apartenas al Ĉeĥa masivo en sistemo de Hercinaj montaroj. La tuta teritorio de Bohemio apartenas al riverregiono de Elbo kaj marregiono de Norda maro. La plej longa bohemia rivero tamen ne estas Elbo, sed Vultavo (430 km; Elbo havas en la bohemia teritorio 364 km, el tio de la fonto al kunfluejo kun Vultavo 255 km). Al pluaj signifaj riveroj apartenas Berounka, Otava, Malše, Lužnice, Sázava, Úpa, Orlice, Jizera kaj Ohře. La plej granda lago estas Nigra lago en Šumava.

Loĝantaro

Simile kiel en la areo, ankaŭ same en nombro de loĝantoj Bohemio prezentas proksimume 2/3 de la hodiaŭa Ĉeĥio. Etnografie Bohemio estas proporcie homogena, sed ĝis la jaro 1945 tio estis alie. Jam de komence la 1-a miljaro la neloĝigitaj limregionaj veproj estis laŭ invitoj de la ĉeĥaj regintoj kolonigitaj de germana loĝantro. Antaŭ la dua mondmilito ili kreis tre signifan minoritaton, sed post la milito ili estis vulgare elpelitaj. La limregionoj orfiĝis, la lokojn post la germanoj tie parte okupis ekz. slovakoj kaj slovakaj ciganoj. Kelkaj vilaĝoj estis tute detruitaj kaj ĉe limoj al okcidenta Germanio kaj al Aŭstrio estis kreita nealirebla limregiona zono.

La plej grandaj urboj


- Prago (1 178 576)
- Plzeň (166 274)
- Liberec (99 832)
- České Budějovice (98 876)
- Hradec Králové (98 163)
- Ústí nad Labem (96 428)

Trafiko

La landvoja kaj fervoja trafikreto estas grandparte reguligita stelforme kun ĉefaj linioj elirantaj el Prago.

Scienco kaj klereco

En Prago havas sidejon Universitato de Karolo, fondita en mezepoko, Ĉeĥa teknika altlernejo, fondita en la 19-a jarcento, kelkaj pluaj altlernejoj kaj ankaŭ Akademio de sciencoj. Pluaj signifaj universitatoj estas Sudbohemia universitato en České Budějovice kaj en Jindřichův Hradec, Okcidentbohemia en Plzeň, teknika altlernejo en Liberec kaj fakultatoj de Universitato de Karolo en Hradec Králové.

Vidu ankaŭ


- Ĉeĥio
- Ĉeĥoslovakio
- Moravio
- Luzacio
- Ĉeĥa Silezio
- Historiaj ŝtatestroj de Ĉeĥio Kategorio:Ĉeĥio ja:ボヘミア

Albin SANDSTRÖM

Albin SANDSTRÖM (naskiĝis la 12-an de majo 1883 en Uusikaupunki) estis svedlingva finnlandano kaj direktoro de kolor- kaj lakfabriko. Li havis gvidanta rolon en la svedlingva junula movado en Finnlando. Diversaj verkoj instrukciaj pri kolorigado kaj lakado. Esperantisto de 1907. Inter fondintoj de EAF kaj ĝia direkciano de 1907, prezidanto de 1912 ĝis ĉ. 1925. Prezidanto de la Loka Kongresa Komitato por la UK en Helsinki. Ĉefredaktoro de Finna Esperantisto de 1912 ĝis 1914, redaktoro de Movado (Helsinki), 1924. Fondinto de Ilarejo Esperantista (kaj ĝia direktoro de 1907 ĝis 1910), prezidanto de direkcio de OY.-Movado AB, 1920-24. SANDSTRÖM, Albin SANDSTRÖM, Albin SANDSTRÖM, Albin

Adam ZAKRZEWSKI

Adam ZAKRZEWSKI (Zakŝevski) (naskiĝis 1856 en Podola gubernio, Rusio, mortis 1-an de novembro 1921 en Varsovio), polo, scienculo, en siaj lastaj jaroj estro de l' statistika sekcio ĉe l' Varsovia Magistrato. Li verkis pseŭdonome kiel Z. ADAM. Li finis la fizikmatematikan fakultaton de la Peterburga Universitato. Unue studis Volapükon. Pri Esperanto okupis sin ŝajne jam en 1894. Poste studis ankaŭ aliajn lingvoprojektojn, eĉ kreis en 1896 "Lingva International" - memstaran planlingvon. Fine li revenis al Esperanto, partoprenis la l-an UK-n, kja de tiu tempo li dediĉis al ĝi sian tutan vivon diversmaniere kontribuante al la evuluigo de la lingvo kaj movado. Mortis en 1921 pro aŭtomobil-akcidento. Verkis multajn librojn, kunlaboris al la pola "Granda Enciklopedio", ktp. Apartenis al la unua Varsovia ES kaj en 1908 estis kunfondito de PES. Verkis valorajn artikolojn pri Esperanto por gravaj polaj ĵurnaloj. Fervore kunlaboris ankaŭ por la Esperanta gazetaro. Speciale frapantaj per multscio kaj trafa inteligenteco estas liaj artikoloj refutantaj Idon, Antidon kaj alian reformprojektojn. La unua tuŝis la demandon "Pri transskribo de propraj vortoj." Verkis profundan gramatikon kun sintakso. Estis aktiva membro de la Lingva Komitato. Entute verkis 15 broŝur- kaj libroformajn publikaĵojn, en la lingvoj pola, franca kaj Esperanto, 29 artikolojn kaj teoriajn studojn en Esperanto, kaj 15 seriozajn artikolojn pollingvajn pri Esperanto kaj pri Esperanto en komparo kun aliaj planlingvoj.

Verkoj


- Historio de Esperanto. 1887-1912. (1913, 144 p.) - ĉefpremio en speciala konkurso de la organiza komitato de la 7-a UK.
- Lingvo Internacia: Historio. Kritiko. Konkludoj. (studverko, 1905, pollingve, 151 p.)
- Esperanto en unua dudekjaro 1887-1908. (1909)

Artikoloj


- Pri transkribo de propraj nomoj en Esperanto (1909)
- Pri nomoj de sciencoj (1912)
- Pri nomoj de landoj (1912) ZAKRZEWSKI, Adam ZAKRZEWSKI, Adam ZAKRZEWSKI, Adam ZAKRZEWSKI, Adam ZAKRZEWSKI, Adam

Kategorio:Esperanto-movado

Tiu kategorio temas pri la Esperanto-movado. Movado

Nombre surréel

En mathématiques, les nombres surréels sont un corps qui inclut tous les nombres réels, ainsi que tous les ordinaux transfinis et leurs inverses, respectivement plus grands et plus petit que n'importe quel nombre réel positifs. Les nombres surréels ont été introduits par John Conway et popularisés par Donald Knuth en 1974 dans son livre Surreal Numbers: How Two Ex-Students Turned on to Pure Mathematics and Found Total Happiness (Les nombres surréels : comment deux ex-étudiants se mirent aux mathématiques pures et trouvèrent le bonheur total) . les nombres pseudo-réels, également introduits par Knuth, sont un sur-ensemble des nombres surréels, construit avec des conditions plus faibles que ces derniers.

Nombres surréels

Présentation

La construction des nombres surréels est similaire à la construction des nombres réels via les coupures de Dedekind, mais utilise le concept de récurrence transfinie. Elle repose sur la construction de nouveaux nombres représentés gràce à deux ensembles de nombres déjà construits, L et R (pour left et right, gauche et droite), éventuellement vides. Le nouveau nombre ainsi construit, noté \left \, sera plus grand que tout nombre de L et plus petit que tout nombre de R, selon un ordre qui sera défini plus loin. Pour que cela soit possible, on impose une restriction sur L et R: il faut que chaque nombre de L soit plus petit que chaque nombre de R.

Définition

Soient L et R deux ensembles de nombres surréels tels que :
- pour tout x \in L et tout y \in R, x \le y
- L et R sont bien fondés Alors, \left \ est un nombre surréel. Étant donné un nombre surréel X = \left \, on appelle X_L et X_R l'ensemble de gauche et l'ensemble de droite de X, respectivement. Pour éviter l'inflation d'accolades, on abrégera \left\ en \left\, \left\ en \left\ et \left\ en \left\. On constate qu'il s'agit d'une définition récurrente ; ce point sera explicité plus tard.

Ordre

Pour que la définition ci-dessus ait un sens, il est nécessaire de définir une relation binaire (notée ≤) sur les nombres surréels. Soient deux nombres surréels X = \left \ et Y = \left \. X\le Y si et seulement si pour tout x\in X_L, on ne rencontre jamais Y\le x et si pour tout y\in Y_R, on n'a jamais X\le y. Là encore, cette définition est récurrente. Cette relation ne définit qu'un pré-ordre car elle n'est pas antisymétrique (on peut avoir X\le Y et Y\le X sans que X = Y, c'est le cas par exemple avec \left\ et \left\). Pour contourner ce problème, on définit une nouvelle relation sur les nombres surréels : : X

Y \Leftrightarrow X \le Y \wedge Y \le X. Il s'agit d'une relation d'équivalence et l'ordre induit par \le sur les classes d'équivalences est un ordre total, une classe d'équivalence pouvant alors être considérée comme un nombre unique.

Opérations


- On définit l'addition de deux nombres surréels par : ::X+Y = \left\ :avec A+Y = \left\ et X+B = \left\.
- La négation : ::-X = \left\ :avec -A = \left\.
- Quant à la multiplication de deux nombres surréels : ::\begin XY = & \left\ \end :avec AB = \left\. Il est possible de montrer que ces opérations sont bien définies sur les nombres surréels. On peut les généraliser sans ambiguité aux classes d'équivalence définie plus haut par :
- Si [X]=[X'] et [Y]=[Y'], alors [X+Y]=[X'+Y'],
- [-X]=[-X'] et
- [XY]=[X'Y']. Finalement, on peut montrer que ces opérations sur les classes d'équivalence définissent un corps ordonné, avec la mention qu'elles ne forment pas un ensemble, mais une classe propre. Il est possible de montrer qu'il s'agit du plus grand corps ordonné, c'est à dire que tout corps ordonné peut y être plongé. A partir de maintenant, on ne fera plus la distinction entre un nombre surréel et sa classe d'équivalence et on appellera directement cette dernière nombre surréel.

Construction

On l'a vu, les deux définitions précédentes utilisent le principe de récurrence. Il est possible d'utiliser la récurrence ordinaire, mais il est plus intéressant de prendre en compte la récurrence transfinie. Il est également nécessaire de créer un nombre surréel afin d'initier la récurrence ; \left\ peut être défini grâce à l'ensemble vide et répond à cette fonction. Désignons par N_n, pour un ordinal n, l'ensemble des nombres surréels créés à l'étape n de la récurrence, en prenant N_0=\left\. On appelle date de naissance d'un nombre surréel X le plus petit ordinal n tel que X \in N_n. Les nombres surréels créés en un nombre fini d'étapes (par un raisonnement de récurrence ordinaire, donc) sont assimilés aux rationnels dyadiques (c'est-à-dire les nombres p/2^n où p et n sont entiers).

Exemples

On définit de proche en proche :
- Les entiers : :0 = \left\ :1 = \left\ et -1 = \left\ :2 = 1+1 = \left\=\left\ et -2 = \left\ :\cdots :n+1 = \left\ = \left\.
- Les nombres dyadiques : : = \left\ : = \left\ : = \left\ :\cdots
- Les autres nombres réels, comme coupures entre deux ensembles de nombres dyadiques, de la même façon que les nombres irrationnels sont définis comme coupures entre rationnels.
- Les infiniments grands : :\omega = \left\ = \left\ qui est plus grand que n'importe quel nombre entier :\omega + 1 = \left\ :\omega^2 = \left\ :\omega^\omega = \left\
- Les infiniments petits : :\epsilon = \left\ qui est strictement positif mais inférieur à tout 1 \over n, pour n entier positif. On peut montrer que \epsilon \times \omega = 1. Nombres pseudo-réels

On obtient les nombres pseudo-réels (pseudo-real numbers selon la terminologie de Knuth) au lieu des nombres surréels si on enlève la condition qu'aucun élément de l'ensemble de droite ne peut être inférieur où égal à un élément quelconque de l'ensemble de gauche. Les nombres surréels forment un sous-ensemble des nombres pseudo-réels. Ces nombres pseudo-réels peuvent s'interpréter comme les valeurs de certains jeux. Ils sont à la base de la théorie combinatoire des jeux initiée par John Conway.

Voir aussi

Liens internes


- Nombre

Liens externes


- [http://tex.loria.fr/historique/loeb-nombres-surreels.pdf Les nombres surréels] - traduction en français du livre de Donald Knuth (fichier PDF)

Bibliographie

Donald Ervin Knuth, Surreal Numbers: How Two Ex-Students Turned on to Pure Mathematics and Found Total Happiness : A Mathematical Novelette, Addison-Wesley Professional (1974) - ISBN 0201038129 Surreel

hotel madrid wynajem WARSAW tekst cheap tickets










































:: RELATED NEWS ::
Stara Zagora
Stara Zagora (Стара Загора) è una città della Bulgaria situata a circa 230 km dalla capitale Sofia e capoluogo della regione omonima. omonima Il nome tradotto in italiano significa vecchia città dietro la
Paolo Destefano
Paolo Destefano, mafioso. Terzo di quattro fratelli , sopravvisse alla prima guerra di mafia che scoppiò a Reggio Calabria negli anni settanta , per diventare poi il boss più potente del reggino a capo dell'omonima cosca Destefano negli anni successivi . Intrattenne numerosi rapporti con la camorra , la mafia siciliana e persino con la massoneria deviata e l'estremismo di destra che imp
Prince of Persia - Le Sabbie del tempo
Prince of Persia: Le Sabbie del Tempo è un videogioco della categoria azione prodotto da Ubisoft nel 2003. Rappresenta lo sviluppo di altri precedenti giochi dedicati alla figura di un principe guerriero impegnato a combattere contro forze del male, all'interno di palazzi e labirinti. In questo episodio il Principe deve acquisire il pugnale del tempo e liberare il palazzo dalle sabbie del tempo, che trasformano gl
Wikipedia:Pagine da cancellare/Tomba ipogeica

Tomba ipogeica

Articolo privo di contenuti, titolo errato (ipogeica-->ipogea). Da aiutare dal 29 ottobre Ares 17:41, 16 nov 2005 (CET)
- +1 speriamo ci siano capitati in pochi su questa pagina perché non ci facciamo certo bella figura --TierrayLibertad 20:05, 16 nov 2005 (CET)
- +1 Eh no, proprio no! --Dread83 20:09, 16 nov 2005 (CET)
- +1 ti
Frequency
Frequency è un film di fantascienza del 2000 diretto da Gregory Hoblit che narra le avventure di un uomo che riesce a mettersi in contatto col padre morto diversi anni prima tramite una radio.

Trama

John Sullivan è un giovane agente di polizia che si occupa di omicidi. Ha perso il padre da piccolo in un incidente durante il lavoro. In seguito ad una tempesta elettromagnetica sopra New York ries
Eurogames
Gli Eurogames sono un evento sportivo creato dalla comunità gay e lesbica europea, su licenza della European Gay And Lesbian Sport Federation ("Federazione sportiva europea gay e lesbica") e organizzati da uno o più club appartenenti alla Federazione. Si svolgono annualmente, eccetto ogni quattro anni, quando confluiscono nell'evento dei Giochi Gay.

Caratteristiche

Gli Eu
François-Vincent Toussaint
François-Vincent Toussaint (Parigi, 21 dicembre 1715 - Berlino, 22 giugno 1772) fu uno scrittore ed enciclopedista francese. Dopo aver frequentato la facoltà di diritto all'univer
Wikipedia:Pagine da cancellare/Malattia venerea

Malattia venerea

Articolo sostanzialmente privo di informazioni. Da aiutare dal 5 novembre. Ares 18:00, 16 nov 2005 (CET)
- +1 è il prototipo delle voci che andrebbero inserite tra i casi di cancellazione immediata --TierrayLibertad 20:11, 16 nov 2005 (CET)
- +1 con la speranza che venga seriamente aiutato. Almeno sarà servito a qualcosa passare su questa pagina --
Wikipedia:Pagine da cancellare/Felix Felicis

Felix Felicis

Nome di una pozione usata in un romanzo. Contenuti limitati, da inserire nella voce sul romanzo o altrove. Da aiutare dal 20 settembre. Ares 18:00, 16 nov 2005 (CET)
- +1 quando finirà questo stillicidio? Al confronto i matematici sono simpatici --TierrayLibertad 20:16, 16 nov 2005 (CET)
- +1 Duroy 20:23, 16 nov 2005 (CET)
- +1 --
Wikipedia:Pagine da cancellare/10 motivi

10 motivi

Lista di canzoni. E basta. Da aiutare dal 2 novembre Ares 18:02, 16 nov 2005 (CET)
- +1 --TierrayLibertad 20:09, 16 nov 2005 (CET)
- +1 ma di chi è? --Dread83 20:12, 16 nov 2005 (CET)
- -1 aggiunto gruppo e anno di pubblicazione (bastava guardare le categorie :-) ary29 20:50, 16 nov 2005 (CET)
All Rights Reserved 2005 wikimiki.org