:: wikimiki.org ::
| 8-a De Decembro |
8-a de decembroHistorio > Tagoj > la 8-a de decembro
----
La 8-a de decembro estas la 342-a tago de la jaro (la 343-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 23 tagoj restas.
Je la 8-a de decembro okazis, interalie:
Eventoj
- 1924 Entombigo de Klara ZAMENHOF
Naskiĝoj
- 1832 : Bjørnstjerne BJØRNSON, Norvegio, verkisto
- 1862 : Paŭlo MEDEM
- 1865 : Jean SIBELIUS
- 1886 : Diego RIVERA
- 1913 : Carl STØP-BOWITZ, Norvegio, esperantisto
- 1930 : Maximilian SCHELL
- 1943 : James Douglas MORRISON
- 1953 : Kim BASINGER
Mortoj
- 1938 : Friedrich GLAUSER
- 1980 : John LENNON
- 2003 : Ruben GONZALEZ, kuba muzikisto
Specialaj tagoj kaj festoj
- Katolikaj landoj: ferio-tago (katolika)- Senmakula Koncipo de Dipatrino (Virgulino Maria)
----
Vidu ankaŭ:
- Historio - Tagoj.
ja:12月8日
ko:12월 8일
simple:December 8
th:8 ธันวาคม
HistorioLa historio ampleksas ĉiujn pasintajn okazaĵojn kaj la evoluojn de homoj, popoloj, komunumoj, socioj, civilizoj, landoj, ŝtatoj,regantoj kaj regatoj. La historion studas historiologio (=scienco pri historio/historiscienco). Laŭ pri strikta difino oni nomas historion nur tion, kio estas pruvebla per dokumentoj. Tiusence, la historia tempo komenciĝis nur, kiam aperis skribitaj informoj. Tamen eblas esplori ankaŭ la antaŭan (senskriban) tempon; ĝin oni nomas antaŭhistorio aŭ prahistorio.
(NB! Por historioj de lingvo, teatro ktp., vd. je la koncernataj artikoloj.)
----
:Historio de Scienco kaj Teknologio
Historiistoj (kaj historiaj pensintoj)
:Diodoro Sicila - Norbert ELIAS - Gibbon - Hamilton - Hekateo el Mileso - Herodoto - Josephus - ibn-Khaldun - Keynes - Lev GUMILEV - Makiavelo - Markso - Montesquieu - Plutarko - Rousseau - Adam SMITH - Suetonio - Tacito - Toqueville - Toynbee - Gloraj virinoj
Historiistaj sciencoj kaj teĥnikoj
: datadmetodoj - arĥivoj
Antikvaj Gentoj kaj Ŝtatoj
:Akadanoj - Akado - Amoreoj - Arameoj - Asirianoj - Asirio - Aztekoj - Babilonio- Elamo - Etruskoj - Frankoj - Gaŭloj - Galatoj - Gepidoj - Geto-dakoj - Ĝermanoj - Habiroj -Hunoj - Iberia - Induso-civilizo - Judoj - Kasitoj - Karirioj-Kuŝanoj kvadoj- Maŭroj - Ostrogotoj - Panonio - Parthoj - Peĉenegoj - Piktoj - Seleŭkio - Sumeranoj - Sumero - Urartu - Vandaloj - Visigotoj -
:Feŭdismo - Historio de Pratempo - Historio de Antikveco - Historio de Mezepoko - Kavaliro
vidu ankaŭ:
- Listo de papoj
- Listoj de Imperiestroj
- Francaj reĝoj
- Reĝoj de Hispanio
- (por caroj de Rusio aŭ aliaj imperiestroj, vidu ene de Listoj de Imperiestroj)
- Historio de Afriko
- Historio de Ameriko
- Historio de Aŭstralio
- Historio de Azio
- Historio de Eŭropo
:Gregoria Kalendaro - Luna Kalendaro - Hebrea Kalendaro - Hinda Kalendaro - Islama Kalendaro - Persa Kalendaro - Julia Kalendaro - Franca Respublika Kalendaro - Bahaa Kalendaro
Imperioj
Imperiestro (inkluzive ĉiuj la listoj)
:Araba Imperio - Bizanca Imperio - Brita Imperio - Ĉina Imperio - Kolĥeti - Grandmoravia regno - Meŝika imperio - Otomana imperio - Romio - Rusa Imperio - Sovetunio - Tria Regno - Usona Imperio
Mapoj
:[http://www.roman-emperors.org/Index.htm Eŭropo kaj Mediteraneo politike, en la jaroj 1-1500]
Vidu ankaŭ: Geografio
Diaoyu-Insularo De Ĉinio
vidu la Listo de militoj
Nuntempaj Etnoj: Vidu ĉe Etnoj
Nuntempaj Ŝtatoj: Vidu ĉe Nacioj
Okazintaĵoj
:Hipia revolto - Franca Revolucio - R.M.S. Titanic - 11-a de septembro 2001 - Koloniigado - Krucmilito - Sorĉopersekuto
:Anatolio - Antiloj - Mezopotamio - Palestino - ktp
Rolantoj
:Antonio - Breĵnevo - Osama Bin-Laden - Napoléon BONAPARTE - Marko Bruto - Aŭgusto Cezaro - Julio Cezaro - Charles DE GAULLE - Vo Nguyen GIAP - Gorbaĉevo - Herodo la Granda - Hipioj - Jelcino - Katono - Robert F. Kennedy - Lenino - Nasser - Pompejo - Sargono - Stalino - Vercingetorix - Usonaj Prezidentoj - Meksikaj prezidantoj
Komparu kun:
Johano SIBELIUS[siBEElius] (naskiĝis la 8-an de decembro, 1865, mortis la 20-an de septembro, 1957), vera nomo Johan Julius Christian SIBELIUS, estis finna komponisto. Kune kun Johan Ludvig RUNEBERG li estas por la finnoj simbolo de nacia identeco.
Liaj plej renomaj komponaĵoj estas verŝajne Finlandia, Valse Triste, la Violonkonĉerto, Karelia kaj la Cigno de Tuonela, movimento el lia Aro Lemminkäinen. Sed aldone li verkis multon pli, inkluzive de sep sinfonioj, muziko inspirita de Kalevala, kaj 100 arioj.
Lia frua vivo
Sibelius naskiĝis en svedlingva finna familio, en Hämeenlinna en la tiama Rusa Grandduka Finnlando. Tiutempe, multaj svedlingvaj finnaj familioj komencis sendi siajn infanojn al finnlingvaj lernejoj, kaj la familio Sibelius decidis same edukigi sian filon.
Li komencis komponi muzikon kiam nur 10-jara, kaj komence deziris esti virtuoza violonisto. Tamen, li komencis studi juron en la Universitato de Helsinki, kaj nur poste serioze okupiĝis pri muziko, kiam lin influis Ferrucio BUSONI, tiam laboranta ĉe la Universitato.
Reputacio Disvastiĝanta
Sibelius forlasis la universitation kaj daŭrigis siajn muzikajn studojn en Berlino kaj Vieno. En 1891 li revenis al Finnlando kaj tuj komponis Kullervo, kiel multaj postaj verkoj bazita je la finna nacia epopeo Kalevala.
Poste sekvis aro de eble liaj plej konataj orkestraj verkoj, kiaj Lemminkäinen (1893), En Saga (1893), muziko por la teatraĵo Reĝo Christian II (1898), kaj la renomega Finlandia, kiun li verkis en 1899.
Dum la malfrua 19-a jarcento, Finnlandon forte subpremis la rusoj; responde al tio Sibelius verkis muzikon por akompani poemaron, deklamotan dum Gazetara Festivalo. Poste, li elĉerpis kvar partojn el tiu muziko, kaj per ili kreis tonpoemon kun la nomo Finlandia. Finlandia estas forte naciisma verkaĵo, kaj tiom populara ke la rusoj malpermesis al finnoj fajfi ĝin en la stratoj.
Sibelius nun havis fortan reputacion en sia lando, kaj la Sinfonio No.1 solidigis tion. Per tiu verko, lia reputacio pli kaj pli disvastiĝis, tiel ke en 1904, kiam unue aŭdiĝis lia Violonkonĉerto, ĝin dirigentis Richard STRAUSS.
1900 kaj poste
La unua sinfonio, kvankam originala kaj forte persona verko, tenas ankaŭ trajtojn el verkoj de Ĉajkovski kaj Bruckner. Sed poste, evoluis lia stilo, al io pli fajna, maldensa, kaj organika. Jam en la Sinfonio No.2 oni povas senti ion pli varman, kaj malferman. La Sinfonio No.3 montras plian evoluiĝon de lia persona stilo, la muziko estas ankoraŭ pli subtila, klara kaj maldensa.
En la sama periodo aperis ankaŭ lia nun renoma Violonkonĉerto (1904), komence ne tre sukcesa (konata kritikisto de tiu tempo nomis gin simple "erara"), sed nun bona konata, post kelkaj ŝanĝoj. Samjare, li kun sia familio translokiĝis al la kamparo, kie li pli facile trovis inspiron por sia muziko. La domo trovis 40 km for de Helsinki, en la vilago Jërvenpää, kaj li nomis ĝin Ainola (la loko kie loĝas Aino, lia edzino).
Al Sibelius ĉiam tre plaĉis alkoholo kaj la plej bonaj havanaj cigaroj. En 1908, tamen, li lernis ke li suferas pro kancero de la gorĝo, kaj devis tuj ĉesi. Sekve, lia muzika stilo fariĝis eĉ pli maldensa, kaj malluma. La malĝoja Sinfonio No.4 montras tion tre klare.
Malbonaj Jaroj
Sekvis pluraj malbona jaroj por Sibelius. Malriĉa pro la Unua Mondmilito, kaj devigata forlasi Ainola malfrue en la tiu milito pro komunisma provo regajni la nove sendependan Finnlandon, li tamen sukcesis verki kaj pli evoluigi sian muzikan stilon.
La Sinfonio No.5 (1915 - 1919) montras lian kresktanan emon organike unuigi movimentojn, kvankam Sibelius nur tre malfacile sukcesis fini la sinfonion. Ĝi unue prezentiĝis en 1915, sed li poste retiris ĝin kaj nur kvar jarojn poste, en 1919, li finfine permesis ke ĝi reaperu.
Tiu emo al organika unueco atingas logikan konkludon ĉe la Sinfonio No.7, majstroverko kiu havas nur unu movimenton, sed kiu tenas ĉian kontraston kaj melodian evoluon kian havas pli tradiciaj sinfonioj.
Silento
Post la milito, la vivo pliboniĝis por Sibelius. Li revenis al Ainola, sukcesis fini siajn lastajn du sinfoniojn, kaj verkis multan muzikon por teatraĵoj, inkluzive de La Tempesto, kaj Tapiola. Li priskribis la stilon de siaj verkoj el malfrue en sia vivo (laŭ Manchester Guardian en 1958) dirante ke, dum aliaj komponistoj okupis sin farante koktelojn, li proponis al homoj puran, fridan akvon.
Sibelius nun estis finance sekura, pro pensio kiun donis al li la ŝtato pro lia kontribuo al la nacia kulturo. Tamen, post Tapiola, Sibelius muzike silentis kaj verkis nenion plu, kaj ĝis nun mankas vera klarigo. Laŭ iuj, li simple malsukcesis verki alian muzikaĵon pri kiu li povus kontenti. Laŭ aliaj, li simple elĉerpiĝis. Plurfoje oni parolis pri ebla oka sinfonio, sed ĝi neniam aperis.
Li mortis ĉe Ainola la 20-an de septembro, 1957). Sekvis impona funebra ceremonio ĉe Helsingin Suurkirkko, la katedralo de Helsinki, kiun ĉeestis la Finna Prezidento J.K. Paasikivi. Lia edzino Aino mortis 12 jarojn poste.
Listo de Gravaj Verkoj
La sinfonioj
- Sinfonio No.1 Opus 39 (1899)
- Sinfonio No.2 Opus 43 (1902)
- Sinfonio No.3 Opus 52 (1906)
- Sinfonio No.4 Opus 64 (1911)
- Sinfonio No.5 Opus 82 (1915 kun ŝanĝoj 1916 and 1919)
- Sinfonio No.6 Opus 104 (1923)
- Sinfonio No.7 Opus 105 (1924)
Orkestraj Verkoj
- Kullervo (1892)
- En Saga (1893, kun ŝanĝoj 1901)
- Lemminkäinen (1893)
- Printempa Kanto (1894)
- Reĝo Christian II (1898)
- Aro Karelia kaj Finlandia (1899)
- Violonkonĉerto (1904)
- La Filino de Pohjola (1906)
- Pélleas et Méllisande (1906)
- Luonnotar (1913)
- La Bardo (1913)
- Tapiola (1925)
- La Tempesto (1926)
Aliaj Verkoj
- Temo kaj Variaĵoj por Sola Violonĉelo (1887)
- Voces intimae, kordkvarteto (1909)
- Du "Seriozaj Melodioj" (1914 - 1915)
ja:ジャン・シベリウス
ko:장 시벨리우스
1886Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1886
----
Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1886 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- L.L. Zamenhof praktikis okulkuracado en Vieno kaj revenis al Varsovio.
- Kreita Chabé-Aban.
- 29-a de januaro, Germanio : Karl BENZ patentigis la unuan sukcesan benzinan aŭtomobilon.
- 8-a de majo, Usono : Coca-Cola inventita de John S. PEMBERTON.
- 10-a de junio, Nov-Zelando : La vulkano Mount Tarawera erupciis, mortigante pli ol 150 homojn.
- 31-a de aŭgusto, Usono : Granda tertremo en Suda Karolino.
- Volapuko eniris en Danio.
- SMILACACEAE Engl. klafikita.
- Fondita la elektrika industrio Bosch en Germanio.
- Eko de fabrikado de Winchester pafilo.
- Fondita urbo Rochedo en Brazilo.
- 5-a Eŭkaristia Kongreso en Tuluzo, Francio.
- Wilhelm Steinitz Unua tutmonda Ŝaka ĉampiono.
- Zamenhof rezignis je Cionismo
Naskiĝoj
- Simeon PETKOV
- Hans ARP, pentristo.
- Tarsila do AMARAL, Brazila pentristino.
- 29-a de januaro : Kees de KLERK
- 22-a de februaro : Germanio : Hugo BALL
- 16-a de aprilo: Christian Ringstrup EGE
- 2-a de majo : Germanio : Gottfried BENN
- 5-a de julio : Willem DREES estonta ĉefministro de Nederlando
- 20-a de aŭgusto: Gerrit WOUD
- 16-a de septembro : René DUBOIS
- 10-a de oktobro : Axel ANDERSEN
- 28-a de novembro : Peteris KIKAUKA
- 8-a de decembro : Diego RIVERA
Mortoj
- 18-a de julio : Cesário VERDE, portugala poeto.
- 18-a de novembro : Chester A. ARTHUR
- 13-a de junio : Ludwig II (Ludoviko la 2-a) de Bavario
- 31-a de julio : Franz Liszt, hungara pianovirtuozo.
----
1881 | 1882 | 1883 | 1884 | 1885 | 1886 | 1887 | 1888 | 1889 | 1890 | 1891
18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento
ko:1886년
simple:1886
1913Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1913
----
Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1913 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- 9-a Universala Kongreso de Esperanto en Berno.
- 5-a Brazila Kongreso de Esperanto en Rio-de-Ĵanejro.
- 2-a Tutruslanda Esperanto-Kongreso.
- 29-a de oktobro leĝo permesas nedevigan istruon de Esperanto en oficialaj lernejoj de urbo Rio-de-Ĵanejro.
- Lazar SHANTJA unua Esperantisto en Albanio.
- "Tra la Loko Ensorĉita" publigita de Ivan ŜIRJAEV.
- Zamenhof publikigis Deklaracion pri homaranismo.
- Lidja ZAMENHOF, Pedro CASAS, Saldanha Jorge de CARREIRA kaj Josef BURGER eklernis Esperanton.
- Jiří František CHALOUPECKÝ pasis al Ido.
- Planlingvoj Lingvo Cosmopolita, Viva kaj Domnio publikitaj.
Naskiĝoj
- Ulf RIBERS
- José DUTRA MENDES
- Štěpán URBAN
- Georges JUNIER
- Jaroslav MAŘÍK
- Egiptio: Albert COSSERY
- Hispanio : Angel Figuerola AUQUE
- 25-a de februaro: Germanio: Gert FRÖBE
- 26-a de februaro: Germanio: Hermann LENZ
- 27-a de februaro: Usono: Irwin SHAW
- 10-a de aprilo: Germanio: Stefan HEYM
- 3-a de majo : Usono : William Motter INGE
- 10-a de oktobro : Claude SIMON
- 2-a de novembro: Usono: Burt LANCASTER
- 5-a de novembro: Hindio: Vivien LEIGH
- 17-a de novembro : Albert CAMUS
- 22-a de novembro : Anglio: Benjamin BRITTEN
- 11-a de decembro : Jean MARAIS
Mortoj
- Brazilo : Santos : CAMPOS SALLES
- 22-a de februaro:Ferdinand de SAUSSURE
- 25-a de majo : Gábor BÁLINT
- 10-a de julio: Mikolas ALES
- 10-a de aŭgusto: Johannes LINNANKOSKI
- 29-a de septembro: Rudolf DIESEL
----
1908 | 1909 | 1910 | 1911 | 1912 | 1913 | 1914 | 1915 | 1916 | 1917 | 1918
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
Mortoj
- 10-a de julio: Mikolas ALES
- 10-a de aŭgusto: Johannes LINNANKOSKI
- 29-a de septembro: Rudolf DIESEL
----
1908 | 1909 | 1910 | 1911 | 1912 | 1913 | 1914 | 1915 | 1916 | 1917 | 1918
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1913年
ko:1913년
simple:1913
Carl STØP-BOWITZCarl STØP-BOWITZ [stepOvic] (naskiĝis la 8-an de decembro 1913, mortis la 1-an de novembro 1997) estis norvega zoologo, prezidanto de Norvega Esperantista Ligo, prezidanto de Internacia Scienca Asocio Esperantista (ISAE), profesoro ĉe AIS.
Li eklernis Esperanton en 1928 per norvega radiokurso kaj perfektigis sin en
kurso gvidata de Andreo CSEH en Norvegio du jarojn poste. Li estis
estrarano de Klubo Esperantista en Oslo 1931–1947, prezidanto de
Norvega Esperantista Ligo de 1947–1977. Ekde 1949 li estis
membro de la Akademio de Esperanto, ekde 1956 komitatano de
UEA, de 1974 ĝis 1980 vicprezidanto de UEA. Støp-Bowitz estis la
ĉefkunlaboranto pri zoologio de Plena Ilustrita Vortaro (PIV),
li estis ofta preleganto ĉe la Internaciaj Someraj Universitatoj (ISU), kaj
li multe verkis por Scienca Revuo, interalie pri zoologia nomenklaturo.
Pri tiu ĉi temo li verkis ankaŭ libron en la norvega lingvo.
Støp-Bowitz estis Landa Delegito de la Internacia Scienca Asocio Esperantista (ISAE) por Norvegio ekde 1936 (kaj ĝis sia morto). La restarigo de tiu asocio post la dua mondmilito estas ĉefe lia merito, kaj li ankaŭ
prezidis la asocion 1946–1949, sed poste retiriĝis en la
vicprezidantecon. Tamen li kronis sian aktivecon por ISAE per dua prezidanta
periodo, nome 1981–1996.
STØP-BOWITZ, Carl
STØP-BOWITZ, Carl
STØP-BOWITZ, Carl
STØP-BOWITZ, Carl
NorvegioGeografio > Eŭropo > Nordio > Skandinavio > Norvegio
----
Dosiero:no.gif
(Norvege Norge (Bokmål) aŭ Noreg (Nynorsk))
Lando en Norda Eŭropo, sur la Skandinava duoninsulo.
- Landkodo: NO.
- E-nomo: [a] Norvegio (Norvegujo); [o] Norvega Reĝlando.
- Nacia nomo: Kongeriket Norge/Noreg [KONGerike NOReg].
- Areo: 385 199 kv.km.
- Politika sistemo: konstitucia monarkio.
- Ŝtatestro: reĝo Harald la 5-a.
- Ĉefurbo: Oslo (480 mil).
- Urboj: Bergen (181 mil), Trondheim (128 mil).
- Adm. divido: 19 provincoj [no:fylke].
- Dependaj teritorioj:
:1. Buvetinsulo
:2. Svalbardo kaj Jan-Majen-Insulo
- Loĝantaro: 4 354 mil (1995), inter ili 96,7% norvegoj, 0,7% sameoj.
- Ŝtatlingvoj: norvega (bokmål kaj nynorsk), samea (nord-samea, sud-samea kaj lulea samea).
- Kredantoj: luteranoj.
- GNP: totala - 159 mlrd $; pokapa - 31 250 $.
- Eksporto: nafto kaj naftoproduktoj (inkl. gaso), ŝipoj, fiŝaĵoj.
- Organizoj: UNO (1945), NATO (1949)
- Nacia himno: Ja, vi elsker dette landet (Jes, ni amas nian landon)
Geografio
Norvegio estas konata pro sia bela naturo,
precipe la longaj, profundaj fjordoj en la okcidenta parto de la
lando kaj pluraj grandaj glaĉeroj. Norvegio grandparte estas montaro kaj arkta tundro.
La lando konsistas el 19 provincoj aŭ gubernioj [no:fylke].
Ĉiu gubernio konsistas el komunumoj [no:kommuner], ĉiu kun propra
komunuma registaro kaj po unu komunumestro/urbestro [no:ordfører].
La plej multaj komunumoj konsistas el bienaroj [no:bygder], kun klare
difinitaj bienoj [no:gårder], ĉiu kun propra nomo. La (malmultaj)
urbaj komunumoj estas dividitaj en urbopartoj [no:bydeler], ofte kun ties
malnova disdivido (en bienoj) preservita, eĉ en lokoj kie oni ne plu okupiĝas
pri agrikulturo.
Provincoj
- Akershus
- Øst-Agder
- Buskerud
- Finnmark
- Hedmark
- Hordaland
- Møre og Romsdal
- Nordland
- Nord-Trøndelag
- Oppland
- Oslo
- Rogaland
- Sogn og Fjordane
- Sør-Trøndelag
- Telemark
- Troms
- Vest-Agder
- Vestfold
- Østfold
Vd. ankaŭ Dependaj teritorioj ĉi-supre.
Kulturo
Lingvo
La norvega popolo parolas la norvegan, komprenata en
ĉiuj regionoj de Norvegio.
La samea minoritato parolas la samean,
ĝenerale ne kompreneblan por la resto de la loĝantaro.
Pri Esperanto, vidu Esperanto-movado/Norvegio.
Kelkaj famaj norvegoj
:Niels Henrik ABEL (matematikisto)
:Roald AMUNDSEN (esploristo)
:Bjørnstjerne BJØRNSON (verkisto)
:Gro Harlem BRUNDTLAND (politikisto)
:Ole BULL (violonisto)
:Leiv ERIKSON (esploristo)
:Edvard GRIEG (komponisto)
:Knut HAMSUN (verkisto)
:Sonia HENIE (sportisto)
:Thor HEYERDAHL (esploristo)
:Ludvig HOLBERG (verkisto)
:Henrik IBSEN (verkisto)
:Helge INGSTAD (esploristo)
:Trygve LIE (politikisto)
:Edvard MUNCH (pentristo)
:Fridtjof NANSEN (humanisto, esploristo)
:Vidkun QUISLING (politikisto)
:Grete WAITZ (sportisto)
:Ivar AASEN (lingvisto)
als:Norwegen
[[got:
Maximilian SCHELLKino > Aktoroj > Reĝisoroj > Maximilian SCHELL < Teatro
----
Maximilian SCHELL [maksimiljan ŝel] (naskiĝis la 8-an de decembro, 1930) estas aktoro, reĝisoro, dramaturgo kaj produktoro.
Maximilian Schell naskiĝis en Vieno. En la jaro 1939 la familio fuĝis de la germanaj nazioj al Svislando, kaj li pasigis sian junaĝon en Zuriko.
En Zuriko kaj Munkeno li studis germanistikon, historion de arto kaj literaturo, muzikan kaj teatran sciencon. En 1952 li decidis fariĝi aktoro kaj unu jaron poste li komencis sian karieron en Basela teatro, kie li ne nur aktoris, sed ankaŭ elprovis sin kiel dramaturgo kaj reĝisoro. En la jaro 1959 li eklaboris en Munkeno kaj samjare Gustaf GRÜNDGENS invitis lin al Hamburgo, kie li restis ĝis 1963. Fine de la 1960-aj jaroj li aktoris en Londono.
Sian unuan filmrolon Maximilian Schell ricevis en la jaro 1955. En 1958 li unuafoje elprovis sin en Hollywood: Kun Marlon BRANDO li aperis en la filmo The Young Lions. Internacian famon li atingis per rolo en Judgement at Nuremberg, pro kiu li en 1962 gajnis la Oskaron kiel plej bona ĉefrolulo.
Fine de la 1960-aj jaroj li ankaŭ komencis agi kiel produktoro kaj reĝisoro de filmoj. Jam lia unua produktaĵo Erste Liebe gajnis grandan sukceson. Ankaŭ dokumentajn filmojn li faris, ekz. Marlene (pri Marlene DIETRICH) kaj Meine Schwester Maria (2002), kiu pritemas la vivon kaj la agadon de lia fratino, la aktorino Maria SCHELL.
Maximilian Schell ankaŭ verkas kaj pentras. Li vivas alterne en Losanĝeleso kaj en la familia bieno en Karintio, Aŭstrio.
SCHELL, MAXIMILIAN
SCHELL, MAXIMILIAN
SCHELL, MAXIMILIAN SCHELL, MAXIMILIAN
1943Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1943
----
Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1943 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- Rapidvortoj 3a-foje refarita de Reginald John Garfield DUTTON.
- Januaro : Germanion Rusio forpelas el Kaŭkazio
- Februaro : Rusio: La germanoj devas retrotiri sin de Stalingrado
- Publikitaj planlingvoj Intergloso.
- 13-a de oktobro: Italio deklaras militon kontraŭ Germanio
- Libano sendependiĝas
- Libio : la fino de itala kolonia regado. Libio falas sub la rego de Britio kaj Francio
Naskiĝoj
- Josef VOJÁČEK
- 22-a de februaro : Horst KÖHLER
- 25-a de februaro : George HARRISON
- 31-a de marto : Christopher WALKEN, aktoro
- 17-a de aŭgusto : Usono : Robert DE NIRO
- 22-a de oktobro : Francio : Catherine DENEUVE
- 11-a de novembro : Anne VANDERLOVE
- 5-a de novembro : Sam SHEPARD
- 8-a de decembro : James Douglas MORRISON
- 25-a de decembro : Hanna SCHYGULLA
Mortoj
- Lidja ZAMENHOF
- 26-a de junio : Karl LANDSTEINER
- 21-a de aŭgusto : Henrik PONTOPPIDAN
- 8-a de septembro : Julius FUCIK
----
1938 | 1939 | 1940 | 1941 | 1942 | 1943 | 1944 | 1945 | 1946 | 1947 | 1948
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1943年
ko:1943년
simple:1943
th:พ.ศ. 2486
James Douglas MORRISONJames Douglas Jim MORRISON (naskiĝis la 8-an de decembro, 1943 en Melbourne, Florido; mortis 3-an de julio, 1971 en Parizo) estis usona kantisto de The Doors kaj poeto.
Jim estis fama siatempe kiel kantisto de The Doors kaj surbendigis ses sondiskojn kun sia teamo de 1966 ĝis 1971. Post la morto de Jim, la Doors ne plu havis sukceson.
Sep jarojn poste la Doors publikigis "An American Prayer", unu sondiskon kun poemoj, kiujn Jim nur kelkajn monatojn antaŭ sia morto registris sur magnetofonbendon. La albumo estis inspirado por modernaj kantoj ekzemple "Bird of Prey" de Fatboy Slim.
Morrison skribis poemvolumojn kiel "The Lords", "The New Creatures" kaj "An American Prayer". Postmorte publikiĝis "Far Arden" kaj "Wilderness - The Lost Writings of Jim Morrison".
Lia ekscesa alkoholkonsumo kaj ofta uzo de drogoj (ekzemple LSD) portis al li malbonan famon. Kiam li dum en 1969 dum koncerto en Miami nudiĝis, oni komencis juran proceson kontraŭ li. Mallonge poste li transloĝiĝis al Parizo, kie li en 1971 mortis - probable pro trodozo da drogoj. Lia tombo en la Cimetière du Père Lachaise ĝis nun estas vizitata de multaj fanoj.
ja:ジム・モリソン
Kim BASINGERKim BASINGER (naskiĝis la 8-an de decembro, 1953 en Athens, Georgio) estas usona aktorino.
Kiel filino de kantisto ŝi deziris sekvi la karieron de sia patro, sed post sukceso en beleckonkurso ŝi fariĝis fotomodelo.
Kiel aktorino ŝi famiĝis per la James-Bond-filmo Never Say Never Again, en kiu ŝi aperis kun steluloj kiaj Sean CONNERY, Klaus Maria BRANDAUER kaj Max VON SYDOW.
En la jaro 1998 ŝi pro L.A. Confidential gajnis Oskaron en la kategorio plej bona epizoda rolo.
De 1993 ĝis 2002 ŝi estis la edzino de la aktoro Alec BALDWIN.
Listo de filmoj
- Never Say Never Again (1983)
- 9 ½ Weeks (1985)
- No Mercy (1986)
- Blind Date (1986)
- My Stepmother Is an Alien (1988)
- Batman (1989)
- The Getaway (1993)
- Pret-à-Porter (1995)
- L.A. Confidential (1997)
- I Dreamed of Africa (2000)
- 8 Mile (2002)
Basinger, Kim
Basinger, Kim
ja:キム・ベイシンガー
1938Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1938
----
Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1938 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- 30-a Universala Kongreso de Esperanto en Londono.
- Robert BLOCH iĝis prezidanto de Neŭtrala Esperanto-Centro en Prago.
- Fondo de Tutmonda Junular-Organizo
- Kroniko de la fortikigado de Ĉeĥoslovakio
- Aŭstrion aneksas Hitlero.
- 9-a de novembro : Kristallnacht okazis en Germanio, Aŭstrio, kaj aliaj regionoj regataj de la Nazio-Partio.
- Kreita Panlingvo.
Naskiĝoj
- 8-a de aprilo : Kofi ANNAN
- 15-a de aprilo : Claudia CARDINALE itala aktorino
- 16-a de junio : Joyce Carol OATES
- 20-a de julio : Natalie WOOD
- 25-a de aŭgusto : Frederick FORSYTH
- 23-a de septembro : Aŭstrio : Romy SCHNEIDER
Mortoj
- Jakov DAVIDOV
- 4-a de majo : Carl VON OSSIETZKY
- 29-a de aŭgusto : Hungario : KARINTHY Frigyes
- 3-a de oktobro : Vladimir VARANKIN
- 10-a de novembro : Kemal ATATÜRK
- 8-a de decembro : Friedrich GLAUSER
- 25-a de decembro : Karel CAPEK
----
1933 | 1934 | 1935 | 1936 | 1937 | 1938 | 1939 | 1940 | 1941 | 1942 | 1943
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1938年
ko:1938년
ms:1938
simple:1938
Friedrich GLAUSERLiteraturo > Germanlingva Literaturo > Friedrich GLAUSER < Germana Lingvo
----
Friedrich GLAUSER [fridriĥ glaŭse] (
- la 4-an de februaro 1896 en Vieno, Aŭstrio, † la 8-an de decembro 1938 en Nervi, Italio) estis svisa verkisto.
Lia vivo estis ege maltrankvila: Parton de sia junaĝo li pasigis en publika edukejo, plurfoje li ŝanĝis la lernejon kaj poste li vivtenis sin ekz. kiel ministo kaj flegisto.
Misuzo de drogoj plurfoje portis lin al hospitaloj kaj malliberejoj.
Influite de la dadaismo li faris siajn unuajn provojn kiel verkisto. Famon li tamen gajnis per siaj ofte socikritikaj krimromanoj. Nuntempe li estas konsiderata la unua germanlingva verkisto de krimliteraturo.
Listo de verkoj
- Der Tee der drei alten Damen (romano, 1932)
- Wachtmeister Studer (romano, 1936)
- Matto regiert (romano, 1936)
- Die Fieberkurve (romano, 1938)
- Der Chinese (romano, eld. 1939)
- Gourrama (romano, eld. 1940)
- Krock & Co (romano, eld. 1941)
1980Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1980
Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
Jardekoj: 1950-oj - 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj - 2010-oj
Jaroj: 1975 - 1976 - 1977 - 1978 - 1979 - 1980 - 1981 - 1982 - 1983 - 1984 - 1985
----
Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta je mardo (vidu ĉi tie kalendaron).
En la jaro 1980 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- 65-a Universala Kongreso de Esperanto en Stokholmo.
- Manifesto de Raŭmo. Raŭmismo ekis.
- Nova Statuto de UEA.
- Revuo Monato lanĉita de Stefan MAUL.
- Apero de Plena Analiza Gramatiko
- Grégoire MAETENS fariĝas prezidanto de UEA.
- Fondita teatro "La Krizalido" dulingva (franca kaj esperanta)
- Izabel Cristina OLIVEIRA SANTIAGO eklernis Esperanton.
- Belgio : Eko de regionaj administro-strukturoj por Flandrio, Valonio kaj Bruselo.
- Nederlando : Reĝino Beatrix surtroniĝas.
- Honduro elektas civilan registaron.
- Zimbabvo : Robert MUGABE prezidentiĝas.
- Sent-Vincento kaj la Grenadinoj kaj Zimbabvo aniĝas al UNO.
- En aprilo, la Sud-Afrikan Evolu-Kunordigan Konferencon establis naŭ sud-afrikaj landoj.
- 18-a de majo : Monto Sankta Heleno, vulkano en Vaŝingtonio, Usono, dorminta 93 jarojn, eksplodis, mortigante 57 homojn.
Naskiĝoj
Mortoj
- Oswaldo ARRUDA STEIN
- Aleksandr Porfirjeviĉ LOGVIN
- 15-a de aprilo : Jean-Paul SARTRE, franca verkisto
- 29-a de aprilo : Usono: Alfred HITCHCOCK
- 2-a de aŭgusto: Nelson SILVEIRA
- 30-a de oktobro : Jan WERICH
- 8-a de decembro : John LENNON
----
1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
als:1980
ja:1980年
ko:1980년
simple:1980
th:พ.ศ. 2523
John LENNONMuziko > John LENNON
----
Muziko, Pierre Elliott Trudeau]]
John Winston LENNON (naskiĝis la 9-an de oktobro, 1940, mortis la 8-an de decembro, 1980) estis brita muzikisto kaj komponisto.
John Lennon naskiĝis en Liverpool. En la aĝo de 15 jaroj li decidis fariĝi rok-muzikisto, same kiel Elvis PRESLEY, kiun li admiris.
En la jaro 1955 li kune kun Paul MCCARTNEY fondis sian unuan muzikgrupon: The Quarrymen. Poste aliĝis George HARRISON kaj en 1962 Ringo STARR. El ili formiĝis la grupo Beatles. Per siaj kantoj John Lennon esence kontribuis al la tutmonda sukceso de la Beatles.
En la jaro 1970 la Beatles disiĝis. Samjare John Lennon kune kun sia japandevena edzino ONO Yoko fondis la grupon Plastic Ono Band.
Ankaŭ kiel solisto li furoris. Li komponis aron da kantoj, ofte kun politika mesaĝo kontraŭ la milito.
La 8-an de decembro 1980 John Lennon fariĝis viktimo de atenco: Li estis mortpafita de mense malsana viro (Mark David CHAPMAN) antaŭ sia domo en Novjorko.
Listo de kantoj
- Imagine
- Give Peace a Chance
- Woman
- Starting Over
- Free as a Bird (aperis postmorte)
Eksteraj ligiloj
[http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/literaturo.tradukita.l.html#john_lennon Kantoj de John Lennon en Esperanto]
Kategorio:Kantistoj
| | |
