Home About us Products Services Contact us Bookmark
:: wikimiki.org ::
Edgar Rice BURROUGHS

Edgar Rice BURROUGHS

Literaturo > Anglalingva literaturo > Edgar Rice BURROUGHS < Angla lingvo ---- Edgar Rice BURROUGHS (naskiĝis la 1-an de septembro, 1875, mortis la 19-an de marto, 1950) estis usona verkisto de aventuraj kaj sciencfikciaj romanoj. Lia plej fama verko estas aventuroj pri Tarzan, homa knabo edukita de goriloj, do siaspeca parenco de lupe edukita Maŭglio (verkita de Rudyard KIPLING), kvankam el artista vidpunkto ne samnivela. Tamen la verkoj estis tradukitaj al multaj lingvoj, multfoje filmigitaj, eĉ unu kalifornia urbo ricevis la nomon Tarzana. Alia fama serio estas pri la heroo John CARTER el Marso.

Listo de verkoj


- Beasts Of Tarzan
- The Chessmen Of Mars
- Gods Of Mars
- Jungle Tales Of Tarzan
- The Land That Time Forgot
- The Lost Continent
- The Mad King
- The Monster Men
- The Oakdale Affair
- The Outlaw of Torn
- Pellucidar
- A Princess of Mars
- Return of Tarzan
- Son of Tarzan
- Tarzan And The Jewels Of Opar
- Tarzan Of The Apes
- Tarzan The Terrible
- Tarzan The Untamed
- Thuvia
- Warlord of Mars

En Esperanto aperis


- Princino de Marso (A Princess of Mars) (Trad. el la usona originalo K. R. C. STURMER - Rickmansworth: Esperanto Publ. Co., [1938]. - 189 p.)
- Ĉe la koro de la Tero (At the Earth's Core) (Trad. el la usona originalo Gary MICKLE - [http://home.arcor.de/gmickle/korotero.html])
- Tarzan de la Simioj (Tarzan of the Apes) (Trad. el la usona originalo Donald J. HARLOW - [http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/Tarzan/]) ja:エドガー・ライス・バローズ

Literaturo

Literaturo estas la tuto de skribaĵoj, prozaj kaj versaj, kiuj havas socikulturan aŭ estetikan valoron. La vorto literaturo povas aŭ signifi la tutan mondan literaturon, aŭ nur la literaturon de unu specifa kulturo. Literaturo ne nur enhavas la verkaron de la arta literaturo (la beletron), sed ankaŭ la tuton de la intelektaj verkoj, kiuj koncernas la vivon kaj kulturon de iu nacio aŭ epoko. Literaturaj verkoj povas esti historiaj, biografiaj, filozofiaj, sciencaj, politikaj, kaj aliaj.

Evoluo

En antikvaj tempoj popoloj havis nur parolan tradicion, poste rakontoj kaj versaĵoj estis surskribitaj. La unuaj verkaĵoj havis mitologian aŭ religian enhavon. Kiam oni komencis presadon, literaturo akiris pli privatan karakteron kaj fariĝis rimedo por esploro kaj esprimo de emocioj kaj homaj rilatoj. Por legi pri evoluo de literaturo, vidu apartajn artikolojn: :Artikoloj pri literaturo de diversaj regionoj :Artikoloj pri literaturo de diversaj lingvoj

Specoj poezio kaj prozo

Oni distingas du specojn de literatura arto: poezio kaj prozo. Poezio estas arto komuniki emociojn per versoj, do per la muziko de la parolo, obeante iajn metrikajn kaj priformajn regulojn. Prozo estas ordinara parolo ne aranĝita laŭ versmezuro. La prozo pli konformas al ĉiutaga parolo ol la poezio. Antikvaj verkoj estis skribita versforme, la prozo estas pli nova etapo. Nur en 18-a ĝis 19-a jarcentoj ili egaliĝis laŭ valoro. Por pli da specoj, vidu: :Artikoloj pri diversaj literaturaj specoj

Literaturo kiel socia procezo

Lastatempe, ankaŭ estas akceptite ke la koncepto pri Literaturo estas socia procezo, en kiu partoprenas diversaj institucioj kaj perantoj (nome, universitatoj, lernejoj, instruistoj, eldonejoj, politikistoj, literaturaj konkursoj, librovendejoj, kritikistoj, revuoj, ĵurnaloj, ktp). Interveno de tiuj perantoj legitimas verkojn, klasifikante ilin en la kategorion literaturo. Sekve, la studo de la tiel nomataj literaturaj (ĉef)verkoj, estas ankaŭ la studo de la politikaj, sociologiaj, filozofiaj kondiĉoj, kiuj unuflanke kreis ilin; kaj aliflanke legas kaj rekomendas ilin. La esplorado de signifo de la literaturaj verkoj estas des pli kompleksa, ĉar la interpretado de unu sama verko varias historie kaj socie. Tio parte klarigas la maleblon doni ĝustan difinon al la vorto literaturo. Estante produkto de longa kaj kompleksa socia procezo, literaturo estas rezulto de reciproka influo de interesoj de sociaj sektoroj (aŭ tavoloj, grupoj) per legitimantaj institucioj, kiuj reprezentas ilin.
Pro tio ĉi, en avangardaj literatursciencaj sektoroj, oni preferas la adjektivan uzon de la vorto literaturo anstataŭ ĝia substantivo. Sekve oni aludas al literatura teorio, ne al teorio de la literaturo. Tio montras la rekonon ke literaturo ne estas reala objekto, sed tre dinamika, aktiva procezo, al kiu oni aludas per la adjektivo literatura. En tiu ĉi skemo, ankaŭ la literaturaj genroj estas rezulto de la samaj procezoj, kiuj kreas literaturajn objektojn.

Aliaj artikoloj pri literaturo

Literaturo laŭ regionoj

:Afrika Literaturo - Barata Literaturo - Eŭropa Literaturo - Islama Literaturo - Latinamerika Literaturo - Nordamerika Literaturo

Literaturo laŭ lingvo

:Angla - Araba - Bengala - Ĉeĥa - Ĉina - Dana - Esperanta - Eŭska - Finna - Franca - Frisa - Germana - Greka - Helena - Hispana - Hungara - Islanda - Itala - Japana - Kartvela - Kataluna - Keĉua - Kornvala - Latina - Malajala - Nederlanda - Norena - Norvega - Okcitana - Pensilvanigermana - Persa - Pola - Portugala - Rumana - Rusa - Samea - Slovaka - Slovena - Sveda - Urdua poezio - Vjetnama

Literaturo laŭ formo

Prozo

:Artikolo - Dramo - Eseo - Fabelo - Legendo - Mito - Novelo - Publicista Verko - Romano - Ŝlosilromano

Poezio

: Epopeo - Eposo - Fablo - Hajko - Limeriko - Poemo - Soneto - Tankao - Verso

Apartaj specoj

Apartan specon de literaturaĵoj prezentas koncizaj eldiraĵoj, montrantaj homajn pensojn pri diversaj valoroj de la vivo. :Aforismo - Devizo - Maksimo - Moto - Proverbo - Sentenco

Literaturo laŭ enhavoj

:Biografioj - Ĉiutaga literaturo - Fakliteraturo - Fantasto - Historiaj romanoj - Krimliteraturo - Magia realismo- Memoroj -Militliteraturo - Porinfana literaturo - Psikologiaj romanoj - Romantika literaturo - Sciencfikcio - Taglibroj- Vojaĝlibroj -Enketa-atestaĵa-gazetista-litaraturoj

Literaturo laŭ skoloj

:Klasikismo - Romantisma literaturo - Simbolismo - Dadaismo

Literaturo laŭ famo

:Ĉefverkoj de literaturo - Baza legolisto de William AULD - Literaturpremioj

Literaturo laŭ distribuo

:Buŝa literaturo - Manuskripta literaturo - Presita literaturo - Samizdato - Rete publikigita literaturo

Famaj verkistoj

Vidu ĉe Verkistoj.

Diverse

:Famaj fikciuloj - Fikciaj lokoj - Serio Oriento-Okcidento :Eldonejoj - ISBN - Librovendejoj

Vidu ankaŭ


- Skribarto
- Lingvo
- Teatro als:Littérature ja:文学 ko:문학 simple:Literature zh-cn:文学 zh-tw:文學

Angla lingvo

La angla lingvo estas okcidentĝermana lingvo, origininta de Anglio, kun forta influo de la franca lingvo. En la historio de la angla lingvo, oni distingas tri fazojn:
- la anglosaksa lingvo (500-1000)
- la meza angla lingvo (1000-1500)
- la moderna angla lingvo (1500- ) La angla lingvo evoluis el la antikva ĝermana de Anglio kaj estis disvastigita tra la mondon ek de ĉ. 1500 per la milita, teknologia kaj kultura potenco de la Brita Imperio kaj ĝia ido Usono. Eble 25% de la mondo (1500 milionoj) regas la anglan kiel denaska (375 m), dua (375 m) aŭ fremda (750 m) lingvo. La lingvo ne nur floras en Britio kaj Usono kaj la landoj de iliaj eks-imperioj, sed estas studata tra la mondon, eĉ ekzemple en Indonezio kaj Etiopio, kiuj neniam estis sub la regado de anglalingvanoj. La angla estas oficiala lingvo de UNO kaj unu el la ĉefaj internaciaj lingvoj en Afriko. Kun la franca ĝi estas unu el la du vere mondaj lingvoj. La angla estis unu el la ĉefaj fontoj, el kiu Esperanto pruntis vortojn. Ekzemple: suno, birdo, ŝipo, lando, ofta ktp. Unuflanke, la angla estas facile lernebla, ĉar ĝi havas malmulte da gramatikaj finaĵoj, sed uzas vortordon por montri la rilatojn inter vortoj. Aliflanke, ĝi estas malfacile lernebla, ĉar la ortografio estas nefonetika kaj arĥaika (moderna ortografio reflektas la prononcon de la mezepoka angla, kiam la veno de la presilo konformigis la literumadon, ĉefe laŭ la tiama Londona dialekto) kaj la lingvo enhavas multe da idiotismoj. La angla ankaŭ havas sonojn ne ofte uzatajn en aliaj lingvoj. Neatendite, la ĉina havas similajn problemojn por alilingvanoj. Nur la ĉina kaj la hinda-urda havas pli da denaskaj parolantoj ol la angla, sed ili ne estas fortaj ekster siaj regionoj. La angla, aliflanke, estas lingvo vere tutmonda: kvar kontinentoj (Nordameriko, Eŭropo, Afriko, Azio) aparte havas pli ol 50 milionojn da parolantoj, en du aliaj kontinentoj (Aŭstralio kaj Nordameriko) la angla estas la ĉefa lingvo, kaj nur unu kontinento, Sudameriko, aparte de Gujano, restas sen unualingvaj parolantoj. La angla estas la internacia lingvo de scienco, komputiko, komerco, popmuziko kaj aviado, inter aliaj. Ĝi estas laborlingvo de UNO kaj ASEAN kaj, praktike, la ĉefa laborlingvo de EU: dum multaj dokumentoj de EU estas haveblaj en la franca kaj la germana kaj, iafoje, eĉ aliaj el la 20 oficialaj lingvoj, nur en la angla estas ĉiuj dokumentoj haveblaj. La angla ankaŭ estas la ĉefa laborlingvo de multaj transnaciaj entreprenoj. Laŭ Encyclopædia Britannica, almenaŭ 16 nacioj enhavis pli ol unu milionon da anglalingvanoj en 1990:
  1. 223,9 Usono
  2. 60,0 Niĝerio
  3. 53,3 Britio
  4. 32,0 Filipinoj
  5. 21,0 Barato1
  6. 16,0 Kanado
  7. 14,8 Aŭstralio
  8. 5,5 Malajzio
  9. 3,7 Tanzanio
  10. 3,5 Sud-Afriko
  11. 3,3 Irlando
  12. 3,2 Nov-Zelando
  13. 2,7 Liberio
  14. 2,3 Jamajko
  15. 1,2 Trinidado kaj Tobago
  16. 1,0 Singapuro

1 Laŭ la barata popolnombrado de 1991 ĉ. 90 milionoj (~ 11%) de la enloĝantoj diris, ke ili scipovas la anglan kiel la unuan, duan aŭ trian lingvon ( http://www.censusindia.net/cendat/language/table4_E.PDF ).

Notu bone, ke diversaj nacioj kalkulas siajn lingvanojn malsame kaj ne ekzistas nombroj pri la angla por ĉiu nacio. Ekzemple, Kenjo, Pakistano kaj Bangladeŝo, ĉiu probable havas 3 milionojn da parolantoj. Ankaŭ, malmulte de nacioj kalkulas dualingvanojn. Almenaŭ 30 milionoj angleparolantoj ne estas en la supraj nombroj.

Famaj aŭtoroj de la angla


- Chaucer
- Ŝekspiro
- Milton
- Blake
- Charles DICKENS
- Mark TWAIN
- Joyce
- Ernest HEMINGWAY
- Orwell
- Jack KEROUAC
- J. D. SALINGER
- Tolkien Vidu ankaŭ: Anglalingva Literaturo

Eksteraj ligiloj

Pluraj vortaroj en la [http://dmoz.org/World/Esperanto/Informo/Vortaroj/Angla/ katalogo DMOZ] Kategorio:Okcidentĝermana lingvaro als:Englische Sprache ja:英語 ko:영어 ms:Bahasa Inggeris simple:English language th:ภาษาอังกฤษ zh-min-nan:Eng-gí

1-a de septembro

Historio > Tagoj > la 1-a de septembro ---- La 1-a de septembro estas la 244-a tago de la jaro (la 245-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 121 tagoj restas. Je la 1-a de septembro okazis, interalie:

Eventoj


- 1905 : Alberto kaj Saskaĉevano aliĝis al la Kanada Konfederacio.
- 1939 : Germanio invadis Pollandon; komenciĝis la Dua Mondmilito

Naskiĝoj

Mortoj


- 1970 : François MAURIAC
- 1992 : Árni BÖDVARSSON

Specialaj tagoj kaj festoj

---- Vidu ankaŭ:
- Historio - Tagoj. ja:9月1日 ko:9월 1일 simple:September 1 th:1 กันยายน

19-a de marto

Historio > Tagoj > la 19-a de marto ---- La 19-a de marto estas la 78-a tago de la jaro (la 79-a en superjaroj) laŭ la gregoria kalendaro. 287 tagoj restas. Je la 19-a de marto okazis, interalie:

Eventoj


- 1812: La hispana parlamento Cortes publikigas en Cádiz la unuan hispanan konstitucion, popolnome "La Pepa".
- 1944: Naziaj trupoj okupas Hungarion
- 2003: La Tria Golfa Milito komenc (0100 UTC 20-a de marto)

Naskiĝoj


- 1839 : Batuíra
- 1860 : Fernand DORÉ
- 1906 : Sam Owen JANSSON
- 1940 : Carlo MINNAJA
- 1955 : Bruce WILLIS

Mortoj


- 1950 : Edgar Rice BURROUGHS, Anglio

Specialaj tagoj kaj festoj


- Laŭ la katolika kalendaro, tago de Sankta Jozefo.
- Festo (Fallas) en Valencio (Hispanio)
- Patra tago en Hispanio por donaci al patroj.

Tagoj de semajno

La 19-a de marto estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Lundo en jaroj: 1584 1590 1601 1607 1612 1618 1629 1635 1640 1646 1657 1663 1668 1674 1685 1691 1696 1703 1708 1714 1725 1731 1736 1742 1753 1759 1764 1770 1781 1787 1792 1798 1804 1810 1821 1827 1832 1838 1849 1855 1860 1866 1877 1883 1888 1894 1900 1906 1917 1923 1928 1934 1945 1951 1956 1962 1973 1979 1984 1990 2001 2007 2012 2018 2029 2035 2040 2046 2057 2063 2068 2074 2085 2091 2096;
- Mardo en jaroj: 1585 1591 1596 1602 1613 1619 1624 1630 1641 1647 1652 1658 1669 1675 1680 1686 1697 1709 1715 1720 1726 1737 1743 1748 1754 1765 1771 1776 1782 1793 1799 1805 1811 1816 1822 1833 1839 1844 1850 1861 1867 1872 1878 1889 1895 1901 1907 1912 1918 1929 1935 1940 1946 1957 1963 1968 1974 1985 1991 1996 2002 2013 2019 2024 2030 2041 2047 2052 2058 2069 2075 2080 2086 2097;
- Merkredo en jaroj: 1586 1597 1603 1608 1614 1625 1631 1636 1642 1653 1659 1664 1670 1681 1687 1692 1698 1704 1710 1721 1727 1732 1738 1749 1755 1760 1766 1777 1783 1788 1794 1800 1806 1817 1823 1828 1834 1845 1851 1856 1862 1873 1879 1884 1890 1902 1913 1919 1924 1930 1941 1947 1952 1958 1969 1975 1980 1986 1997 2003 2008 2014 2025 2031 2036 2042 2053 2059 2064 2070 2081 2087 2092 2098;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1587 1592 1598 1609 1615 1620 1626 1637 1643 1648 1654 1665 1671 1676 1682 1693 1699 1705 1711 1716 1722 1733 1739 1744 1750 1761 1767 1772 1778 1789 1795 1801 1807 1812 1818 1829 1835 1840 1846 1857 1863 1868 1874 1885 1891 1896 1903 1908 1914 1925 1931 1936 1942 1953 1959 1964 1970 1981 1987 1992 1998 2009 2015 2020 2026 2037 2043 2048 2054 2065 2071 2076 2082 2093 2099;
- Vendredo en jaroj: 1582 1593 1599 1604 1610 1621 1627 1632 1638 1649 1655 1660 1666 1677 1683 1688 1694 1700 1706 1717 1723 1728 1734 1745 1751 1756 1762 1773 1779 1784 1790 1802 1813 1819 1824 1830 1841 1847 1852 1858 1869 1875 1880 1886 1897 1909 1915 1920 1926 1937 1943 1948 1954 1965 1971 1976 1982 1993 1999 2004 2010 2021 2027 2032 2038 2049 2055 2060 2066 2077 2083 2088 2094;
- Sabato en jaroj: 1583 1588 1594 1605 1611 1616 1622 1633 1639 1644 1650 1661 1667 1672 1678 1689 1695 1701 1707 1712 1718 1729 1735 1740 1746 1757 1763 1768 1774 1785 1791 1796 1803 1808 1814 1825 1831 1836 1842 1853 1859 1864 1870 1881 1887 1892 1898 1904 1910 1921 1927 1932 1938 1949 1955 1960 1966 1977 1983 1988 1994 2005 2011 2016 2022 2033 2039 2044 2050 2061 2067 2072 2078 2089 2095;
- Dimanĉo en jaroj: 1589 1595 1600 1606 1617 1623 1628 1634 1645 1651 1656 1662 1673 1679 1684 1690 1702 1713 1719 1724 1730 1741 1747 1752 1758 1769 1775 1780 1786 1797 1809 1815 1820 1826 1837 1843 1848 1854 1865 1871 1876 1882 1893 1899 1905 1911 1916 1922 1933 1939 1944 1950 1961 1967 1972 1978 1989 1995 2000 2006 2017 2023 2028 2034 2045 2051 2056 2062 2073 2079 2084 2090.

Vidu ankaŭ jenon:


- 18-a de marto | 20-a de marto
- 19-a de februaro | 19-a de aprilo
- Januaro | Februaro | Marto | Aprilo | Majo | Junio | Julio | Aŭgusto | Septembro | Oktobro | Novembro | Decembro
- Historio - Tagoj kategorio:Almanako kategorio:Marto ja:3月19日 ko:3월 19일 simple:March 19 th:19 มีนาคม

1950

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1950 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1950 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- 35-a Universala Kongreso de Esperanto en Parizo.
- Ivo LAPENNA publikiĝis "Retorikon".
- Fondita Esperanta Meksika Asocio
- kreita Instituto de polarografio de Ĉeĥa Akademio de Sciencoj
- 26-a de januaro : Barato akiras sian konstitucion.
- Francio, Italio aniĝas en la Eŭropa Unio.
- Indonezio aniĝas al UNO.
- La itala piloto Giuseppe FARINA gajnis la unuan mondan ĉampionecon de Formulo Unu.

Naskiĝis


- Liven DEK
- 3-a de aŭgusto : Waldemar CIERPINSKI
- 25-a de decembro : Karl ROVE

Mortis


- 3-a de januaro : Emil JANNINGS
- 21-a de januaro: Orwell
- 12-a de marto: Usono: Heinrich MANN
- 27-a de aŭgusto: Italio: Cesare PAVESE
- 26-a de novembro: Germanio: Hedwig COURTHS-MAHLER
- Usono: John BIRMELIN
- Josef KRUMPHOLC ----
1945 | 1946 | 1947 | 1948 | 1949 | 1950 | 1951 | 1952 | 1953 | 1954 | 1955
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1950年 ko:1950년 simple:1950 th:พ.ศ. 2493

Sciencfikcio

zh-min-nan:Kho-hoàn sió-soat Literaturo > Ĝenro > Sciencfikcio ---- Sciencfikcio aŭ scienca fikcio estas literaturo aŭ kinarto pri okazaĵoj en iugrade probabla mondo, plej ofte estonteco aŭ malproksima pasinteco, sed foje ankaŭ en la nuno (aŭ en paralela mondo aŭ eĉ en ĉi tiu). Ofte ĝi prifilozofiumas aŭ kritikas hodiaŭan socion. (Male al fantasto, kiu ne postulas tian logikon, sciencfikcio estu bazita sur faktoj - ofte almenaŭ sur fikcioj kiuj aspektas kiel faktoj.) La termino devenas de la anglalingva science fiction [SAJens FIKŝn], origine scientifiction [sajENTifikŝn]; la termino lanĉita de Hugo GERNSBACH en sia revuo Amazing Stories en 1926. Internacie, la anglalingva termino "science fiction" disvastiĝis en multajn lingvojn; en la itala, tamen, oni diras fantascienza, kaj la Esperanto-poeto William AULD proponis en Esperanto la analogan vorton fantascienco, kiu tamen ne enradikiĝis. Sciencfikcio ekestis kiel reago al la socia ŝanĝo efikita de la scienco kaj teĥniko de industria revolucio dum la 19-a jarcento. La romano Frankenstein de la anglino Mary SHELLEY, publikigita en 1818, estas foje rigardata kiel la unua vere sciencfikcia romano, kaj fine de la jarcento transprenis la taskon unue la franco Jules VERNE kaj poste la anglo H. G. WELLS. Aŭtoroj eksterpolis onten la principojn kies efikon ili spertis. Ili ankaŭ priskribas imagajn sociojn (utopioj kaj distopioj) rezultintaj el malsamaj kondiĉoj. Subĝenro temas pri kosmesplorado. La limoj de la ĝenro ne estas klaraj. Foje verkaĵoj markitaj "scienc-fikciaj" estas vere aventuraĵoj en pli ekzotika ejo aŭ filozofiaj eseoj perrakontigitaj.

Famaj verkistoj

: Douglas ADAMS : Catherine ASARO : Isaac ASIMOV : Margaret ATWOOD : Iain M. BANKS : Greg BEAR : Gregory BENFORD : Cyrano de BERGERAC : Alfred BESTER : James BLISH : Ray BRADBURY : David BRIN : John BRUNNER : Serge BRUSSOLO : Lois McMaster BUJOLD : Anthony BURGESS : Edgar Rice BURROUGHS : Octavia E. BUTLER : Karel ČAPEK : Orson Scott CARD : C. J. CHERRYH : Arthur C. CLARKE : Hal CLEMENT : L. Sprague DE CAMP : Samuel R. DELANY : Arthur Conan DOYLE : Philip K. DICK : Greg EGAN : Harlan ELLISON : Philip José FARMER : William GIBSON : Joe HALDEMAN : Harry HARRISON : Robert HEINLEIN : Frank HERBERT : Aldous HUXLEY : Ivan Jefremov : Damon KNIGHT : Nancy KRESS : Kurd LASSWITZ : Ursula K. LE GUIN : Stanislaw LEM : George R. R. MARTIN : Maureen F. MCHUGH : Georges MÉLIÈS : Walter M. MILLER, Jr. : Larry NIVEN : George ORWELL : Edgar PANGBORN : Alexei PANSHIN : Frederik POHL : Fletcher PRATT : Kim Stanley ROBINSON : Spider ROBINSON : Carl SAGAN : Pamela SARGENT : Robert J. SAWYER : James H. SCHMITZ : Mary W. SHELLEY : Robert SILVERBERG : Clifford D. SIMAK : Dan SIMMONS : Olaf STAPLEDON : Neal STEPHENSON : Bruce STERLING : J. Michael STRACZYNSKI : Arkadij kaj Boris STRUGACKIJ : Theodore STURGEON : SZATHMÁRI Sándor, hungara esperantisto : Sheri S. TEPPER : James TIPTREE, Jr (Kaŝnomo de Alice SHELDON) : Jack VANCE (Kaŝnomo de John Holbrook VANCE) : John VARLEY : Jules VERNE : Joan D. VINGE : Vernor VINGE : David WEBER : H. G. WELLS : Walter Jon WILLIAMS : Connie WILLIS : Gene WOLFE

Sciencfikciaj serioj kaj eldonejoj

Sferoj

Sciencfikciaj filmoj

2001 - Aelita - Alien - Blade Runner - Gattaca - Incubus - Metropolis - Star Trek

Sciencfikciaj konceptoj

alternativa historio - eksterteranoj - kosmoŝipo - nifo - mortoradio - roboto - superheroo - Tempovojaĝo

Sciencfikciaj aranĝoj


- Monda Sciencfikcia Kunveno

Sciencfikciaj Premioj


- Premio Hugo - Premio Nebulozo ---- Vd. ankaŭ Fantasto - Sciencfantasto - Magia realismo - Rolludoj

Kalifornio

:Por aliaj signifoj de Kalifornio vidu California :Ekzistas ankaŭ kemia elemento, kiu estas nomata Kalifornio. Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Kalifornio ---- Dosiero:California_map_showing_counties.png
Dosiero:us-ca.gif
Kalifornio (angle kaj hispane, California) estas la plej multnombre enloĝata ŝtato de Usono, kun proksimume 34 milionoj da homoj kaj terareo de 404.815 km2 (iom pli granda ol Japanio). Ĝin limas okcidente la Pacifiko, norde Oregono, oriente Nevado kaj Arizono, kaj sude Meksiko. Hispanaj esploristoj de la 16-a jarcento nomis ĉi tiun regionon de centra pacifikborda Nordameriko "California" laŭ paradiza lando en tiama hispana romano, sed ili ne koloniigis la tutan landon ĝis la malfrua 18-a jarcento. Ĉi tiu kolonia Kalifornio dividiĝis inter du regionoj, poste Meksikaj ŝtatoj: norda Alta Kalifornio kaj suda Baĥa (Malalta) Kalifornio. Usono forprenis Altan Kalifornion de Meksiko dum milito inter la du najbaraj landoj de 1846-1848 por ĝia fekunda Centra Valo kaj la Pacifika haveno de Sanfrancisko. Kalifornio fariĝis la 31-a usona ŝtato la 9-an de septembro 1850, du jaroj post la malkovro de oro tie. Pro tio lasta, ĝi akiris la ĉjo-nomon "La Ora Ŝtato". Malalta Kalifornio restas parto de Meksiko kaj formas ties provincojn Baja California kaj Baja California Sur. La nuna Kalifornio mondfamas kiel centro de la usonaj kinoindustrio en Hollywood en la suda urbego Los-Anĝeleso kaj komputikindustrio en Silicia Valo en la norda urbego Sanfrancisko.

Nombroj

Loĝantaro: 33.871.648 (laŭ nombrado en 2000)
Etnoj: angloj (46,7%), hispanoj (32,4%), azianoj (10,9%), afrikanoj (6,7%), amerikanoj (1,0%), pacifikanoj (0.3%), aliaj (2,0%)
Lingvoj: angla, hispana, kaj multaj aliaj
Ĉefurbo: Sakramento
Urbegoj: Los-Anĝeleso, San-Diego

Aliaj urboj


- Alamo
- Berkeley
- Fremont
- Lafayette
- Moraga
- Orinda
- Sanfrancisko
- San-Joseo
- Ventura

Pedagogio

Universitatoj:
- Publikaj: Universitato de Kalifornio kaj Kalifornia Ŝtata Universitato ja:カリフォルニア州 ko:캘리포니아 주 simple:California th:มลรัฐแคลิฟอร์เนีย

Marso

Vidu ankaŭ dio Marso. Ne konfuzu ĝin kun mardo aŭ marto. ----
  • Nomo: Marso (Sol IV)
  • Diametro: 6794 km
  • Maso: 0,64219 . 1024 kg (0,107 da tero)
  • Loko: la 4-a planedo, 227,94 milionoj km for de la Suno (1,52 AU).
  • Tago: 88 642,6 s (24h 37m 22,6s)
  • Jaro: 59,355 Ms (686,98 tertagoj)
  • Gravito: 3,7 m/s2 (0,38 da tergravito)
  • Temperaturo: 190 K – 240 K
  • Atmosfero: 95% karbona dioksido, 3% nitrogeno, 1,6% argono (premo: 7 mb)
  • Koloro: ruĝa (hejmo de giganta, ruĝa porko, laŭ melanezianoj)
  • Lunoj: 2: Fobo, Dejmo
  • Eltrovinto: antikvulo
  • Naskiĝtago: antaŭ 4,6 miliardoj da jaroj.
  • Nuna loko en la Zodiako: Virgo (decembro 2002)
Marso, frato de Tero kaj Venuso, estas malgranda, malvarma, dezerta mondo. Simile al Tero, ĝia tago daŭras 24,6 horoj, ĝi havas sezonojn, polusan glacion kaj eble iam havis riverojn kaj grandan maron. Aliflanke, Marso estas multe pli malgranda ol Tero, tial ĝi ne povas teni sufiĉan aeron, sub sia roza ĉielo, por varmigi sin kaj allasi grandan floradon de vivo : la nuna aero estas tiel maldensa kaj malvarma, ke akvo ne povas esti fluida, kaj eĉ akva glacio ne fandas sed bolas (kiel glacio de karbona dioksido sur Tero). Se vi starus sur Marso sen premovesto, al vi estus tre malvarma sed via sango bolus!
Dosiero:vikinglander1-1-thumb.jpg
La surfaco de Marso fotografita per la spacprobo Viking.
[http://www.wikipedia.com/upload/vikinglander1-1.jpg Pligrandigu bildon]

Geografio

Kvankam Marso estas pli malgranda ol Tero, la areo de tero seka estas la sama. La nordo atestas pri antikva akvofluado – pri riveroj kaj eĉ granda maro – sed la sudo estas tre kraterita, kiel la Luno aŭ Merkuro. La suda tero estas multe pli alta ol la nordo. Marso, kiel la Tero, havas polusan glacion, glacio akva ĉe la norda poluso kaj glacio karbon-dioksida ĉe la sudo. Marso havas la plej altan monton konatan al homo, Olympus Mons ("monto Olimpo"), kiu estas 24 km alta de bazo al pinto! Eĉ ĉe la bazo (500 km en diametro), la klifo estas 6 km en alteco. Marso ankaŭ havas grandegan kanjonon, Valles Marineris, kiu estas 4000 km en longeco kaj 2–7 km en profundeco. En la sudo estas kratero mezuranta 2000 km en diametro kaj 6 km en profundo: Hellas Planitia ("Helenio ebenaĵo"). Por komparo, la pinto de Monto Everesto sur Tero estas 8,850 km super la maro. (Laŭ internacia konsento, la nomoj de marsaj lokoj estas en la latina).

Vivo?

Klare, la granda demando estas: Ĉu Marso ebligas – nun aŭ iam – vivon? Tra 20-a jarcento, la penso kaj kredo pri la ekzisto de marsa vivo alternadis: Dum la 1930-aj jaroj, inteligenta vivo sur Marso ŝajnis tiel probabla, ke usona radioprezento reĝisorita de Orson WELLES pri La Milito de Mondoj laŭ romano de H. G. WELLS pri invado de marsanoj sur Tero, estis kredita kiel prava novaĵo! H. G. WELLS Tia kredo en anglalingvaj landoj estis instigita de mistraduko de verko de la kolorblinda, itala astronomo, Schiaparelli. En 1877 li diris, ke li eltrovis kanalojn sur Marso. Sed la angla lingvo havas du vortojn por "kanalo": canal por kanalo artefarita kaj channel por kanalo natura. Schiaparelli pensis pri kanalo natura, sed lia vorto estis tradukita en la anglan kiel canal – kanalo artefarita, implicinte vivon inteligentan sur Marso. La usona astronomo Lowell, ekscitite de la "eltrovo", konstruis observatorion en la dezerto de Arizono en 1894 por mapi Marson. Lowell eltrovis (probable preter la povo de sia teleskopo!) pli ol 500 tiajn kanalojn artefaritajn, produkton de civilizo mortanta. Tia Marso estis priverkita de la sciencfikciaj aŭtoroj H. G. WELLS en 1898 en Milito de la Mondoj kaj Edgar Rice BURROUGHS en la 1930-aj jaroj en sia serio pri Barsoom (la indiĝena nomo por Marso, laŭ Burroughs. Burroughs ankaŭ verkis la serion pri Tarzano, homo de la ĝangalo). Ankaŭ en Rusio romano kaj filmo "Aelita" traktis la "marsan imperion". Sed dum la 1960-aj jaroj kaj 1970-aj jaroj, robotoj senditaj al Marso eltrovis planedon dezertan kaj kruelan. En 1976, Viking 1 & 2 vojaĝis al Marso por eltrovi proprainstrumente, ĉu vivo ja ekzistas sur Marso. Kvankam iuj el ĝiaj eksperimentoj sukcesis, aliaj malsukcesis. Ne havante sufiĉan pruvon, sciencistoj konkludis, ke vivo ne ekzistas sur Marso. La espero (kaj eĉ timo) pri marsa vivo disfalis. Sed dum la 1990-aj jaroj, la bildo ŝanĝiĝis ankoraŭ denove. En 1996 roko de Marso, kiu falis al Tero, estis eltrovita, kiu ŝajne atestis pri vivo antikva sur Marso. En la roko kemiaĵoj estas trovitaj, kiuj ordinare estas formitaj de vivo, ne de iu ajn alia procezo konata.

La Nova Flugaro

La nova flugaro de robotoj, kiu estas sendata al Marso inter 1996-2005, eble plue klarigos la demandon pri vivo. La unuaj robotoj alvenis al Marso je la somero de 1997 por mapi Marson en detalo kaj esplori la supraĵon. La misio de Pathfinder ankaŭ alvenis en la sama somero, en Ares Vallis ("valo de Ares, helena samvalorulo de romia Marso"), kie antaŭ 1-3 miliardoj jaroj estis grandega inundo. Pathfinder sendas robotan veturilon, Sojourner, por esplori la terenon. En 1999 alia misio al Marso estis senditaj de Usono por esplori la sudan poluson, sed ĝi fiaskis. Kiel rezulto, en 2000, Usono malambiciigis sian programon por Marso, kaj ĝia espero venigi marsajn rokojn al la Tero estis detruita. La sekvonta roboto sendita al Marso estis Beagle 2 el Eŭropo (Beagle 1 estis la ŝipo de Darvino). Ĝi estis lanĉita de orbitulo Mars Express (lanĉita de Tero la ) kaj surmarsiĝis la . Ĉar poste neniam establiĝis radia kontakto, ĝi supozeble estis detruita. Mars Express funkcias kaj faris multajn fotojn de la marsa surfaco. Komence de 2004 sukcese almarsiĝis la usonaj sondiloj Spirit (MER-A) kaj Opportunity (MER-B). En aŭgusto 2005 estis lanĉita la usona mars-sondilo Mars Reconnaissance Orbiter. En 2003, Marso estis 56 milionojn da km proksime de Tero -- la plej proksima distanco ĝis 2287. La planedo Marso nomiĝas laŭ la romia Dio Marso, verŝajne pro sia sangruĝa koloro.
- John Hickman The Political Economy of Very Large Space Projects Journal of Evolution and Technology. Vol. 4, November 1999. [http://www.transhumanist.com/volume4/space.htm Terraforming] ---- Kategorio:Sunsistemo als:Mars (Planet) ja:火星 ko:화성 ms:Marikh simple:Mars (planet) th:ดาวอังคาร

St. Bonaventure

:For other uses, see Bonaventure (disambiguation). Saint Bonaventura, John of Fidanza (1221 – July 15, 1274), was a Franciscan theologian.

Early life

He was born at Bagnarea in Tuscany, and was destined by his mother for the church. He is said to have received his cognomen of Bonaventura from St Francis of Assisi, who performed on him a miraculous cure. He entered the Franciscan order in 1243, and studied at Paris possibly under Alexander of Hales, and certainly under Alexander's successor, John of Rochelle, to whose chair he succeeded in 1253. Three years earlier his fame had gained for him permission to read upon the Sentences, and in 1255 he received the degree of doctor. So high was his reputation that in the following year he was elected general of his order. It was by his orders that Roger Bacon was interdicted from lecturing at Oxford, and compelled to put himself under the surveillance of the order at Paris. He was instrumental in procuring the election of Gregory X, who rewarded him with the titles of cardinal and bishop of Albano, and insisted on his presence at the great council of Lyons in the year 1274. At this meeting he died.

Philosophy & Works

Bonaventura's character seems not unworthy of the eulogistic title, "Doctor Seraphicus," bestowed on him by his contemporaries, and of the place assigned to him by Dante in his Paradiso. He was formally canonized in 1482 by Sixtus IV, and ranked as sixth among the great doctors of the church by Sixtus V in 1587. His works, as arranged in the Lyons edition (i vols., folio), consist of expositions and sermons, filling the first three volumes; of a commentary on the Sentences of Lombardus, in two volumes, celebrated among medieval theologians as incomparably the best exposition of the third part; and of minor treatises filling the remaining two volumes, and including a life of St Francis. The smaller works are the most important, and of them the best are the famous Itinerarium Mentis ad Deum, Breviloquium, De Reductione Arlium ad Theologiam, Soliloquium, and De septem itineribus aeternitatis, in which most of what is individual in his teaching is contained. In philosophy Bonaventura presents a marked contrast to his great contemporaries, Roger Bacon and Thomas Aquinas. While these may be taken as representing respectively physical science yet in its infancy, and Aristotelian scholasticism in its most perfect form, he brings before us the mystical and Platonizing mode of speculation. Which had already to some extent found expression in Hugo and Richard of St. Victor, and in Bernard of Clairvaux. To him the purely intellectual element, though never absent, is of inferior interest when compared with the living power of the affections or the heart. He rejects the authority of Aristotle, to whose influence he ascribes much of the heretical tendency of the age, and some of whose cardinal doctrines--such as the eternity of the world--he combats vigorously. But the Platonism he received was Plato as understood by St Augustine, and as he had been handed down by the Alexandrian school and the author of the mystical works passing under the name of Dionysius the Areopagite. Bonaventura accepts as Platonic the theory that ideas do not exist in rerum natura, but as thoughts of the divine mind, according to which actual things were formed; and this conception has no slight influence upon his philosophy. Like all the great scholastic doctors he starts with the discussion of the relations between reason and faith. All the sciences are but the handmaids of theology; reason can discover some of the moral truths which form the groundwork of the Christian system, but others it can only receive and apprehend through divine illumination. In order to obtain this illumination, the soul must employ the proper means, which are prayer, the exercise of the virtues, whereby it is rendered fit to accept the divine light, and meditation which may rise even to ecstatic union with God. The supreme end of life is such union, union in contemplation or intellect and in intense absorbing love; but it cannot be entirely reached in this life, and remains as a hope for futurity. The mind in contemplating God has three distinct aspects, stages or grades—the senses, giving empirical knowledge of what is without and discerning the traces (vestigia) of the divine in the world; the reason, which examines the soul itself, the image of the divine Being; and lastly, pure intellect (intelligentia), which, in a transcendent act, grasps the Being of the divine cause. To these three correspond the three kinds of theology-theologia symbolica, theologia propria and theologia mystica. Each stage is subdivided, for in contemplating the outer world we may use the senses or the imagination; we may rise to a knowledge of God per vestigia or in vestigiis. In the first case the three great properties of physical bodies—weight, number, measure,--in the second the division of created things into the classes of those that have merely physical existence, those that have life, and those that have thought, irresistibly lead us to conclude the power, wisdom and goodness of the Triune God. So in the second stage we may ascend to the knowledge of God, per imaginem, by reason, or in imagine, by the pure understanding (intellectus); in the one case the triple division—memory, understanding and will,--in the other the Christian virtues--faith, hope and charity,--leading again to the conception of a Trinity of divine qualities--eternity, truth and goodness. In the last stage we have first intelligentia, pure intellect, contemplating the essential being of God, and finding itself compelled by necessity of thought to hold absolute being as the first notion, for non-being cannot be conceived apart from being, of which it is but the privation. To this notion of absolute being, which is perfect and the greatest of all, objective existence must be ascribed. In its last and highest form of activity the mind rests in the contemplation of the infinite goodness of God, which is apprehended by means of the highest faculty, the apex mentis or synderesis. This spark of the divine illumination is common to all forms of mysticism, but Bonaventura adds to it peculiarly Christian elements. The complete yielding up of mind and heart to God is unattainable without divine grace, and nothing renders us so fit to receive this gift as the meditative and ascetic life of the cloister. The monastic life is the best means of grace. Bonaventura, however, is not merely a meditative thinker, whose works may form good manuals of devotion; he is a dogmatic theologian of high rank, and on all the disputed questions of scholastic thought, such as universals, matter, the principle of individualism, or the intellectus agens, he gives weighty and well-reasoned decisions. He agrees with Albertus Magnus in regarding theology as a practical science; its truths, according to his view, are peculiarly adapted to influence the affections. He discusses very carefully the nature and meaning of the divine attributes; considers universals to be the ideal forms pre-existing in the divine mind according to which things were shaped; holds matter to be pure potentiality which receives individual being and determinateness from the formative power of God, acting according to the ideas; and finally maintains that the intellectus agens has no separate existence. On these and on many other points of scholastic philosophy the Seraphic Doctor exhibits a combination of subtilty and moderation, which makes his works particularly valuable.

Namesakes

Ventura, California and Ventura County, California are named for Saint Bonaventure, as is Bonaventure, Quebec. St. Bonaventure University, the largest Franciscan university in the English-speaking world, is located in Western New York. Saint Bonaventure's College is a Roman Catholic prep school in Newfoundland. And St. Bonaventure College and High School is located in HOng Kong.

References


- Category:Medieval philosophers Category:Catholic philosophers Category:Saints Category:Franciscans Category:1221 births Category:1274 deaths Category:Doctors of the Church Category:Natives of Tuscany ko:보나벤투라 ja:ボナヴェントゥラ

prace magisterskie BIELIZNA alkomaty nauka sylwester w grach










































:: RELATED NEWS ::
EVO Search for Eden
E.V.O.: Search for Eden (Japanese ４６億年物語 46 Okunen Monogatari "4.6 Billion Year Story") is a Super Nintendo Entertainment System game developed by Almanic and published by Enix about a character whose goal is to evolve into the dominant life form on Earth and live in Fernando Poe, Sr. was a famous actor during the early cinema era in the Philippines. He was the father of the late Fernando Poe, Jr., who was an iconic and hugely popular actor, who also ran in the 2004 Philippine Presidential Election. He directed the first Darna film in 1951 before he di

All Rights Reserved 2005 wikimiki.org