Home About us Products Services Contact us Bookmark
:: wikimiki.org ::
David GARRICK

David GARRICK

Literaturo > Anglalingva Literaturo > David GARRICK < Teatro ---- David GARRICK (naskiĝis la 19-an de februaro, 1717, mortis la 20-an de januaro, 1779) estis angla aktoro kaj dramisto. Dum la 18-a jarcento li ankaŭ konatiĝis kiel teatra direktoro kaj reĝisoro. Garrick naskiĝis en Heresford, Anglio, kiel tria filo de la oficiro Peter GARRICK kaj Arabella CLOUGH, irlanda filino de ekleziulo. Restinte kiel 11-jarulo dum mallonga tempo ĉe sia onklo en Lisbono, li estis edukita en privata lernejo en Lichfield. Kun Samuel JOHNSON, kiu estis unu el liaj instruistoj, li en 1737 iris al Londono. Tie li komencis studi juron, laboris dum ioma tempo kiel komercisto kaj malfermis vin-vendejon kun sia frato. Tiuj okupoj tamen ne kontentigis lin, tial li krom sia laboro en la vin-vendejo elprovis sin kiel aktoro. En la jaro 1741 li en Ipswich aperis sursceneje, poste li en Londono, en la rolo de Richard III (de Ŝekspiro) estis eksterordinare sukcesa. Dum mallonga tempo laborinte en Dublino, li de 1742 ĝis 1745 sukcese aktoris en la Londona "Drury Lane Theatre". Poste li akceptis la postenon de teatra direktoro en Dublino, sed en 1746 li revenis al Londono, kie li sekvajare kune kun James LACY aĉetis la teatron Drury Lane Theatre. En la jaro 1749 David Garrick edziĝis al la dancistino Eva Maria VEIGEL (pseŭdonimo: Violette), kiu – naskiĝinte en Vieno - post sukcesa kariero en Vieno kaj Florenco ekde 1748 vivis en Londono. La tempon inter 1763 kaj 1765 David Garrick pasigis en Francio, Italio kaj Germanio. Post la morto de James Lacy li fariĝis sola direktoro de la Drury Lane Theatre. En la jaro 1776 li ekloĝis en kampara domo apud Londono, kie li la 20-an de januaro, 1779 mortis. Garrick havis eksterordinaran aktoran talenton. Li kapablis esprimi ĉian ajn pasion kaj brilis en tragikaj kaj komikaj roloj. Krome li verkis pli ol 20 teatraĵojn, ĉefe farsojn kaj burleskojn. Plej fama estas la komedio The Clandestine Marriage, kiun li kreis kune kun George COLMAN. Inter liaj amikoj estis la verkistoj Samuel JOHNSON kaj Oliver GOLDSMITH, la pentristo William HOGARTH kaj la franca filozofo Denis DIDEROT. Lian vizaĝon bildigis la pentristoj William Hogarth, Joshua REYNOLDS kaj Thomas GAINSBOROUGH; Louis François ROUBILIAC kreis skulptaĵon pri li. Biografiojn pri li verkis i.a. Frank A. HEGDCOCK, Kalman A. BURNIM kaj George W. STONE.

Listo de verkoj


- The Lying Valet (1741)
- Miss in Her Teens (1747)
- The Clandestine Marriage (1766)
- The Irish Widow (1772)
- Bon Ton, or, High Life Above Stairs (1775)
- Poetical Works of David Garrick (kolektaĵo, 2 vol., eld.1785)

Literaturo

Literaturo estas la tuto de skribaĵoj, prozaj kaj versaj, kiuj havas socikulturan aŭ estetikan valoron. La vorto literaturo povas aŭ signifi la tutan mondan literaturon, aŭ nur la literaturon de unu specifa kulturo. Literaturo ne nur enhavas la verkaron de la arta literaturo (la beletron), sed ankaŭ la tuton de la intelektaj verkoj, kiuj koncernas la vivon kaj kulturon de iu nacio aŭ epoko. Literaturaj verkoj povas esti historiaj, biografiaj, filozofiaj, sciencaj, politikaj, kaj aliaj.

Evoluo

En antikvaj tempoj popoloj havis nur parolan tradicion, poste rakontoj kaj versaĵoj estis surskribitaj. La unuaj verkaĵoj havis mitologian aŭ religian enhavon. Kiam oni komencis presadon, literaturo akiris pli privatan karakteron kaj fariĝis rimedo por esploro kaj esprimo de emocioj kaj homaj rilatoj. Por legi pri evoluo de literaturo, vidu apartajn artikolojn: :Artikoloj pri literaturo de diversaj regionoj :Artikoloj pri literaturo de diversaj lingvoj

Specoj poezio kaj prozo

Oni distingas du specojn de literatura arto: poezio kaj prozo. Poezio estas arto komuniki emociojn per versoj, do per la muziko de la parolo, obeante iajn metrikajn kaj priformajn regulojn. Prozo estas ordinara parolo ne aranĝita laŭ versmezuro. La prozo pli konformas al ĉiutaga parolo ol la poezio. Antikvaj verkoj estis skribita versforme, la prozo estas pli nova etapo. Nur en 18-a ĝis 19-a jarcentoj ili egaliĝis laŭ valoro. Por pli da specoj, vidu: :Artikoloj pri diversaj literaturaj specoj

Literaturo kiel socia procezo

Lastatempe, ankaŭ estas akceptite ke la koncepto pri Literaturo estas socia procezo, en kiu partoprenas diversaj institucioj kaj perantoj (nome, universitatoj, lernejoj, instruistoj, eldonejoj, politikistoj, literaturaj konkursoj, librovendejoj, kritikistoj, revuoj, ĵurnaloj, ktp). Interveno de tiuj perantoj legitimas verkojn, klasifikante ilin en la kategorion literaturo. Sekve, la studo de la tiel nomataj literaturaj (ĉef)verkoj, estas ankaŭ la studo de la politikaj, sociologiaj, filozofiaj kondiĉoj, kiuj unuflanke kreis ilin; kaj aliflanke legas kaj rekomendas ilin. La esplorado de signifo de la literaturaj verkoj estas des pli kompleksa, ĉar la interpretado de unu sama verko varias historie kaj socie. Tio parte klarigas la maleblon doni ĝustan difinon al la vorto literaturo. Estante produkto de longa kaj kompleksa socia procezo, literaturo estas rezulto de reciproka influo de interesoj de sociaj sektoroj (aŭ tavoloj, grupoj) per legitimantaj institucioj, kiuj reprezentas ilin.
Pro tio ĉi, en avangardaj literatursciencaj sektoroj, oni preferas la adjektivan uzon de la vorto literaturo anstataŭ ĝia substantivo. Sekve oni aludas al literatura teorio, ne al teorio de la literaturo. Tio montras la rekonon ke literaturo ne estas reala objekto, sed tre dinamika, aktiva procezo, al kiu oni aludas per la adjektivo literatura. En tiu ĉi skemo, ankaŭ la literaturaj genroj estas rezulto de la samaj procezoj, kiuj kreas literaturajn objektojn.

Aliaj artikoloj pri literaturo

Literaturo laŭ regionoj

:Afrika Literaturo - Barata Literaturo - Eŭropa Literaturo - Islama Literaturo - Latinamerika Literaturo - Nordamerika Literaturo

Literaturo laŭ lingvo

:Angla - Araba - Bengala - Ĉeĥa - Ĉina - Dana - Esperanta - Eŭska - Finna - Franca - Frisa - Germana - Greka - Helena - Hispana - Hungara - Islanda - Itala - Japana - Kartvela - Kataluna - Keĉua - Kornvala - Latina - Malajala - Nederlanda - Norena - Norvega - Okcitana - Pensilvanigermana - Persa - Pola - Portugala - Rumana - Rusa - Samea - Slovaka - Slovena - Sveda - Urdua poezio - Vjetnama

Literaturo laŭ formo

Prozo

:Artikolo - Dramo - Eseo - Fabelo - Legendo - Mito - Novelo - Publicista Verko - Romano - Ŝlosilromano

Poezio

: Epopeo - Eposo - Fablo - Hajko - Limeriko - Poemo - Soneto - Tankao - Verso

Apartaj specoj

Apartan specon de literaturaĵoj prezentas koncizaj eldiraĵoj, montrantaj homajn pensojn pri diversaj valoroj de la vivo. :Aforismo - Devizo - Maksimo - Moto - Proverbo - Sentenco

Literaturo laŭ enhavoj

:Biografioj - Ĉiutaga literaturo - Fakliteraturo - Fantasto - Historiaj romanoj - Krimliteraturo - Magia realismo- Memoroj -Militliteraturo - Porinfana literaturo - Psikologiaj romanoj - Romantika literaturo - Sciencfikcio - Taglibroj- Vojaĝlibroj -Enketa-atestaĵa-gazetista-litaraturoj

Literaturo laŭ skoloj

:Klasikismo - Romantisma literaturo - Simbolismo - Dadaismo

Literaturo laŭ famo

:Ĉefverkoj de literaturo - Baza legolisto de William AULD - Literaturpremioj

Literaturo laŭ distribuo

:Buŝa literaturo - Manuskripta literaturo - Presita literaturo - Samizdato - Rete publikigita literaturo

Famaj verkistoj

Vidu ĉe Verkistoj.

Diverse

:Famaj fikciuloj - Fikciaj lokoj - Serio Oriento-Okcidento :Eldonejoj - ISBN - Librovendejoj

Vidu ankaŭ


- Skribarto
- Lingvo
- Teatro als:Littérature ja:文学 ko:문학 simple:Literature zh-cn:文学 zh-tw:文學

Anglalingva literaturo

Literaturo > Anglalingva literaturo < Angla lingvo ----

Anglaj verkistoj

:Jane AUSTEN :Aphra BEHN :Hilaire BELLOC :William BLAKE :Enid BLYTON :Anne BRONTË :Charlotte BRONTË :Emily BRONTË :Bill BRYSON :Edward George BULWER-LYTTON :Anthony BURGESS :George BYRON :James Branch CABELL :Lewis CARROLL :Geoffrey CHAUCER :Gilbert Keith CHESTERTON :Agatha CHRISTIE :Winston CHURCHILL :Daniel DEFOE :Charles DICKENS :John DRINKWATER :John DRYDEN :Daphne DU MAURIER :George ELIOT :T. S. ELIOT :Henry FIELDING :Ian FLEMING :Peter FLEMING :E. M. FORSTER :Frederick FORSYTH :John GALSWORTHY :David GARRICK :William GOLDING :Graham GREENE :Thom GUNN :Thomas HARDY :William HAZLITT :George HERBERT :Aldous HUXLEY :Samuel JOHNSON :John KEATS :Rudyard KIPLING :D. H. LAWRENCE :C. S. LEWIS :Doris LESSING :Katherine MANSFIELD :Christopher MARLOWE :John MASEFIELD :William Somerset MAUGHAM :A. A. MILNE :John MILTON :George ORWELL :Samuel PEPYS :Harold PINTER :Ann RADCLIFFE :John RUSKIN :Samuel RICHARDSON :J. K. ROWLING :Peter SHAFFER :William SHAKESPEARE :Alan SILLITOE :Laurence STERNE :J. R. R. TOLKIEN :Peter USTINOV :Evelyn WAUGH :H. G. WELLS :Virginia WOOLF

Barataj aŭ baratdevenaj verkistoj

:Upamanju ĈATERĜI :Henry Louis Vivian DEROZIO :Kamala MARKANDAYA :Vidiadhar Surajprasad NAIPAUL :Arundhati ROY :Salman RUSHDIE :Vikram SETH

Irlandaj verkistoj

:Samuel BECKETT :Brendan BEHAN :Maeve BINCHY :Oliver GOLDSMITH :Seamus HEANEY :Lafcadio HEARN :James JOYCE :John Millington SYNGE :Bram STOKER :Rebecca WEST :Oscar WILDE :William Butler YEATS

Kanadaj verkistoj

:Margaret ATWOOD :Robertson DAVIES :Timothy FINDLEY :Margaret LAURENCE :W.O. MITCHELL :Michael ONDAATJE :Carol SHIELDS :John Ralston SAUL :Robert J. SAWYER

Niĝeriaj verkistoj

:Chinhua ACHEBE :Wole SOYINKA

Skotaj verkistoj

:James BOSWELL :John BUCHAN :Robert BURNS :Arthur Conan DOYLE :Lewis Grassic GIBBON :Walter SCOTT :Muriel SPARK :Robert Louis STEVENSON

Sudafrikaj verkistoj

:Nadine GORDIMER

Usonaj verkistoj

:Edward ALBEE :Isaac ASIMOV :James BALDWIN :L. Frank BAUM :Stephen Vincent BENÉT :Ambrose BIERCE :Ray BRADBURY :Dan BROWN :James Branch CABELL :William Cullen BRYANT :Pearl S. BUCK :Charles BUKOWSKI :Edgar Rice BURROUGHS :William S. BURROUGHS :Truman CAPOTE :Raymond CHANDLER :James Fenimore COOPER :Philip K. DICK :Emily DICKINSON :Philip José FARMER :William FAULKNER :Edna FERBER :Allen GINSBERG :Harry HARRISON :Nathaniel HAWTHORNE :Joseph HAYES :Robert A. HEINLEIN :O. HENRY :Patricia HIGHSMITH :Tracy HICKMAN :William Motter INGE :John IRVING :Washington IRVING :Helen KELLER :Jack KEROUAC :Stephen KING :Dean R. KOONTZ :Harper LEE :Ursula K. LE GUIN :Jack LONDON :Amy LOWELL :Norman MAILER :Herman MELVILLE :James A. MICHENER :Arthur MILLER :Henry MILLER :Margaret MITCHELL :Toni MORRISON :Vladimir NABOKOV :Joyce Carol OATES :Dorothy PARKER :Sylvia PLATH :Edgar Allan POE :Thomas PYNCHON :J. D. SALINGER :Hubert SELBY :Anne SEXTON :Irwin SHAW :Sam SHEPARD :Upton SINCLAIR :Gertrude STEIN :John STEINBECK :Irving STONE :J. Michael STRACZYNSKI :William STYRON :James THURBER :Mark TWAIN :John UPDIKE :Alice WALKER :Margaret WEIS :Nathanael WEST :Edith WHARTON :Thornton WILDER :Tennessee WILLIAMS

19-a de februaro

Historio > Tagoj > la 19-a de februaro ---- La 19-a de februaro estas la 50-a tago de la jaro laŭ la gregoria kalendaro. 315 tagoj restas (316 en superjaroj). Je la 19-a de februaro okazis, interalie:

Eventoj


-

Naskiĝoj


- 1473 : Nikolao KOPERNIKO, pola astronomo
- 1717 : David GARRICK
- 1799 : Ferdinand REICH
- 1907 : Pierre Paul Ferdinand Mourier NEERGAARD

Mortoj


- 1837 : Georg BÜCHNER
- 1887 : Multatuli
- 1951 : André GIDE
- 1952 : Knut HAMSUN, Norvegio
- 1975 : Stanislav NEUMANN

Specialaj tagoj kaj festoj


-

Tagoj de semajno

La 19-a de februaro estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Lundo en jaroj: 1590 1596 1601 1607 1618 1624 1629 1635 1646 1652 1657 1663 1674 1680 1685 1691 1703 1714 1720 1725 1731 1742 1748 1753 1759 1770 1776 1781 1787 1798 1810 1816 1821 1827 1838 1844 1849 1855 1866 1872 1877 1883 1894 1900 1906 1912 1917 1923 1934 1940 1945 1951 1962 1968 1973 1979 1990 1996 2001 2007 2018 2024 2029 2035 2046 2052 2057 2063 2074 2080 2085 2091;
- Mardo en jaroj: 1585 1591 1602 1608 1613 1619 1630 1636 1641 1647 1658 1664 1669 1675 1686 1692 1697 1704 1709 1715 1726 1732 1737 1743 1754 1760 1765 1771 1782 1788 1793 1799 1805 1811 1822 1828 1833 1839 1850 1856 1861 1867 1878 1884 1889 1895 1901 1907 1918 1924 1929 1935 1946 1952 1957 1963 1974 1980 1985 1991 2002 2008 2013 2019 2030 2036 2041 2047 2058 2064 2069 2075 2086 2092 2097;
- Merkredo en jaroj: 1586 1592 1597 1603 1614 1620 1625 1631 1642 1648 1653 1659 1670 1676 1681 1687 1698 1710 1716 1721 1727 1738 1744 1749 1755 1766 1772 1777 1783 1794 1800 1806 1812 1817 1823 1834 1840 1845 1851 1862 1868 1873 1879 1890 1896 1902 1908 1913 1919 1930 1936 1941 1947 1958 1964 1969 1975 1986 1992 1997 2003 2014 2020 2025 2031 2042 2048 2053 2059 2070 2076 2081 2087 2098;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1587 1598 1604 1609 1615 1626 1632 1637 1643 1654 1660 1665 1671 1682 1688 1693 1699 1705 1711 1722 1728 1733 1739 1750 1756 1761 1767 1778 1784 1789 1795 1801 1807 1818 1824 1829 1835 1846 1852 1857 1863 1874 1880 1885 1891 1903 1914 1920 1925 1931 1942 1948 1953 1959 1970 1976 1981 1987 1998 2004 2009 2015 2026 2032 2037 2043 2054 2060 2065 2071 2082 2088 2093 2099;
- Vendredo en jaroj: 1582 1588 1593 1599 1610 1616 1621 1627 1638 1644 1649 1655 1666 1672 1677 1683 1694 1700 1706 1712 1717 1723 1734 1740 1745 1751 1762 1768 1773 1779 1790 1796 1802 1808 1813 1819 1830 1836 1841 1847 1858 1864 1869 1875 1886 1892 1897 1904 1909 1915 1926 1932 1937 1943 1954 1960 1965 1971 1982 1988 1993 1999 2010 2016 2021 2027 2038 2044 2049 2055 2066 2072 2077 2083 2094;
- Sabato en jaroj: 1583 1594 1600 1605 1611 1622 1628 1633 1639 1650 1656 1661 1667 1678 1684 1689 1695 1701 1707 1718 1724 1729 1735 1746 1752 1757 1763 1774 1780 1785 1791 1803 1814 1820 1825 1831 1842 1848 1853 1859 1870 1876 1881 1887 1898 1910 1916 1921 1927 1938 1944 1949 1955 1966 1972 1977 1983 1994 2000 2005 2011 2022 2028 2033 2039 2050 2056 2061 2067 2078 2084 2089 2095;
- Dimanĉo en jaroj: 1584 1589 1595 1606 1612 1617 1623 1634 1640 1645 1651 1662 1668 1673 1679 1690 1696 1702 1708 1713 1719 1730 1736 1741 1747 1758 1764 1769 1775 1786 1792 1797 1804 1809 1815 1826 1832 1837 1843 1854 1860 1865 1871 1882 1888 1893 1899 1905 1911 1922 1928 1933 1939 1950 1956 1961 1967 1978 1984 1989 1995 2006 2012 2017 2023 2034 2040 2045 2051 2062 2068 2073 2079 2090 2096.

Vidu ankaŭ jenon:


- 18-a de februaro | 20-a de februaro
- 19-a de januaro | 19-a de marto
- Januaro | Februaro | Marto | Aprilo | Majo | Junio | Julio | Aŭgusto | Septembro | Oktobro | Novembro | Decembro
- Historio - Tagoj kategorio:Almanako kategorio:Februaro ja:2月19日 ko:2월 19일 simple:February 19 th:19 กุมภาพันธ์

20-a de januaro

Historio > Tagoj > la 20-a de januaro ---- La 20-a de januaro estas la 20-a tago de la jaro laŭ la gregoria kalendaro. 345 tagoj restas (346 en superjaroj). Je la 20-a de januaro okazis, interalie:

Eventoj


- 1981 : 52 usonaj ostaĝoj liberiĝis post 444 tagoj en Irano.

Naskiĝoj


- 1920 : Federico FELLINI
- 1930 : Buzz ALDRIN

Mortoj


- 1612 : Rudolfo la 2-a
- 1779 : David GARRICK
- 1850 : Adam OEHLENSCHLÄGER
- 1859 : Bettina VON ARNIM
- 1900 : John RUSKIN
- 1919 : Anália FRANCO
- 1990 : Barbara STANWYCK
- 1993 : Audrey HEPBURN, Svislando
- 1996 : Gerry MULLIGAN, Usono

Specialaj tagoj kaj festoj


-

Tagoj de semajno

La 20-a de januaro estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Lundo en jaroj: 1586 1592 1597 1603 1614 1620 1625 1631 1642 1648 1653 1659 1670 1676 1681 1687 1698 1710 1716 1721 1727 1738 1744 1749 1755 1766 1772 1777 1783 1794 1800 1806 1812 1817 1823 1834 1840 1845 1851 1862 1868 1873 1879 1890 1896 1902 1908 1913 1919 1930 1936 1941 1947 1958 1964 1969 1975 1986 1992 1997 2003 2014 2020 2025 2031 2042 2048 2053 2059 2070 2076 2081 2087 2098;
- Mardo en jaroj: 1587 1598 1604 1609 1615 1626 1632 1637 1643 1654 1660 1665 1671 1682 1688 1693 1699 1705 1711 1722 1728 1733 1739 1750 1756 1761 1767 1778 1784 1789 1795 1801 1807 1818 1824 1829 1835 1846 1852 1857 1863 1874 1880 1885 1891 1903 1914 1920 1925 1931 1942 1948 1953 1959 1970 1976 1981 1987 1998 2004 2009 2015 2026 2032 2037 2043 2054 2060 2065 2071 2082 2088 2093 2099;
- Merkredo en jaroj: 1582 1588 1593 1599 1610 1616 1621 1627 1638 1644 1649 1655 1666 1672 1677 1683 1694 1700 1706 1712 1717 1723 1734 1740 1745 1751 1762 1768 1773 1779 1790 1796 1802 1808 1813 1819 1830 1836 1841 1847 1858 1864 1869 1875 1886 1892 1897 1904 1909 1915 1926 1932 1937 1943 1954 1960 1965 1971 1982 1988 1993 1999 2010 2016 2021 2027 2038 2044 2049 2055 2066 2072 2077 2083 2094;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1583 1594 1600 1605 1611 1622 1628 1633 1639 1650 1656 1661 1667 1678 1684 1689 1695 1701 1707 1718 1724 1729 1735 1746 1752 1757 1763 1774 1780 1785 1791 1803 1814 1820 1825 1831 1842 1848 1853 1859 1870 1876 1881 1887 1898 1910 1916 1921 1927 1938 1944 1949 1955 1966 1972 1977 1983 1994 2000 2005 2011 2022 2028 2033 2039 2050 2056 2061 2067 2078 2084 2089 2095;
- Vendredo en jaroj: 1584 1589 1595 1606 1612 1617 1623 1634 1640 1645 1651 1662 1668 1673 1679 1690 1696 1702 1708 1713 1719 1730 1736 1741 1747 1758 1764 1769 1775 1786 1792 1797 1804 1809 1815 1826 1832 1837 1843 1854 1860 1865 1871 1882 1888 1893 1899 1905 1911 1922 1928 1933 1939 1950 1956 1961 1967 1978 1984 1989 1995 2006 2012 2017 2023 2034 2040 2045 2051 2062 2068 2073 2079 2090 2096;
- Sabato en jaroj: 1590 1596 1601 1607 1618 1624 1629 1635 1646 1652 1657 1663 1674 1680 1685 1691 1703 1714 1720 1725 1731 1742 1748 1753 1759 1770 1776 1781 1787 1798 1810 1816 1821 1827 1838 1844 1849 1855 1866 1872 1877 1883 1894 1900 1906 1912 1917 1923 1934 1940 1945 1951 1962 1968 1973 1979 1990 1996 2001 2007 2018 2024 2029 2035 2046 2052 2057 2063 2074 2080 2085 2091;
- Dimanĉo en jaroj: 1585 1591 1602 1608 1613 1619 1630 1636 1641 1647 1658 1664 1669 1675 1686 1692 1697 1704 1709 1715 1726 1732 1737 1743 1754 1760 1765 1771 1782 1788 1793 1799 1805 1811 1822 1828 1833 1839 1850 1856 1861 1867 1878 1884 1889 1895 1901 1907 1918 1924 1929 1935 1946 1952 1957 1963 1974 1980 1985 1991 2002 2008 2013 2019 2030 2036 2041 2047 2058 2064 2069 2075 2086 2092 2097.

Vidu ankaŭ jenon:


- Historio - Tagoj. ja:1月20日 ko:1월 20일 simple:January 20 th:20 มกราคม

1779

Historio > Jarcentoj > 18-a jarcento > 1779 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1779 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


-

Naskiĝoj


- 14-a de novembro : Adam OEHLENSCHLÄGER

Mortoj


- 20-a de januaro : David GARRICK
- 14-a de februaro : James COOK ----
1774 | 1775 | 1776 | 1777 | 1778 | 1779 | 1780 | 1781 | 1782 | 1783 | 1784
17-a jarcento - 18-a jarcento - 19-a jarcento
ko:1779년

Lisbono

Lisbono (portugale Lisboa) estas la ĉefurbo de Portugalio. Ĝi situas en okcidenta Portugalio (), ĉe la enfluejo de rivero Taĵo en la Atlantikon. En Lisbono loĝas 564.657 personoj (censo de 2001). La urbo estis fondita de fenicoj aŭ helenoj. La nomo devenas de greka Olissipo, el Uliso. Tiu nomo poste ŝanĝiĝis al "Lissapona" kaj fine al la moderna Lisboa. Ĝi estis romia kolonio de la regiono Lusitania. Post diversaj konkeroj, de 1260 ĝi estas la ĉefurbo de Portugalio. [http://www.europe-hotel-in.com/vilagaleopera.htm Hotel Lisbono] Lisbono fariĝis tre prospera dum la Portugala Imperio, kiam ĝi estis la ĉefa haveno kien alvenis la riĉaĵoj el Brazilo kaj la afrikaj kaj aziaj kolonioj. Kelkiam estis in Lisbono grandaj tertremoj, la plej granda kaj fama je la 1-a de novembro 1755, kiu mortigis ĉirkaŭ centmil personojn. Lisbono estis la centro de la respublika revolucio de la 4-a kaj 5-a de oktobro de 1910 kiu forigis reĝon Manuel la 2-a kaj de la Revolucio de la Diantoj (25-a de aprilo de 1974), kiu faligis la diktaturon de Marcello CAETANO, la sekvanto de Salazaro. Kategorio:Ĉefurboj de Eŭropo Kategorio:Urboj de Portugalio ja:リスボン ko:리스본 simple:Lisbon

Samuel JOHNSON

Literaturo > Anglalingva Literaturo > Samuel JOHNSON < Angla Lingvo ---- D-ro Samuel JOHNSON (naskiĝis la 17an de septembro, 1709, mortis la 13an de decembro, 1784) estis angla verkisto, eldonisto, literaturkritikisto kaj leksikografo. Johnson naskiĝis en Lichfield, Staffordshire, la filo de librovendisto. Pro financaj problemoj li ĉesigis sian studadon en Oksfordo sen diplomo kaj eklaboris kiel instruisto. Ekde 1737 li loĝis en Londono. Johnson verkis beletron (poezion kaj prozon), gazetraportojn, kaj plurajn sciencajn verkojn. Lia literaturscienca ĉefverko estas la dek-voluma Lives of the English Poets ("Biografio de la anglaj poetoj"), kiu prezentis anglajn poetojn kaj ties verkojn. Lia leksikografio ĉefverko A Dictionary of the English Language ("Vortaro de la angla lingvo") dum cent jaroj estis la plej renoma anglalingva leksikono. Li kontribuis al diversaj ĵurnaloj, ekz. The Rambler kaj The Idler, kaj li eldonis la verkaron de William SHAKESPEARE je ok volumoj. Li ludis centran rolon inter aro da intelektuloj, ekz. Oliver GOLDSMITH, Edmund BURKE, David GARRICK kaj James BOSWELL, kiu verkis biografion pri li. Samuel Johnson mortis en 1784 en Londono.

Listo de verkoj


- London (poemo, 1738)
- Irene (tragedio, 1749)
- A Dictionary of the English Language (leksikono, 1755)
- The History of Rasselas, Prince of Abissinia (romano, 1759)
- The Lives of English Poets (literaturkritika verko, 10 vol., 1779-1781)

En Esperanto aperis


- Mansardo kaj ĝiaj enloĝantoj : (el la Rambler) ; Antaŭparolo al la angla vortaro ; Disertacio pri la flugarto : (ĉapitro VI de La historio de Rasselas, princo de Abisenio). – En: Angla antologio. – vol. 1. - p. 281-189 ja:サミュエル・ジョンソン

1737

Historio > Jarcentoj > 18-a jarcento > 1737 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1737 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


-

Naskiĝoj


- 29-a de januaro : Thomas PAINE

Mortoj


- ----
1732 | 1733 | 1734 | 1735 | 1736 | 1737 | 1738 | 1739 | 1740 | 1741 | 1742
17-a jarcento - 18-a jarcento - 19-a jarcento
ko:1737년

Londono

Geografio > Eŭropo > Britio > Londono < Urboj ---- Londono (angle London) estas la ĉefurbo de Britio.

Historio


- Tie naskiĝis Robert MURRAY.
- Tie mortis John BUCHANAN.

Vidu ankaŭ jenon:


- Greater London
- Brita Muzeo
- Palaco Buckingham
- Londona Okulo
- Granda Incendio de Londono
- Universitato de Westminister - London
- Esperanto-movado Esperanto-movado Kategorio:Ĉefurboj de Eŭropo Kategorio:Urboj de Britio als:London fiu-vro:London ja:ロンドン ko:런던 ms:London simple:London th:ลอนดอน zh-min-nan:London

1741

Historio > Jarcentoj > 18-a jarcento > 1741 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1741 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- Händel komponas oratorion "La Mezio".

Naskiĝoj

Mortoj

----
1736 | 1737 | 1738 | 1739 | 1740 | 1741 | 1742 | 1743 | 1744 | 1745 | 1746
17-a jarcento - 18-a jarcento - 19-a jarcento
ko:1741년

Ipswich

Ipswich en graflando Suffolk en orienta Anglio laŭ Enciklopedio de Esperanto estas loko, kie Wilfrid Walwyn PADFIELD fondis Esperanto-societon en 1905. Nuntempe Ipswich estas ĝemelurbo al Arras Kategorio:Urboj de Britio

Ŝekspiro

Literaturo > Anglalingva literaturo ----

Biografio

Anglalingva literaturo William SHAKESPEARE [ŭiljam ŝejkspir] aŭ Ŝekspiro (naskĝis en aprilo 1564 - dato ne certe konata; li baptiĝis la 26-an de aprilo - kaj mortis la 23an de aprilo, 1616) estis angla poeto kaj dramverkisto, konsiderata preskaŭ universale unu el la plej bonaj poetoj kaj dramverkistoj de la mondo kaj la plej bona verkisto de la angla lingvo. Kiel kultura kaj lingva fonto en la anglalingva mondo, nur la Biblio estis pli influhava ol li. Li floris du jardekojn inter 1593-1613. Liaj teatraĵoj montras tre bonegan regadon de lingvo kaj profundan komprenon pri homo. Li mortis je la sama dato (ne je la sama tago, ĉar Britio uzis julian kalendaron) kiel Miguel de CERVANTES. Tial, 23-a de aprilo estas internacia librotago.

Verkoj

Teatraĵoj


- 1590-1592: Henriko la 6-a
- 1590-1595: Du Sinjoroj el Verono
- 1593: Rikardo la 3-a
- 1593: Tito Androniko
- 1594: Komedio de eraroj
- 1594: Peno de amo perdita
- 1594: La Dresado de la megero
- 1595: Romeo kaj Julieta
- 1595: Rikardo la 2-a
- 1595: Somermeznokta sonĝo aŭ Sonĝo de someromeza nokto
- 1596: Reĝo Johano
- 1597: La Gajaj edzinoj de Windsor
- 1598: La Venecia Komercisto
- 1598: Henriko la 4-a
- 1599: Multa bruo pri nenio
- 1599: Henriko la 5-a
- 1599: Julio Cezaro, pri la morto de Julio Cezaro
- 1600: Kiel Plaĉas al Vi
- 1601: Dek-dua nokto aŭ Epifanio : aŭ kiel vi volas
- 1601: Trojlo kaj Kresida
- 1602-1603: Fino bona, ĉio bona
- 1603: Hamleto -- tragedio pri hezitema reĝido de Danio.
- 1604: Otelo, la maŭro de Venecio, tragedio pri ĵaluzo
- 1604: Mezuro pro mezuro
- 1605: La Tragedio de Reĝo Lear
- 1606: Makbeto
- 1606: Timono de Ateno
- 1607: Antonio kaj Kleopatra
- 1607: Periklo
- 1608: Koriolano
- 1610: Cimbelino
- 1611: La Vintra fabelo
- 1611: La Tempesto aŭ La Ventego
- 1613: La Vivo de Henriko Kvina

Eksteraj ligoj


- [http://www.esperanto.nu/eLibrejo/ Esperantigita teatraĵo Julio Cezaro de eLibrejo]
- [http://www.google.com/search?q=%2Bkaj+%2Bestas+%2BŜekspiro&hl=en&start=10&sa=N Kelketaj poemoj esperantigitaj de Shakespeare]

En Esperanto aperis jenaj verkoj de Shakespeare

Antonio kaj Kleopatro (tutproze trad. de Stephen A. Andrew. - Rickmansworth: The Esperanto Publ. Co., 1947. - 95 p.) La dresado de la megero (Trad. Gerald C. Jervis. Ed. Reto Rossetti. - Rotterdam: Esperantaj Kajeroj, 1988. - 136p.) Epifanio: aŭ kiel vi volas (trad. William Auld. - Glasgow: Eld. Kardo, 1977. - 71 p.) La gajaj edzinoj de Windsor (trad. de Stephen A. Andrew. - Rickmansworth: The Esperanto Publ. Co., 1948. - 89 p.) Hamleto: reĝido de Danujo (Trad. L. Zamenhof. - Nürnberg: Tümmel, 1894. - 136 p.) Hamleto, princo de Danujo (Trad. de L. N. M. Newell. - La Laguna: Régulo, 1964. - 207 p.) Julio Cezaro (Trad. de D. H. Lambert. - London: Brita Esperantista Asocio, 1906. - VI, 85 p.) Kiel plaĉas al vi (Trad. Ivy Kellerman. [Antauparolo Edwin C. Reed]. - Washington, DC: Sesa Internacia Kongreso de Esperanto, 1910. - 137 p. : ilustr.) La komedio de eraroj (Trad. William Auld kaj Asen M. Simeonov. - Glasgow; Sarajevo: Eld. Kardo; ELBiH, 1945. - 88 p.) Makbeto (Trad. de D. H. Lambert. - Paris: Hachette, 1908. -160 p.) Otelo, la maŭro de Venecio (Trad. de Reto Rossetti. Antaŭparolo de Roy Walker. - La Laguna: Régulo, 1960. - 207 p.) Romeo kaj Julieto (Tutproze trad. de Stephen A. Andrew. - Heronsgate, Rickmannsworth: Esperanto Publ. Co., 1945. - 77 p.) Serenado (verkita de Shakespeare, komponita de F. Schubert. Trad. de F. Stengel.) Somermeznokta sonĝo (Trad. K. Kalocsay. - La Laguna: Régulo, 1967. - 99 p.) Sonetoj (En: Tutmonda sonoro / Hrsg.: Kalocsay, Kálmán; p. 332 - 335, vol. 1) La sonetoj (Trad. William Auld. [Enkonduko: Humphrey Tonkin]. - Pisa: Edistudio, 1981. - 326 p.) La sonetoj: XVIII, LXV, LXXXIX, XCIX ; el: Romeo kaj Julieta: akto II; La tragedio de Julio Cezaro: akto III, dua sceno (En: Angla antologio; p. 64 - 90, vol. 1) Sonĝo de someromeza nokto (Trad. Louise Briggs. - London: Brita Literatura kaj Debata Societo, [proks. 1921]. - 70 p.) La tempesto (Trad. K. Kalocsay. - La Laguna: Régulo, 1970. - 119 p.: ilustr.) La tragedio de Reĝo Lear (Trad. K. Kalocsay.[Enkonduko: Ivo Lapenna]. - Rotterdam: UEA, 1966. - 160 p.) La tragedio de Reĝo Lear (Trad. A.L. Curry kaj A. J. Ashley. - Dresden: Limpert, 1924. - 160 p.) Tri lirikoj (de Shakespeare, muziko de Matthew Francis Coates, trad. de Archibald John Ashley. - Farnley Tyas: Ashley, 1924. - 11 p.) Trojlo kaj Kresida (Tutproze trad. de Stephen A. Andrew. - Rickmansworth: Esperanto Publ. Co., 1952. - 94 p.) La Venecia Komercisto (Trad. Alfred E. Wackrill. - London: British Esperanto Association, 1914. - 101 p.) La Ventego (Trad. de Ach. Motteau. - London: The Esperantist, [1903]. - 96 p.: ilustr.) La vivo de Henriko Kvina (Trad. Humphrey Tonkin - Rotterdam, UEA, 2003, 158 p.) ja:ウィリアム・シェイクスピア ko:윌리엄 셰익스피어 ms:William Shakespeare simple:William Shakespeare th:วิลเลียม เชกสเปียร์

1742

Historio > Jarcentoj > 18-a jarcento > 1742 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1742 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- Anders CELSIUS unue proponis la Celsian skalon.

Naskiĝoj


- Tiradentes
- Carl Wilhelm SCHEELE
- 1-a de julio : Georg Christoph LICHTENBERG

Mortoj


- Britio : Halley.
- Aŭstrio : Antonio VIVALDI ----
1737 | 1738 | 1739 | 1740 | 1741 | 1742 | 1743 | 1744 | 1745 | 1746 | 1747
17-a jarcento - 18-a jarcento - 19-a jarcento
ko:1742년

1746

Historio > Jarcentoj > 18-a jarcento > 1746 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1746 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- Angloj venkis skotojn sub la stuarta Karolo la Pretendanto en Culloden

Naskiĝoj


- 12-a de januaro : Johann Heinrich PESTALOZZI
- 15-a aŭ 16-a de februaro : Wilhelm HEINSE
- 29-a de junio : Joachim Heinrich CAMPE

Mortoj


- ----
1741 | 1742 | 1743 | 1744 | 1745 | 1746 | 1747 | 1748 | 1749 | 1750 | 1751
17-a jarcento - 18-a jarcento - 19-a jarcento
ko:1746년

1749

Historio > Jarcentoj > 18-a jarcento > 1749 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1749 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


-

Naskiĝoj


- 28-a de Marto : Pierre-Simon LAPLACE
- 28-a de aŭgusto : Johann Wolfgang VON GOETHE
- 25-a de septembro : Abraham Gottlob WERNER (1749 aŭ 1750)

Mortoj


- ----
1744 | 1745 | 1746 | 1747 | 1748 | 1749 | 1750 | 1751 | 1752 | 1753 | 1754
17-a jarcento - 18-a jarcento - 19-a jarcento
ko:1749년

Vieno

:Ĉi tiu artikolo temas la Aŭstrian urbon. Por aliaj signifoj, vidu Vieno (apartigilo). ---- Geografio > Eŭropo > Aŭstrio > Vieno ---- Vieno (germane Wien) estas la ĉefurbo kaj Federacia Lando de la respubliko Aŭstrio. Vieno troviĝas apud ambaŭ bordoj de la Danubo, 40 km for de la limo al Slovakio kaj la slovaka ĉefurbo Bratislavo, kaj apud la rivero Vieno. Ekkonilo de Vieno estas la Stefana Katedralo, sidejo de la ĉefepiskopo de Vieno. Vieno estas la sidejo de diversaj internaciaj organizaĵoj kiel la Organizaĵo de Petrol-Eksportaj Landoj (OPEL) kaj la Internacia Atomenergia Agentejo (IAEA). Vieno estas la tria UNO-urbo. La urbocentro de Vieno estas rigardata kiel Monda Kulturheredaĵo de Unesko. Vieno konsistas el 23 distriktoj (vidu Vienaj Urbodistriktoj). Vieno akceptis kvar Universalajn Kongresojn de Esperanto en 1924, 1936, 1970 kaj 1992.

Esperantistaj Gravuloj

Vieno estas naskiĝurbo de Rudolf Michael FREY kaj Alfred SCHAUHUBER. Vieno estis hejmurbo de Theodor FUCHS, Albert MAIR kaj Siegfried LEDERER.

Muziko

En muzikhistorio, Vieno estas ligita al du grupoj de gravegaj komponistoj verkantaj tie, nome la 1-a (Joseph HAYDN, Wolfgang Amadeus MOZART, Ludwig van BEETHOVEN) kaj 2-a Vienaj ŝkoloj (Arnold SCHOENBERG, Alban BERG, Anton WEBERN). Aliaj gravaj Vienaj komponistoj estas ekz-e Franz SCHUBERT, kaj Johann kaj Josef STRAUSS.

Vidindaĵoj kaj gravaj konstruaĵoj:


- Prater
- katedralo sankta Stefano
- Hofburg
- Palaco Schönbrunn
- Internacia Esperanto-Muzeo Internacia Esperanto-Muzeo ---- EdE-W Wien. (Vieno). Ĉefurbo de Aŭstrujo; 1,866.000 loĝantoj. 16-a UK 6-14 aŭg 1924 kun 3 100 partoprenantoj el 40 landoj. Decidoj pri la kongresa regularo, lingva disciplino, rezolucio pri neŭtraleco. Poste: multjara batalado por pagi la gravan deficiton. - 5-a kongreso de SAT 11-15 aŭg. 1925 kun ĉ. 150 partoprenantoj el 7 landoj. Decido, ke SAT restos supertendenca. Malaprobo pri futurismaj lingvaj eksperimento. - Antaŭkongreso 7 jul. 2 aŭg. 1929 kun la plimulto de la partoprenantoj de la 21-a UK, kun parolado de la ŝtatprezidanto Miklas okaze de la inaŭguro de la Int. E-Muzeo, fondita en 1928. - Int konferenco „E en la lernejon kaj praktikon“, 20-24 majo 1934. [http://www.presse.tk/ Source: Press]

En Vieno naskiĝis


- Rolf WANKA el Monato (gazeto) (2003/11, p.10) Kategorio:Enciklopedio de Esperanto W Kategorio:Ĉefurboj de Eŭropo Kategorio:Enciklopedio de Esperanto Kategorio:urboj de Aŭstrio Kategorio:Monda Kulturheredaĵo de UNESKO ja:ウィーン ko:빈 simple:Vienna

1748

Historio > Jarcentoj > 18-a jarcento > 1748 ---- Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1748 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


-

Naskiĝoj


-

Mortoj


- ----
1743 | 1744 | 1745 | 1746 | 1747 | 1748 | 1749 | 1750 | 1751 |