Home About us Products Services Contact us Bookmark
:: wikimiki.org ::
9-a De Majo

9-a de majo

Historio > Tagoj > la 9-a de majo ---- La 9-a de majo estas la 129-a tago de la jaro (la 130-a en superjaroj) laŭ la gregoria kalendaro. 236 tagoj restas. Je la 9-a de majo okazis, interalie:

Eventoj


- 1946 : Reĝo Victor Emmanuel la 3-a abdikis – Humbert la 2-a sekvis

Naskiĝoj


- 1800 : John BROWN usona batalanto kontraŭ sklaveco
- 1837 : Adam OPEL, germana inĝeniero kaj industriisto
- 1873 : Howard CARTER, brita arkeologo
- 1921 : Sophie SCHOLL batalanto kontraŭ la nazioj en Germanio
- 1936 : Glenda JACKSON, brita aktorino kaj politikisto
- 1942 : John ASHCROFT, usona prokuro
- 1949 : Billy JOEL, usona musikisto
- 1973 : Tegla LOROUPE, longdistanca kurantino

Mortoj


- 1791 : Francis HOPKINSON, usona verkisto kaj subskribinto de la Deklaracio de sendepeneco
- 1805 : Friedrich SCHILLER, germana poeto kaj historiisto
- 2004 : Aĥmed KADIROV (ankaŭ konata formo de la nomo Aĥmat), prezidento de Ĉeĉenio

Specialaj tagoj kaj festoj


- Venko-Tago, festata en Rusio kaj kelkaj post-sovetiaj landoj rememore al la venko de Sovetio super la faŝisma Germanio 1945. En Rusio oficiala ripoztago.
- Orgasm-Tago, festata en Esperantina (Piaŭio), oficiala orgasmtago.

Tagoj de semajno

La 9-a de majo estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Lundo en jaroj: 1583 1588 1594 1605 1611 1616 1622 1633 1639 1644 1650 1661 1667 1672 1678 1689 1695 1701 1707 1712 1718 1729 1735 1740 1746 1757 1763 1768 1774 1785 1791 1796 1803 1808 1814 1825 1831 1836 1842 1853 1859 1864 1870 1881 1887 1892 1898 1904 1910 1921 1927 1932 1938 1949 1955 1960 1966 1977 1983 1988 1994 2005 2011 2016 2022 2033 2039 2044 2050 2061 2067 2072 2078 2089 2095;
- Mardo en jaroj: 1589 1595 1600 1606 1617 1623 1628 1634 1645 1651 1656 1662 1673 1679 1684 1690 1702 1713 1719 1724 1730 1741 1747 1752 1758 1769 1775 1780 1786 1797 1809 1815 1820 1826 1837 1843 1848 1854 1865 1871 1876 1882 1893 1899 1905 1911 1916 1922 1933 1939 1944 1950 1961 1967 1972 1978 1989 1995 2000 2006 2017 2023 2028 2034 2045 2051 2056 2062 2073 2079 2084 2090;
- Merkredo en jaroj: 1584 1590 1601 1607 1612 1618 1629 1635 1640 1646 1657 1663 1668 1674 1685 1691 1696 1703 1708 1714 1725 1731 1736 1742 1753 1759 1764 1770 1781 1787 1792 1798 1804 1810 1821 1827 1832 1838 1849 1855 1860 1866 1877 1883 1888 1894 1900 1906 1917 1923 1928 1934 1945 1951 1956 1962 1973 1979 1984 1990 2001 2007 2012 2018 2029 2035 2040 2046 2057 2063 2068 2074 2085 2091 2096;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1585 1591 1596 1602 1613 1619 1624 1630 1641 1647 1652 1658 1669 1675 1680 1686 1697 1709 1715 1720 1726 1737 1743 1748 1754 1765 1771 1776 1782 1793 1799 1805 1811 1816 1822 1833 1839 1844 1850 1861 1867 1872 1878 1889 1895 1901 1907 1912 1918 1929 1935 1940 1946 1957 1963 1968 1974 1985 1991 1996 2002 2013 2019 2024 2030 2041 2047 2052 2058 2069 2075 2080 2086 2097;
- Vendredo en jaroj: 1586 1597 1603 1608 1614 1625 1631 1636 1642 1653 1659 1664 1670 1681 1687 1692 1698 1704 1710 1721 1727 1732 1738 1749 1755 1760 1766 1777 1783 1788 1794 1800 1806 1817 1823 1828 1834 1845 1851 1856 1862 1873 1879 1884 1890 1902 1913 1919 1924 1930 1941 1947 1952 1958 1969 1975 1980 1986 1997 2003 2008 2014 2025 2031 2036 2042 2053 2059 2064 2070 2081 2087 2092 2098;
- Sabato en jaroj: 1587 1592 1598 1609 1615 1620 1626 1637 1643 1648 1654 1665 1671 1676 1682 1693 1699 1705 1711 1716 1722 1733 1739 1744 1750 1761 1767 1772 1778 1789 1795 1801 1807 1812 1818 1829 1835 1840 1846 1857 1863 1868 1874 1885 1891 1896 1903 1908 1914 1925 1931 1936 1942 1953 1959 1964 1970 1981 1987 1992 1998 2009 2015 2020 2026 2037 2043 2048 2054 2065 2071 2076 2082 2093 2099;
- Dimanĉo en jaroj: 1582 1593 1599 1604 1610 1621 1627 1632 1638 1649 1655 1660 1666 1677 1683 1688 1694 1700 1706 1717 1723 1728 1734 1745 1751 1756 1762 1773 1779 1784 1790 1802 1813 1819 1824 1830 1841 1847 1852 1858 1869 1875 1880 1886 1897 1909 1915 1920 1926 1937 1943 1948 1954 1965 1971 1976 1982 1993 1999 2004 2010 2021 2027 2032 2038 2049 2055 2060 2066 2077 2083 2088 2094.

Vidu ankaŭ jenon:


- 8-a de majo | 10-a de majo
- 9-a de aprilo | 9-a de junio
- Januaro | Februaro | Marto | Aprilo | Majo | Junio | Julio | Aŭgusto | Septembro | Oktobro | Novembro | Decembro
- Historio - Tagoj kategorio:Almanako kategorio:Majo ja:5月9日 ko:5월 9일 simple:May 9 th:9 พฤษภาคม

Historio

La historio ampleksas ĉiujn pasintajn okazaĵojn kaj la evoluojn de homoj, popoloj, komunumoj, socioj, civilizoj, landoj, ŝtatoj,regantoj kaj regatoj. La historion studas historiologio (=scienco pri historio/historiscienco). Laŭ pri strikta difino oni nomas historion nur tion, kio estas pruvebla per dokumentoj. Tiusence, la historia tempo komenciĝis nur, kiam aperis skribitaj informoj. Tamen eblas esplori ankaŭ la antaŭan (senskriban) tempon; ĝin oni nomas antaŭhistorio aŭ prahistorio. (NB! Por historioj de lingvo, teatro ktp., vd. je la koncernataj artikoloj.) ---- :Historio de Scienco kaj Teknologio

Historiistoj (kaj historiaj pensintoj)

:Diodoro Sicila - Norbert ELIAS - Gibbon - Hamilton - Hekateo el Mileso - Herodoto - Josephus - ibn-Khaldun - Keynes - Lev GUMILEV - Makiavelo - Markso - Montesquieu - Plutarko - Rousseau - Adam SMITH - Suetonio - Tacito - Toqueville - Toynbee - Gloraj virinoj

Historiistaj sciencoj kaj teĥnikoj

: datadmetodoj - arĥivoj

Antikvaj Gentoj kaj Ŝtatoj

:Akadanoj - Akado - Amoreoj - Arameoj - Asirianoj - Asirio - Aztekoj - Babilonio- Elamo - Etruskoj - Frankoj - Gaŭloj - Galatoj - Gepidoj - Geto-dakoj - Ĝermanoj - Habiroj -Hunoj - Iberia - Induso-civilizo - Judoj - Kasitoj - Karirioj-Kuŝanoj kvadoj- Maŭroj - Ostrogotoj - Panonio - Parthoj - Peĉenegoj - Piktoj - Seleŭkio - Sumeranoj - Sumero - Urartu - Vandaloj - Visigotoj -

Bataloj Famaj

Civilizoj

:Feŭdismo - Historio de Pratempo - Historio de Antikveco - Historio de Mezepoko - Kavaliro

Dinastioj

vidu ankaŭ:
- Listo de papoj
- Listoj de Imperiestroj
- Francaj reĝoj
- Reĝoj de Hispanio
- (por caroj de Rusio aŭ aliaj imperiestroj, vidu ene de Listoj de Imperiestroj)

Historio de kontinentoj


- Historio de Afriko
- Historio de Ameriko
- Historio de Aŭstralio
- Historio de Azio
- Historio de Eŭropo

Kalendaroj

:Gregoria Kalendaro - Luna Kalendaro - Hebrea Kalendaro - Hinda Kalendaro - Islama Kalendaro - Persa Kalendaro - Julia Kalendaro - Franca Respublika Kalendaro - Bahaa Kalendaro

Imperioj

Imperiestro (inkluzive ĉiuj la listoj) :Araba Imperio - Bizanca Imperio - Brita Imperio - Ĉina Imperio - Kolĥeti - Grandmoravia regno - Meŝika imperio - Otomana imperio - Romio - Rusa Imperio - Sovetunio - Tria Regno - Usona Imperio

Mapoj

:[http://www.roman-emperors.org/Index.htm Eŭropo kaj Mediteraneo politike, en la jaroj 1-1500] Vidu ankaŭ: Geografio Diaoyu-Insularo De Ĉinio

Militoj

vidu la Listo de militoj

Nuntempaj Etnoj: Vidu ĉe Etnoj

Nuntempaj Ŝtatoj: Vidu ĉe Nacioj

Okazintaĵoj

:Hipia revolto - Franca Revolucio - R.M.S. Titanic - 11-a de septembro 2001 - Koloniigado - Krucmilito - Sorĉopersekuto

Regionoj

:Anatolio - Antiloj - Mezopotamio - Palestino - ktp

Rolantoj

:Antonio - Breĵnevo - Osama Bin-Laden - Napoléon BONAPARTE - Marko Bruto - Aŭgusto Cezaro - Julio Cezaro - Charles DE GAULLE - Vo Nguyen GIAP - Gorbaĉevo - Herodo la Granda - Hipioj - Jelcino - Katono - Robert F. Kennedy - Lenino - Nasser - Pompejo - Sargono - Stalino - Vercingetorix - Usonaj Prezidentoj - Meksikaj prezidantoj

Tempordigo: Famaj aŭ klasikaj epokoj:
- Inter-du-milita epoko (Eŭropo, 20 jarcento)
- "Jarcento de Ludoviko la 14-a (Francio 17-a jarcento)
- Mezepoko
- Renesanco (Eŭropo 15-a jarcento -Italio - aŭ 16-a jarcento - aliaj landoj)

Historio enklasigata laŭ dato


- Jarcentoj
  - 19-a jarcento
  - 20-a jarcento
  - 21-a jarcento
  - ...
- Tagoj
  - januaro
    - 1, 2, 3, ... Komparu kun:

arkeologio, analo... fiu-vro:Aolugu ja:歴史 ko:역사 ms:Sejarah simple:History th:ประวัติศาสตร์ zh-min-nan:Le̍k-sú

Gregoria kalendaro

Gregoria kalendaro estas la ĉefa kalendaro de la Okcidento kaj tutmonda komerco. Ĝi estas reformo de la antikva julia kalendaro de Julio Cezaro. La gregoria kalendaro estas suna kalendaro: ĝi precize sekvas la sunon (jarojn) sed ne la lunon. Kvankam la monatoj historie devenas de luna periodo, la monatoj komenciĝas kun la nova luno nur tute hazarde. Kontraste, la islama sekvas la lunon, ne la sunon, kaj la hebrea kalendaro la sunon kaj la lunon. Monatoj: la kalendaro havas 12 monatojn:
- januaro - 31 tagoj
- februaro - 28 aŭ 29 tagoj
- marto - 31 tagoj
- aprilo - 30 tagoj
- majo - 31 tagoj
- junio - 30 tagoj
- julio - 31 tagoj
- aŭgusto - 31 tagoj
- septembro - 30 tagoj
- oktobro - 31 tagoj
- novembro - 30 tagoj
- decembro - 31 tagoj La kalendaro sekvas la sunon, ne la lunon, tiel ke la komenco de printempo estas fiksita je la 21-a de marto. Februaro kutime havas 28 tagojn, sed en la superjaro -- la kvara jaro kaj kvara jarcenta jaro -- februaro havas 29 tagojn. Do, en la jaroj 1992, 1996, 2000 kaj 1600, ĝi havis 29 tagojn, sed en la jaroj 1993, 1994, 1900 kaj 1700, ĝi havis 28 tagojn. En la julia kalendaro, kontraste, februaro havis 29 tagojn en la jaroj 1900 kaj 1700. Pro tio, la gregoria jaro havas 365,2425 suntagojn, dum la julia havas 365,2500. La suna jaro mem estas 365,24219878 suntagoj. La gregoria jaro estas 25,96 sekundoj tro longa (kio fariĝos unu tago post 3320 jaroj). Semajno: aldone al la cikloj de monatoj kaj jaroj, estas la ciklo de la semajnoj. La semajno havas sep tagojn:
- dimanĉo
- lundo
- mardo
- merkredo
- ĵaŭdo
- vendredo
- sabato La 1-a de januaro 2000 estis sabato. Dimanĉo kaj sabato estas la "semajnfino", kutime tagoj de ripozo en la Okcidento. Sabato estas la tradicia juda tago de ripozo kaj dimanĉo la tradicia kristana tago de ripozo. Jaroj: la nombro de la jaro estas laŭ la kristana erao. Pro kuniĝo de semajna kaj superjara cikloj en la kalendaro estadas 14 tipoj de jaroj:
- Normalaj jaroj komenciĝantaj je :
  - lundo
  - mardo
  - merkredo
  - ĵaŭdo
  - vendredo
  - sabato
  - dimanĉo
- Supejaroj komenciĝantaj je :
  - lundo
  - mardo
  - merkredo
  - ĵaŭdo
  - vendredo
  - sabato
  - dimanĉo Tagoj: la tago komenciĝas je meznokto kaj havas 24 egalajn horojn. ... Reformo: Aprobo de Julia kalendaro siatempe estis grava antaŭenpaŝo, sed ĝi ankaŭ havis malgrandan malprecizecon: suna jaro kompare al Julia jaro estis mallonga je 11 minutoj kaj 14 sekundoj. Dum jaroj tiu ĉi diferenco fariĝis tagoegala kaj kaŭzis malprecizecojn. En la fino de 14-a jarcento diferenco pligrandiĝis tiomgrade ke printempa tagegaleco anstataŭ 21 de marto trafis al 11 de marto. Do Pasko, ferio printempa, iafoje okazis en la vintro! Papo Gregorio la 13-a decidis korekti la eraron. Li invitis specialan komisionon kaj tagokalkulo antaŭenigis je 10 tagoj. Por ke en estonto similaj eraroj ne okazu, ili decidis en ĉiuj kvarcentjaroj forĵeti tri tagojn, sekve kvanto de superjaroj fariĝis malpli je 3, ol en Julia kalendaro. Tio estis la solvo de Aloysius LILIUS en 1580. La fakta bazo estis la kalkulo de Koperniko pri la longeco de la jaro. En 1530, Koperniko esploris la kalkuladon de Ptolemeo en 139 kaj al-Battani en 882 kaj kalkulis la jaron por si mem kaj eldonis la nombron 365,2425, kiu fariĝis la longeco de la jaro en la gregoria kalendaro. Ĉi tiu nova kalendaro nomiĝis Gregoria aŭ jarkalkulo laŭ nova stilo kaj Julia kalendaro estis nomita jarkalkulo laŭ malnova stilo. En 1582 jaro, kiam Gregoria kalendaro estis enkondukita, diferenco inter du stiloj estis 10 tagoj, en 1900 ĝi atingis 13 tagojn. En venontaj jaroj ĝi pligrandiĝos plu. Gregoria kalendaro estis aprobita en diversaj landoj en malsamaj tempoj:
- 1582 - Hispanio, Italio, Pollando, Portugalio, Francio, Luksemburgio, katolika Nederlando
- 1583 - Bavario, Tirolo
- 1583-1585 - Katolika Germanio kaj Svislando
- 1584 - Aŭstrio, Ĉeĥio
- 1587 - Hungario
- 1590 - Transilvanio
- 1610 - Prusio
- 1700 - Danio, Norvegio, kaj la protestantaj regionoj de Germanio, Nederlando kaj Svislando (escepte de Sankt Gallen)
- 1724 - la svisa kantono Sankt Gallen
- 1752 - Anglio kaj kolonioj (ekz, la nuna Usono)
- 1753 - Svedio, Finnlando, Japanio
- 1911 - Ĉinio
- 1912 - Albanio
- 1915 - Litovio
- 1916 - Bulgario
- 1918 - Rusio, Estonio
- 1919 - Rumanio, Serbio
- 1924 - Grekio
- 1926 - Turkio
- 1928 - Egipto En 1582, laŭ la papo, la tago post la 4-a de oktobro (la fina tago de la julia kalendaro) estis la 15-a de oktobro (la unua tago de la nova gregoria kalendaro). Ĝenerale, katolikaj landoj plejparte aprobis la kalendaron dum 1582-90, protestantaj landoj dum 1700-53 kaj aliaj landoj dum 1911-28. ---- ::Tridek tagoj en septembro, ::april', junio, kaj novembro; ::Ĉiuj kromaj de la kalendar' ::Tridek-unu havas, krom februar', ::Kun dudek-ok, tri jarojn el kvar, ::Sed dudek-naŭ en superjar'. ::: - Tradicia angla poemo; elangliĝis Mateo McLAUCHLIN ---- Vidu ankaŭ: Vikiarbo > Universo > Abstrakta Mondo > Kalendaro > Gregoria Kalendaro kategorio:Kalendaro als:Gregorianischer Kalender ja:グレゴリオ暦 ko:그레고리력 ms:Kalendar Gregory simple:Gregorian calendar th:ปฏิทินเกรกอเรียน

1946

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1946 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1946 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- Symilde SCHENK LEDON lernis Esperanto.
- Rapidvortoj 4-afoje refarita de Reginald John Garfield DUTTON.
- La Ligo de Nacioj oficiale malfondiĝis.
- Francio: La francoj adoptas per referendumo la forlason de la Tria Respubliko kaj la starigon de la Kvara Respubliko. La nova konstitucio (17-a konstitucio de Francio ekde 1789) estigas parlamentan reĝimon. La Kvara Franca Respubliko daŭros ĝis 1958 pro politika malstabilo kaj koloniaj krizoj.
- Tajlando : Pumpipon ADULIADET surtroniĝas.
- Filipinoj sendependiĝas de Usono.
- Argentino : Juan Domingo PERÓN prezidantiĝas.
- UNO : Tryggve LIE iĝas la unua ĝenerala sekretario. Aniĝas: Afganio, Islando, Svedio kaj Tajlando.
- 4-a de novembro: Efektiviĝas la konstitucio de Unesko kiam 20 ŝtatoj deponas akceptilojn.

Naskiĝoj


- 5-a de januaro : Diane KEATON
- 12-a de marto : Usono : Liza MINNELLI
- 6-a de julio : Usono : George W. BUSH
- 5-a de septembro : Freddie MERCURY
- 4-a de oktobro : Susan SARANDON
- 20-a de oktobro : Elfriede JELINEK

Mortoj


- 6-a de junio : Gerhart HAUPTMANN
- 13-a de aŭgusto : Britio : H. G. WELLS
- Josef VÁVROVSKÝ
- Julio MANGADA ROSENÖRN
- Alberto COUTO FERNANDES ----
1941 | 1942 | 1943 | 1944 | 1945 | 1946 | 1947 | 1948 | 1949 | 1950 | 1951
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1946年 ko:1946년 ms:1946 simple:1946 th:พ.ศ. 2489

1800

Historio > Jarcentoj > 18-a jarcento > 1800 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1800 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- Napoleono konkeris Italion, sin instalis kiel Unua Konsulo en Francio
- Vaŝingtono iĝis usona ĉefurbo
- William HERSCHEL malkovris infraruĝajn radiojn
- Alessandro VOLTA produktis elektron

Naskiĝoj


- 7-a de januaro: Millard FILLMORE
- 1-a de decembro: Hungario: VÖRÖSMARTY Mihály

Mortoj


- ----
1795 | 1796 | 1797 | 1798 | 1799 | 1800 | 1801 | 1802 | 1803 | 1804 | 1805
17-a jarcento - 18-a jarcento - 19-a jarcento
ko:1800년

1837

Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1837 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1837 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- 26-a de januaro : Miŝigano fariĝas la 26-a ŝtato de Usono.
- Anglio : Charles DARWIN eldonas libron pri sia vojaĝo per HMS Beagle.

Naskiĝoj


- 27-a de januaro: Marko ZAMENHOF
- 18-a de marto : Grover CLEVELAND

Mortoj


- 10-a de februaro : Aleksandr PUŜKIN
- 19-a de februaro : Georg BÜCHNER ----
1832 | 1833 | 1834 | 1835 | 1836 | 1837 | 1838 | 1839 | 1840 | 1841 | 1842
18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento
ko:1837년 simple:1837

1873

Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1873 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1873 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Marko ZAMENHOF transloĝiĝis Varsovion kun sia familio.

Naskiĝoj


- 27-a de februaro : Enrico CARUSO : Italio
- 10-a de marto : Jakob WASSERMANN
- 6-a de aprilo : Christian Petersen HEILSKOV
- 14-a de majo : Georg MAHN
- 14-a de novembro : Georges JUNIER
- 14-a de novembro : Jules BOREL
- John BIRMELIN : Usono: Graflando Berks
- Germanio : Hermann HAEFKER
- Wilhelm RÓBIN

Mortoj


- 25-a de majo : Edward George BULWER-LYTTON ----
1868 | 1869 | 1870 | 1871 | 1872 | 1873 | 1874 | 1875 | 1876 | 1877 | 1878
18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento
ko:1873년 simple:1873

Howard CARTER

Howard CARTER [HAŬard KARte] (naskiĝis 1874, mortis 1936) estis brita egiptologo kaj arkeologo, kiu fosis en el-Arman, Veseto kaj Reĝa Valo, kie li en 1922 malkovris la tombon de faraono Tutanĥamono. Liajn laborojn ebligis mecenato, lordo Carnarvon. La malkovro estis la plej signifa arkeologia evento de la 20-a jarcento kaj de egiptologio kaj vekis grandan intereson pri la egipta civilizacio en la tuta mondo. Pri la evento estis verkitaj multaj libroj, same ankaŭ biografioj de H. Carter. La laboron de H. Carter popularigis C. W. CERAM en siaj popularsciencaj verkoj pri arkeologio, romanojn verkis Christian JACQ (Kazo Tutanĥamono) kaj Phillipp VANDENBERG (Reĝo el Luksoro). En 2001 brita egiptologo Gerald O'FARRELL publikigis libron The Tutankhamun Deception ("Tutanĥamona Trompo"), en kiu li kulpigis ambaŭ virojn pri kolosa trompo. Laŭ li ili malkovris la kripton jam en 1914 per subteraj koridoroj, kiuj kunigas la sistemon de kriptoj en la Reĝa Valo, kun helpo de la rabista familio El-Rassul forŝtelis 80% de la riĉaĵoj kaj nur poste aranĝis spektaklon pri la malkovro. Ili sopiris ne nur monon, sed ankaŭ gloron de plej grandaj arkeologoj, plie la sensacio altigis la prezon de ĉio kelkoble. La suspekton vekis pluraj malkoincidaĵoj. Ĉiuj objektoj el la Tutanĥamona kripto, kiuj nun troviĝas en la mondaj muzeoj, devus okupi ne nur negrandan kripton mem, sed ankaŭ antaŭĉambron, kiu laŭ oficiala versio estis elrabita jam en la antikva tempo kaj plenigita per ŝtonoj. En la rakontadoj de Carter estas kontraŭdiroj, kiuj pruvas, ke li mensogis en multaj aferoj. Konserviĝis foto de ekranmuro, kiun Carter detruis, kun mallertaj imitaĵoj de la egipta pentroarto (kial arkeologo detruis 3000-jaran muron?). Inspektoroj trovis en lia laborejo kaŝitan statuon, kiun li ne registris en katalogo. Li fanfaronis, ke li trovis ankaŭ papirusojn kun tekstoj pri la vivo de la juna faraono, sed tiujn li neniam publikigis, ktp. ja:ハワード・カーター

1942

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1942 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1942 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- Julio : Kaŭkazion invadas germana armeo. 17 Julio komenciĝis Batalo de Stalingrado.
- Septembro : Germanio atakas Rusian urbon Stalingrado.
- Aŭstralio fariĝas aŭtonomio de Britio.

Naskiĝoj


- Gilberto GIL
- Cilka KOTYZOVÁ
- Vlasta JANÁKOVÁ
- 8-a de januaro : Stephen HAWKING
- 30-a de januaro : Heidi BRÜHL
- 13-a de marto: Scatman John, ĵaza kantisto
- 24-a de aprilo : Barbra STREISAND
- 18-a de junio : Thabo MBEKI, Prezidento de Sud-Afriko
- 18-a de junio : Paul McCARTNEY, brita kantisto
- 2-a de julio : Meksiko : Vicente FOX QUESADA
- 2-a de aŭgusto : Peruo : Isabel ALLENDE
- 27-a de novembro : Jimi HENDRIX

Mortoj


- Julius GLÜCK
- Ĉeĥio : Vladislav VANCURA.
- 22-a de februaro : Brazilo: Stefan ZWEIG
- 3-a de novembro : Belgio: Carl STERNHEIM ----
1937 | 1938 | 1939 | 1940 | 1941 | 1942 | 1943 | 1944 | 1945 | 1946 | 1947
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1942年 ko:1942년 ms:1942 simple:1942 th:พ.ศ. 2485

1949

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1949 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1949 okazis, interalie:

Eventoj


- 34-a Universala Kongreso de Esperanto en Bournemouth.
- Karel KRAFT eniras E-movadon.
- Danio, Francio, Italio ekmembras en NATO.
- Ankaŭ Sovetio akiras Atombombon.
- Israelo: Fino de la sendependeciga milito. David BEN-GURION elektatas unua ĉefministro. La lando iĝas UNO-membro.
- Ĉinion subjugigas komunistoj sub MAO Zedong. Kapitalismemuloj fuĝas Tajvanen.
- Aŭstrio: unua SOS-Infanvilaĝo.
- Progresa lingvo proponita.
- 5-a de januaro en Brazilo leĝo pri pago de salajro en dimanĉoj kaj feriaj tagoj.
- 31-a de januaro : Ĉinio : Pekino liberiĝas. Je la 1-a de oktobro ĝi ĉefurbiĝas.
- 31-a de marto : Novlando aliĝis al la Kanada Konfederacio.
- 23-a de majo : Germania konstitucio.

Naskiĝoj


- Roberto PASSOS NOGUEIRA
- Pedro ALMODÓVAR
- 26-a de marto: Patrick SÜSKIND
- 21-a de majo: Arno HINTJENS, kantisto
- 22-a de junio: Meryl STREEP
- 12-a de aŭgusto: Fernando COLLOR de MELLO
- 23-a de septembro: Bruce SPRINGSTEEN, kantisto
- 8-a de oktobro: Sigourney WEAVER
- 25-a de decembro: Sissy SPACEK

Mortoj


- František KAVAN
- 21-a de majo : Francio : Klaus MANN
- 10-a de junio : Norvegio : Sigrid UNDSET
- 16-a de aŭgusto : Usono : Margaret MITCHELL
- 8-a de septembro : Richard STRAUSS ----
1944 | 1945 | 1946 | 1947 | 1948 | 1949 | 1950 | 1951 | 1952 | 1953 | 1954
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1949年 ko:1949년 simple:1949 th:พ.ศ. 2492

1973

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1973 Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1940-oj - 1950-oj - 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj Jaroj: 1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 1976 - 1977 - 1978 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1973 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- 58-a Universala Kongreso de Esperanto en Beogrado.
- Skismo en Brazila Esperanto-movado.
- Néia Lúcia de SOUZA eklernis Esperanton.
- Ludovikito aperigas la unuan volumon de Iam Kompletigota Plena Verkaro de L.L. Zamenhof.
- K. A. Kumi ATTOBRAH kreis Afrihilion (Ni Afrihili Oluga).
- Kreita Gestuno.
- Eŭropo : 1-a de januaro : Britio, Danio kaj Irlando membriĝas en la Eŭropa Ekonomia Komunumo -- "Eŭropo de la Naŭ".
- Brita Honduro ŝanĝas sian nomon al Belizo.
- Germanio (orienta kaj okcidenta) aniĝas en Unuiĝintaj Nacioj, kune kun Bahamoj.
- Israelo kontraŭ Egipto kaj Sirio militas.
- 10-a de aprilo : Pakistano akiras sian konstitucion.
- La 11an de septembro armea puĉo en Ĉilio.
- Afganio : La reĝo devas cedi al respubliko.
- Argentino : Juan Domingo PERÓN reprezidentiĝas.
- Monda Kongreso de la Monda Federacio de la Surduloj kreis Gestunon.
- Kreita planlingvo Afrihilio.
- Usono : Suda Dakoto: Post la abrogacio de kelkaj traktatoj de la 19-a jarcento, la Usona Indiana Movado eniris kaj akiris regon super la kortumejo en Wounded Knee dum 10 semajnoj.

Naskiĝoj


- Marko Naoki LINS
- 9-a de majo : Tegla LOROUPE (longdistanca kurantino)

Mortoj


- Tomáš BALDA
- 1-a de januaro : František BĚHOUNEK
- 6-a de marto : Pearl S. BUCK
- 8-a de aprilo : Pablo PICASSO (artisto)
- 11-a de aprilo ( aŭ 11-a de majo) : Lex BARKER
- 10-a de junio : Usono : William Motter INGE
- 29-a de aŭgusto : Stringer DAVIS
- 2-a de septembro : J.R.R. TOLKIEN (romanisto)
- 11-a de septembro : Salvador ALLENDE prezidento de Ĉilio
- 23-a de septembro : Ĉilio : Pablo NERUDA
- 26-a de septembro : Anna MAGNANI
- 9-a de oktobro: Lila WILTSHIRE
- 17-a de oktobro : Italio : Ingeborg BACHMANN
- 25-a de oktobro : Abebe BIKILA ----
1968 | 1969 | 1970 | 1971 | 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | 1977 | 1978
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
als:1973 ja:1973年 ko:1973년 simple:1973 th:พ.ศ. 2516

Longdistanca kuro

Longdistanca kuro ampleksas ĉiujn distancojn de 5 ĝis 42,195 kilometroj (maratona distanco). Se la distanco estas eĉ pli longa oni parolas pri ultradistanca kuro. La plej kutimaj konkursodistancoj estas 5.000 metroj, 10.000 metroj, duonmaratono,kaj maratono.

Sportistoj

Virinoj


- Tegla LOROUPE
- Grete WAITZ

Viroj


- Spiridon LOUIS
- Hannes KOLEHMAINEN
- Son KI ĈUNG
- Emil ZATOPEK
- Vladimir KUTS
- Abebe BIKILA
- Lasse VIREN
- Frank SHORTER
- Waldemar CIERPINSKI

Trejnistoj


- Arthur LYDIARD
- Ernst VAN AAKEN ja:長距離走

Friedrich SCHILLER

Literaturo > Germanlingva Literaturo > Friedrich SCHILLER < Germana Lingvo ---- La germana poeto, dramisto kaj historiisto Johann Christoph Friedrich Schiller [johan kristof fridriĥ ŝiler], laŭ la Fundamento (vd. FG, 16-a regulo) Ŝillero aŭ Ŝiller', naskiĝis je la 10-a de novembro 1759 en Marbach, kiel filo de kuracisto servanta por la virtemberga duko Herzog Karl Eugen. Tiu duko ankaŭ decidis pri la estonto de la juna Schiller: Anstataŭ laŭdezire fariĝi teologo, li studu juron kaj medicinon. En 1780 Schiller ricevis postenon kiel regimenta kuracisto en Stutgarto. Jam kiel lernanto Schiller verkis poemojn kaj dramojn; lia unua - anonime eldonita - dramo Die Räuber neatendite fariĝis tiel sukcesa, ke en 1782 li decidis forlasi Virtembergon kaj dediĉi sin plene al la verkado. Dum la sekvaj jaroj li suferis de sanecaj kaj financaj problemoj. En 1789 li (instigite de Goethe), kiun li ekkonis en 1788, fariĝis profesoro en la universitato de Jena, unu jaron poste li edziĝis kaj en 1799 li transloĝiĝis al Weimar, por esti pli proksima al sia amiko Goethe. Friedrich von Schiller, kiu en 1802 gajnis la nobeltitolon von, mortis je la 9-a de majo 1805 en Weimar.

Listo de dramoj


- Die Räuber (1781)
- Kabale und Liebe (1784)
- Die Verschwörung des Fiesco zu Genua (1784)
- Don Carlos, Infant von Spanien (1787)
- Wallenstein (1800)
- Maria Stuart (1800)
- Die Jungfrau von Orleans (1801)
- Wilhelm Tell (1804)

Listo de poemoj


- Ode an die Freude (1785)
- Der Taucher (1797)
- Der Handschuh (1797)
- Die Kraniche des Ibykus (1797)
- Die Bürgschaft (1799)
- Das Lied von der Glocke (1799)

En Esperanto aperis

Al la ĝojo ; La ganto . - En: Tutmonda sonoro / Hrsg.: Kalocsay, Kálmán ; p.380 - 385, vol. 2
Originaloj: Ode an die Freude ; Der Handschuh Wilhelm Tell : kvinakta dramo / Laŭ la versmetro de la germana originalo esperantigita de L. E. Meier. - Basel: Svisa Esperanta Societo, 1906. - 150 p. : ilustr. La rabistoj : dramo en kvin aktoj / Frederiko Schiller. El germana lingvo trad. L. L. Zamenhof. - Paris: Hachette, 1908. - 144 p. - (Esperanto : Verkaro de Do Zamenhof)
Originalo: Die Räuber Kanto pri la sonorilo. - Charlottenburg, 1913. - [1] folio, [6] p. Originalo: Das Lied von der Glocke Poeziaĵoj de Frideriko Schiller / trad. de kolonelo Zwach. - Wien: Knepler, 1913. - 32 p. - (Nova Biblioteko Esperanto ; 1) Poeziaĵoj de Frideriko Schiller / trad. de kolonelo Zwach, kun aldono de unu originala poemo. - 2. eld. - Wien: Wallishauser, [1928]. - 31 p. - (Nova Biblioteko Esperanto ; 1) La rabistoj : dramo en kvin aktoj / El germana lingvo trad. L. L. Zamenhof. - 2. eld. - Paris: Esperantista Centra Librejo, 1928. 144 p. - (Esperanto : Verkaro de Do Zamenhof) Originalo: Die Räuber La viziulo : el la memorskribaĵoj de la grafo O / Esperantigis Karl CRON. - [Wien, 1930]. - [114] folioj Originalo: Der Geisterseher Don Carlos, Infanto de Hispanujo : drameca poemo / Esperantigis Karl Cron. - Wien: Cron, 1931. - [136] folioj, folioj [72] - [144]
Originalo: Don Carlos, Infant von Spanien La konspiro de Fiesco en Genova : tragedio respublikana / Esperantigis Karl Cron. - [Wien, 1931]. - [118] folioj Originalo: Die Verschwörung des Fiesco zu Genua La nevo kiel onklo : komedio en tri aktoj / Trad. de Charles STEWART. - Paris: Hachette, [s.j.]. - 53 p.
Originalo: Der Neffe als Onkel

Eksteraj ligoj

Pluraj versioj de la "Himno al ĝojo" legeblas en "Literaturo en Esperanto": [http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/Revuoj/np/np5802/schiller.html fare de Kalocsay] ja:フリードリヒ・フォン・シラー

2004

Historio > Jarcentoj > 21-a jarcento > 2004 Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta je ĵaŭdo (vidu ĉi tie kalendaron).

2004

En la jaro 2004 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- Pekino, Ĉinio : 89a Universala Kongreso de Esperanto.
- Kubo : 6a Tut-Amerika Kongreso Esperanta.
- Gersi Alfredo BAYS iĝis ano de Akademio de Esperanto.
- Oni publikigis la planlingvojn Igideon, Silargon, Pisinon, Atlo-Grekan, Latalmiŝon, Interon, Konjan kaj Chotonon.
- Eŭropo : Lillo (Francio) kaj Ĝenovo (Italio) estas dumjare la eŭropaj ĉefurboj pri kulturo.
- Eŭropa Unio : 1-a de majo : Plivastiĝo de Eŭropa Unio per membriĝo de 10 novaj ŝtatoj.
- Eŭropa Unio : Balotado rekta de la eŭropuniaj civitanoj por la Eŭropunia Parlamento.
- Grekio, Ateno : Someraj Olimpiaj Ludoj.
- Usono : Prezidenta balotado
- 11-a de marto : Terorismaj Atakoj kontraŭ la trajnsistemo de Madrid mortigis pli ol 200 homojn.
- 29-a de marto : Bulgario, Estonio, Latvio, Litovio, Rumanio, Slovakio, kaj Slovenio aliĝis al NATO.
- novembro : Larĝaj demonstracioj kaj internacia atento post duboj pri prezident-elektoj en Ukrainio
- 15-a de decembro: Viadukto de Millau estis inaŭgurita.
- 26-a de decembro: Forta tertremo en Hinda Oceano kaŭzis cunamon, kiu mortigis en pluraj landoj pli ol 170.000 homojn. :::::Ripetita fina raŭndo de prezidentaj elektoj en Ukrainio, venkas Viktor JUŜĈENKO.
- Laŭ informo de Mercury Research, parto de firmao Intel en vendado de x86-kongruaj procesoroj estas 82,2%, parto de AMD - 16,6%, parto de VIA kaj Transmeta - 1.2%
- Dum la jaro en mondo estis produktitaj proksimume 180 milionoj komputiloj. El ili 18% far Dell, 15,8% - Hewlett-Packard, 5,9% - IBM, 4% - Fujitsu/Siemens kaj 3,6% - Acer.
- En la jaro komputilaj kaj ĉekomputilaj firmaoj ricevis profiton: IBM - 3,1 miliardoj $, Intel - 2,12 miliardoj $, Samsung - 1,76 miliardoj $, Sony - 1,4 miliardoj $, Nokia - 1,02 miliardoj $, Siemens - 1 miliardoj $, NEC - 0,38 miliardoj $, Apple - 0,38 miliardoj $, Sun - 0,019 miliardoj $ kaj AMD havis malprofiton 0,03 miliardoj $.
- La germana piloto Michael SCHUMACHER gajnis la mondan ĉampionecon de Formulo Unu.

Naskiĝoj

Mortoj


- 22-a de januaro, Ticky HOLGADO, franca aktoro
- 23-a de januaro : Helmut NEWTON, germana fotisto
- 2-a de februaro : Jaan OJALO
- 26-a de februaro, Boris TRAJKOVSKI, makedona prezidanto
- 4-a de marto, Claude NOUGARO, franca kantisto
- 22-a de marto, Aĥmed JASIN, palestina gvidanto
- 28-a de marto
- Peter USTINOV, brita aktoro
- Robert MERLE, franca verkisto
- 25-a de aprilo : Thom GUNN
- 26-a de aprilo : Hubert SELBY
- 30-a de aprilo : Georges LAGRANGE
- 13-a de junio : Jennifer NITSCH
- 20-a de junio : Hanns CIBULKA
- 1-a de julio : Marlon BRANDO
- 10-a de julio : Inge MEYSEL
- 22-a de julio : Sacha DISTEL kaj Serge REGGIANI
- 29-a de julio : Francis CRICK
- 30-a de julio : Ellen AUERBACH
- 8-a de aŭgusto : Fay WRAY
- 8-a de aŭgusto : Eva KEMLEIN
- 7-a de septembro : Johan Hammond ROSBACH, norvega verkisto
- 24-a de septembro : Françoise SAGAN
- 3-a de oktobro : Janet LEIGH
- 10-a de oktobro : Christopher REEVE
- 22-a de oktobro : Henri MÉNARD
- 2-a de novembro : Theo VAN GOGH
- 7-a de novembro : Howard KEEL
- 11-a de novembro : Jaser ARAFAT
- 29-a de novembro : John Drew BARRYMORE
- 28-a de decembro : Susan SONTAG
1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009
20-a jarcento - 21-a jarcento - 22-a jarcento
als:2004 ja:2004年 ko:2004년 ms:2004 roa-rup:2004 simple:2004 th:พ.ศ. 2547 zh-min-nan:2004 nî

Ĉeĉenio

Geografio > Eŭropo > Rusio > Ĉeĉenio < Kaŭkazio < Azio ---- Ĉeĉenio estas respubliko en Norda Kaŭkazio, subjekto de Rusia Federacio. De 1859 en konsisto de Rusio, de 1921 - en Montara ASSR. En 1922 formiĝis Ĉeĉena AO, de 1934 - Ĉeĉena-Inguŝa AO, de 1936-92 - Ĉeĉena-Inguŝa ASSR.
- Areo: 15,9 mil kv.km (ankoraŭ ne estas solvita teritoria disputo kun Inguŝio).
- Loĝantaro: ĉeĉenoj - 700 mil, rusoj - 250 mil (malnovaj datumoj).
  - Laŭ la lastaj datumoj ĉ. 98% de la loĝantoj estas etnaj ĉeĉenoj.
- Ĉefurbo: Grozno.

Nova historio (post 1990)

En komenco de 90aj jaroj ribeluloj deklaris Ĉeĉenan Respublikon Iĉkeria, kies unua prezidento estis Ĝoĥar DUDAJEV. La ribela respubliko ne povis konservi pacon en siaj limoj, spontaneaj interetnaj konfliktoj kaj persekutoj laŭ etna principo kaŭzis fuĝon de multaj etnaj neĉeĉenoj el la regiono. Ekde 1994 ribelulojn kontraŭstaras regula armeo de Rusia Federacio. Entute ĉ. 490 mil homoj fuĝis en Inguŝion, Dagestanon, Nord-Osetion kaj en regionojn precipe loĝataj de rusoj. Multaj el ili revenis hejmen post la ĉeso de militaj operacioj. Sed post trijara intervalo en aŭgusto de 1999 post invado de armitaj trupoj el Ĉeĉenio al Dagestano la konservita konflikto renoviĝis. Rezultoj de la milito estas teruraj: ruinigitaj urboj kaj vilaĝoj, miloj da rifuĝintoj, kiuj serĉis savon ankaŭ en sudkaŭkaziaj landoj, precipe en Kartvelio. Ekde 2003 en la respubliko establiĝis relative paca situacio kun sporadaj kontraŭstaroj de malgrandaj ribelaj taĉmentoj kaj oficiala milico (loka kaj federacia). En Ĉeĉenio estis proklamita nova konstitucio kaj okazis elektoj de prezidento (en 2003 la postenon gajnis Aĥmed KADIROV, post lia morto la novaj elektoj enpostenigis s-ron Alu ALĤANOV). Daŭras rekonstruado de loĝlokoj kaj produktejoj, ekfunkciis mezlernejoj, televido, malsanulejoj ktp. La okazis la unuaj post la jaro 1990 elektoj de ĉeĉenia parlamento. La elektoj sukcesis: la duĉambra parlamento konsistas el 61 deputitoj.

Personoj

Vidu Aĥmed KADIROV, Alu ALĤANOV, Aslan MASĤADOV, Liza UMAROVA. Kategorio:Ĉeĉenio ja:チェチェン共和国 ko:체첸 공화국

Rusio

Geografio > Azio > Rusio < Eŭropo ---- Eŭropo Eŭropo Rusio (la dua oficiala formo de la nomo — Rusia Federacio, Rusialingvo: Российская Федерация) estas federacia ŝtato, kiu konsistas de 89 egalrajtaj subjektoj, inter ili estas:
- 21 respublikoj;
- 1 aŭtonoma provinco (ruse - автономная область);
- 8 aŭtonomaj distriktoj (ruse - автономный округ);
- 6 regionoj (ruse - край);
- 49 provincoj (ruse - область');
- 2 federaciaj urboj: Moskvo, Sankt-Peterburgo. Respublikoj:
Adigeio, Respubliko Altaj, Baŝkirio, Burjatio, Ĉeĉenio, Ĉuvaŝio, Dagestano, Ĥakasio, Inguŝio, Kabardio-Balkario, Kalmukio, Karaĉajio-Ĉerkesio, Karelio, Komiio, Mariio, Mordvio, Nord-Osetio, Saĥa Jakutio, Tatarstano, Tuvio, Udmurtio Aŭtonoma provinco:
Hebrea Aŭtonomio Aŭtonomaj distriktoj:
Ĉukotka, Jamalo-Nenecija, Jevenkija, Ĥanti-Mansio, Kamĉatka, Korjakija, Perm-Komi, Tajmirija. Regionoj:
Altaja, Ĉemara, Ĥabarovska, Krasnodara, Krasnojarska, Stavropola. Provincoj:
Amura, Arĥangelska, Astraĥana, Belgoroda, Brjanska, Ĉeljabinska, Ĉita, Ĥabarovska, Irkutska, Ivanova, Jaroslavla, Kaliningrada, Kaluga, Kamĉatka, Kemerova, Kirova, Kostroma, Kurgana, Kurska, Leningrada, Lipecka, Magadana, Moskva, Murmanska, Niĵnij-Novgoroda, Novgoroda, Novosibirska, Omska, Orenburga, Orela, Penza, Permja, Pskova, Rjazana, Rostova, Saĥalena, Samara, Saratova, Smolenska, Sverdlovska, Tambovska, Tjumena, Tomska, Tula, Tverja, Uljanovska, Vladimira, Volgograda, Vologda, Voroneĵa. Urboj: Urboj de Rusio Grandaj urboj:
En 2002 en Rusio okazis popolnombrado, laŭ rezultoj de kiu la sekvaj urboj havas enloĝantaron pli ol 1 miliono:
Moskvo (10.101,5), Sankt-Peterburgo (4.669,4), Novosibirsk (1.425,6), Niĵnij Novgorod (1.311,2), Jekaterinburg (1.293,0), Samara (1.158,1), Omsk (1.140,2), Kazanj (1.105,3), Ĉeljabinsk (1.078,3), Rostov-na-Donu (1.070,2), Ufa (1.042,4), Volgograd (1.012,8), Permj (1.000,1). ---- Geografiaj Regionoj:
Norda Kaŭkazio - Siberio - Uralo - Volgio ---- Loko: 60 No, 1 00 Or (orienta Eŭropo kaj norda Azio) Azio Areo: 16.995.800 km²
semotaŭga: 8% Loĝantaro: 146.001.176 (julio 2000, takso), % urbana: 78% (2000)
homoj po kv. km: 8,6 (2000)
homoj po kv. km da semotaŭga tero: 107,4 (2000)
kreskanta procento: -0,38% (2000, takso)
naskoj: 9,02 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
mortoj: 13,8 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
migrantoj: +1,02 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
mortokvanto de beboj: 20,33 mortoj po 1000 naskoj (2000, takso)
infanoj po virino: 1,25 infanoj naskita po virino
meza longeco de vivo: 67,19 jaroj (61,96 viroj, 72,69 virinoj) (2000, takso) Ĉefurbo: Moskvo

Etnoj de Rusio

Etnoj: 81,5% rusa, 3,8% tatara, 3% ukrajna, 1,2% ĉuvaŝa, 0,9% baŝkira, 0,8% belorusa, 0,7% mordva, 8,1% aliaj.
Religio: rusa ortodoksismo, islamo, aliaj
Lingvo: la rusa, aliaj (la tatara, finna, ĉuvaŝa, baŝkira, mordva, ĉeĉena, ĥakasa, udmurta, maria, oseta, kabarda, komia, burjata,