Literaturo > Anglalingva Literaturo > Anne SEXTON < Angla Lingvo
----
Anne SEXTON, origine: Anne Gray HARVEY (naskigxis la 9-an de novembro, 1928, mortis la 4-an de oktobro, 1974) estis usona poetino.
Naskigxinte en Newton, Masacxuseco, sxi june edzinigxis kaj naskis du idojn. Tamen sxi dauxre suferis je depresioj kaj post provo, fari suicidon, sxi komencis verki poemojn. Sxi verkis ege malferme ankaux pri tabuaj temoj: ekz. pri morto, soleco, menstruacio kaj abortigo.
Malgraux vasta agnosko kaj renomaj premioj sxiaj depresioj neniam finigxis. En 1974 sxi finis sian vivon per suicido.
Listo de verkoj
- To Bedlam and part way back (poemoj, 1960)
- All my Pretty Ones (poemoj, 1962)
- Selected Poems (poemoj, 1964)
- Live or Die (poemoj, 1966)
- Love Poems (poemoj, 1969)
- Transformations (poemoj, 1971)
- The Book of Folly (poemoj, 1972)
- The Death Notebooks (poemoj, 1974)
- The Awful Rowing toward God (poemoj, eld. 1975)
- 45 Mercer Street (poemoj, eld. 1976)
- Words for Dr. Y. (poemoj kaj rakontoj, eld. 1978)
Literaturo estas la tuto de skribaĵoj, prozaj kaj versaj, kiuj havas socikulturan aŭ estetikan valoron. La vorto literaturo povas aŭ signifi la tutan mondan literaturon, aŭ nur la literaturon de unu specifa kulturo.
Literaturo ne nur enhavas la verkaron de la arta literaturo (la beletron), sed ankaŭ la tuton de la intelektaj verkoj, kiuj koncernas la vivon kaj kulturon de iu nacio aŭ epoko. Literaturaj verkoj povas esti historiaj, biografiaj, filozofiaj, sciencaj, politikaj, kaj aliaj.
Evoluo
En antikvaj tempoj popoloj havis nur parolan tradicion, poste rakontoj kaj versaĵoj estis surskribitaj. La unuaj verkaĵoj havis mitologian aŭ religian enhavon.
Kiam oni komencis presadon, literaturo akiris pli privatan karakteron kaj fariĝis rimedo por esploro kaj esprimo de emocioj kaj homaj rilatoj.
Por legi pri evoluo de literaturo, vidu apartajn artikolojn:
:Artikoloj pri literaturo de diversaj regionoj
:Artikoloj pri literaturo de diversaj lingvoj
Specoj poezio kaj prozo
Oni distingas du specojn de literatura arto: poezio kaj prozo. Poezio estas arto komuniki emociojn per versoj, do per la muziko de la parolo, obeante iajn metrikajn kaj priformajn regulojn. Prozo estas ordinara parolo ne aranĝita laŭ versmezuro. La prozo pli konformas al ĉiutaga parolo ol la poezio. Antikvaj verkoj estis skribita versforme, la prozo estas pli nova etapo. Nur en 18-a ĝis 19-a jarcentoj ili egaliĝis laŭ valoro.
Por pli da specoj, vidu:
:Artikoloj pri diversaj literaturaj specoj
Literaturo kiel socia procezo
Lastatempe, ankaŭ estas akceptite ke la koncepto pri Literaturo estas socia procezo, en kiu partoprenas diversaj institucioj kaj perantoj (nome, universitatoj, lernejoj, instruistoj, eldonejoj, politikistoj, literaturaj konkursoj, librovendejoj, kritikistoj, revuoj, ĵurnaloj, ktp). Interveno de tiuj perantoj legitimas verkojn, klasifikante ilin en la kategorion literaturo. Sekve, la studo de la tiel nomataj literaturaj (ĉef)verkoj, estas ankaŭ la studo de la politikaj, sociologiaj, filozofiaj kondiĉoj, kiuj unuflanke kreis ilin; kaj aliflanke legas kaj rekomendas ilin.
La esplorado de signifo de la literaturaj verkoj estas des pli kompleksa, ĉar la interpretado de unu sama verko varias historie kaj socie. Tio parte klarigas la maleblon doni ĝustan difinon al la vorto literaturo. Estante produkto de longa kaj kompleksa socia procezo, literaturo estas rezulto de reciproka influo de interesoj de sociaj sektoroj (aŭ tavoloj, grupoj) per legitimantaj institucioj, kiuj reprezentas ilin.
Pro tio ĉi, en avangardaj literatursciencaj sektoroj, oni preferas la adjektivan uzon de la vorto literaturo anstataŭ ĝia substantivo. Sekve oni aludas al literatura teorio, ne al teorio de la literaturo. Tio montras la rekonon ke literaturo ne estas reala objekto, sed tre dinamika, aktiva procezo, al kiu oni aludas per la adjektivo literatura. En tiu ĉi skemo, ankaŭ la literaturaj genroj estas rezulto de la samaj procezoj, kiuj kreas literaturajn objektojn.
----
Historio > Tagoj > la 9-a de novembro
----
La 9-a de novembro estas la 313-a tago de la jaro (la 314-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 52 tagoj restas.
Je la 9-a de novembro okazis, interalie:
II. Benedek pápa
II. Szent Benedek lehetett Szent Péter 81. követője a történelem során. Valamivel rövidebb mint két éves pontifikátusa alatt hihetetlen kitartással és szorgalommal segítette a bajba jutottakat, elesetteket, betegeket és szegényeket. Halála után ezért szentté avatták. Több egyházi épület restaurálása kötődik nevéhez. Konstantinápolyi kapcsolataiban is nagy eredményeket ért el. Szigorúan őrködött a hatodik egyetemes zsinat döntéseinek betartása fe
IQ
Az IQ (angol, intelligence quotient, intelligenciahányados) az intelligenciát kifejező mérőszám, amit tesztekkel lehet mérni.
Az IQ mérése a Stanford-Binet teszttel kezdődött, amit 1905-ben hoztak létre diákok részére. Úgy tartották, az alacsonyabb IQ nem azt jelenti, hogy nem képes tanulni a diák, csak több segítségre van szüksége.
Az IQ-t úgy számolták, hogy a teszten elért eredményt elosztják az illető életkorával. Emiatt lett Quotient, azaz kvóciens a neve.
A modern IQ számítás statisztikai skálázás
A 15. században vár állt a településen, a lebontott vár helyén épült fel a görög katolikus templom, majd ennek helyébe az új kőtemplom. Rakaca ma görög katolikus búcsújáró hely.
Régen Szend volt a neve, ami valószínűleg szentet jelent. A 13. században már létezett. A törökök elpusztították, csak a 16.-17. században települt be újra.
A mai település 1938. január 1-jén jött létre Abaújsáp, Rásony és Szárazberencs egyesítésével. A három elődfalu közül Sápot említik legkorábban, 1221-ben.
Areopagoszi Szent Dénes
Areopagoszi Szent Dénes, Dionüsziosz Areiopagitész, Dionysios Areopagita, Pszeudo-Dionüsziosz, (V. század vége - VI. század eleje), görögül író ismeretlen egyházi író álneve.
Életút
Szent Pál areopagoszi beszédének hatására tért meg. Athén első püspökének neve alatt adott ki négy értekezést: Az isteni nevek, A misztikus teológia, Az egyházi hierarchia és
Démotikus krónika
Démotikus krónika, a Ptolemaiosz-korban keletkezett, jövendöléseket tartalmazó, démotikus írással íródott szöveg. Homályos, titokzatos utalásokkal teli próféciákat alkalmaz, melyekben Egyiptom nemzeti királyairól és az idegen hődítókról, a médekről és a görögökről van szó. A szöveg feltűnően idegengyűlölő hangvételű, jövendölése szerint el fog jönni egy szabad
Csesznek
Csesznek község Veszprém megyében, a Bakonyban. A község határában találhatók Csesznek várának romjai.
A települést a 13. századból ránk maradt források említik először, Cezneyc néven. Később Csesztnök, Cseszneg(h) néven is ismert. Magyarország helységeinek 1773-ban készült hivatalos összeírása Cseszneg néven említi, Pe
Dexipposz
Dexipposz (Római polgárként viselt neve: Publius Herennius Dexippus), (Athén, Kr. u. 210 körül - Athén, Kr. u. 270 és 275 között) Görög történetíró
Ősi nemzetség leszármazottja volt, úgy elődei mint ő jelentős szerepet játszottak athén történetében. Rövid ideig hadvezér is volt: 267-ben visszavert
