:: wikimiki.org ::

Barbado

Barbado

Geografio > Ameriko > Antiloj > Malgrandaj Antiloj > Alventaj Insuloj > Barbado < Nordameriko ---- Nordameriko Barbados Lando ĉe Kariba Maro, unu el la Malgrandaj Antiloj. Kariba Maro
- Landkodo: BB.
- E-nomo: [a] Barbadoso.
- Nacia nomo: [o] Barbados.
- Areo: 431 kv.km.
- Politika sistemo: konstitucia monarĥio.
- Ŝtatestro: Brita reĝino Elizabeto la 2-a
- Ĉefministro: Owen ARTHUR
- Ĉefurbo: Briĝtaŭno (angle: Bridgetown).
- Loĝantaro: 300 mil (1996).
- Ŝtatlingvo: angla.
- Kredantoj: protestantoj.
- Eksporto: sukero, kemiaĵoj, vesto.
- Pokapa GNP: 6.560 $.
- Historio: Brita kolonio de 1627. Rajton de memregado akiris en 1961. Sendependa ŝtato kaj membro de Brita Komunumo de 1966. Kategorio:Barbado ja:バルバドス ko:바베이도스 ms:Barbados simple:Barbados zh-min-nan:Barbados

Geografio

---- Geografio (ge γη "tero", graphein γραφειν "priskribi") estas scienco, kiu pristudas geografian medion de la Tero, ĝian strukturon kaj dinamikon, influon kaj distribuon de ĝiaj komponentoj en la spaco. Ĉefceloj de la geografio estas eltrovo de manieroj de racia teritoria organizo de la socio kaj naturekspluatado, kreado de fundamentoj por strategio de ekologie sendanĝera evoluo de la socio. Gravaj objektoj de geografiaj esploroj estas interagoj de la homo kaj la naturo, regularo de dislokigo kaj influo de la komponentoj de geografia medio en loka, regiona, nacia, kontinenta, oceana kaj globala niveloj. La mondpartoj: Ameriko - Azio - Eŭropo - Afriko - Oceanio - Antarkto ----

Geografiaj objektoj

:Akvofalo - Arbaro - Delto - Dezerto - Duno - Duoninsulo - Ebenaĵo - Fjordo - Marfluo - Glaciaro - Golfo - Groto - Heĝkamparo - Insulo - Kanalo - Klafto - Komunumo - Kontinento - Lago - Laguno - Lando - Erikejo - Markolo - Maro - Montaro - Monto - Nacio - Nunatako - Oceano - Ravino - Regiono - Rivero - Rojo - Roko - Stepo - Tablomonto - Tundro - Urbo - Valo - Vilaĝo - Vulkano Vd. ankaŭ: Geografiaj Nomoj ----

Geografiaj sciencoj

Pro la komplikeco de la esplorobjektoj, oni dispartigas geografian sciencon je specializaj sciencdisciplinoj, nome: :Branĉoj de Geografio:
- Fizika Geografio
- Socio-Ekonomia Geografio
- Kartografio kaj Topografio :Intersciencaj Geografiaj Disciplinoj:
- Antropogeografio ~ Etnogeografio ~ Historia Geografio ~ Lingva Geografio ~ Medicina Geografio ~ Milita Geografio ~ Rekreacia Geografio ~ Veterinara Geografio MIKOVINYI Sámuel ----

Geografoj kaj vojaĝantoj

Geografio estas unu el antikvaj sciencoj. La unuaj provoj por naturscienca klarigo de geografiaj fenomenoj, apartenas al grekaj filozofoj de la Mileta skolo (6-a jc. a.K.) ? Taleso, Anaksimandro, k.a. : Geografia Malkovro : Anaksimandro : Ĉeng He : Ibn Batuta : Vitus BERING : François BERNIER : Samuel de CHAMPLAIN : Petro KROPOTKIN : Kolumbo : Magelano : Marko Polo : Strabono : Taleso : Vasco da GAMA : Marc Aurel STEIN ---- als:Geografie ja:地理学 ko:지리학 ms:Geografi simple:Geography th:ภูมิศาสตร์

Antiloj

Geografio > Ameriko > Antiloj ---- Antiloj estas kuniga nomo de la plejmulto de la (ĉe-)Karibmaraj insuloj. Nur Bahamoj, Bermudo kaj Turkoj kaj Kajkoj troviĝas eksterantile. Oni distingas inter du (aŭ tri) insularoj Antilaj:
- Grandaj Antiloj (kun "grandaj" insuloj kiel Jamajko, Kubo, Puerto-Riko kaj Hispanjolo)
- Malgrandaj Antiloj (kun "malgrandaj" insuloj kiel Angvilo, Antigvo-Barbudo, Gvadelupo, Barbado, Dominiko, Grenado, Martiniko)
- (Ĉebordaj Antiloj (kun insuloj proksimaj al la marbordo de Sudameriko, kiel Arubo, Trinidado kaj Tobago)) Se dezirindas duonigi Amerikon, la Antiloj Grandaj kaj Mal- nature apartenas al Nordameriko, dum la Ĉebordaj al Sudameriko. Tamen, multaj homoj konsideras Trinidadon kaj Tobagon malgrandaj antiloj, kaj do Nordamerikaj. Politiko: Multaj el la insuloj estas propraj ŝtatoj, dum aliaj restas kolonioj. Por informoj pri unuopaj landoj, vidu sub la koncernata Antil-subgrupo. Aparte de Kubo, la insuloj estas demokratioj kun iafoje sangaj voĉdonadoj. La registaroj ofte estas la koruptaj peonoj de Usono (kiu rigardas la regionon kiel ĝia sfero kaj ofte sendis siajn marsoldatojn por starigi registarojn amikajn). Kubo, kies patrono estis la Sovetunio, estas la granda escepto. Ekonomio: La efika metropolo de la regiono estas Miami, kie la politika kaj komerca klaso estas plejparte fuĝintoj el komunista Kubo. La granda industrio de la insuloj estas turismo. Dum la kolonia epoko, sukero estis la granda industrio kaj ankoraŭ gravas. Alia grava industrio estas la transporto de narkotaĵoj el Sudameriko. Granda fonto de enspezo estas la transpagoj de elmigrintoj. Aparte de Haitio, la Antiloj ja estas malriĉaj sed ne malespere malriĉaj. Historio: Nun la loko de turistoj, la insularo unufoje estis la loko de piratoj, kiuj penis rabi la hispanajn ŝipojn, ŝargitajn de oro kaj arĝento el Meksiko kaj Peruo. Poste Britio kaj Francio marbatalis por posedi la insulojn: ne pro la belaj plaĝoj, sed pro la sukero, kiun ili povis produkti per la laboro de afrikanaj sklavoj. La sklaveco estis sklaveco kruela: en Barbado, ekzemple, la tipa sklavo nur vivis ok jarojn. Dum la kolonia epoko (ĉ. 1500-1950), la insuloj estis la kolonioj de Hispanio, Britio, Francio, Nederlando kaj post 1898, eĉ de Usono. Sklaveco malaperis en la 19-a jarcento. Post la Dua Mondmilito, multaj insuloj sendependiĝis kaj multaj antilanoj elmigris, precipe al Usono (Novjorko, Miami) kaj Kanado (Toronto). Kulturo: Kulture la insuloj estas afro-eŭropaj: miksaĵo de okcidenta Eŭropo kaj okcidenta Afriko. La hispanaj insuloj estas pli eŭropanaj, la anglaj insuloj pli afrikanaj (rase kaj kulture). Pro tia miksaĵo, la Antiloj estas la fontoj de novaj genroj de muziko: regeo, kalipso, salso, merengeo, ktp. Kulture, la landoj Belizo, Bahamoj kaj Gujano estas ankaŭ parto de la Antiloj. Lingvo: Kontraste al kontinenta Ameriko, Antiloj prezentas lingvan tohuvobahuon. La indiĝenaj lingvoj formortis, sed multaj novaj ekaperadis: kreolaj ks. Kelkaj antilanoj parolas la Hispanan (Kubo, Puerto-Riko, Domingo), aliaj la Anglan (Jamajko, Barbado, Trinidado kaj Tobago), kaj ankaŭ la Franca (Haitio, Gvadelupo, Martiniko) kaj Nederlanda (Arubo, Nederlandaj Antiloj) estas parolataj. ---- Vidu ankaŭ: Bermuda Triangulo - Kariboj - Kariba Maro - Britaj Antiloj Kategorio:Nordameriko ! ja:西インド諸島

Alventaj Insuloj

Geografio > Ameriko > Antiloj > Malgrandaj Antiloj > Alventaj Insuloj < Nordameriko ---- Alventaj Insuloj (angle Windward Islands, hispane Islas de Barlovento) estas longa ĉeno de insuletoj norde de Sudameriko, kiuj etendiĝas kiel lasta seka haltejo inter Kariba Maro kaj Atlantiko kaj do kvazaŭ "vent-ŝirmilo" por la Deventaj Insuloj. Famaj insuloj Alventaj interalie estas Barbado, Dominiko, Grenado, Martiniko, Sent-Lucio kaj Sent-Vincento. De temp' al tempo oni ankaŭ kunkalkulas Trinidadon kaj Tobagon, vd. Ĉebordaj Antiloj. Kategorio:Ameriko Kategorio:Insuloj

Kariba Maro

Geografio > Maroj > Kariba Maro ---- La Kariba Maro komunikas kun Atlantika Oceano, sude de la Meksika Golfo. Ĝin bordas sude Venezuelo, Kolombio, kaj Panamo, okcidente Kostariko, Nikaragvo, Honduro, Gvatemalo, Belizo, kaj la Jukatano-duoninsulo apartenanta al Meksiko, norde Grandaj Antilaj insuloj Kubo, Hispanjolo, Jamajko, kaj Puerto-Riko, kaj oriente Malgrandaj Antiloj. La Kariba Maro etendiĝas sur 2 754 000 km². La plej profunda punkto estas la Kajmana tranĉeo inter Kubo kaj Jamajko, 7500 metrojn sub mara nivelo. La ligo inter la Kariba Maro kaj la Meksika Golfo estas la Jukatana Markolo. Vidu ankaŭ: Antiloj ja:カリブ海

Elizabeto la 2-a (Britio)

Britio > Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Nord-Irlando > Brita monarkio > Elizabeth la 2-a de la Unuigita Reĝlando ---- Ŝia Reĝina Moŝto, Elizabeth la 2-a de la Unuiĝinta Reĝlando (Elizabeth Alexandra Mary WINDSOR [e-LIZ-a-bet al-ek-ZAN-dra ME-ri ŬIN-zo]; naskiĝis la ) estas la nuna reĝino de Britio kaj Nord-Irlando, ektroninte en 1952. Ŝi estas ankaŭ la reĝino de Antigvo-Barbudo, Aŭstralio, Bahamoj, Barbado, Belizo, Kanado, Grenado, Jamajko, Nov-Zelando, Papuo-Nov-Gvineo, Sent-Kristofo kaj Neviso, Sent-Lucio, Sent-Vincento kaj la Grenadinoj, la Salomonoj, kaj Tuvalo. Elizabeth regas ankaŭ la Komunumon de Nacioj (antaŭe la Brita Komunumo, aŭ angle British Commonwealth), kaj ŝi estas la ĉefgubernisto de la Eklezio de Anglio. Ŝi estis la pli aĝa filino de reĝo George la 6-a. Ŝi kaj malproksima parenco, Philip, la duko de Edinburgo, geedziĝis en 1947. Ili havas kvar infanojn: Charles, Anne, Andrew kaj Edward. La , Princino Elizabeth Alexandra Mary estis naskita en Londono; ŝi estis edukata private, kaj ŝarĝis sin per oficialaj deĵoroj aĝe 16 jarojn. Dum la Dua Mondmilito ŝi servis en la Aŭilliary Territorial Service (Helpa Teritoria Servo), kaj per amendo al la Regenteca Akto ŝi fariĝis ŝtatkonsilanton je ŝia 18-a naskiĝfesto. Je la morto de George la , ŝi heredis la tronon dum ŝi estis en Kenjo kun sia edzo, kaj la ŝi estis kronata. Ŝi festis la 50-an jaron de sia tronado en 2002. Kategorio:Britaj reĝoj ja:エリザベス2世 (イギリス女王) ko:영국의 엘리자베스 2세 ms:Elizabeth II simple:Elizabeth II of the United Kingdom th:สมเด็จพระราชินีนาถอลิซาเบธที่ 2 แห่งสหราชอาณาจักร zh-min-nan:Liân-ha̍p Ông-kok ê tē II ê Elizabeth

Angla lingvo

La angla lingvo estas okcidentĝermana lingvo, origininta de Anglio, kun forta influo de la franca lingvo. En la historio de la angla lingvo, oni distingas tri fazojn:
- la anglosaksa lingvo (500-1000)
- la meza angla lingvo (1000-1500)
- la moderna angla lingvo (1500- ) La angla lingvo evoluis el la antikva ĝermana de Anglio kaj estis disvastigita tra la mondon ek de ĉ. 1500 per la milita, teknologia kaj kultura potenco de la Brita Imperio kaj ĝia ido Usono. Eble 25% de la mondo (1500 milionoj) regas la anglan kiel denaska (375 m), dua (375 m) aŭ fremda (750 m) lingvo. La lingvo ne nur floras en Britio kaj Usono kaj la landoj de iliaj eks-imperioj, sed estas studata tra la mondon, eĉ ekzemple en Indonezio kaj Etiopio, kiuj neniam estis sub la regado de anglalingvanoj. La angla estas oficiala lingvo de UNO kaj unu el la ĉefaj internaciaj lingvoj en Afriko. Kun la franca ĝi estas unu el la du vere mondaj lingvoj. La angla estis unu el la ĉefaj fontoj, el kiu Esperanto pruntis vortojn. Ekzemple: suno, birdo, ŝipo, lando, ofta ktp. Unuflanke, la angla estas facile lernebla, ĉar ĝi havas malmulte da gramatikaj finaĵoj, sed uzas vortordon por montri la rilatojn inter vortoj. Aliflanke, ĝi estas malfacile lernebla, ĉar la ortografio estas nefonetika kaj arĥaika (moderna ortografio reflektas la prononcon de la mezepoka angla, kiam la veno de la presilo konformigis la literumadon, ĉefe laŭ la tiama Londona dialekto) kaj la lingvo enhavas multe da idiotismoj. La angla ankaŭ havas sonojn ne ofte uzatajn en aliaj lingvoj. Neatendite, la ĉina havas similajn problemojn por alilingvanoj. Nur la ĉina kaj la hinda-urda havas pli da denaskaj parolantoj ol la angla, sed ili ne estas fortaj ekster siaj regionoj. La angla, aliflanke, estas lingvo vere tutmonda: kvar kontinentoj (Nordameriko, Eŭropo, Afriko, Azio) aparte havas pli ol 50 milionojn da parolantoj, en du aliaj kontinentoj (Aŭstralio kaj Nordameriko) la angla estas la ĉefa lingvo, kaj nur unu kontinento, Sudameriko, aparte de Gujano, restas sen unualingvaj parolantoj. La angla estas la internacia lingvo de scienco, komputiko, komerco, popmuziko kaj aviado, inter aliaj. Ĝi estas laborlingvo de UNO kaj ASEAN kaj, praktike, la ĉefa laborlingvo de EU: dum multaj dokumentoj de EU estas haveblaj en la franca kaj la germana kaj, iafoje, eĉ aliaj el la 20 oficialaj lingvoj, nur en la angla estas ĉiuj dokumentoj haveblaj. La angla ankaŭ estas la ĉefa laborlingvo de multaj transnaciaj entreprenoj. Laŭ Encyclopædia Britannica, almenaŭ 16 nacioj enhavis pli ol unu milionon da anglalingvanoj en 1990:

223,9 Usono
60,0 Niĝerio
53,3 Britio
32,0 Filipinoj
21,0 Barato¹
16,0 Kanado
14,8 Aŭstralio
5,5 Malajzio
3,7 Tanzanio
3,5 Sud-Afriko
3,3 Irlando
3,2 Nov-Zelando
2,7 Liberio
2,3 Jamajko
1,2 Trinidado kaj Tobago
1,0 Singapuro

¹ Laŭ la barata popolnombrado de 1991 ĉ. 90 milionoj (~ 11%) de la enloĝantoj diris, ke ili scipovas la anglan kiel la unuan, duan aŭ trian lingvon ( http://www.censusindia.net/cendat/language/table4_E.PDF ).

Notu bone, ke diversaj nacioj kalkulas siajn lingvanojn malsame kaj ne ekzistas nombroj pri la angla por ĉiu nacio. Ekzemple, Kenjo, Pakistano kaj Bangladeŝo, ĉiu probable havas 3 milionojn da parolantoj. Ankaŭ, malmulte de nacioj kalkulas dualingvanojn. Almenaŭ 30 milionoj angleparolantoj ne estas en la supraj nombroj.

Famaj aŭtoroj de la angla

- Chaucer
- Ŝekspiro
- Milton
- Blake
- Charles DICKENS
- Mark TWAIN
- Joyce
- Ernest HEMINGWAY
- Orwell
- Jack KEROUAC
- J. D. SALINGER
- Tolkien Vidu ankaŭ: Anglalingva Literaturo

Eksteraj ligiloj

Pluraj vortaroj en la [http://dmoz.org/World/Esperanto/Informo/Vortaroj/Angla/ katalogo DMOZ] Kategorio:Okcidentĝermana lingvaro als:Englische Sprache ja:英語 ko:영어 ms:Bahasa Inggeris simple:English language th:ภาษาอังกฤษ zh-min-nan:Eng-gí

Sukero

La sukero estas unu tipo de la karbonhidratoj, la plej ofte uzata sukero estas la blanka kaj kristale solida sakarozo, uzata por dolĉigi trinkaĵojn kaj manĝaĵojn. La simplaj sukeroj kiel la glukozo (kiu parte konstruas la sakarozon) deponas grandan energion, uzatan en la metabolo. Kiel kuireja termino, la sukero estas manĝajo, kiun karakterizas la dolĉeco. La ĉiutage uzata sukero estas aĉetebla kiel bruna aŭ kruda (kiu estas rafinaĵo de sukerkano, ne precice kruda sukero) kaj la blanka, altkvalite rafinita sukero. La kando estas purigita, kristaligita k preskaŭ travidebla (diafana) sukero.

Produktado

La sakarozo estas la ekstrakto el sukerkano, sukerbeto aŭ sukerpalmo per rafinado. En la financa jaro 2001/2002, 134.1 miliono tunoj da sukero estis produktata dismonde. La plej gravaj landoj, kiuj kulturas sukerkanojn (sukerenhavo 16-20 %) troviĝas en tropika klimato (Mez- kaj Sud-Ameriko, Sud-Orientazio). La sukerbeto (sukerenhavo 16-22 %) estas kulturita en la landoj de la kontinenta (mezvarma) klimato (ĉefe EU, Usono) La kruda planto estas dispremita, la suko kolektita kaj filtrita. Tiu ĉi fluidaĵo estas traktita por eltiri malpuraĵojn (precipe per kalko) kaj poste neŭtrigita per sulfur-dioksido. La suko estas bolpurigita, la sedimento surfundiĝas kaj tiel iĝas forigebla, la aliaj malpuraĵoj eliĝas per la ŝaŭmo. La varmo estas reuzata en la sekvaj ŝtupoj (la temperaturo de la manipulado]] ĉiam malgrandiĝas) kaj la suko iom post iom densiĝas. (La malgrandiĝo de la manipula temperaturo necesas por obstakli la karameliĝon.) La densiĝo de la likvaĵo estas helpata per vakuo, la estiĝo de sukerkristaloj estas helpata per aldono de sukerpulvero, kiu donas la kernon por la kristaloj. La densiĝanta sukerfluidaĵo tiel atingas la densecon de 90 % sekmaterialo. La dispartigo de la sukero kaj siropo (i.a. melaso) okazas en centrifugilo. Ankaŭ estas aliaj specoj de regionaj sukeroj.

Kemie

Biokemie, la sukero estas simpla molekulo, kiun oni povas nomi karbonhidrato (monosakarido kaj disakarido). La sukeroj enhavas malofte aldehidan grupon (-CHO) aŭ ketonan grupon (C=O), kie la oksigeno kaj karbono havas duoblan ligon, kio faras ĝin reakcia. La plimulto de la sukeroj havas la formulon (CH2O)_n , kie la n estas inter 3 kaj 7. La notinda escepto estas la desoksiribozo, kies nomo aludas al la “foraperinta” oksigeno (el la greka deoxi-). Kvankam oni povas karakterizi kelkajn per la reakciaj grupoj, ili estas ĉefe karakterizitaj per la karbonenhavo. La triozaj derivaĵoj (C₃H₆O₃) estas la interproduktoj de la glikolizo. Inter la pentozoj la plej gravaj estas la ribozoj kaj desoksiribozoj, kiuj konstruas i.a. la nukleajn acidojn. La ribozo do estas la komponento de multaj kemiaĵoj, kiuj estas gravaj en la metabolo, kiu enhavas NADH kaj ATP. La heksozoj kiel ekz. la glukozo estas la ĝenerala substrato por la produktado de energio en la formo de ATP. La plantoj konstruas dum la fotosintezo glukozon, kiu estas deponita ameloforme. Multaj pentozoj kaj heksozoj kapablas formi ringan strukturon. La aldehida kaj la ketona grupo en tiuj fermit-ĉenaj formoj ne estas libera, tiel multaj tipikaj reakcioj de tiu ĉi grupo ne okazas. Glukozo ekzistas en la solvaĵoj ekvilibraj plej ofte ringforme, nur ne pli ol 0,1 % de la molekuloj havas malfermitan formon. La monosakaridoj povas formi glukozidajn ligojn al aliaj monosakaridoj en la fermit-ĉena formo, tiel kreante disakaridojn kiel sakarozojn kaj polisakaridojn kiel amelon. La glikozidaj ligoj devas detruiĝi per hidrolizo aŭ alimetode per la enzimoj, antaŭ ol la komponantoj estas uzataj an la metabolo. La prefikso ’’’gliko-’’’ aludas al la ĉeesto de la sukero en la cetere nekarbon-hidrata materialo: ekzemple la glikoproteino estas proteino kun alligita unu aŭ pli da sukermolekulo. Simplaj sukeroj estas: sakarozo, fruktozo, glukozo, dekstrozo, maltozo kaj mannozo. La sakarozo povas transformiĝi al glukozo kaj fruktozo per hidrolizo, produktante la t.n. ‘’invertitan sukeron’’. Tiu ĉi sukero estas pli dolĉa ol la originala sakarozo kaj estas uzata en sukeraĵejoj por dolĉigi kaj moligi la strukturon de la sukeraĵoj.

Ekonomio

EU estas la 2-a plej granda eksportanto de sukero. La interna merkata prezo estas triobla ol tiu de la mondmerkato, la memkosto estas 5-6-obla ol en Afriko, Sud-Ameriko. La KAP (Komuna AgrarPolitiko)subvencias per 2 miliardoj da eŭro la eŭropajn produktantojn.

Historio

Antaŭ la kristala sukero oni uzis la sukon de la sukerkano (Hindio, Ĉinio) aŭ la mielon por dolĉigi la nutraĵojn. Unuafoje oni ellaboris la kristalogon de sukero en Hindio kej de tie disvastiĝis en la mondo. En Eŭropo aperis la sukero en la mezepoko kun la alveno de la maŭroj. Ankaŭ la krucmilitistoj hejmenportis ĝin, kiam ili hejmeniris post la militado en la Sankta Lando. En la jaro 1747 Andreas Sigismund MARGGRAF, germana kemiisto, pruvis, ke la sukero de la sukerkano estas la sama kiel tiu de la beto. La esplorojn de Marggraf daŭrigis Franz Karl ACHARD, kiu ellaboris la industrian produktadon de sukero el sukerbeto. Li malfermis la unuan rafinejon en 1802 en Wohlau-Cunern, Silezio, Prusio. Kategorio:Kemiaĵo ja:糖

1961

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1961 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1961 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

- 46-a Universala Kongreso de Esperanto en Harrogate.
- UEA aĉetis la domon ĉe Nieuwe Binnenweg 176 en Roterdamo.
- Eklernis Esperanton: Vasil STANOVIĈ.
- Fontita Esperanto-klubo en Příbram.
- Nord-Irlando : Ekflamas civilmilito inter katolikoj kaj protestantoj.
- Jânio QUADROS iĝis prezidento de Brazilo;
- Sendependiĝas Tanganjiko (la kontinenta parto de la nuna Tanzanio). Ĝi estis brita kolonio. Same: Siera-Leono.
- Eritreo : Komenciĝas liberig-milito kontraŭ Etiopio, kondukota de Liberiga Nacia Fronto de Eritreo.
- Barbado akiras rajton de memregado.
- UNO : U THANH anstataŭigas Dag HAMMARSKJOLD kiel ĝenerala sekretario.
- UNO : Aniĝas Maŭritanio, Mongolio, Siera-Leono kaj Tanzanio.
- 12-a de aprilo : Jurij GAGARIN flugas en la kosmon.

Naskiĝoj

- Audino CASTELO BRANCO
- 9-a de junio : Michael J. FOX
- 12-a de septembro : Kanado : Mylène FARMER.
- 20-a de oktobro : David GAINES
- 19-a de novembro : Meg RYAN

Mortoj

- Antonín ELTSCHKNER
- EMBA
- 10-a de januaro : Usono : Dashiell HAMMETT.
- 13-a de majo : Usono : Gary COOPER.
- 2-a de julio : Usono : Ernest HEMINGWAY. ---- 1956 | 1957 | 1958 | 1959 | 1960 | 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | 1965 | 1966 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento ja:1961年 ko:1961년 simple:1961 th:พ.ศ. 2504

1966

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1966 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1966 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

- 51-a Universala Kongreso de Esperanto en Budapeŝto.
- ELTE: ekfunkcias Esperanto fako en Universitato.
- En Argentino fondiĝas Programo Pasporto el kiu evoluos la nuna Pasporta Servo de TEJO.
- 1-a Seminario de Esperanto de KKE en Brazilo
- Publikigitaj planlingvoj Nordamerika, Frendo kaj Loglano.
- Bocvano, Barbado kaj Gvajano sendependiĝas de Britio, aniĝante al UNO kune kun Lesoto.
- Barbado membriĝas en Brita Komunumo.
- Burundo deklaratas respubliko.
- La falo de Nkwame NKRUMA en Ganao.
- UAE: Abu-Dabio: emiriĝas Sultan Zajed ben al-Nahajan.
- La aŭstrala piloto Jack BRABHAM gajnis la mondan ĉampionecon de Formulo Unu.

Naskiĝoj

- 10-a de decembro : Jennifer NITSCH

Mortoj

- Eduard KŰHNL
- 1-a de februaro : Usono : Buster KEATON
- 10-a de aprilo : Evelyn WAUGH
- 2-a de aŭgusto : R. A. DVORSKÝ
- 15-a de decembro : Walt DISNEY
- 19-a de decembro : Ehm WELK ---- 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | 1965 | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento ja:1966年 ko:1966년 simple:1966 th:พ.ศ. 2509

Kategorio:Barbado

Kategorio:Amerikaj landoj Kategorio:Antiloj ja:Category:バルバドス ko:분류:바베이도스

Einheitswagen II

Die Personenwagen der Schweizerischen Bundesbahnen und verschiedenen Schweizer Privatbahnen für den Inlandverkehr werden seit Ende der 1950er-Jahren, unmittelbar nach der Abschaffung der 3. Wagenklasse 1956, als Einheitswagen (EW) bezeichnet. Alle Serien von Einheitswagen haben folgende Merkmale:
- Zwei Drehgestelle mit je zwei Achsen (total vier Achsen)
- Grossraumwagen
- beiderseitige paarweise Sitzanordnung in Vierer-Gruppen vis-à-vis mit einem Mittelgang
- bei Ablieferung Getrennte Raucher- und Nichtraucherabteile (seit Beginn der 1990er-Jahre bis Dezember 2005 werden alle in reine Nichtraucherwagen umgebaut)
- Leichtbauweise (ausser EW IV) Die Einheitswagen lösten die Leichtstahlwagen ab, die danach für weniger wichtige Verbindungen, zum Beispiel im Nahverkehr, eingesetzt wurden. Dank dem Aufkommen von Einheitswagen konnten zwei- und dreiachsige Wagen in Holzbauart ausrangiert werden.

Die Serien

Von den Einheitswagen gab es vier Serien:

Einheitswagen I

Leichtstahlwagen Die Einheitswagen I sind die Nachfolger der Leichtstahlwagen und wurden zwischen 1956 und 1967 gebaut. Sie waren ursprünglich alle in SBB-Grün lackiert und hatten ein Gewicht von 28 bis 32 Tonnen und eine zulässige Höchstgeschwindigkeit von 140 km/h. Die grösste Serie bei den Schweizer Personenwagen waren die 2.-Klasse-Einheitswagen I, von der in 12 Jahren total 1'019 Stück gebaut worden sind. Die Sitze der Einheitswagen I hatten in der zweiten Klasse ursprünglich braune Kunstlederpolsterungen. Bei ihrer Hauptrevision in den 1970er-Jahren bekamen sie wie die Einheitswagen II in Nichtraucherabteilen die grüne und in Raucherabteilen die rote Sitzpolsterung. Die Fenster sind einteilig und einfachverglast; die Scheiben werden beim Öffnen bis zur Hälfte versenkt. Einige Einheitswagen I wie auch Einheitswagen II wurden in den 1990er-Jahren für die Neuen Pendelzüge (NPZ) umgebaut. Sie bekamen eine Lackierung nach dem NPZ-Schema, entsprechende Sitzpolsterung, automatische Türen für den kondukteurlosen Betrieb und eine neue Inneneinrichtung (rote Wände bei Raucherabteilen, blaue bei Nichtraucherabteilen). Sie werden im Nahverkehr sowohl als NPZ wie auch mit dem ebenfalls umgebauten Triebwagen SBB RBe 540 eingesetzt. Total wurden 609 Wagen EW I und EW II (Stand 1997) umgebaut. Diese Einheitswagenserie wurde auch von vielen Privatbahnen eingesetzt. Den grössten Umbau leistete die Schweizerische Südostbahn AG seit 1996, indem sie den Einheitswagen I eine Klimaanlage, geschlossene Toiletten, neue Drehgestelle und eine neue Inneneinrichtung eingebaut haben. Heute verkehren 37 solcher revvivo-Wagen im Voralpen-Express. Die BLS Lötschbergbahn AG baute in den Jahren 2003/2004 aus Wagenkasten von ausrangierten Einheitswagen I Niederflurwagen, welche sie als „JUMBO“-Wagen vermarkten.

Stückzahlen

Stückzahlen der SBB-Einheitswagen I Stand 1997: Die BLS besitzt heute 16 Erstklass- und 56 Zweitklasswagen. Dazu gesellen sich 18 kombinierte Erst- und Zweitklasswagen. Alle diese wurden inzwischen modernisiert.

Einheitswagen II

Die Einheitswagen II waren fast identisch mit den Einheitswagen I und auch im SBB-Grün lackiert. Äusserlich fallen sie durch nur noch halbhohe WC- und Plattformfenster auf. Im Gegensatz zu den EW I verfügen sie über doppelverglaste, aber ebenfalls einteilige und versenkbare Fenster. Desweiteren weisen sie eine geringere Fussbodenhöhe auf, als die EW I. Sie wurden zwischen 1965 und 1976 gebaut. Die Sitze der Einheitswagen II hatten von Werk aus bei den Raucherabteilen eine rote und bei den Nichtraucherabteilen eine grüne Polsterung. Später bekamen sie eine grau gemusterte Sitzpolsterung mit roten (Raucherabteil) bzw. blauen (Nichtraucherabteil) Kopflehnen. Ein Teil wurde in den 1990er-Jahren für den NPZ-Betrieb umgebaut. Im Gegensatz zu der Serie Einheitswagen I wurden in der zweiten Serie Gepäckwagen gebaut. Bei Ablieferung wurden die EW I und EW II in Städteschnellzügen eingesetzt, wo sie die Leichtstahlwagen ablösten. Die EW I wie auch EW II wurden nach dem Aufkommen der EW III und EW IV in niedere Dienste verdrängt. Sie wurden bis Ende der 1990er-Jahren sowohl in lok- und triebwagenbespannten Regional- wie auch Schnellzügen eingesetzt. Heute werden nicht umgebaute Einheitswagen I und II (nach wie vor grün lackiert) vor allem bei untergeordneten Schnellzügen und Entlastungszügen eingesetzt oder als Entlastungswagen bei Zügen mit grossem Andrang. Heute werden diese nach und nach ausrangiert, da ihr Komfort (keine Klimaanlage, lärmig) und ihre etwas geringe Höchstgeschwindigkeit von 140 km/h heutigen Ansprüchen nicht mehr genügen. Umgebaute dienen vorwiegend als Zwischenwagen in RBDe 560 und RBe 540-Pendelzügen.

Stückzahlen

Stückzahlen der SBB-Einheitswagen II Stand 1997:

Einheitswagen III

Die Einheitswagen III wurden zwischen 1972 und 1975 gebaut, waren für die Swiss Express-Züge bestimmt und hatten eine entsprechende orange-weisse Lackierung. Ihre Höchstgeschwindigkeit betrug 140 km/h und sie waren konstruktiv für den Einsatz von Neigetechnik vorbereitet, die Seitenwände dafür auch nach oben hin einwärts geneigt. Sie waren die erste Serie klimatisierter Wagen. Die 29 bis 30 Tonnen schwere Wagen erwiesen sich trotz dieser modernen Merkmale jedoch als unbefriedigend. Die Neigetechnik-Ausrüstung wurde nie eingebaut, die Klimaanlage war über längere Zeit nicht sehr zuverlässig, und sie liessen sich schlecht mit anderem Wagenmaterial kombinieren . Es existieren 70 Stück dieser Einheitswagen. Sie wurden Anfang der 2000er-Jahre an die BLS Lötschbergbahn AG abgegeben und werden gegenwärtig modernisiert. Mittlerweile sind alle Wagen in den neuen BLS-Farben lackiert und werden im BLS-Schnellzugverkehr eingesetzt. Die SBB erhielten im Tausch die Einheitswagen IV der BLS.

Stückzahlen

Stückzahlen der SBB-Einheitswagen III Stand 1997:

Einheitswagen IV

BLS Lötschbergbahn AG Auf Grund der Erfahrungen mit den Einheitswagen III entwickelte die Industrie zusammen mit den SBB die neuen Einheitswagen IV die grün-steingrau lackiert wurden. Sie sind den Corail-Wagen der SNCF angelehnt. 1981 wurden 40 der klimatisierten Einheitswagen IV in der 1. Klasse abgeliefert. 1983 kamen 2.-Klasswagen und Speisewagen dazu. Die Wagen haben ein Gewicht von 40-43 Tonnen. Einige EW IV bekamen bei der Auslieferung eine Flugzeugbestuhlung. Diese wurde teilweise, da nicht beliebt, in 4er-vis-à-vis-Bestuhlung umgebaut, etliche EW IV verfügen jedoch nach wie vor über einige flugzeugbestuhlte Sitzreihen (Zweierbestuhlung). Es wurden keine Gepäckwagen der EW IV konstruiert. Die EW IV-Züge fuhren daher mit Gepäckwagen der Serie EW II. Diese wurden für diesen Zweck pinselrenoviert, so dass sie der Farbgebung der EW IV entsprechen. Die Einheitswagen IV waren ursprünglich für Intercitys reserviert. Mit der Einführung der Interregios übernahmen die Einheitswagen IV auch solche Züge. Heute sind diese auch gelegentlich vor RegioExpresse zu beobachten. Die Einheitswagen IV haben dabei die älteren Einheitswagen in niedere Dienste degradiert. 1997 wurden die Einheitswagen IV pendelzugfähig gemacht. Die Steuerwagen des Types EW IV Bt waren Neukonstruktionen, welche auf den SBB-EuroCity-Wagen basieren. Sie erhielten den Führerstand der „Lok 2000“ SBB Re 460 und besitzen 8 Sitzplatzreihen. Da sich die Gepäckwagen der EW II unter anderem auf Grund ihrer Höchstgeschwindigkeit von 140 km/h dazu nicht weiter eignen, mussten die SBB eine andere Lösung suchen und kauften daher 35 Gebrauchtwagen des Types Corail von der SNCF, welche äusserlich den EW IV ähneln. Im Hinblick auf die Bahn 2000 werden werden derzeit (2005) die EW IV für eine Höchstgeschwindigkeit von 200 km/h (derzeit 160 km/h) umgebaut. Die Wagen erhalten dabei eine neue weiss-rot-graue Lackierung und eine Inneneinrichtung, deren Farben Feng Shui-Konzepten entspricht. Die Toiletten bekommen eine Vakuumeinrichtung, da „Plumpsklos“ bei Geschwindigkeiten von 200 km/h nicht toleriert werden. Heute existieren 540 EW IV der SBB. Die BLS besass 32, die Bodensee-Toggenburg-Bahn acht und die ehemalige Schweizerische Südostbahn AG vier Einheitswagen, welche inzwischen zur SBB übergangen sind. Der Einheitswagen IV ist die letzte Serie von Einheitswagen. Anschliessend kamen im SBB-Wagenpark noch der Eurocity-Wagen, die Zürcher S-Bahn- und die IC-2000 Doppelstockwagen dazu (abgesehen von den verschiedenen Triebzügen).

Stückzahlen

Stückzahlen der SBB-Einheitswagen IV Stand 2002 (Laufnummern in der ursprünglichen Version ohne Umbau auf Pendelzugfähigkeiten bzw. 200 km/h): ¹Nach dem Umbau in Pendelzugwagen haben sie die Bezeichnung -75 statt -73

Weitere Serien

Die EuroCity-Wagen (Bpm RIC) der SBB werden teilweise als Einheitswagen V bzw. Einheitswagen EuroCity bezeichnet, die SBB betrachten diese aber als eine gesonderte Gattung. Diese Wagen dürfen im Gegensatz zu den Einheitswagen international verkehren. Die in den 1990er-Jahren gebauten Wagen haben eine Höchstgeschwindigkeit von 200 km/h.

Schmalspurbahnen

Die neueren Wagenserien der Schmalspurbahnen der Rhätischen Bahn und der Brünigbahn der SBB werden auch als Einheitswagen bezeichnet. Kategorie:Schienenverkehr (Schweiz) Kategorie:Reisezugwagen

encyklopedia tanie latanie, tanie loty jelenia g�ra og�oszenia wydarzenia Prague hotels

:: RELATED NEWS ::

Horizons (Epcot attraction)
:For other uses of horizon, see Horizon (disambiguation). Horizons was a dark ride attraction at Epcot in Walt Disney World, Florida. The ride brought guests past depictions of what life might be like in the 21st century. The ride opened on October 1, Read More...

Chronophotographs
] Chronophotography is a Victorian application of science (the study of movement), and art (photography). The word is from the Greek chronos and photography, "pictures of time." Notable chronophotograp