:: wikimiki.org ::

Annet

Annet

Anna is een meisjesnaam, alhoewel afgeleide Anne in Nederland ook wel voor jongens wordt gebruikt. De naam is de Griekse vorm van het het Hebreeuwse Hanna en betekent lieflijke, genadige. De naam Anne komt in het Friese taalgebied ook voor als mannelijke voornaam. Afgeleiden van deze naam zijn:
- An
- Anita (Italiaans en Spaanse vorm)
- Anja (soms Anje)
- Ann
- Annabel
- Anne
- Anneke
- Annette (Franse vorm) (Andere spellingen: Annet, Anet etc.)
- Annie
- Annigje
- Antje
- Aonne (mannelijk)
- Ânne (mannelijk, Fries) Ook komt de naam vaak voor in samenstellingen zoals:
- Annechien
- Annelies (van Anna en Elisabeth)
- Annemarie, Annamaria, Anne-Marie, Annemie(ke), Annerie (van Anna en Maria)
- Annelie (van Anna en Louise)
- Anne-Wil
- Anne-Sophie Zie ook Voornaam

Mythologie

- In de Romeinse mythologie was Anna de zuster van koningin Dido van Carthago.

Christendom

- In de bijbel in het boek van Lucas 2:36 wordt Hanna genoemd als profetes.
- De Heilige Anna is uit de mondelinge overlevering bekend als de moeder van Maria, de moeder van Jezus-Christus. Zij was gehuwd met de Heilige Joachim.

Beroemdheden

- Anna,"Queen Anna", Koningin van Engeland
- Anne Brontë, Engels schrijfster
- Anne Frank
- Annemarie Grewel, Nederlands politica
- Anne-Mieke Ruyten, Nederlands actrice
- Anne Sofie von Otter, Zweeds mezzosopraan
- Anne-Wil Blankers, Nederlands actrice
- Anne de Vries (m), Nederlands schrijver
- Annette Bening, Amerikaans actrice
- Annette Funicello, Amerikaans actrice
- Anna Paulowna van Rusland echtgenote van koning Willem II der Nederlanden
- Anna Boleyn, een van de echtgenotes van Hendrik VIII
- Anna Enquist, pseudoniem van de auteur Christa Widlund-Broer
- Anna Comnena, dochter van Alexius I van Byzantium en historica
- Anna Chlumsky, Amerikaans actrice
- Anna Chancellor, Amerikaans actrice
- Anna Leonowens, Gouvernante aan het Hof van de Koning van Siam (Thailand)

Plaatsnamen met Anna

- Anna Paulowna
- Sint-Annen
- Sint-Anneke, Linkeroever van de Schelde in Antwerpen
- Sint Annaland
- Sint Annaparochie
- Hamme Sint-Anna
- Anna, Ohio
- Santa Anna, Texas Categorie:Meisjesnaam ja:アンナ

Voornaam

Een voornaam is een naam die een kind bij de geboorte gegeven wordt, en die geplaatst wordt voor de achternaam. De een of meer voornamen onderscheiden in principe iemand van anderen met dezelfde achternaam. In sommige gemeenschappen is de voornaam geënt op de doopnaam. De roepnaam is de naam waar iemand in de vertrouwelijke sfeer gewoonlijk mee wordt aangesproken. Hij kan dezelfde zijn als de voornaam of een van de voornamen, of daarvan zijn afgeleid. Zo kan iemand met de voornaam Wilhelmus als roepnaam de varianten Wil, Wim, Willem, Wiel, Willy, Willemke, Guillaume etc. hebben. __NOTOC__ Vrouwen: A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - Q - R - S - T - U - V - W - X - Y - Z Mannen: A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - Q - R - S - T - U - V - W - X - Y - Z

Vrouwen

(+m) ook voor mannen, meer voorkomend bij vrouwen

Mannen

(+v) ook voor vrouwen, meer voorkomend bij mannen

A

Aad - Aart - Aat (+v) - Ab - Abel - Ad (+v) - Adolf - Adri - Adriaan - Adrianus - Alain - Albert - Alec - Alex - Alexander - Alexio - Alfons - Ali (+v) - Almer - Alper - Andras - André - Andreas - Andries - Andy - Angelo - Anne (+v) - Antoine - Anton - Ard - Arend - Arie - Arjan - Arjen - Ariën - Arlo - Arne - Arno - Arnold - Arnoud - Arnout - Aron - Arthur - Auke

B

Balthasar - Baptist - Bart - Bas - Bastiaan - Bauke - Ben - Benjamin - Berend - Berg - Bernhard - Bert - Bertrand - Bertram - Bill - Björn - Bo - Bob - Boris - Boudewijn - Bouwe - Bram - Bran - Branko - Brecht - Brian - Bruno - Bryan

C

Casimir - Caspar - Casper - Cedric - Ceel - Cees - Charles - Chris - Christiaan - Christo - Christophe - Christoffel - Claus - Clement - Coen - Constantijn - Cor - Corné - Cornel - Cornelis - Curt

D

Daan - Daniel - Daniël - Danny (+v) - David - Davy - Dennis - Derk - Dick - Diederick - Dimitri - Dirk - Dion - Dolf - Dolfy - Dominik - Don - Donald - Dorus - Douwe - Drewes - Dries

E

Ed - Eddie - Edgar - Eduard - Edward - Edwin - Eeuwout - Egbert - Elbert - Elco - Eli - Elton - Elwin - Emiel - Emmanuel - Erben - Eric - Erik - Erwin - Esli - Espen - Etienne - Evert - Ewoud - Ewout

F

Fabrice - Fedde - Feike - Felix - Ferdy - Ferry - Filip - Floris - Foefke - Foeke - Folmer - Fons - Foppe - Frank - Frans - Fred - Frederik - Frens - Frits

G

Geerolf - Geert - Geerten - Geoffrey - Geoffry - George - Ger - Gerard - Gérard - Gerbrand - Gerben - Gerd - Gerolf - Gerrit - Gert - Gertjan - Gerwin - Gert-Jan - Gideon - Gido - Gidon - Gijs (+ v) - Gijsbert - Gjalt - Glenn - Godart - Gommaar - Goran - Govert - Graham - Guido - Guus (+ v) - Guy

H

Haakon - Han - Hannes - Hans (+v) - Harald - Harco - Harm - Harmen - Harrie - Harro - Harry - Heerke - Heike (+v) - Helmut - Hendrik - Henk - Henk Jan - Hennie (+v) - Henri - Henry - Herbert - Herman - Hermen - Hessel - Hiëronymus - Hubert - Hugo

I

Ian - Ids - IJsbrand - Isaac - Izaäk - Ischa - Isidoor - Ivan - Ivar - Ivo - Iwan - Imco

J

Jaap - Jacco - Jack - Jacob - Jacques - Jan - Jan Jaap - Jarvey - Jarno - Jason - Jasper - Jean-Paul - Jef - Jelis - Jelle - Jelmar - Jelte - Jens - Jeremy - Jeroen - Jerome - Jesse (+v) - Jezus - Jielis - Jim - Jo (+v) - Joachim - Job - Jochem - Joël - Joep - Joes - Joffrey - Johan - Johannes - John - Jon- Jonas - Jonathan - Jonny - Joop (+v) - Joost - Joppe - Jordi - Jordy - Jorien - Joris - Joroema - Jorrit - Jort - Jos (+v) - Joshua - Jouke - Jozef - Jozias - Jozua - Judas - Jules - Julien - Jurgen - Jurre - Justin - Justus

K

Kaeso - Kalle - Karel - Kasper - Kees (+v) - Keith - Kelvin - Kevin - Klaas - Ko - Kobus - Koen - Koert - Koos - Kris - Kristof - Kurt - Kwinten

L

Lammert - Lancelot - Lars - Laurens - Laurent - Leander - Leen - Leendert - Lennart - Lennert - Leo - Leon - Leopold - Lex - Liam - Lieuwe - Lode - Lodewijk - Lou - Louie - Louis - Luc - Luca - Lucas - Luk - Luuc - Luuk

M

Maarten - Machiel - Manuel - Marc - Marco - Marcus - Mark - Marijn (+v) - Marinus - Mario - Marius - Marnix - Mart - Marten - Martijn - Martin - Martinus - Matthijs - Mattijn - Matty - Mathieu - Maur

Nederland

Nederland is een West-Europees land, begrensd door de Noordzee met een totale kustlijn van 451 km, Duitsland en België (landsgrens van 1027 km). De hoofdstad van het land is Amsterdam, de regeringszetel is Den Haag. Andere belangrijke steden zijn: Rotterdam, met een van de grootste havens van de wereld, Utrecht, het verkeersknooppunt van het land, en Eindhoven, de vijfde stad van het land. Nederland vormt samen met het Caribische eiland Aruba en de Nederlandse Antillen het Koninkrijk der Nederlanden. De verhoudingen zijn bepaald in het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden van 1954.

Staatkundige indeling

Nederland is onderverdeeld in 467 gemeenten.
gemeenten width=300 |+ Nederland is ingedeeld in twaalf provincies:
Aantal inwoners per provincie (1 januari 2005) |- |||align="right"|575.234 |- |||align="right"|642.998 |- |||align="right"|483.173 |- |||align="right"|1.109.250 |- |||align="right"|365.301 |- |||align="right"|1.970.865 |- |||align="right"|1.171.356 |- |||align="right"|2.595.294 |- |||align="right"|3.452.323 |- |||align="right"|379.948 |- |||align="right"|2.410.649 |- |||align="right"|1.135.962 |{{zieook|Zie hoofdartikel Talen in Nederland{zieook|Zie hoofdartikel Godsdiensten in Nederland{zieook|Zie hoofdartikel Nederlandse economie{zieook|Zie hoofdartikelen Nederland - Overheid en Politiek, Nederland - Monarchie, Historische Gedenkdagen, Nederlandse vlag en Vlaginstructie{zieook|Zie hoofdartikel De Nederlandse Opstand{zieook|Zie hoofdartikel Geschiedenis van Nederland

Hebreeuws

Het Hebreeuws, in de moderne vorm ook wel Ivriet genoemd, is een van de twee officiële talen en de belangrijkste spreektaal in Israël.

Semitische talen

Hebreeuws behoort tot de Semitische talen. In diezelfde taalgroep bevinden zich talen als Arabisch, Aramees, Akkadisch en (gedeeltelijk) Egyptisch. Een kenmerk van veel Semitische talen, zoals het Hebreeuws, is het zogenaamde triconsonantalisme. Bijna alle woorden kunnen herleid worden tot drie consonanten (medeklinkers), de radicalen, die de wortel (radix) van het woord vormen. Sommige radicaalstammen zijn 'afgesleten' of 'uitgehold', zodat er soms nog maar twee radicalen zichtbaar zijn. Er zijn ook stammen die uit meer dan drie radicalen bestaan, soms onder invloed van andere talen. En dan zijn er nog de leenwoorden, waarvoor de linguïstische wetten van het Hebreeuws uiteraard niet gelden.

Van rechts naar links

Hebreeuws wordt van rechts naar links geschreven met het Hebreeuwse alfabet. De reden waarom de Semitische talen, die begonnen met letters als "vertaling" van een enkele klankuitdrukking, van rechts naar links werden en worden geschreven, is omdat het in de beginjaren van het schrift op stenen tafelen werd "geschreven" met hamer en beitel. Men hield de beitel in de linkerhand en de hamer in de rechterhand, zodat het "schrijven" het makkelijkst werd gedaan van de rechter kant naar de linkerkant. In feite werd er in die tijd ook regelmatig boustrophedon (letterlijk: zoals een os ploegt) geschreven, dat wil zeggen: afwisselend van rechts naar links en van links naar rechts. Het feit dat de tekens in steen werden gegraveerd of gebeiteld verklaart tevens, waarom het Fenicische alfabet en het Paleo-hebreeuwse alfabet zeer hoekige en rechte tekens hebben.

Taalfasen

Er worden verschillende taalfasen onderscheiden: het bijbels, rabbijns, middeleeuws en modern Hebreeuws.

Bijbels Hebreeuws

Het Bijbels Hebreeuws, ook wel het Klassiek Hebreeuws, is de taal waarin de Tenach is geschreven.

Rabbijns Hebreeuws

Vanaf ongeveer 200 n.Chr. werden bepaalde joodse juridisch-religieuze en zgn. halachische teksten te boek gesteld, in de vorm van de Misjna, de Tosefta en andere werken. Deze rabbijnse literatuur werd decennialang, zo niet eeuwenlang mondeling overgeleverd. Het karakter van de teksten maakt het goed mogelijk ze uit het hoofd te leren. De taalfase van deze teksten wordt vaak Rabbijns Hebreeuws genoemd, omdat de auteurs van de teksten "rabbijnen" heten (hebr. "rav", meester, heer). De twee grote tekstverzamelingen met de naam Talmoed (de Babylonische Talmoed en de Palestijnse Talmoed, naar het gebied waar de redactie plaatsvond) zijn deels een soort commentaar en aanvulling op de Misjna. De taal die hiervoor werd gebruikt is grotendeels Aramees.

Middeleeuws Hebreeuws

De Middeleeuwen brachten aanzienlijke vernieuwingen in de Hebreeuwse taal, en wel voornamelijk als schrijftaal. De meeste ontwikkelingen op taalkundig gebied, inclusief een seculiere literatur, vonden plaats in Spanje, onder de islamitische overheersing. In veel mindere mate was ook in Italië belangrijk, vooral voor romantische poëzie. In Spanje waren dichters zoals Ibn Gevrirol en Yehuda Halevi actief. Hun gedichten en andere literatuur besloegen een wijd genre. Voor deze literatuur, alsook de medische en religieuze lectuur van bijvoorbeeld Maimonides, moesten nieuwe woorden en uitdrukkingen in het Hebreeuws worden ontwikkeld. Rabbijnen als Maimonides vertaalden hun werk naar dit Hebreeuws, na het eerst in het Arabisch in omloop te hebben gebracht.

Modern Hebreeuws

Als gesproken taal is het Hebreeuws eeuwenlang een 'dode taal' geweest, in de zin dat mensen het niet gebruikten voor dagelijkse communicatie. In de joodse godsdienst werd de taal echter altijd gebruikt en onderwezen. Het Hebreeuws werd opnieuw een levende taal begin 19e eeuw, waarbij het geleidelijk een aantal andere door joden gesproken talen, zoals Jiddisch en Ladino, verving. Eliezer Ben Yehuda was de voornaamste pionier van moderne Hebreeuws. Hij was toonaangevend in een beweging die probeerde het Hebreeuws nieuw leven in te blazen. Dat hield niet alleen in dat mensen moesten leren het actief te gaan spreken en gebruiken, maar ook dat er nieuwe woorden gecreëerd moesten worden voor allerlei zaken die er nog niet waren toen de Tenach in het Hebreeuws werd opgeschreven en toen de taal intensief werd gebruikt, in de tijd van de rabbijnen. De taal kende geen woorden voor bijvoorbeeld trein, telefoon en fiets, en later tv, magnetron en computer. Zo ontstond het Modern Hebreeeuws. De "Commissie van de Hebreeuwse taal" houdt zich bezig met het creëren van nieuwe woorden. Dat garandeert overigens niet dat die woorden ook geaccepteerd en in gebruik genomen worden door de bevolking. Sommige woorden, zoals het woord voor computer: 'machshev' (bereken-object), vinden onmiddellijk ingang, maar andere uitgevonden woorden worden aan de kant geschoven voor populaire leenwoorden, zoals bijvoorbeeld sach-rachok (ver-spreker) dat het moest afleggen tegen telefon.

Ivriet

Met name aanhangers van het Zionisme of (ex-)Nederlanders die naar Israël zijn geëmigreerd, gebruiken de naam 'Ivriet' voor het Hebreeuws zoals dat tegenwoordig in Israël als voertaal in gebruik is. Ivriet wordt dan in tegenstelling tot Hebreeuws gebruikt, dat oud-Hebreeuws zou moeten beduiden. Het gebruik van deze term is echter uit een misverstand afkomstig. Hebreeuws is simpelweg de Nederlandstalige term voor Ivriet, hetgeen Hebreeuws in het Hebreeuws betekent. Het moderne Hebreeuws, herleefd door Eliezer Ben-Yehuda, is slechts een nieuwe generatie van dezelfde taal.

Invloed op het Nederlands

Via het Jiddisch, het christendom en het jodendom zijn veel Hebreeuwse woorden tot het Nederlands doorgedrongen (al dan niet officieel). Als voorbeeld hiervan de volgende woorden:
- bajes (van bajit = huis)
- bolleboos (van ba'al bajit = huisbaas, heer des huizes).
- goochem (van chacham =w ijsneus)
- hallelujah (= loof God)
- jajem (van jajin = wijn)
- jat, jatten (van het aanwijsstokje met een handje, de 'jat')
- joetje (van de letter jod met nummerwaarde 10)
- koosjer (van kasjer = toegestaan)
- mazzel en broche (van mazzal en bracha = geluk en zegen)
- mesjogge (van mesjoega = gek)
- mokum (stad)
- ponem (van paniem = gezicht)

Zie ook

- Hebreeuws alfabet
- Jiddisch
- Sjwa
- Tseree Categorie:Natuurlijke taal Categorie:Jodendom Categorie:Cultuur in Israël categorie:Semitische taal ja:ヘブライ語 ko:히브리어 simple:Hebrew language th:ภาษาฮีบรู

Fries (taal)

Het Fries (Fries: Frysk) is de taal die van oudsher door de Friezen gesproken wordt. De taal behoort tot de West-Germaanse tak van de Germaanse talen en is verwant aan het Engels, maar ook aan het Nederlands. Men spreekt dan ook soms van een Anglo-Friese taalgroep. Er zijn Friese teksten bekend uit de 10e eeuw. Fries is een van de twee officiële bestuurstalen van Nederland, met het onderscheid dat het Fries bestuurlijk alleen gebruikt mag worden in Friesland en alleen als het niet tot een te grote belasting van het bestuurlijk verkeer leidt (art. 2:7 Awb). In Friesland spreken momenteel, in 2004, ongeveer 440.000 mensen Fries, waarvan zo'n 350.000, iets meer dan de helft van de bevolking, als moedertaal. Er wonen ook Friestaligen in de Duitse gemeente Saterland in de streek Oost-Friesland en in Sleeswijk-Holstein aan de grens met Denemarken. Zij spreken een iets andere variant. De variant die in Nederland wordt gesproken wordt wetenschappelijk aangeduid als Westerlauwers Fries. Hierbij staat Westerlauwers voor de ligging ten westen van het riviertje de Lauwers, dat de grensrivier tussen Fryslân en Groningen is. Het Fries zoals dat in Nederland op scholen onderwezen wordt, en in officiële stukken gebruikt wordt is het Standaardfries. Duitsland en Nederland erkennen het Fries als autochtone minderheidstaal. Als zodanig geniet de taal bescherming onder het Europees handvest voor regionale en minderheidstalen. Friese Taal en Letterkunde is in Friesland een keuzevak waarin examen kan worden gedaan op het havo en vwo. Verder zijn er studierichtingen Fries aan de Universiteit van Amsterdam, de Rijksuniversiteit Groningen, de Christian-Albrechts-Universität in Kiel en de Universität Flensburg. Bijvakken Fries worden door vele universiteiten in Europa aangeboden.

Classificatie

- Indo-Europees
- Germaans
- West-Germaans
- Ingwaeoons (Anglo-Fries)
-
- Fries Voorzichtigheid zij echter geboden bij deze stamboomachtige indeling: De Friezen zijn al zo'n dertienhonderd jaar los van de Angelen, zodat de taal minder op Engels en meer op Nederduits is gaan lijken. De band van het Fries met het Engels blijft echter duidelijk in woorden als grien, tsiis, tsjerke voor groen, kaas, kerk.

Onderverdeling

Het Fries kan worden onderverdeeld in:
- Westerlauwers Fries, weer onder te verdelen in: #Kleifries (in de Kleistreek) #Woudfries (in de Friese Wouden) #Zuidwesthoeks (in de Zuidwesthoek) #Hindeloopers (in Hindeloopen) #Aasters en Westers (op resp. Oost- en West-Terschelling) #Schiermonnikoogs of Eilanders (op Schiermonnikoog) ::Op basis van het Kleifries en Woudfries is een Standaardfries ontwikkeld, dat als onderwijs- en bestuurstaal in Fryslân wordt gebruikt.
- Saterfries (in Saterland, Oost-Friesland, Duitsland)
- Noord-Fries (in Noord-Friesland ten zuiden van de Deens-Duitse grens), weer onder te verdelen in: : 1. Eiland-Noord-Fries (gesproken op de eilanden Föhr (Feer), Amrum (Öömrang), Sylt (Söl) en Helgoland) : 2. Vastewal-Noord-Fries (gesproken op de Halligen en in de Goesharde, Bökingharde, Karrharde en Wiedingharde) Het Westerlauwers Fries en het Saterfries staan relatief dicht bij elkaar. Deze beide varianten worden samen officieus wel als Zuid-Fries aangeduid. De verschillen met het sterk door het Deens beïnvloede Noord-Fries zijn aanzienlijk. Sinds de 16e eeuw wordt in de voornaamste Friese steden (niet in alle elf, bijvoorbeeld niet in Hindeloopen en IJlst), alsmede in enkele andere grote plaatsen, zoals Harlingen, een Hollands-Friese mengtaal gesproken, enigszins misleidend bekend als Stadsfries. Deze taalvariant, die meestal gewoon tot het Nederlands gerekend wordt, spreekt men ook in Het Bildt, op Ameland en in Midsland op Terschelling. De andere mengtaal die een paar eeuwen eerder ontstaan was in West-Friesland, het Westfries viel echter in de oorsponkelijk vorm onder het Fries. Maar deze taal wordt eigenlijk niet meer gesproken en is in dialecten uiteen gevallen. En wordt, door de sinds de late 18e eeuw langzame vernederlandsing van de spreektaal, in de lichte en sterke vorm onder het Nederlands gerekend. De zwaardere vorm wordt dan nog net wel onder het Fries gerekend, al is die eigenlijk ook al geen echte spreektaal meer en overleeft die vooral in combinatie met de sterke vorm in schrift.

Voorbeelden

Een voorbeeld van het Westerlauwers Fries:
Bûter, brea, en griene tsiis;
wa't dat net sizze kin, is gjin oprjochte Fries.
(Boter, roggebrood, en graskaas;
wie dat niet kan zeggen, is niet werkelijk een Fries) Deze spreuk (of schibbolet) veelal bekend in Fryslân werd naar verluidt gehanteerd door de Friese aanvoerder Grutte Pier tijdens een oorlog tussen Friesland en Holland om te onderscheiden of iemand wel werkelijk een Fries was. Een ander voorbeeld is het volkslied: De âlde Friezen. Het Onze Vader in het Standaardfries: Us Heit
dy't yn de himelen is
jins namme wurde hillige
Jins keninkryk komme
Jins wollen barre allyk yn 'e himel
sa ek op ierde
Jou ús hjoed ús deistich brea
En ferjou ús ús skulden
allyk ek wy ferjouwe ús skuldners
En lied ús net yn fersiking
mar ferlos ús fan 'e kweade
Want Jowes is it keninkryk en de krêft
en de hearlikheid oant yn ivichheid. De Friese taal zelf wordt in het Westerlauwers Frysk genoemd, in het Noord-Fries: Friisk en in het Saterfries: Fräisk.

Frisisme

Een frisisme is een woord dat, of een constructie die, gevormd naar voorbeeld van het Fries in een andere taal wordt gebruikt, wat uit het oogpunt van taalpurisme afkeurenswaardig is.

Externe links

- http://www1.fa.knaw.nl/noardfrysk/
- [http://minderheidstalen-fries.pagina.nl/ Friesetaal.pagina.nl - Fries bij Startpagina.nl] Categorie:Friesland Categorie:Natuurlijke taal categorie:Germaanse taal categorie:Taal in Nederland ja:フリジア語

Spaans

Spaans (of Castiliaans, van 'Kastilië') is een Romaanse taal en derde taal van de wereld. Spaans wordt door meer dan 350 miljoen mensen gesproken. De meesten daarvan leven in Latijns-Amerika.

Uitspraak van het Spaans

De uitspraak en spelling van het Spaans is, in vergelijking met die van veel andere talen, vrij eenvoudig. Grotendeels is de spelling fonetisch: er is voor het grootste deel een een-op-eenrelatie tussen de geschreven letters en de uitgesproken klanken. Regels en voorbeelden: De klemtoon ligt op de laatste lettergreep, maar op de voorlaatste als het woord op een klinker, -n of -s eindigt. Als hiervan wordt afgeweken staat er een accent op de beklemtoonde klinker (bijv. fármaco (geneesmiddel), Córdoba). Wie de basisregels van de Spaanse spelling en uitspraak leert, kan daarom na enige oefening iedere tekst probleemloos lezen. Wel zijn er echter verschillende Spaanse dialecten en streektalen. De uitspraak rond de hoofdstad Madrid klinkt anders dan die in Andalusië, en het Spaans dat in Spanje gesproken wordt klinkt ook anders dan hoe het in Zuid en midden-Amerika wordt gesproken. Ook binnen de Latijns-Amerikaanse landen zijn er verschillende regionale varianten. Het Catalaans, het Galicisch en het Baskisch zijn aparte talen die in bepaalde delen van Spanje "co-officieel" zijn.

Spaanstalige landen

Baskisch #Mexico: 103 miljoen (2003) #Colombia: 40 miljoen (2000) #Spanje: 40 miljoen (2000) #Argentinië: 37,8 miljoen (2000) #Peru: 27,95 miljoen (2000) #Venezuela: 24,29 miljoen (2000) #Chili: 15,32 miljoen (2000) #Ecuador: 13,18 miljoen (2000) #Guatemala: 12,97 miljoen (2000) #Cuba: 11,18 miljoen (2000) #Dominicaanse Republiek: 8,58 miljoen (2000) #Bolivia: 8,3 miljoen (2000) #Honduras: 6,4 miljoen (2000) #El Salvador: 6,23 miljoen (2000) #Paraguay: 5,73 miljoen (2000) #Nicaragua: 4,91 miljoen (2000) #Puerto Rico (afhankelijk gebied van de Verenigde Staten): 3,9 miljoen (2004) #Costa Rica: 3,77 miljoen (2000) #Uruguay: 3,36 miljoen (2000) #Panama: 2,84 miljoen (2000) #Equatoriaal-Guinea: 494.000 (2003)(enige Spaanstalige land in Afrika) Spaans wordt ook nog in andere landen gesproken: #Verenigde Staten: 26 miljoen #Brazilië: een groot deel van de bevolking in het zuiden spreekt naast Portugees ook Spaans #Filipijnen: tot 1898 Spaanse kolonie, Spaanse invloed in lokale talen #Guam: tot 1898 Spaanse kolonie, Spaanse invloed in lokale talen #Antillen #Marokko (het noorden van Marokko en het gebied rond Ifni hoorden vroeger bij Spanje) #Westelijke Sahara: tot 1975 Spaanse kolonie, nu door Marokko bezet #Andorra: Catalaans is officiële taal, maar 60% van de bevolking spreekt Spaans #Gibraltar: Engels is officiële taal, maar de meeste mensen spreken thuis Spaans

Zie ook

- Iberische en Ibero-Amerikaanse namen categorie:Romaanse taal categorie:Taal in Mexico ja:スペイン語 ko:에스파냐어 simple:Spanish language th:ภาษาสเปน

Frans

Het Frans is een lid van de Romaanse talen familie en is zoals alle Romaanse talen afkomstig uit het Latijn. Het Frans wijkt echter van de andere Romaanse talen af op een groot aantal punten. Ten eerste kent het Frans een verregaande afslijting van morfologische uitgangen. Ten tweede heeft het Frans een groot aantal brekingen en klankmutaties, die al in het Oudfrans optraden en in het Middelfrans nog verder zijn geëvolueerd. Ten derde heeft het een licht Keltisch substraat (terug te vinden in een woord als quatre-vingt, "tachtig", letterlijk "vier-twintig"; in de Keltische talen telt men in twintigtallen) en een vrij ingrijpend Germaans, vooral Frankisch, superstraat, dat zich onder meer uit in de dubbele ontkenningen ne ... pas, ne ... rien, ne ... personne enz.

Plaatsbepaling en indeling

Het Frans zoals wij dat kennen is de gecultiveerde versie van het Francien, de streektaal van de Île de France. Dit behoort tot de Oïl-groep van de Gallo-Romaanse talen. Hoewel het Standaardfrans de streektalen van Frankrijk grotendeels verdrongen heeft onderscheidt men nog altijd een aantal meer of minder verwante zusjes van het Frans. Het overzicht laat zich als volgt samenstellen:
- Gallo-Romaanse talen
- Oïl-talen:
- Waals
- Picardisch
- Normandisch
- Gallo
- Francien, met het Frans als standaardvorm
- Champenois
- Bourgondisch
- Lotharings
- Poitevin-Saintognais
- Oc-talen
- Provençaals
- Gasconisch
- Languedocien (in enge zin)
- Limousijns
- Niçois
- Francoprovençaals (overgangstaal tussen oïl- en oc-varianten) Binnen Frankrijk worden de meeste van deze talen nog steeds als dialecten beschouwd. Bovendien kijkt mer erop neer en wordt het gebruik ervan ontmoedigd. In de laatste jaren is de houding tegenover deze talen evenwel duidelijk versoepeld.

Verbreiding

Het Frans wordt gesproken door ongeveer 72 miljoen mensen als hun moedertaal en door zeker 50 miljoen mensen als 's lands tweede taal. Het wordt gesproken door 53 miljoen mensen in Frankrijk, 6 miljoen mensen in Canada (Québec), 4 miljoen in België en 1,3 miljoen in Zwitserland. En door vele mensen meer die het Frans als een internationale taal gebruiken. Met name in Afrika en wat minder in Zuidoost-Azië heeft het Frans een grote rol als cultuurtaal, omdat de bevolking ofwel meerdere volkstalen spreekt ofwel een taal die weinig gecultiveerd is; hier geldt het Frans dus als neutrale factor voor de elite. Het is in veel van die landen een officiële taal, vaak de enige, en het is een van de officiële talen van de Verenigde Naties. Het Frans wordt in 45 landen en territoria gesproken. In minimaal vijf van die gebieden (Frankrijk, Frans-Polynesië, Monaco, Nieuw-Caledonië en Saint-Pierre en Miquelon) is dit zelfs de meest gesproken taal. Daarnaast is het Frans een belangrijke immigrantentaal in elf andere landen. Het Frans is nog steeds, ondanks de opkomst van het Engels, een belangrijke taal in het diplomatieke verkeer. Tot in de eerste helft van de 20e eeuw was het de belangrijkste internationale taal; dit vind je onder andere terug in het gebruik van Franse termen in de posterijen.

Geschiedenis

Er zijn geschriften terug te vinden van het Frans uit de 9e eeuw na Christus. Het oudste document in het Frans zijn de Eden van Straatsburg, die blijkbaar door het gewone volk begrepen moesten worden. Het Frans als taal leefde echt op in de 12 eeuw maar de Gouden Eeuw van het Frans was tijdens de 17e eeuw, vooral door de literaire werken van Corneille, Racine en Molière. Men deelt het Frans in in het Oudfrans (ongeveer tot de dertiende eeuw), het Middelfrans (tot de zestiende eeuw) en het Nieuwfrans. De moderne Franse spelling stamt, net als de Engelse, grotendeels uit het einde van de Middeleeuwen; omdat de uitspraak sindsdien is veranderd is de schrijfwijze verre van fonetisch meer. Ze vertelt ons dan ook meer over de situatie in de Middeleeuwen, toen alle eindletters nog werden uitgesproken (filles klonk dus zoals het geschreven werd), de ai en de oi nog wijde tweeklanken waren en de ou meer als oow klonk (evenals de Middelnederlandse oe in boec!). De meeste "Franse" teksten tot aan de veertiende eeuw zijn gesteld in de zuidelijke dialecten, het Occitaans dus.

Woordvolgorde

- Onderwerp
- Ontkenning (ne ...)
- Wederkerend voornaamwoord
- Meewerkend voorwerp: me, te, nous, vous
- Lijdend voorwerp
- Meewerkend voorwerp: lui, leur
- y en/of en
- Infinitief
- Ontkenning (... pas, rien, personne, jamais etc.)
- Voltooid deelwoord

Zie ook

- Cajun-Frans
- Lijst van Franse spreekwoorden

Externe links

Categorie:Natuurlijke taal categorie:Romaanse taal categorie:Taal in België als:Französische Sprache ja:フランス語 ko:프랑스어 simple:French language th:ภาษาฝรั่งเศส zh-min-nan:Hoat-gí

Maria

Maria is een meisjesnaam, maar komt ook voor als één van de voornamen van jongens in katholieke kring (doorgaans de laatste voornaam).

Varianten

De volgende voornamen zijn van Maria afgeleid: Maaike, Marianne, Marie, Marieke, Marielle, Mariëlle, Mariette, Marita, Marije, Marijke, Marrie, Mary, Mia, Mie, Mieke, Miep, Ria, Rita, Sari, Saria, Rianne

Bijbelse figuren die de naam Maria dragen

- De moeder van Jezus Christus, zie Maria (moeder Jezus).
- Maria Magdalena

Plaatsnamen

- Mariaparochie in Twente. Categorie:Meisjesnaam ja:マリア ko:메리

Romeinse mythologie

Het begrip Romeinse mythologie kan in twee delen worden verdeeld. Het ene deel bestaat uit ontleningen uit de Griekse mythologie. Het andere deel, meestal ouder, functioneerde op een geheel andere manier

Het karakter van de vroege Romeinse mythen

De oudste, archaïsche, Romeinen hadden geen mythen. Hun dichters begonnen de mythologie te ontlenen aan het Grieks model in de laatste periode van de Romeinse republiek. De Romeinen hadden geen goden die vergelijkbaar waren met de Griekse Titanen, of de verleiding van Zeus door Hera. De romeinen hadden echter wel
- een sterk ontwikkeld systeem van rituelen, priester colleges, and groepen van godheden die aan elkaar verwant waren;
- een rijke verzameling van historische mythen, die handelden over de opkomst van de stad, voornamelijk bestaande uit menselijke helden, met een enkele maal een goddelijke interventie.

Vroege mythologie over de goden

Het Romeins model dacht op een andere manier over de goden dan de Grieken. Zou men een Griek naar Demeter vragen, dan zou hij vertellen over het bekende verhaal van haar verdriet over Persephone, die verkracht en ontvoerd was door Hades. Een oude Romein zou echter vertellen dat Ceres een officiële priester had, flamen genoemd, die een junior was ten opzichte van de flamens van Jupiter, Mars en Quirinus, maar senior ten opzichte van de flamens van Flora en Pomona. De Romein zou vertellen dat Ceres hoorde bij een drietal goden van de landbouw, samen met Liber en Libera. Hij zou zelfs alle lagere goden oplepelen met speciale functies richting Ceres, zoals Sarritor (de wieder), Messor (om te oogsten), Convertor (om te vervoeren), Conditor (voor de opslag) en Insitor (voor het zaaien) en tientallen meer. De archaïsche Romeinse "mythologie" bestond dus niet uit verhalen over de goden, maar uit relaties tussen de goden onderling, en tussen goden en mensen. De oorspronkelijke godsdienst van de vroege Romeinen werd later gewijzigd door de toevoeging van talloze, zelfs conflicterende, geloven in latere tijden. Ook door het opnemen van een grote hoeveelheid Griekse mythologie, waardoor alle Griekse goden een Romeinse naam kregen. Het weinige wat bekend is van de vroege Romeinse mythologie is niet afkomstig uit berichten uit die tijd, maar van latere schrijvers, die probeerden de oude tradities te behouden, zoals de geleerde Marcus Terentius Varro uit de 1ste eeuw voor Christus. Andere klassieke schrijvers, zoals de dichter Ovidius werden sterk door de Hellenistische modellen beïnvloed. In hun werken vulden zij gaten in kennis op met elementen uit het Griekse godsgeloof.

De Romeinse geschiedenis

De Romeinen hadden een rijke, quasi-historische set van legendes over de stichting en de groei van hun eigen stad. Primitieve koningen zoals Romulus, Remus en Numa hadden een vrijwel volledig mythisch karakter. Later werden Griekse heroïsche legenden aan deze legenden toegevoegd, waardoor bijvoorbeeld een figuur als Aeneas de voorouder werd van Romulus en Remus. De Aeneï en de eerste boeken van Livius zijn de beste bronnen voor deze menselijke mythologie.

Oorspronkelijke Romeinse en Italische goden

Bij de oude rituelen van de vroege Romeinen wordt duidelijk onderscheid gemaakt in twee klasses van goden, namelijk de di indigetes en de de novensides of novensiles. De indigetes waren de oorspronkelijke goden van de Romeinse staat, en hun namen en karakter worden aangeduid met de titels van de vroegste priesters en door de vaste festivals. Dertig van deze goden werden geëerd met een speciaal festival. De novensides waren latere godheden, die in de stad werden geïntroduceerd in de historische periode, meestal op een bekende datum en als antwoord op een specifieke cries of een gevoelde noodzaak. Naast dezen waren er veel gespecialiseerde goden, die een naam hadden die verband had met belangrijke activiteiten, zoals het oogsten. Zulke goden kunnen ondergebracht worden onder een term zoals hulpgodheid, die opdrachten van de hogere goden uitvoerden. De vroege Romeinse cultus was daardoor niet zozeer polytheïstisch, maar eerder polydemonisch: de ingeschakelde grootheden waren voor hun aanbidders weinig meer dan hun naam en functie, en de macht van deze demonen was sterk gespecialiseerd. De indigetes en hun festivals laten echter zien dat de Romeinen niet alleen leden van een landbouwgemeenschap waren, maar dat ze ook dol waren op vechten, en vaak in oorlogen betrokken waren. De goden Ianus en Vesta bewaakten bijvoorbeeld respectievelijk de deur en de haard. De Laren beschermden het veld en de woning, Pales het weiland, Saturnus het zaaien, en Ceres het groeien van het graan. Pomona beschermde het fruit, Consus en Ops de oogst. Zelfs de koninklijke Jupiter, de heerser van alle goden, werd vooral geëerd voor de hulp die zijn regen gaf aan de boerderijen en wijngaarden. Jupiter werd bovendien gezien als de regisseur van alle menselijke activiteit en als beschermheer van de Romeinen in hun militaire activiteiten buiten hun eigen grondgebied. De goden Mars en Quirinus werden vaak met elkaar vereenzelvigd. Mars was de god van de jonge mannen en hun bezigheden, met name de oorlog; hij werd in maart en oktober vereerd. Quirinus wordt tegenwoordig gezien als de beschermheer van het leger in tijden van vrede. Aan het hoofd van het vroegste pantheon stonden het drietal Jupiter, Mars en Quirinus. Hun priesters, flamens, waren dus van de hoogste stand. Ook Janus en Vesta stonden hoog in de rangorde. Deze goden hadden een weinig individueel karakter, en hun persoonlijke geschiedenissen bevatten geen huwelijken of afstamming. Zij functioneerden, in tegenstelling tot de Griekse goden, niet net zoals stervelingen en er bestaan dus weinig verhalen van hun activiteiten. Deze oude godsdienst werd in verband gebracht met Numa Pompilius, de tweede koning van Rome, van wie men geloorde dat hij als partner en adviseur de Romeinse godin Egeria had, de godin van de bronnen en de geboorte. In latere literaire bronnen wordt zij beschreven als nymf.

Importgoden in Rome

Terwijl de Romeinen de omliggende gebieden veroverden, absorbeerden zij ook de lokale goden die daar vereerd werden. Deze kregen dezelfde eer als de vroegere goden die in verband stonden met de Romeinse staat. De nieuwe goden werden formeel uitgenodigd om een woonplaats te kiezen in nieuwe heiligdommen in Rome. Zo werd in 203 v. Chr. het cultusbeeld van Cybele van het Phrygische Pessinos verhuisd naar Rome, en ceremonieel verwelkomd. Daarbij trok de groei van de stad ook vreemdelingen aan, die werd toegestaan hun eigen goden te aanbidden. Op deze manier kwam Mithras naar Rome. Zijn populariteit in de Romeinse legioenen had tot gevolg dat de Mithrasdienst zich uitspreidde tot in Engeland.

Festivals

De Romeinse religieuze festivals weerspiegelden de Romeinse gastvrijheid voor cultussen en godheden uit veroverde gebieden. Er zijn slechts enkele oorspronkelijk Romeinse festivals bekend. Enkele van de oudste festivals bleven echter bestaan tot aan het eind van van het heidense Romeinse Rijk, waarmee de herinnering aan de vruchtbaarheids- en verzoeningsrites van het primitieve volk van landbouwers werd bewaard. Nieuwe festivals werden geïntroduceerd tegelijk met de naturalisatie van nieuwe goden. Er waren uiteindelijk zoveel festivals, dat de kalender daarvoor niet genoeg dagen meer had. Er waren bijvoorbeeld de Saturnalia, de Lupercalia en de Equiria.

Teruggang van de Romeinse godsdienst

Lucretius heeft geschreven over het onderscheid tussen filosofie, godsdienst, eredienst en bijgeloof dat werd gemaakt door de intellectuele Romeinen uit de 1ste eeuw v.chr. Het overhevelen van het antropomorfische karakter van de Griekse naar de Romeinse goden, en de overheersende invloed van de Griekse filosofie, met name de Stoicijnse had tot gevolg dat de oude riten steeds meer werden verwaarloosd. In de 1ste eeuw v.Chr. nam het belang van de oude priesterordes dan ook snel af, hoewel hun burgerlijk belang bleef bestaan. Vele patriciërs die vanuit hun stand verplicht waren om aan deze riten deel te nemen, hadden er geen geloof meer in, behalve misschien als politieke noodzaak. Nietemin bleven de positie Pontifex maximus en Augur belangrijke politieke posities. Julius Caesar gebruikte zijn verkiezing tot pontifex maximus in elk geval om de andere leden van de priesterstand te beïnvloeden. De grote massa van het niet opgeleide volk werd echter steeds meer geínteresseerd in de vreemde rites die door soldaten en handelaren werden ingevoerd. Keizer Augustus hervormde het oude systeem grondig, waarbij hijzelf ook toetrad tot alle priesterordes, daarbij vroomheid en religieuze discipline hoog in het vaandel nemend. Augustus zag dit als een maatregel tegen interne wanorde in het rijk. Juist tijdens deze periode werd de legende van de stichting van de stad Rome uitgebreid met de Trojaanse held Aeneas, bij de publicatie van het werk van Virgilius. Ondanks de hervormingen door Augustus, ging de Romeinse godsdienst zich steeds meer om de keizers heen voegen, en Augustus werd dan ook zelf vergoddelijkt na zijn dood. De keizers Claudius, Vespasianus en Titus werden ook vergoddelijkt. Na de regering (96-98) van Marcus Cocceius Nerva viel deze eer echter nog slechts weinig keizers toe. Steeds meer vreemde godsdiensten werden populair, zoals de aanbidding van de Egyptische godin Isis en de hierboven al genoemde Mithras. Deze godsdiensten hadden een sterke betekenis voor de persoon die de god aanbidde zelf, in dat opzicht gelijksoortig aan het christendom. Ondanks willekeurige vervolgingen, die vooral plaats vonden tijdens periodes van maatschappelijke onrust, zoals onder keizer Nero, groeide het aantal bekeerlingen tot het christendom gestaag. Het werd een officiële godsdienst onder Constantijn I, die als keizer regeerde van 324 tot 337. In het jaar 391 werden alle rites verboden door een edict van keizer Theodosius I. Vernieting en ontheiliging van de tempels begon daarop direct, met de plundering van het Serapeum in Alexandrië als "aanmoedigend" voorbeeld.

Gerelateerde onderwerpen

- Romeinse mythologie van A tot Z Categorie:Mythologie Categorie:Romeinse godsdienst ja:ローマ神話 ko:로마 신화

Carthago

Carthago (قرطاج Qarţāj), in het punisch "Qart Hadasht" (15px 15px 15px 15px 15px 15px 15px) nieuwe stad, was een stad in de oudheid, nabij het huidige Tunis in wat door de Romeinen Africa genoemd werd.

Inleiding

De stad werd gesticht door de Feniciërs in 814 v. Chr.. Volgens de legende door de gevluchte prinses Dido uit Tyrus. De legende vertelt verder dat die prinses dankzij haar glimlach door een Amazighische (Berberse) koning is verwelkomd. Volgens de historicus Postinus was hij de Amazighische koning Iarbas. Volgens de Romeinse myth