- Il gioco secreto (rakontoj, 1941)
- Le bellissime avventure di Caterí dalla trecciolina (porinfana libro, 1942)
- Menzogna e sortilegio (romano, 1948)
- L'isola di Arturo (romano, 1957)
- Lo sciallo andaluso (rakontoj, 1963)
- Il mondo salvato dai ragazzini e altri poemi (poemoj, 1968)
- La storia (romano, 1974)
- Aracoeli (romano, 1983)
Literaturo
Literaturo estas la tuto de skribaĵoj, prozaj kaj versaj, kiuj havas socikulturan aŭ estetikan valoron. La vorto literaturo povas aŭ signifi la tutan mondan literaturon, aŭ nur la literaturon de unu specifa kulturo.
Literaturo ne nur enhavas la verkaron de la arta literaturo (la beletron), sed ankaŭ la tuton de la intelektaj verkoj, kiuj koncernas la vivon kaj kulturon de iu nacio aŭ epoko. Literaturaj verkoj povas esti historiaj, biografiaj, filozofiaj, sciencaj, politikaj, kaj aliaj.
Evoluo
En antikvaj tempoj popoloj havis nur parolan tradicion, poste rakontoj kaj versaĵoj estis surskribitaj. La unuaj verkaĵoj havis mitologian aŭ religian enhavon.
Kiam oni komencis presadon, literaturo akiris pli privatan karakteron kaj fariĝis rimedo por esploro kaj esprimo de emocioj kaj homaj rilatoj.
Por legi pri evoluo de literaturo, vidu apartajn artikolojn:
:Artikoloj pri literaturo de diversaj regionoj
:Artikoloj pri literaturo de diversaj lingvoj
Specoj poezio kaj prozo
Oni distingas du specojn de literatura arto: poezio kaj prozo. Poezio estas arto komuniki emociojn per versoj, do per la muziko de la parolo, obeante iajn metrikajn kaj priformajn regulojn. Prozo estas ordinara parolo ne aranĝita laŭ versmezuro. La prozo pli konformas al ĉiutaga parolo ol la poezio. Antikvaj verkoj estis skribita versforme, la prozo estas pli nova etapo. Nur en 18-a ĝis 19-a jarcentoj ili egaliĝis laŭ valoro.
Por pli da specoj, vidu:
:Artikoloj pri diversaj literaturaj specoj
Literaturo kiel socia procezo
Lastatempe, ankaŭ estas akceptite ke la koncepto pri Literaturo estas socia procezo, en kiu partoprenas diversaj institucioj kaj perantoj (nome, universitatoj, lernejoj, instruistoj, eldonejoj, politikistoj, literaturaj konkursoj, librovendejoj, kritikistoj, revuoj, ĵurnaloj, ktp). Interveno de tiuj perantoj legitimas verkojn, klasifikante ilin en la kategorion literaturo. Sekve, la studo de la tiel nomataj literaturaj (ĉef)verkoj, estas ankaŭ la studo de la politikaj, sociologiaj, filozofiaj kondiĉoj, kiuj unuflanke kreis ilin; kaj aliflanke legas kaj rekomendas ilin.
La esplorado de signifo de la literaturaj verkoj estas des pli kompleksa, ĉar la interpretado de unu sama verko varias historie kaj socie. Tio parte klarigas la maleblon doni ĝustan difinon al la vorto literaturo. Estante produkto de longa kaj kompleksa socia procezo, literaturo estas rezulto de reciproka influo de interesoj de sociaj sektoroj (aŭ tavoloj, grupoj) per legitimantaj institucioj, kiuj reprezentas ilin.
Pro tio ĉi, en avangardaj literatursciencaj sektoroj, oni preferas la adjektivan uzon de la vorto literaturo anstataŭ ĝia substantivo. Sekve oni aludas al literatura teorio, ne al teorio de la literaturo. Tio montras la rekonon ke literaturo ne estas reala objekto, sed tre dinamika, aktiva procezo, al kiu oni aludas per la adjektivo literatura. En tiu ĉi skemo, ankaŭ la literaturaj genroj estas rezulto de la samaj procezoj, kiuj kreas literaturajn objektojn.
Padre nostro che sei nei cieli,
sia santificato il tuo nome;
venga il tuo regno,
sia fatta la tua volontà,
come in cielo così in terra.
Dacci oggi il nostro pane quotidiano,
rimetti a noi i nostri debiti,
come noi li rimettiamo ai nostri debitori
e non ci indurre in tentazione,
ma liberaci dal male.
La itala lingvo (960-) estas
lingvo latinida, nun parolate de 60
milionoj, precipe en Italio kaj Svislando. Ĝi estas unu el la
fontoj de Interlingvao.
La itala devenas de la latina
vulgara dum 500-1000, la jarcentoj post la disfalo de Romo kiam
la latina de la nuna Italio fariĝis izolita de la de Francio kaj Iberio.
La unua teksto en la itala estas de 960. Inter 960-1225, la
itala fariĝis literatura lingvo. Dum la 14-a jarcento la florenca
dialekto, kiel formigita de Danto, Giovanni BOCCACCIO
kaj Francesco PETRARCA, fariĝis la normo, spite de la manko de politika unueco en Italio ĝis la 19-a jarcento.
Dum la 16-a kaj la 17-a jarcentoj la itala lingvo ĝuis grandan prestoĝon en Eŭropo. Gix fariĝis kaj plejparte daŭre restas la lingvo de la muzikaj terminoj. Ĝis komenco de la 19-a jarcento la operoj estis verkitaj en la itala lingvo, eĉ se la aŭtoro estis en Anglio kiel Georg Friedrich HÄNDEL, Germanio, kiel Mozart aŭ en Rusio.
La itala estas unu el la ĉefaj originoj de esperantaj vortoj. Ĝi donis al Esperanto multajn ofte uzatajn vortojn, ekzemple 'ĉielo' (itale: cielo), 'verda' (itale: verde), kaj 'fari' (itale: fare).
Eksteraj ligiloj
Vortaroj en la [http://dmoz.org/World/Esperanto/Informo/Vortaroj/Itala/ katalogo DMoz]
ja:イタリア語
Geografio > Eŭropo > Italio > Romo < Urboj
----
- loko: 41.87 Norde, 12.62 Oriente
- horzono: GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)
- loĝantaro: 3.300 mil (en la aglomeraĵo en 2000)
Romo (itale, Roma) estas la ĉefurbo de Italio kaj antikvece de Romio. Interne de Romo estas la Vatikano, kie loĝas la papo kaj la administrejo de la Katolika Eklezio. La mitaj fondintoj de la urbo estas la ĝemelfratoj Romulo kaj Remo. Romo estas la "Eterna Urbo" kaj ankaŭ la "urbo de sep montetoj". Ĝi estas la plej granda urbo en Italio.
De -150 ĝis 400, Romo estis la pli potenca urbo de la Mediteraneo, konkerinte grandan, ĉirkaŭmaran imperion, la romia imperio.
De 500 ĝis 1500, Romo estis la metropolo de la Okcidento: ĝia lingvo, skribo, juro, religio, kalendaro, mezuro, ktp, fariĝis la normo en la Okcidento dum tiu tempo. Post 1500, la Okcidento fariĝis naciisma kaj naciaj normoj emis renversi la antikvajn normojn de Romo.
Testaccio estas monteto arte konstruita el amforoj ujintaj la imposton annona el olivoleo inter la 1-a kaj la 3-a jarcentoj.
En Romo naskiĝis Hjalmar Johannes RUNEBERG kaj Francesco BARBERI, loĝis kaj movadis Stefano LA COLLA kaj studis Théophile CART.
- In a German Pension (rakontoj, 1911)
- Prelude (rakontoj, 1918)
- Bliss (rakontoj, 1920)
- The Garden Party and Other Stories (rakontoj, 1922)
- The Dove's Nest (rakontoj, 1923)
- Poems (poemoj, 1923)
- Something childish (rakontoj, eld. 1924)
- Journal of K. M. (taglibro, eld. 1927)
- The Letters of K. M. (leteroj, eld. 1928)
- The Aloe (rakontoj, eld. 1930)
La ĝarden-festo / el la angla trad. Ellen LYMBURN. - Wellington : Nov-Zelanda Esperanto-Asocio, 1985. - 22 p. - (Serio Sudaj Floroj ; 5)
La ĝardenfesto ; Ĉe la golfo ; La pupa dometo / el la angla trad. Ellen LYMBURN... - Wellington : Nov-Zelanda Esperanto-Asocio, 1988. - 38 p. - (Serio Sudaj Floroj ; 7)
Alberto MORAVIA
Literaturo > Itallingva Literaturo > Alberto MORAVIA < Itala Lingvo
----
La itala verkisto Alberto MORAVIA (aŭ realnome: Alberto Pincherle) naskiĝis je la 28-a de novembro1907 en Romo kaj mortis tie je la 26-a de septembro1990. La ĉeftemo en lia psikologie profunda verkaro estas la rilatoj inter viroj kaj virinoj en la burĝa medio.
Famaj verkoj:
- Gli indifferenti (romano, 1929)
- Agostino (romano, 1945)
- La romana (romano, 1947)
- Il conformista (romano, 1951)
- La ciociara (romano, 1957)
- La noia (romano, 1960)
- La rivoluzione culturale in Cina (eseo, 1968)
- Il dio Kurt (dramo, 1968)
- Io e lui (romano, 1971)
- A quale tribù appartieni? (vojaĝimpresoj pri Afriko, 1972)
- Un'altra vita (rakontoj, 1976)
- L'uomo che guarda (romano, 1985)
- L'angelo dell'informazione (dramo, 1986)
ja:アルベルト・モラヴィア
Perth, Western Australia is a relatively young city, with less than 180 years of European settlement.
It has a much longer history as a local nyungar location of significance, having springs of fresh water at either end of Perth Water on the Swan River and had many lakes where the European settlemen
Robert C Martin
Known colloquially as "Uncle Bob", Robert Cecil Martin has been a software professional since 1970 and an international software consultant since 1990.
He is founder and president of Object Mentor Inc., a team of consultants who mentor their clients in C++, Java, OOP, Patterns, UML,
Ethel Mannin
Ethel Edith Mannin (1900 – 1984) was a popular British novelist and travel writer. She was born in London into a family with an Irish background.
Her writing career began in copy-writing and journalism. She became a prolific author, and also politically and socially concerned. She supported the Labour Party but became disillusioned in the 1930s. A visit in 1936 to the U
Portal:London/Featured article Wembley Stadium is a footballstadium in Wembley area of London, which is currently being rebuilt. Often known simply as "Wembley", it is one of the world's most famous football stadiums, being the English national football g
:The following discussion is an archived debate of the proposed deletion of the article below. Please do not modify it. Subsequent comments should be made on the appropriate discussion page (such as the article's talk page or in a deletion review). No further edits should be made to this page.
