:: wikimiki.org ::

Cocteau Twins

Cocteau Twins

Cocteau Twins estis influa rokgrupo kiu formiĝis en Skotlando en 1979. Robin GUTHRIE, Will HEGGIE and Elizabeth FRASER kontraktumis al 4AD, influa Brita muzikeldonejo, kaj ilia unua albumo Garlands, aperis en 1982. En 1983, Heggie forlasis la grupon. Head Over Heels, eldonita poste la saman jaron, estis laŭdita de kritikoj kaj difinis la sonon de la grupo, nun duopo de Guthrie kaj Fraser. En 1984 aliĝis basgitaristo Simon RAYMONDE. Treasure, la unua albumo de la nun triopo, aperis en 1984 kaj estas eble ilia plej influa albumo, dononte inspiron al i.a. Jeff BUCKLEY. Flanka projekto estis The Moon and the Melodies, kunlaborado kun Harold BUDD, minimumisma komponisto. Kvankam ili restis 4AD-muzikgrupo internacie, la Cocteau Twins kontraktumis al muzikeldonejo Capitol Records en 1988 por distribuado en Usono, kiu helpis pri komerca sukceso. En 1990, post la albumo Heaven Or Las Vegas, ili forlasis 4AD-n, malkontentaj pro esti kategoriita ĉiam "4ADeca muzikgrupo". Post kontraktumo al Fontana (sed retenante ligon al Capitol Records en Usono), ili eldonis en 1994 la albumon Four Calendar Cafe kaj en 1996 albumon kiu poste montriĝis la lasta, Milk And Kisses. La membroj de Cocteau Twins kunvenis en 1998 por registri ankoraŭ unu albumon, sed pro personaj konfliktoj decidis disiĝi. La fantomeca stilo de la Cocteau Twins inspiris la britan "shoegazing"-ĝenron de la malfruaj 1980-aj kaj fruaj 1990-aj jaroj, en kiu umis muzikgrupoj kiel ekz. Lush, Pale Saints, kaj My Bloody Valentine. La iamaj membroj de Cocteau Twins daŭre restis aktivaj muzike en la jaroj post la malapero de la grupo. Guthrie kaj Raymonde fondis la muzikeldonejon Bella Union, kaj ambaŭ produktas albumojn de novaj muzikgrupoj ĉe la eldonejo. Raymonde registris la soloalbumon Blame Someone Else. Elizabeth Fraser kantis por Massive Attack kaj aperis voĉe je la filmmuziko de La Mastro de l' ringoj: La Kunularo de l' ringo (The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring), kaj onidire nun prilaboras soloalbumon.

Albumoj

- Garlands (1982)
- "Lullabies" EP (1982)
- "Peppermint Pig" EP (1983)
- Head Over Heels (1983)
- "Sunburst And Snowblind" EP (1983)
- "The Spangle Maker" EP (1984)
- Treasure (1984)
- "Aikea-Guinea" EP (1985)
- "Tiny Dynamite" EP (1985)
- "Echoes In A Shallow Bay" EP (1985)
- Victorialand (1986)
- "Love's Easy Tears" EP
- Blue Bell Knoll (1988)
- Heaven Or Las Vegas (1990)
- Four Calendar Cafe (1993)
- "Twinlights" EP (1995)
- "Otherness" EP (1995)
- Milk And Kisses (1996)

Eksteraj ligoj

- [http://www.cocteautwins.com La oficiala retpaĝaro de Cocteau Twins] (angle)
- [http://www.cocteautwins.com The Cocteau Cafe] fanatikula retpaĝaro (angle)
- [http://www.evo.org/html/group/cocteautwins.html Cocteau Twins ĉe la Eyesore Database]

Rokmuziko

Muziko > Rok-muziko ---- Rok-muziko aŭ simple roko (laŭ la Uson-Angla rock, siavice de rock and roll music - "sku- kaj rul-muziko"): Muzikspeco evoluinta ĉirkaŭ post la dua mondmilito en Usono kaj disvastiĝinta tra la tuta mondo. Ĝi parte baziĝas sur irlanda popol-muziko kaj negrula muziko, kaj ekeblis pro la inventiĝo de la elektra gitaro. Aliaj gravaj instrumentoj uzataj estas drumo kaj bas-gitaro. Roko multege influis la evoluon al moderneco kaj la liberiĝo de la junularo el tradiciaj dogmoj.

Specoj de roko

- Progresiva roko
- Punko kaj grunĝo
- Metalroko
- Kristiana roko
- Glamroko

Grupoj kaj unuopulaj artistoj

- The Arcade Fire, kanada
- Beatles
- Belle & Sebastian
- The Decemberists
- Colin MELOY
- Edda (rokgrupo), hungara
- Jimi HENDRIX
- Sepultura, brazila (metalroko)
- Radiohead
- Ben GIBBARD
- R.E.M., usona
- Pink Floyd
- The Shiva Furnace
- U2
- Cocteau Twins
- Negu gorriak
- X-japan
- Neutral Milk Hotel, usona
- Nirvana
- Indochine
- Queen
- Omega, hungara
- Budka Suflera, pola
- Dire Straits
- Altaria, fina
- Chuk BERRY
- Pegazus, australa (metalroko)
- Metallica, metalroko
- Lokomotiv GT, hungara
- T.Rex, glamroko

Esperantaj rokgrupoj

Vidu (aŭ ŝovu al) esperanta rok-muziko
- Merlin
- Kria de Morto
- Kore
- Persone
- La Kuracistoj
- La Porkoj
- Team'
- Dolĉamar
- Jomo ---- Vd. ankaŭ: hipia revolucio
- [http://bertilow.com/roko/ab.html rokmuzika terminaro]
- [http://artista.ikso.net/eurokka/index.php EUROKKA/eo] ja:ロックンロール Kategorio:Muzikaj ĝenroj

Skotlando

Geografio > Eŭropo > Britio > Skotlando ---- angle kaj skote Scotland [SKOT-lnd], gaele an Alba [an AL-a-pa] ---- gaele Skotlando aŭ Skotio estas antaŭa reĝlando de nordokcidenta Eŭropo. Ĝi situas en la norda parto de Britio. Skotlando kuniĝis kun la reĝlando Anglio por konstitui la Reĝlandon Britujon en 1707. Britujo plus Nord-Irlando estas la Unuiĝinta Regno de Britio kaj Nord- Irlando.
La ĉefurbo de Skotlando estas Edinburgo.
La lingvoj parolataj en Skotlando estas la angla (kontinuo inter la norma dialekto kaj la loka skota lingvo), la skotgaela lingvo kaj la lingvoj de lastjarcentaj enmigrintoj. La lingvo norn de la Ŝetlandaj Insuloj estas malaperinta. Kvankam la gaela estas izolita en la Highlands multegaj loknomoj en la tuta lando havas gaelajn elementojn, ofte en angligita formo, ekzemple aber (riverfino), baile, bal (urbo), beinn, ben (monto, laŭvorte kapo), innis (insulo), loch (lago). La loĝantoj estas ĉirkaŭ 5.120.000, dismetiĝitaj tre neunuforme: en la Central Belt (industri-zono de Glasgovo al Edinburgo) la loĝdenseco estas 700 loĝantoj/km², en kelkaj regionoj de la Highlands malpli ol du loĝantoj je km². La valuto de Skotlando estas la skota pundo ([sterling] pound), dividita en 100 pencoj (pence, sing. penny), kiu samvaloras la anglan pundon. La angla pundo estas kursanta en Skotlando kaj inverse.

Religioj

La plimulto de la skotoj apartenas al la Eklezio de Skotlando (presbiteriana, Church of Scotland), kutime vokata the Kirk – kvankam oficialaj membroj estas eta minoritato, ĉirkaŭ 600.000 homoj. La Eklezio de Skotlando havas ĉirkaŭ 1.400 diservistojn. En 1843 la Libera Eklezio de Skotlando (Free Church of Scotland) disiĝis de la Eklezio de Skotlando. En 1893 de la Eklezio de Skotlando disiĝis la Libera Eklezio Presbiteriana de Skotlando (Free Presbyterian Church of Scotland), kies celo estas teniĝi kiom eble plej fidela al la origina spirito de la Reformacio.
La Katolikan Eklezion de Skotlando direktas kardinalo WINNING. Pli malgrandaj kongregacioj estas la Baptista Eklezio, la Metodista Eklezio, la eksterlandaj presbiterianaj eklezioj, la komunumoj juda kaj islama, la bahaanoj, la druidoj, ktp.

Fizikaj karakterizoj

bahaanoj Skotlando havas areon de 78.762 km².
Ĝi etendiĝas de la latitudo de Bergen (Norvegio) norde ĝis la latitudo de Flensburg (norda Germanio) sude. En la sudo la angla landlimo, de Gretna Green okcidente al Berwick upon Tweed oriente, estas unika surtera limo. Oriente Skotlandon banas la Norda Maro, norde kaj okcidente Atlantiko. La plejgranda longeco de la lando – de Cape Wrath al Mull of Galloway – estas 360 km, la plejgranda larĝeco – de Adnamurchan Point okcidente al Peterhead oriente – 225 km. De la fizika vidpunkto eblas dividi Skotujon en tri partojn:

Highlands

La Highlands ("altaj landoj") estas norda montara regiono kovrita de erikejoj. En la maro antaŭ la la norda bordo situas la insularoj Orkadoj kaj Ŝetlandoj. Antaŭ la okcidenta marbordo estas la Hebridoj. La marbordo de la Highlands estas dentumita de multaj fjordoj (Moray Firth, Firth of Tay, Firth of Forth), kiuj profunde enpenetras internen. Longa, profunda kaviĝo, la Glen Mor aŭ Great Glen, kiu etendiĝas de la Firth of Lorne al la Moray Firth, apartigas la nord-okcidentajn Highlands kaj la Grampianajn Montojn. Laŭlonge de la preskaŭ tutan Glen Mor troviĝas la vastaj lagoj Ness (Loch Ness) kaj Lochy (Loch Lochy). Tiuj lagoj, pere de la Kanalo de Kaledonio, interkomunikigas Atlantikon kaj Nordan Maron. Montaro Cairgorms, kun la pinto Macdhui (Ben Macdhui) (1312 m), estas la ĉefa montogrupo de la Grampianoj. Ben Nevis (1345 m) estas la plej alta monto de Britujo.

Lowlands

La Lowlands (malaltaj landoj") konsistigas la valoj de la riveroj Tay, Forth kaj Clyde. Temas pri regiono kun plejmulto da loĝantoj kaj industrioj – tri kvaronoj da la skotoj loĝas tie. La Lowlands najbaras norde kun la montetoj Ochil (Ochil Hills), sudaj antaŭmontoj de la Highlands, kaj sude kun la Pentland Hills kaj la Lammermuir Hills, kie komencas la Uplands.

Uplands

La Uplands ("Supraj landoj") estas montara regiono, tamen ne tiel senplanta kiel la Highlands. La plej altaj montopintoj estas Merrick (843 m), Rhinns of Kells (816 m) kaj Cairnsmore of Carsphain (786 m). La ĉefaj riveroj de Skotlando estas Tay (198 m), Clyde (157 m), Spey (155 m), Tweed (145 m), Dee (140 m) kaj Forth (80 m). Ĉiuj, escepte de Clyde, enfluas en la Nordan Maron. La ĉefaj lagoj estas Loch Lomond kaj Loch Awe en la okcidento, Loch Tay, Loch Rannoch kaj Loch Ericht en la Grampianoj, Loch Ness kaj Loch Lochy en la Glen Mor, Loch Maree kaj Loch Shin apud la norda marbordo.
Klimato
La klimaton de la Britaj Insuloj ege influas la oceano, precipe en la okcidentaj regionoj. Pro la atlantikaj malaltaj atmosferaj premoj la mezvaloro de precipitaĵo estas rimarkinde alta. Sed pro la Golfofluo la klimato estas milda kaj unuforma relative al la latitudo. En Edinburgo la mezuma jara temperaturo proksimumas 10° (3°-4° dum la vintro, 14°-16° dum la somero).
Flaŭro
Kardono estas la simbolo de Skotlando. Kune kun eriko kaj filiko]j kardonoj troviĝas preskaŭ ĉiuloke. La Lowlands estas riĉaj de [[spartio]]j, kaj ilia vegetalaro similas la kontinentan. En la okcidenta marbordo abundas [[fuksioj, rododendroj kaj azaleoj; en la Highlands eriko kaj filikoj. La flaŭro de la Grampianoj estas alpa.
Faŭno
En Skotlando troviĝas bestoj, kiuj ne ĉeestas en cetera Eŭropo: la Rhum-a muso, la sovaĝa ŝafo de la insuleto de Soay, la birdoj de St. Kilda. La klifaroj estas rifuĝejo de multaj specoj de birdoj. En la marĉaj zonoj troviĝas la kokbirdo skota lagopo (Lagopus scoticus).
Strukturo de la Ŝtato
Ŝtatestro estas la reĝ(in)o de Britujo, aktuale Elizabeto la 2-a. La ĉefo de la registaro de la Unuiĝinta Regno estas la ĉefministro de la Unuiĝinta Reĝlando, nuntempe Tony BLAIR. La ĉefo de la registaro de Skotlando estas la ĉefministro (First Minister) de Skotlando. La aktuala ĉefministro estas Jack McCONNELL. La vic-ĉefministro (Deputy First Minister and Justice Minister) okupiĝas, kune kun la ĉefministro, pri la internaciaj aferoj de Skotlando. Kiel ministro de justico li/ŝi ankaŭ okupiĝas pri la enlandaj aferoj, inkluzive de la administrado de justico, la polico, la prizonoj, la libereco de informado. La nuna Deputy First Minister estas Jim WALLACE. La leĝfaran povon de la Unuiĝinta Regno praktikas la parlamento de la Unuiĝinta Regno. Skotlando sendas 73 anojn al la londona Ĉambro de la Deputitoj. La leĝfaran povon en Skotlando praktikas la Skota Parlamento, krom pri tio, kiu apartenas al la kompetenteco de la Brita Parlamento. Oni elektas la parlamenton je du trionoj laŭ la majoritata balotsistemo, je unu triono laŭ la proporcia sistemo. La parlamento leĝdonas en multaj fakoj: sano, instruado, polico, decentrigo, ekonomia evoluado, ktp. Ĝi havas limigitan povon de impostado. Ekde 1995 lokaj registaroj reorganiziĝis surbaze de 29 unitary authorities (unuecaj aŭtoritatoj). Ĝis 1974 Skotlando estis dividata en shires (distriktoj) kaj cities (urboj). La malnovajn distriktojn oni uzas nuntempe nur katastre.
Jen la nuna administra divido de Skotlando (29 unitary authorities kaj 3 island authorities) kun loĝantoj laŭ nombrado de 1993 (diktipe la urboj) :

FIRMA TERO loĝantoj

Aberdeen (urbo) 218.220

Aberdeenshire 223,630

Angus 111.020

Argyll (Argajlo) kaj Bute 139.020

Clackmannan 48.660

Dumbarton kaj Clydebank 97.790

Dumfries kaj Galloway 147.900

Dundee (urbo) 153.710

Edinburgo (ĉefurbo) 441.620

Falkirk (urbo) 142.610

Fife 351.200

Glasgovo (urbo) 623.850

Highland 206.900

Inverclyde 89.990

Midlothian 79.910

Moray 86,250

Norda Ayrshire 90.550

Norda Lanarkshire 326.750

Okcidenta Lothian 146.730

Orienta Ayrshire 123.820

Orienta Dunbartonshire 110.220

Orienta Lothian 85.640

Orienta Renfrewshire 86.780

Perthshire kaj Kinross 130.470

Renfrewshire 176.970

Scottish Borders (Skotaj Limlandoj) 105.300

Stirling (urbo) 81.630

Suda Ayrshire 113.960

Suda Lanarkshire 307.100

ENTUTE 5.048.200

INSULOJ

Okcidentaj Insuloj 29.410

Orkadoj 19.760

Ŝetlandoj 22.830

ENTUTE 72.000

ENTUTE SKOTLANDO 5.120.200

Juro en Skotlando
La skota jura sistemo malsimilas la anglan. Juro en Skotlando baziĝas sur du fontoj, la aro da promulgitaj leĝoj (enacted law) kaj la common law.
La enacted law originiĝas el pluraj leĝfaraj ensembloj: romia juro de la justiniana korpuso, eklezia juro, aktoj de la skota parlamento (antaŭ 1707 kaj post 1999, t.e. kiam eksistis skota parlamento), reĝaj proklamoj, traktatoj de la Eŭropa Unio aŭ eŭropaj leĝoj, lokaj leĝoj (by-laws).
La common law derivigas sian aŭtoritaton de la verdiktoj de la kortumoj kaj baziĝas sur la skota tradicio jura.
La angla lingvo en Skotlando
La skotlanda angla (Scots aŭ Lallans) estas tre karakteriza en la komunumo de la parolantoj de la angla. Ĝi kaj la nordaj anglaj dialektoj havas multajn karakterizojn komunaj. Ambaŭ devenas de la anglosaksa lingvo parolata norde de rivero Humber. La ĉefaj fonetikaj kaj skribaj faktoj specifaj de la Scots estas ĉi tiuj:
- La sonon /ĥ/, malaperintan en la angla de Anglio, oni skribas ch (loch [loĥ], lago);
- La anglosaksa hw oni prononcas [hw] pli malpli kiel en Usono, ne [w] kiel en Anglio, kaj skribas quh (quhyte, white, "blanka");
- La [a:] de la anglosaksa ne ŝanĝis (ĝi ixis [o:] en Anglio) (laird, lord)
- Longecon de vokalo oni indikas per i aŭ y (heid [he:d], head, "kapo"; laird, lord);
- k ofte respondas al angla ch (breeks, breeches; kirk, church, "kirko")
- Oni ĉiam prononcas r;
- Vokaloj ne ŝanĝas antaŭ r (bird [bird] "birdo"·; word, [ward], "vorto")
- Estas multaj leksikaj malsimilaĵoj (bonnie, good, "bona"; how are you keepin?, how are you?, "Kiel vi fartas?"; the back of nine, past nine, "post la 9-a"; ktp). Kiel ekzemplo de Scots jen fama poemo de Robert BURNS:

O ye wha are sae guid yoursel,
Sae pious and sae holy,
You've nought to do but mark and tell
Your Neebour's fauts and folly!
Whase life is like a weel-gaun mill
Supply'd with store o' water,
The heapet happer's ebbing still,
And still the clap plays clatter. Ho vi kiu estas tiom bona mem,
tiom pia kaj tiom sankta,
vi havas nenion por fari krom marki kaj diri
la misojn kaj stultaĵojn de via najbaro!
Kies vivo estas kiel muelilo bonfunkcianta
provizita per ujo da akvo,
??
??

Wha, who; sae, so; guid, good; nought, nothing; neebour, neighbour; fauts, faults; whase, whose; weel-gaun, well going; heapet hopper, heaped hopper.
Historio de Skotlando
Robert BURNS
Romia epoko
La plej malnovaj loĝantoj de Skotlando estis la misteraj Piktoj, pri kiuj oni scias malmulte kaj multe sindemandas. La historiisto Tacito transrakontis al ni ke en la jaro 77 lia bopatro Julio Agrikolo, guberniestro de Britio, plivastigis la Romian Imperion ĝis linio traskotlanda de Clyde al Forth. En nekonata loko, kiun Tacito nomas Mons Graupius, li venkis Kalgakon, reĝon de la kaledonoj. Sub Antonino oni konstruis remparon de Clyde al Forth (Vallum Antoninum). La romianoj forlasis Kaledonion (nunan Skotlandon) cirkaŭ en la jaro 155. Ili reiris tien dum mallonga periodo de 159 al 163.
De la 6-a al la 10-a jarcento
En 563 Sankta Kolumba (St. Columba) venis al la insulo Iona kun dekdu kunuloj. Tie li fondis monakejon, el kiu lia kristana predikado disiĝis tra la tuta Skotlando. La vikingaj atakoj komencis en 793 (detruo de la monakejo de Lindisfarne). Iona estis atakata en 794. La Orkadoj, la Ŝetlandoj kaj la Hebridoj fariĝis skandinavaj kolonioj. En 843 Kenneth MACALPIN proklamis sin reĝo de la Piktoj kaj de la Skotoj (la du keltaj popoloj de Skotlando).
De la 11-a al la 15-a jarcento
Per venko en la batalo de Carham (1018) Malcolm II konkeris Lothian. Sub Macbeth, kiu reĝis de 1040 al 1054, la reĝlando ĝuis periodon pacan kaj prosperecan. Ĝi finiĝis pro la atako de Malcolm la 3-a Canmore. Malcolm estas la unua invadinto veninte de Anglio. En tiu tempo komenciĝis franca kultura influo pri arkitekturo, juro, leksiko. Tiun komunan senton renovigos Roberto BRUSO (Robert the Bruce aŭ the Brus) en 1326 per la trakto de Corbeil. Ĉe la fino de la 12-a jarcento Skotlando estis tute submetita al Anglio, post la anglaj venkoj en Dunbar kaj Berwick. La Ŝtono de Scone (Stone of Scone aŭ Stone of Destiny), sur kiu la skotaj reĝoj estis kronataj, estis translokata de Scone al Londono. Eduardo I la Longfemura (Longshanks) nomumis Johanon de Warenne guberniestro de Skotlando. La skotoj ekribelis kontraŭ la subpremado sub la gvidado de Vilhelmo WALLACE kaj atingas grandan venkon en Sterling Bridge en la jaro 1297. Wallace rekonkeris Berwick kaj rabekskursis Northumberland. En 1298 oni nomumis lin Gardanto de la Reĝlando. La 22-an de julio 1298 Wallace estis batalsuperata en Falkirk. En 1306 Roberto Bruso iĝis reĝo de Skotlando. En 1314 li transiris la landlimon kaj supervenkis apud Bannockburn. En 1468 Margerita, filino de Kristiano I reĝo de Danlando kaj Norvegio, dote donis al Jakobo la 3-a de Skotlando la Orkadojn kaj la Ŝetlandojn, norvegajn dum ses jarcentoj.
16-a kaj 17-a jarcentoj
17-a jarcento La 8-an de decembro 1542 naskiĝis Maria, filino de Jakobo V Stuarto. Ŝi fariĝis reĝino je la aĝo de ses jaroj. En 1558 Maria Stuarta, kiu estis katolika, edziniĝis al la Daŭfeno de Francio. Reveninte hejmen ŝi trovis landon protestanta. En 1557 areto da protestantaj nobeloj, kontraŭaj al la edziniĝo de Maria kun "papisto" fiksis pakton "inter Dio kaj la popolo" (la Covenant). Inter la subskribintoj estis la grafoj de Argajlo (Argyll), Morton kaj Glencairn kaj Johano ERSKINO (John ERSKINE) de Dun. Ne klaras ĉu Dio subskribis la pakton. En 1599 Johano KNOX, eks-pastro katolika, estis ordinata diservisto de la Eklezio de Skotlando en la katedralo de Edinburgo. Knox iĝos ĉefa gravulo en la lukto pri la trudado de presbiterianismo en Skotlando. Jakobo Stuarto, filo de Maria kaj Lordo Damley, fariĝis reĝo de Skotlando post la perforta abdiko de lia patrino en 1567. Li estis apenaŭ 13-monata.
La kronon de Anglujo, kiu rajte apartenus al Maria, kies praavino estis Margerita, fratino de Henriko la 8-a Tudoro, ekhavis Elizabeta ĉar ŝi estis protestanta. Post la ekzekuto de Maria kaj la morto de Elizabeta, kiu havas neniun idon, Jakobo ricevis ankaŭ la kronon de Anglio kaj iĝis Jakobo I de Anglio kaj IV de Skotlando (Unuiĝo de la Kronoj, 1603). Jakobo transloĝiĝis al Londono kaj neniam revenis al Skotlando. Jakobo VII konvertiĝis al katolikismo ĉirkaŭe en 1672. Ekestis paradoksaĵo ĉar katoliko estis la ĉefo de la Eklezio de Anglujo. En 1688 alvenis el Nederlando Vilhelmo Oranĝo (William of ORANGE), kiu akiris la tronon foriginte Jakobon.
18-a jarcento
Post la Akto de Unio de 1707 la historio de Skotlando miksiĝis al la historio de Britujo.
Naskiĝo de la brita flago el la kunfandigo de la krucoj de S-ta Georgio (Anglio) kaj de S-ta Andreo (Skotlando). La partizanoj de la Stuartoj estis fine disbatataj en Culloden en la jaro 1746. Novaj leĝoj celis la disfaligon de la identeco kaj ekonomiaj strukturoj de la klanoj, faciligis terkonfiskadon, limigis la rajton de posedo de armiloj, malpermesis al la civiluloj surmeti tartanojn kaj ludi sakŝalmojn (Highlands Dress Proscription Act, 1782). Ene de la klan-sistemo tero estis konsiderata komuna proprieto. Post multaj generacioj la klanestroj emis amasigi riĉaĵojn kaj fremdiĝi de la aliaj klananoj. En la 18-a jarcento ili plu ne respektis la klanajn rajtojn; la nobelaj klanestroj loĝis en urboj, skotaj aŭ anglaj, kaj eĉ ne parolis la gaelan.
Kiam en la Lowlands iĝis pli profita anstataŭigi homojn per bredbestoj la nobeloj ne hezitis eĉ momenton: la Cheviot- kaj Blackface-ŝafoj rentumis pliege ol kamparanoj. La grandan "sukceson" de la bienposedantoj ekde 1785 oni vokis la Clearances (maldensigoj): la kamparanoj estis transplantataj al la malriĉa marbordo.
Post 1820 la rifuĝintoj estis je la limo de la vivrimedoj: la fiŝkaptaĵo malpliiĝis, la lupagoj plialtiĝis.
19-a kaj 20-a jarcentoj
Post jarcentlonga subpremado la registoj "ekkonsciis" pri la viktimoj de la Clearances. Per la Crofters Act de 1886 ili certigis la posedon de la tero al la kamparanoj kaj prizorgis por ke la elpelitoj ricevu kompensojn. Dum la ekonomia krizo de la jaroj 1920-30 renaskiĝis la skota naciismo. En 1934 estis fondata la Skota Nacia Partio (Scottish National Party, SNP). La malkovro de nafto sub Norda Maro revekigis la deziron pri aŭtonomio. La 11-an de septembro 1997 la skotaj voĉdonantoj jesis la projekton de aŭtonomio de la labor-partio. La jesoj venkis je 74,3%. En la majo de 1999, unuafoje dum tri jarcentoj, la skotoj elektis sian parlamenton. Ankaŭ vidu: Orknejaj Insuloj als:Schottland ja:スコットランド ko:스코틀랜드 ms:Scotland simple:Scotland

1982

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1982 Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1950-oj - 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj - 2010-oj Jaroj: 1977 - 1978 - 1979 - 1980 - 1981 - 1982 - 1983 - 1984 - 1985 - 1986 - 1987 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta je vendredo (vidu ĉi tie kalendaron). En la jaro 1982 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

- 67-a Universala Kongreso de Esperanto en Antverpeno.
- Ĉinio revalidigas dekreton de 1963 pri la instruado de Esperanto kiel nedeviga fremda lingvo en altlernejoj.
- Kreitaj la lingvoj Marparolo kaj Laadano.
- 8-a de januaro : AT&T konsentas dispeciĝi en 22 firmaojn.
- 28-a de januaro : Italio: James L. DOZIER estas liberigita de polico post 42 tagoj da mallibero sub Ruĝaj Brigadoj.
- 1-a de februaro : Senegalo and Gambio formas konfederacion Senegambio.
- 10-a de marto
- Usona registaro malpermesas importon de libia nafto akuzante subtenon de terorismon.
- Sizigio: ĉiuj 9 planedoj enliniiĝas en la sama falnko de Suno.
- 2-a de aprilo : La Falklanda Milito komencas : Argentino ekmilitas kontraŭ Britio pro ties posedo de Falklandinsuloj, sed la britoj baldaŭ venkas. La milito daŭris tra la printempo ĝis la 20-a de junio.
- 25-a de aprilo : Israelio tute retretas de Sinajo laŭ traktato kun Egiptio.
- 30-a de majo : Hispanio iĝas la 16-a ano de NATO.
- 23-a de julio : La Internacia Komisio pri Balenkaptado decidas ĉesigi komercan balenkaptadon en 1985-1986.
- 20-a de aŭgusto : Libana Enlanda Milito: Plurnacia trupo venas en Bejruton por kontroli la retreton de Organizo por la Liberigo de Palestinio el Libano.
- 19-a de septembro: Scott E FAHLMAN ekproponas uzi tajpajn mienojn :-) kaj :-(
- 1-a de oktobro - Helmut KOHL sekvas post Helmut SCHMIDT kiel regestro de Germanio per balotado pri malfido.
- 7-a de novembro: Turkio akiras sian konstitucion.
- 4-a de decembro: Ĉinio akiras sian konstitucion.
- Jaro kun supersekundo.
- Israelo Sud-Libane ekdetruas palestinajn militbazojn.
- Saudi-Arabio: Fahd bin abd al-Aziz al-Saud surtroniĝas.
- Ekvatora Gvineo: Teodoro OBIANG NGUEMA prezidentiĝas.
- UNO: Javier PÉREZ DE CUELLAR anstataŭigas Kurt WALDHEIM kiel ĝenerala sekretario.
- Svedio:
- Disigo de muzikgrupo ABBA
- Gabriel GARCÍA MÁRQUEZ ricevas Nobel-premion pri literaturo
- Usono: Fondo de Sun Microsystems
- Svisio: Komuna skribita formo de romanĉa lingvo, Rumantsch grischun, estas kreita de Heinrich SCHMID.
- Hispanio: Monda Futbalpokalo.
- Unue komputila viruso, verkita de Richard SKRENTA tutmondiĝas.

Naskiĝoj

- 5-a de januaro : Kroatio : Janica Kostelić
- 30-a de aprilo : Kirsten DUNST.

Mortoj

- 5-a de marto : John BELUSHI
- 6-a de marto : Usono: Ayn RAND
- 29-a de majo : Francio : Romy SCHNEIDER
- 10-a de junio : Germanio : Rainer Werner FASSBINDER
- 18-a de junio : Curd JÜRGENS
- 29-a de julio : W.K. ZWORYKIN, rusa inventisto.
- 12-a de aŭgusto : Usono : Henry FONDA
- 29-a de aŭgusto : Britio : Ingrid BERGMAN
- 14-a de septembro : Monako : Grace KELLY
- 4-a de oktobro : Kanado : Glenn GOULD, pianisto.
- 28-a de novembro : Rolf WANKA
- Ĉeĥio: Roman JAKOBSON
- Germanio: Irmgard KEUN
- Sovetunio: Leonid BREĴNEV ---- 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento als:1982 ja:1982年 ko:1982년 simple:1982 th:พ.ศ. 2525

1983

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1983 Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1950-oj - 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj - 2010-oj Jaroj: 1978 - 1979 - 1980 - 1981 - 1982 - 1983 - 1984 - 1985 - 1986 - 1987 - 1988 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta je sabato (vidu ĉi tie kalendaron). En la jaro 1983 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

- 68-a Universala Kongreso de Esperanto en Budapeŝto.
- Ekis DLT-projekto.
- Kreita Esperanto de DLT.
- Mikaelo TERNAVSKI ekesperantiĝis.
- Sent-Kristofo kaj Neviso aniĝas al UNO.
- Venuson vizitis Venera 15.
- Mikronezia Federacio kaj Marŝaloj iĝas "Asociigitaj teritorioj kun Usono".
- Irako-Kuvajto konflikto
- 25-a de oktobro La kariba insulo Grenado invadita de Usonaj trupoj.

Naskiĝoj

Mortoj

- 27-a de januaro : Louis de FUNÈS
- 25-a de februaro : Usono : Tennessee WILLIAMS
- 15-a de marto : Anglio : Rebecca WEST
- 1-a de junio : Germanio : Anna SEGHERS
- 6-a de junio : Hans LEIP
- 25-a de septembro : Leopoldo la 3-a, kvara reĝo de la belgoj
- Ĉeĥio : Vladimir NEFF.
- Ĉeĥio : Dalibor CHALUPA
- Ĉeĥio : Václav FAIGL
- Božena SKLENČKOVÁ ---- 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento als:1983 ja:1983年 ko:1983년 simple:1983 th:พ.ศ. 2526

Head Over Heels

dosiero:HeadOverHeels.jpg

Head over Heels ([hed oŭva hilz], "kapo super kalkanoj") estas la dua albumo de la brita rokgrupo Cocteau Twins, eldonita en aŭgusto de 1983. Head Over Heels estas mikso de sonaj koloroj, melodioj, kaj harmonioj. Kvankam la populareco de la albumo jam estas ĉiam limigita, ĝia kritika acepto estas virtuale absoluta, kaj ĝia influo sur postaj muzikistoj estas bone dokumentita.

Listo de kantoj

#When Mama Was Moth (Fraser/Guthrie) #Five Ten Fiftyfold (Fraser/Guthrie) #Sugar Hiccup (Fraser/Guthrie) #In Our Angelhood (Fraser/Guthrie) #Glass Candle Grenades (Fraser/Guthrie) #In the Gold Dust Rush (Fraser/Guthrie) #The Tinderbox (Of a Heart) (Fraser/Guthrie) #Multifoiled (Fraser/Guthrie) #My Love Paramour (Fraser/Guthrie) #Musette and Drums (Fraser/Guthrie)

Ekstera ligo

- [http://www.evo.org/html/title/he.html#headoverheels Head over Heels ĉe la Eyesore Database] (angle) ---- Head Over Heels estas ankaŭ kanto de sveda anglalingva grupo ABBA.

1984

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1984 Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1950-oj - 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj - 2010-oj Jaroj: 1979 - 1980 - 1981 - 1982 - 1983 - 1984 - 1985 - 1986 - 1987 - 1988 - 1989 ---- Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta je dimanĉo (vidu ĉi tie kalendaron). En la jaro 1984 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

- 69-a Universala Kongreso de Esperanto en Vankuvero.
- La aŭstra piloto Niki LAUDA gajnis la mondan ĉampionecon de Formulo Unu.
- Supera Voltalando alinomiĝas al Burkina Faso.
- Antigvo-Barbudo : Laboristpartio potencprenas.
- Brunejo sendependiĝas de Britio kaj aniĝas al UNO.
- Gvineo : Fino de la regado de Ahmed Sekou TOURE.
- Venuson vizitis Venera 15.
- 26-a de oktobro : Usono : "Bebo Fae" ricevis transplantitan koron de paviano.

Naskiĝoj

Mortoj

- 16-a de majo : Svislando : Irwin SHAW
- 26-a de junio : Michel FOUCAULT
- 5-a de aŭgusto : Svislando : Richard BURTON
- 25-a de aŭgusto : Truman CAPOTE
- 21-a de oktobro : François TRUFFAUT
- 14-a de decembro : Vicente ALEIXANDRE

Ceteraj

- George ORWELL publikigis en la 1940-aj jaroj politikan romanon "1984". ---- 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento als:1984 ja:1984年 ko:1984년 ms:1984 simple:1984 th:พ.ศ. 2527

Treasure

Treasure ("Trezoro") estis la tria albumo de brita rokgrupo Cocteau Twins, eldonita en 1984. Ĝi estis la unua post la aliĝo de basgitaristo Simon RAYMONDE. La plej elstara evoluo de la albumo estas ke la vortoj de kantisto Elizabeth FRASER fariĝis plene ne kompreneblaj, stilo de kantado kiu restis centra al la sono de Cocteau Twins dum la postaj ses jaroj.

Listo de kantoj

#Ivo #Lorelei #Beatrix #Persephone #Pandora (for Cindy) #Amelia #Aloysius #Cicely #Otterley #Donimo

Ekstera ligo

- [http://www.evo.org/html/title/tr.html#treasure Treasure ĉe la Eyesore Database]

1984

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj

Ceteraj

1988

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1988 Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1950-oj - 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj - 2010-oj Jaroj: 1983 - 1984 - 1985 - 1986 - 1987 - 1988 - 1989 - 1990 - 1991 - 1992 - 1993 ---- Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta je vendredo (vidu ĉi tie kalendaron). En la jaro 1988 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

- 73-a Universala Kongreso de Esperanto en Roterdamo.
- Publikita dua versio de Loglano, Sevvarano kaj Lusano.
- Sovetunio eltiras sian armeon el Afganio.
- Burundo : ekkonfliktas tucioj kaj hutuoj.
- Francio : François MITTERRAND estas reelektita kiel prezidanto de la Franca Respubliko. Li estos la plej longe deĵoranta prezidanto en Francio (14 jaroj, 1981-1995).
- Je la 25-a de februaro : Sud-Koreio akiras sian konstitucion.
- 5-a de oktobro: Brazilo akiras sian konstitucion (la okan).
- EUROKKA fondita.
- Unua EoLA en Volgogrado.
- La brazila piloto Ayrton SENNA gajnis la mondan ĉampionecon de Formulo Unu.

Naskiĝoj

- Alexandre RAYMOND

Mortoj

- 3-a de januaro : Rose AUSLÄNDER
- 14-a de majo : Willem DREES iama ĉefministro de Nederlando
- 5-a de septembro : Gert FRÖBE
- 22-a de novembro : Erich FRIED
- Ĉeĥio : Jiri KORINEK
- Penka BATOEWA
- Nero ABRANCHES
- Luiz BARCELAR
- Carlos de ALMEIDA WUTKE ---- 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento als:1988 ja:1988年 ko:1988년 simple:1988 th:พ.ศ. 2531

Usono

:Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono La tria plej granda laŭ loĝantaro, Usono (aŭ Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko) estas la plej granda nacio laŭ mono kaj militistara forto, kaj do estas la plej potenca nacio nun surtera. Usono lokiĝas en Nordameriko; la plej granda parto de Usono (la t.n. 48 ŝtatoj, krom Alasko kaj Havajo) limitiĝas norde de Kanado, oriente de la Atlantika Oceano, sude de la Golfo de Meksiko kaj Meksiko, kaj okcidente de la Pacifika Oceano. Alasko lokiĝas nord-okcidente de Kanado, kaj Havajo lokiĝas enmeze de la Pacifika Oceano. Usono permesas al siaj civitanoj la posedon de armiloj (garantiite de ĝia konstitucio), estas tre kapitalisma, angleparolanta lando, kiu donis al la mondo televidon, komputilon, atombombon kaj Mickey Mouse. Kritikantoj asertas, ke ĝi kondukis la mondon al la rando de la abismo, batalante en la Malvarma Milito (1948-91) kontraŭ Sovetunio, en kiu ĝi venkis. Havante la plej grandan amaskulturon de la mondo, ĝi profunde influas amaskulturon tra la mondo, de Holivudo al hiphopo, kaj, per tiuj ĉi, influas la morojn de aliaj landoj.

Faktoj

- Loko: 38 00 No, 97 00 Ok (centra Nordameriko)
- Ĉefurbo: Vaŝingtono
- Areo: 9.166.600 km²
- semotaŭga: 19%
- Loĝantaro: 275.562.673 (2000, takso), urbanoj 77% (2000)
- homoj en kv. km: 30,1 (2000)
- homoj en kv. km da semotaŭga tero: 158,2 (2000)
- kreskanta elcento: 0,91% (2000, takso)
- naskoj: po 14,2 el 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- mortoj: po 8,7 el 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- migrantoj: po +3,5 el 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- mortokvanto de beboj: po 6,82 mortoj el 1000 naskoj (2000, takso)
- infanoj je virino: po 2,06 infanoj naskitaj de virino
- meza vivo-longeco: 77,12 jaroj (74,24 viroj, 79,9 virinoj) (2000, takso)
- Esperanto: Historio en la lando Usono estas la sola grava lando, kiu ne uzas la SI-sistemon. La Esperanta vorto Usono venas el Usonia, iam proponita vorto por eviti la uzon de "Ameriko" por la lando kaj "Amerikanoj" por ĝiaj loĝantoj. La longforma nomo estas Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko, kaj oftega mallongigo estas USA.

La plej grandaj urboj

La datumoj estas de la jaro 2000. La nombroj montras milionojn da loĝantoj. Ne temas pri la loĝantoj ene de la juraj limoj de la urboj, sed pri ampleksaj regionoj kun multaj antaŭurbetoj kaj eĉ memstaraj urboj, kies centron formas la nomitaj urboj. Usono konsistas el 50 ŝtatoj:

Etnoj

83,5% eŭropana (el Germanio, Irlando, Britio, Italio, Meksiko, Pollando, Rumanio, Rusio, Kubo, ktp),
12,4% afrikana (el okcidenta Afriko, Jamajko, Haitio, ktp),
3,3% aziana (el Ĉinio, Filipinoj, Sud-Koreio, Vjetnamio, Barato, Japanio, ktp),
0,8% amerikana

Je 1996, la plimulto da la 916 mil (laŭleĝaj) enmigrintoj venis el Meksiko (164 mil), Filipinoj (56), Barato (45), Vjetnamio (42), Ĉinio (42), Domingo (40), Kubo (26), Ukrainio (21), Rusio (20) kaj Jamajko (19).

Religio

En la jaro 2002:
- 52% protestantismo
- 24% katolikismo
- 10% nenia
- 10% alia
- 2% mormonismo
- 1% judismo
- 1% islamo

Lingvo

Denaskaj lingvoj en 1990. La nombroj montras milionojn da parolantoj. Kun 500-100 mil parolantoj: la portugala (430), japana (428), greka (388), araba (355), hindia kaj urduo (331), rusa (242), jida (213), taja (206), persa (201), haitia (189), armena (150), navaha (149), hungara (148), hebrea (144), nederlanda (143), kmera (127), guĝarata (102). 2,04 milionoj parolas lingvojn kun malpli ol 100 mil usonaj parolantoj. legpova: 97% (97% viroj, 97% virinoj) (1979, takso) [http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/amnord/usaacc.htm lingvaj situacio kaj leĝaro en usono (france)]
- registaro: demokratia federacia respubliko. La ĉefekzekutivo kaj la ŝtatestro de Usono estas la usona prezidanto.
- sendependeco: je la 4-a de julio 1776 de Britio
- organizoj: UNO (1945), NATO
- konstitucio: la 4-an marto 1789
- korupteco: 8,7 CPI (10 = honesta, 0,0 = tute korupta) (2000)
- ekonomio: 3169,0 Md (1998, takso)
- por kapo: 11,50 kd (1998, takso)
- kreskanta elcento: 4,1% (1999, takso)
- inflacio: 2,2% (1999)
- senokupeco: 4,2% (1999)
- valuto: 1 dolaro ($)

Historio

Vidu apartan artikolon: Historio de Usono

ekonomio

Agrikulturo de Usono

Esperanto en Usono

Vidu apartan artikolon: Usono:Esperanto-movado Stella Toogood Cope (1914-2004), D kaj FD (kvakerismo) en Berkeley/Kalifornio, mortis la 1-an de aŭgusto pro kancero. Kategorio:Nordameriko ! ja:アメリカ合衆国 ko:미국 ms:Amerika Syarikat simple:United States th:สหรัฐอเมริกา zh-min-nan:Bí-kok

Heaven Or Las Vegas

Heaven Or Las Vegas ([HEven or las VEgas] "Ĉielo aŭ Las-Vegaso") estas albumo de brita rokgrupo Cocteau Twins, ilia lasta ĉe la muzikeldonejo 4AD. Ĉi tie la kantoj de kantisto Elizabeth FRASER estas pli kompreneblaj, kaj multaj temas pri ŝia novnaskita filino Lucy Belle. Gitaristo Robin GUTHRIE spertis problemojn pri drogdependo, kaj sekvis manko de komplikaj gitaraj partoj. Por plenigi la vakon la ludado de basgitaristo Simon RAYMONDE estas pli elstara.

Listo de kantoj

#Cherry-Coloured Funk #Pitch The Baby #Iceblink Luck #Fifty-Fifty Clown #Heaven Or Las Vegas #I Wear Your Ring #Fotzepolitic #Wolf In The Breast #Road, River, and Rail #Frou-Frou Foxes In Mid-summer Fires

Ekstera ligo

- [http://www.evo.org/html/title/he.html#heavenorlasvegas Head Or Las Vegas ĉe la Eyesore Database]

1994

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1994 Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj - 2010-oj - 2020-oj Jaroj: 1989 - 1990 - 1991 - 1992 - 1993 - 1994 - 1995 - 1996 - 1997 - 1998 - 1999 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta je sabato (vidu ĉi tie kalendaron). En la jaro 1994 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

- 79-a Universala Kongreso de Esperanto en Seulo.
- Belarusio: A. Lukaŝenko elektatas prezidento.
- Belgio adoptas novan konstitucion.
- Nord-Irlando: Interkonsento pri civilmilita fajrĉeso estas interkonsentita.
- Rusio: Jelcin sendas armeon al ribela landeto Ĉeĉenio.
- Palaŭo sendependiĝas de Usono kaj membriĝas je UNO.
- UNO: La Konsilio de Kuratorado provizore eksiĝas pro mandatfino.
- Palestino:
- Israelo parte redonas teritorietojn al Palestina Aŭtonomio.
- La Nobelan Pacpremion ricevas Yitzhak Rabin, Ŝimon Peres kaj Yasser ARAFAT.
- Japanio: LDP regajnas la potencon.
- Oktobro: Venuso: Magellan faladas traatmosferen kaj forbrulas.
- Je 16-22 julio: Jupitero: Grundenkolizias kometo Shoemaker-Levy 9.
- Ruando: eko de civilmilito.
- Kongolon alvenas rifuĝintoj el Ruando, kaŭzante ekonomian kaozon.
- Taĝikio: E. Raĥmonov elektatas prezidento.
- Suda Koreio: La 79-a Universala Kongreso de Esperanto en Seulo.
- Estis starigita la Amerika Komisiono de UEA.
- Estis starigita la Azia Komisiono de UEA.
- La germana piloto Michael SCHUMACHER gajnis la mondan ĉampionecon de Formulo Unu.

Naskiĝoj

Mortoj

- Ferenc TEREMI
- Vuk ECHTNER
- 31-a de januaro: Germanio: Erwin STRITTMATTER
- 31-a de januaro: Francio: Pierre BOULLE
- februaro: Bill KEABLE
- 9-a de marto: Usono: Charles BUKOWSKI
- 28-a de marto : Eugène IONESCO
- 7-a de aprilo: Germanio: Golo MANN
- 24-a de septembro: Svislando: Otto F. WALTER
- 30-a de septembro : Rita AAGAARD
- 3-a de oktobro : Heinz RÜHMANN
- 21-a de oktobro: Usono: Burt LANCASTER

Taga evento

Novembro 1994
- 3a. Bosniaj kroatoj konkeras la urbon Kupres, kio signifas gravan malvenkon por la serboj. La bosniaj registaraj trupoj avancas kontraŭ teritorio okupata de la serboj. 20 000 serboj fuĝas.
- 4a. Apud ĉefministro Balladur kandidatiĝas por la franca prezidanteco ankaŭ la gaŭlista ĉefo Chirac [Sirak]. EU-prezidanto Delors rezignis pri kandidatiĝo.
- 6a. Ciller, turka ĉefministro, provokas Israelon per oficialaj kontaktoj kun palestinanoj en Jerusalemo. D Reagan, usona prezidinto, publike komunikas, ke li suferas je la Alzheimer-malsano. D La plimulto de la albana popolo rifuzas la konstitucion proponitan de la demokrata partio de prezidanto Beriŝa.
- 7a. Seulo nuligas sian embargon kontraŭ Norda Koreio.
- 8a. Unu jaron post sia fondo, en Hago ekfunkcias la tribunalo pri militkrimoj en eksa Jugoslavio.
- 9a. Grava malvenko por la demokrato Clinton [Klint'n]: okaze de la kongresaj elektoj unuafoje post 40 jaroj la respublikanoj konkeras la plimulton da voĉoj en senato kaj en la malsupera ĉambro. D UN decidas instali tribunalon pri Ia militkrimoj en Ruando. D Marion Barry, malblanka demokrato, iĝas nova urbestro de Vaŝingtono.
- 10a. Kumaratunga, ĉefministro de Sri Lanko kaj filino de la iama prezidinto Bandaranaike, iĝas nova prezidantino de Ia lando. D Irako formale rekonas la suverenecon de
- Kuvajto, kiun ĝi konsideris 19a provinco. D Cardoso nomiĝas la nova prezidanto de Brazilo.
- 13a. La plimulto de la svedoj voĉdonas por Ia aliĝo de la lando al Eŭropa Unio.
- 14a. La vatikana papo alvokas la romkatolikan eklezion je memkritiko sojle de la jaro 2000.
- 15a. Kohl [Kol] estas konfirmita kiel germana kanceliero kaj kiel ĉefo de la partio CDU. D En la indonezia urbo Bogor okazas la konferenco de la Apec-landoj (azia-pacifika ekonomia kooperado) La. cele al la nuligo de doganaj barieroj. Orient-timoraj studentoj protestas antaŭ la usona ambasadejo en Gakarto kontraŭ la okupado de sia lando fare de Indonezio.
- 16a. Post longa prokrasta manovrado, Ukrainio principe konsentas pri Ia internacia kontraŭnuklea pakto. D La partio Labour rezignas pri la partopreno en la irlanda registaro.
- 18a. La finna parlamento ratifas Ia EU-aliĝon. D Sangaj bataloj en la Gaza-strio en avanco de la palestina polico kontraŭ islamaj radikaluloj.
- 20a. La posteulo de Ia demisiinta irlanda ĉefministro nomiĝas Ahern. D La popolo de la aŭtonoma finna insularo Aaland voĉdonas favore al la aliĝo al EU (74 %). D En Angolo subskribiĝas packontrakto inter Ia registaro kaj la ribela organizaĵo UNITA. Kvankam ĝi estas ligita kun granda espcro, la armistico denove estas rompata.
- 21a. NATO-aviadiloj detruas la flughavenon Udbina en Krajina, kiu apar
- tenas al Kroatio, sed estas okupata de la serboj, ĉar serbaj aviadiloj ekflugis de tie por ataki la regionon Bihaĉ. Sarajevo kaj Mostar ripete estas atakataj de la serba artilerio. La bosniaj serboj tenas pli ol 100 UN-soldatojn kiel ostaĝojn. D La nepalaj komunistoj gajnas la parlamentajn elektojn kaj la estro de la komunistoj iĝas nova ĉefministro.
- 22a. Berlusconi, itala ĉefministro, estos vokita antaŭ la milana tribunalo pro la korupto-riproĉo. D La rusa politikisto Gaidar alvokas ĉiujn reformemulojn unuiĝi. Dume Jelcin elŝanĝas plurajn ministrojn. Okaze de vizito ĉe la rusa-estona limo, Jelcin postulas la redonon de estona teritoriero. Ankaŭ Estonio pretendas teron ĉirkaŭ la urbo Pskovo.
- 26a. Jirinovski, rusa dekstrema radikalulo, oficiale anoncas sian kandidatiĝon por fariĝi prezidanto en 1996. Aliaj eblaj kandidatoj estas i.a. Ruckoj, Romanov kaj Javlinski.
- 27a. Inter la 30 novaj vatikanaj kardinaloj, papo Johano 2a nomis ankaŭ la ĉefepiskopon de Sarajevo. 28a. Plimulto da norvegoj (52,3 %) voĉdonas kontraŭ la aliĝo al EU. D Sanguinetti nomiĝas la nova prezidanto de Urugvajo, la unua prezidanto post la armea diktaturo.
- 29a. Jelcin alvokas la militantajn partiojn en Ceĉenio ĉesigi la konflikton, alikaze Rusio minacas je pertorta interveno en tiu kaŭkaza respubliko. La ĉeĉena registaro rifuzas la ultimaton el Moskvo.
- MONA TO - januaro 1995
- Decembro 1994 Ia mondo en decembro 1994
- 1 a. Israelo cedas al Ia palestinanoj ties suverenecon pri impostoj kaj sansistemo. D Post 22jara mallibereja restado, Ia eksa teroristo Irmgard Möller liberiĝas. D Grozny, la ĉefurbo de Ceĉenio, kiu proklamis sin sendependa de Rusio, estas ekbombata de la rusa armeo. La ĉeĉenoj persiste defendas sin.
- 3a. Fone de Ia droga misuzado, Svislando severigas la leĝaron kontraŭ kontraŭleĝaj eksterlandanoj.
- 5a. Okaze de sia kunveno en Budapeŝto, ,Konferenco pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo" ŝanĝas sian nomon al ,Organizaĵo pri...".
- 6a. Di Pietro, fama milana juristo, kiu ĉefesploris Ia politikan korupton en Italio, demisias.
- 7a. La ĉefministro de Kebekio leĝe enkondukas la secesian proceduron por forlasi la kanadan federajon. Popolreferendumo pri tiu demando sekvos.
- 8a. Speciala tribunalo kondamnas ok kurdajn parlamentanojn al ĝis 15 jaroj da malliberejo. Eksterlando kaj parto de la turka gazetaro protestas. Eŭropa Unio prokrastas la doganan unuiĝon kun Turkio.
- 9a. Depost pli ol 20 jaroj, en Belfast komenciĝas la interparoloj inter Sinn FeinhIRA kaj la brita registaro. 11a. Dum la EU-konferenco en Essen (Germanio), la 12 membroŝtatoj diskutas la EU-etendiĝon al orienta Eŭropo. Ili rifuzas britajn, francajn kaj usonajn konsiderojn retiri siajn UN-pactrupojn el Bosnio. D En Oslo la nobelpremio pri paco transdoniĝas al Arafat, Peres kaj Rabin. D Delors, EU-prezidanto, kaj Rocard, eksa socialista ĉefministro, rezignas pri siaj kandidatiĝoj por la franca prezidanteco. D Okaze de la konferenco de la amerikaj ŝtatestroj (sen Castro) en Miami, Clinton proklamas la kreadon de libera ekonomia zono sur Ia kontinento.
- 12a. Okaze de la partikongreso de Ia germanaj liberaluloj en Gera, partiestro Kinkel, samtempe germana ministro pri eksteraj aferoj, estas forte kritikata fone de la lastatempaj malsukcesoj de Ia partio kaj troviĝas rande de la demisio.
- 13a. Unuafoje en la historio de la itala respubliko, ĉefministro (Berlusconi) devas defendi sin antaŭ la tribunalo pro korupto-suspekto. D La brazila prezidinto Collor estas absolvita de ĉiuj akuzoj (korupto). 15a. Taslima Nasreen, defendisto de la homaj rajtoj el Bangladeŝo, akceptas Ia Saharov-premion de la Eŭropa Parlamento en Strasburgo.
- 17a. Nord-koreoj faligas usonan helikopteron, kiu penetris en la aerspacon norde de la korea limo kaj akuzas ĝin pri spionado.
- 18a. La bulgaraj socialisoj klare gajnas la parlamentajn elektojn. La kontraŭkomunista movado SDS ricevas nur 24 elcentojn de la voĉoj. D La advokato Rolf Schlierer iĝas la posteulo de Schönhuber, adiaŭanta ĉefo de Ia dekstremaj germanaj respublikanoj.
- 19a. La usona prezidinto Carter kaj la bosniaj serboj interkonsentas armisticon, kiu estas pli malpli respektata.
- 20a. Jam la trian fojon frenezulo pafas kontraŭ Ia Blanka Domo en Vaŝingtono. '
- 21a. La iama piedpilka stelo Pelé iĝas nova brazila ministro pri sporto. D Jordanio kondamnas al morto 11 islamajn radikalulojn.
- 22a. Berlusconi, ĉefo de la 53a itala registaro post Ia dua mondmilito, sub
- premo de „Lega Nord" (Bossi) kaj akuzoj pro koruptado kontraŭ li, demisias. La itala prezidanto Scalfaro rezignas pri baldaŭaj parlamentaj elektoj postulataj de Berlusconi.
- 26a. La pertorta okupado de aviadilo de Air France kun 170 pasaĝeroj fare de kvar alĝeriaj islamaj radikaluloj (GIA) finiĝas en Marsejlo per liberiga interveno de speciala franca policistaro kaj la mortigo de la teroristoj, kiuj siavice mortpafis kvar ostaĝojn. La alĝerianoj planis eksplodigi la aviadilon super Parizo. La rilatoj inter Parizo kaj Alĝero akriĝas. La alĝeria registaro severigas la subpremadon kontraŭ la islama opozicio.
- 27a. Jelcin pravigas la perarmean intervenon en Ĉeĉenio, kiu daŭras la tutan monaton, per konstituciaj argumentoj. Malgraŭ haj promesoj ne plu bombi la ĉefurbon Grozny, la atakoj pludaŭras kaj mortigas centojn da Ioĝantoj.
- 29a. En Liberio ekvalidas la armistico, kiu devus ĉesigi Ia kvinjaran internan militon. D La singapura registaro rezignas pri politika liberaligo laŭ usona modelo. D La proceso kontraŭ Clinton pro laŭdira seksa ĝeno al virino estas prokrastita al la tempo post lia prezidanteco. D Turkio fermas provincan oficejon pri homrajtoj; atenco okazas kontraŭ la liberala gazeto „Milliyet".
- 30a. La serba registaro likvidas la lastan sendependan tagĵurnalon „Borba" kaj maldungas ĉiujn 200 dungitojn. Ci tiuj anoncas la fondon de nova gazeto. D En Germanio finiĝas la giganta privatigo de entreprenoj el eksa GDR. ---- 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento als:1994 ja:1994年 ko:1994년 simple:1994 th:พ.ศ. 2537 zh-min-nan:1994 nî

1996

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1996 Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj - 2010-oj - 2020-oj Jaroj: 1991 - 1992 - 1993 - 1994 - 1995 - 1996 - 1997 - 1998 - 1999 - 2000 - 2001 ---- Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta je lundo (vidu ĉi tie kalendaron). En la jaro 1996 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

- Manifesto de Prago skribita ĉe la 81-a Universala Kongreso de Esperanto en Prago.
- Tut-Amerika Kongreso de Esperanto en San José.
- Ben INDESTEGE eklernas Esperanton.
- Skismo en Loĵbano, Ceqli kreita.
- Kreitaj Earth Language, Simpenga, Eŭropanto, Ciberiako kaj Ekspreso.
- Islando: Olafur GRIMSSON prezidentiĝas.
- Pollando: Aleksander KWAŚNIEWSKI prezidentiĝas.
- Rumanio: Emil CONSTANTINESCU prezidentiĝas.
- Rusio: Boris JELCIN reelektatas prezidento. Pro milita fiasko, li devas reforirigi siajn trupojn el Ĉeĉenio.
- Ĉado: Idriss DEBY elektatas prezidento.
- Israelo: Binyamin NETANYAHU, la gvidanto de dekstruloj, elektatas ĉefministro.
- Afganio: La Taliboj venkas la Nordan Aliancon.
- Kabo-Verdo: Antonio MASCARENHAS MONTEIRO elektatas prezidento.
- Antarkto: Roko entenanta vivecaĵojn kaj falinta el Marso konfuzas la sciencistojn.
- Surinamo: Jules WIJDENBOSCH prezidentiĝas.
- Ĉinio: La 1-a Azia Kongreso de Esperanto en Ŝanghajo
- Kostariko: La 3-a Tut-Amerika Kongreso Esperanta en San José
- UNO: Kofi ANNAN anstataŭigas Butros BUTROS-ĤALI kiel Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj.

Naskiĝoj

Mortoj

- Walter FRANCINI
- Karel JANOUŠ
- 8-a de januaro : François MITTERRAND, eksprezidento (1981-1995) de la Franca Respubliko
- 3-a de marto : Marguerite DURAS
- 15-a de marto : Wolfgang KOEPPEN, verkisto
- 19-a de decembro: Marcello MASTROIANNI, aktoro
- 21-a de decembro: Germanio: Christine BRÜCKNER, verkistino ---- 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento als:1996 ja:1996年 ko:1996년 simple:1996 th:พ.ศ. 2539

1998

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1998 Jarcentoj: 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento Jardekoj: 1960-oj - 1970-oj - 1980-oj - 1990-oj - 2000-oj - 2010-oj - 2020-oj Jaroj: 1993 - 1994 - 1995 - 1996 - 1997 - 1998 - 1999 - 2000 - 2001 - 2002 - 2003 ---- Internacia Jaro de la Oceano ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta je ĵaŭdo (vidu ĉi tie kalendaron). En la jaro 1998 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

- 83-a Universala Kongreso: Montepeliero, Francio - 3133 partoprenantoj
- 54-a Internacia Junulara Kongreso: Rijeka, Kroatio - 378 partoprenantoj
- Fondita Esperanta Civito
- Fermita la Esperanto-Kulturdomo de Fortalezo
- Werner MOELLER eklernis Esperanton.
- LEGO Mindstorms, nova LEGO-ludilo
- Google fondita
- Grandajn partoj de Afganio kontrolas la taliboj.
- Jugoslavio: Akriĝas la sinteno inter albanoj kaj serboj en Kosovo. Onidiroj pri etno-purigado.
- Bombatako per sinmortigantoj kontraŭ la usonaj ambasadorejoj en Kenjo kaj Tanzanio. 224 mortintoj. Usono kulpigas je Osama Bin-Laden.
- Indonezio: Falo de Suharto.
- La afero Lewinsky.
- Burundo: Pierre BUYOYA elektatas prezidento.
- Kolombio: Andres PASTRANA ARANGO prezidentiĝas.
- Gvineo: Elektatas prezidento Lansana CONTE.
- Somalio: Puntlando deklaras sin sendependa ŝtato.
- Francio : junio-julio : Monda Pokalo de Futbalo. Fine venkas kiel monda ĉampiono la franca teamo.
- Proponitaj Arvano, Globa lingvo kaj Interkelta lingvo.

Naskiĝoj

Mortoj

- Josef VANĚČEK
- 1-a de februaro: Islando: Halldor Kiljan LAXNESS
- 17-a de februaro: Germanio: Ernst JÜNGER
- 20-a de aprilo : Meksiko : Octavio PAZ
- 3-a de majo : Raimund HARMSTORF
- 12-a de majo: Germanio: Hermann LENZ
- 14-a de majo: Usono: Frank SINATRA
- 2-a de julio : Gaston Hoessélo EBOE
- 9-a de aŭgusto: Mikaelo TERNAVSKI
- 6-a de septembro - Akira KUROSAWA, japana kina direktoro
- 12-a de oktobro - Bernhard MINETTI
- 8-a de novembro : Jean MARAIS ---- 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento als:1998 ja:1998年 ko:1998년 simple:1998 th:พ.ศ. 2541

West Caribbean Airways Vlucht 708

West Caribbean Airways Vlucht 708 was een vlucht van West Caribbean Airways die op de morgen van dinsdag 16 augustus 2005 in het westen van Venezuela in bergachtig gebied neerstortte en waarbij alle 152 passagiers en 8 bemanningsleden omkwamen. Venezuela Het vliegtuig, een McDonnell Douglas MD-82 was onderweg van Tocumen International Airport in Panama City (Panama) naar Fort de France (Martinique). De piloten meldden problemen met één motor, en later ook met de andere. Het vliegtuig stortte neer in afgelegen moerasgebied bij Machiques in het westen van Zulia in Venezuela (ongeveer 30 km van de Colombiaanse grens) tussen 03:10 and 03:45 lokale tijd (07:10 end 07:45 UTC), toen het een noodlandig wilde maken op Maracaibo. Bijna alle pasagiers waren Franse inwoners van Martinique, maar enkelen kwamen uit Panama en Colombia. De bemanning kwam uit Colombia. Het was een chartervlucht, gechartered door Globe Trotters de Rivière Salée reisbureau in Martinique en de passagiers waren merendeels toeristen die een weekje in Panama op vakantie waren geweest. De chef van de Columbiaanse burgerluchtvaart, Eduardo Montealegre, verklaarde op 16 augustus 2005 dat de maatschappij al verschillende keren beboet werd omdat veiligheidsprocedures niet werden nageleefd. Het aantal doden van 160 maakt het het dodelijkste vliegtuigongeluk van 2005 tot nu toe. Het volgt met maar 2 dagen op het ongeluk op (14 augustus) van Helios Airways Vlucht 522 neer in Griekenland -- waarbij 121 mensen omkwamen. Naast deze twee gemelde, was het derde ongeluk waarbij meer dan 100 mensen omkwamen in 2005 het neerstorten van Kam Air Vlucht 904 op (3 februari) in Afghanistan, met 104 doden. Dit was reeds het tweede vliegtuigongeluk van de in 1998 opgerichte lagekostenmaatschappij in 2005. Op 26 maart 2005 mislukte het opstijgen van een van haar vliegtuigen. Hierbij kwamen 8 personen om het leven.

Tijdlijn

Alle tijden UTC - 4h
- 01:00 Vliegtuig vertrekt uit Panama.
- 02:00 Probleemoproep gemaakt.
- 03:00 Problemen met beide motoren gerapporteerd, verzoek te dalen van 31.000 feet naar 14.000 feet.
- 03:10 Contact met het vliegtuig verloren.
- 03:10 ~ 03:45 Vliegtuig stort neer.

Vliegtuig

Het betreffende vliegtuig, een McDonnell Douglas MD-82 geregistreerd [http://www.planespotters.net/Production_List/McDonnell_Douglas/MD-80/49484.html HK-4374X], was in 1986 gebouwd. Hiervoor was het van Continental Airlines geweest. West Caribbean Airways had het toestel gekocht op 10 januari 2005.

Externe links

- [http://edition.cnn.com/2005/WORLD/americas/08/16/venezuela.crash/index.html CNN article]
- [http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4156224.stm BBC article]
- [http://www.sky.com/skynews/article/0,,30000-1192401,00.html Sky News article] Categorie:Vliegtuigongeval Categorie:2005 ja:ウエスト・カリビアン航空708便墜落事故

online spielautomaten pozycjonowanie stron cukrzyca Pozycjonowanie online casinos