:: wikimiki.org ::

Esperanto-litova Vortaro

Esperanto-litova vortaro

Esperanto-kulturo > Esperanto-vortaro > Esperanto-litova vortaro < Litova lingvo ----
- Esperanto-lietuviu ir lietuviu-esperanto kalbu žodynas. K. Puodénas. Vilnius, 1988. 288p. 22cm. Dudirekta vortaro. Bind.
- Esperanto kalbos vadovėlis. Lernolibro de Esperanto. Antanas MEKYS Vilnius, 2001. 182p. 22cm. Por litov-lingvanoj. Kun apendica anekdotaro kaj dudirekta vortareto. Bind. Ilus.

Esperanto-kulturo

Esperanto > Esperanto-kulturo ---- Esperanto-kulturo entenas ĉiujn terenojn sociajn, ekonomiajn, intelektajn kaj kulturajn, kie Esperanto estas uzata.

Historio

- Historio de la Esperanto-movado
- Gravaj esperantistoj
- Historio de la Esperanto-movado laŭ landoj kaj regionoj
- Iamaj Esperanto-Asocioj
- Historiaj Esperanto-gazetoj

Artoj

- Esperantlingva literaturo
- Esperanto-eldonejoj
- Esperanto-filmoj
- Esperanto-humuro
- Esperanto-muzeoj
- Esperanto-muziko
- Esperanto-originaloj
- Esperanto-teatro
- Esperanto-tradukoj
- Esperanto-verkistoj

Movado

- Denaskaj Esperanto-parolantoj
- Esperantio
- Esperanto-asocioj
- Esperanto-bibliotekoj
- Esperanto-domoj
- Esperanto-eldonejoj
- Esperanto-flago
- Esperanto-gazetoj
- Esperanto-kluboj
- Esperanto-mono
- Esperanto-movado
- Esperanto-muzeoj
- Esperanto-projektoj
- Esperanto-radioj
- Esperanto-renkontiĝoj
- Esperanto-simboloj
- Zamenhof/Esperanto-Objektoj

Esperantologio

- Esperant'
- Esperanto-vortaroj
- Esperanto-tradukoj Kulturo

Litova lingvo

La litova lingvo estas la oficiala lingvo de Litovio, parolata de ĉirkaŭ 4 milionoj da Litovoj. La litovlingva nomo de la lingvo estas "Lietuvių kalba". En kelkaj malnovaj literaturaĵoj pri baltaj lingvoj, "litova" povas kelkfoje signifi baltajn lingvojn ĝenerale.

Litova lingvo (Lietuvių kalba)
Parolata en:	Litovio kaj 18 aliaj landoj
Parolantaro:	4 Miliono
Genetika klasifiko:	Hindeŭropa Balta Orienta Litova
Oficialeco
Oficiala lingvo de:	Litovio
Lingvaj kodoj
ISO 639-1:	lt
ISO 639-2:	lit
SIL:	LIT

Historio

La litova lingvo ankoraŭ konservas la plejparton de la origina sonsistemo kaj de la morfologiaj strangaĵoj en la praa Hindeŭropa lingvaro kaj tiel estas fascina por lingvostudo. Kelkaj rekonstruaĵoj konkluis ke la litova estas la lingvo kiu plej proksime rilatas al la prahindeŭropa lingvo. Kelkaj lingvistoj opinias ke la prabaltaj lingvoj disiĝis el la aliaj hindeŭropaj lingvoj antaŭ 1000 a.K. Inter la jaroj 400 ĝis 600, la litova kaj latva lingvoj disiĝis el la okcidenta balta (Prusa) lingvaro, kiu poste malaperis. La unue konata litovlingva skribaĵo venas el himna traduko en 1545. Publikiĝintaj libroj en la litova lingvo estas konataj ekde 1547, sed la nivelo de legkapableco inter Litovoj estis malalta dum la 16-a ĝis la 18-a jarcento kaj libroj ne estis facile disponeblaj. Legkapableco en Litovio plialtiĝegis dum la 19-a jarcento, malgraŭ viktimigo, farata de rusaj aŭtoritatistoj (kiu estis la plej grava post la subpremo de la Januara Ribelo, en 1864 ĝis 1904, kiam rusaj oficialuloj malpermesis ian publikan paroladon de la litova lingvo kaj la uzadon de la latina alfabeto por skribaĵoj). La litova estis la oficiala lingvo de Litovio ekde 1918. Dum la Sovetunia tempo (1944 ĝis 1990), oni uzis ĝin en oficialaj aferoj apud la rusa lingvo, kiu estis oficiala en la Sovetunio kaj estis rigardita kiel pli grava ol la litova.

Klasifiko

La litova estas unu el du (la alia estas la latva) ankoraŭ parolata baltaj lingvoj, kiu estas aparta branĉo de la Hindeŭropa lingvaro.

Geografia distribuo

La litova estas ĉefe parolata en Litovio. Ĝi estas ankaŭ parolata en Argentino, Aŭstralio, Belorusio, Brazilo, Kanado, Estonio, Kazaĥio, Kirgizio, Latvio, Pollando, Rusio, Svedio, Taĝikio, Turkmenio, Unuigita Reĝlando, Urugvajo, Usono, kaj Uzbekio. Estas 2,955,200 parolantoj en Litovio (inkluzive 3,460 Tataroj) aŭ ĉirkaŭ 80% el la loĝantaro (1998) parolas la litovan. La suma parolanto de la litova por ĉiuj landoj estas 4,000,000 (1993 UBS).

Oficialeco

La litova estas la oficiala lingvo de Litovio.

Dialektoj

La litova lingvo havas du ĉefaj dialektoj: Aŭkŝtajĉia (Aukštaičių, altlanda litova) kaj Ĵemajĉia (Samogitia, Žemaičių, malaltlanda litova). Vidu mapojn ĉe [http://samogitia.mch.mii.lt/KALBA/girdstr.en.htm#Map]. La norma lingvo estas bazata je la okcidenta aukŝtajĉia dialekto. Komprenebleco inter la aŭkŝtajĉia kaj ĵemajĉia dialektoj estas konsiderata kiel malfacila por la plejparto de Litovoj. La duaj lingvoj, la rusa kaj la angla, estas uzata kun fremduloj.

Sonoj

alfabeto

Vokaloj

La litova havas 12 skribatajn vokalojn. Krom la normaj latinaj literoj, la ogoneka akcento estas uzata por indiki longajn vokalojn, kaj estas historiaĵo el tempo kiam ĉi tiuj vokaloj estis elparolita nazale (kiel ogonekaj vokaloj en la moderna pola lingvo).

Majusklo

Minusklo

IFA

aː

ɛː

eː

iː

uː

Konsonantoj

La litova uzas 20 konsonantajn literojn el la latina alfabeto. Plie, la duliteraĵon "Ch" oni skribas por velara frikativo (IFA [x]); la elparolo de aliaj duliteraĵoj povas esti deduktita el siaj enhavaj literoj.

Majusklo

Minusklo

IFA

Fonologio

Konsonantoj

		labiala	dentala	alveol- dentala	alveola	alveol- palatala	velara
plosivo	senvoĉa	p	t				k
plosivo	voĉa	b	d				g
frikativo	senvoĉa	f		s		ʃ	x
frikativo	voĉa			z		ʒ	ɣ
alfrikativo	senvoĉa			ʦ		ʧ
alfrikativo	voĉa			ʣ		ʤ
nazalo		m			n
likvo	laterala				l
likvo	alproksimiĝo	ʋ					j
trilo					r

Ĉiu konsonanto (krom /j/) havas du elparolojn: palataligitan kaj nepalataligitan. (Bazata je [http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_02.htm http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_02.htm].)

Vokaloj

Ekzistas du eblaj manieroj por organizi la litovan vokalsistemon. La tradicia sistemo havas ses longajn vokalojn kaj kvin mallongajn, kun longeco kiel la distingo:

	antaŭa		centra	malantaŭa
	longa	mallonga	centra	longa	mallonga
malvasta	iː	i		uː	u
mezmalvasta	eː			oː	o
mezvasta	ɛː	ɛ
vasta			aː		a

(Bazata je [http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_02.htm http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_02.htm].) Tamen, almenaŭ unu lingvisto sugestas ke streĉa-malstreĉa distingo povus esti la vera distingo, aŭ almenaŭ same grava kiel longeco. Ĉi tiu hipotezo produktas la ĉi-postan tabelon, en kiu 'longa' kaj 'mallonga' estas konservitaj por akordi la antaŭan priskribon.

	antaŭa		malantaŭa
	longa	mallonga	longa	mallonga
malvasta	iː	ɪ	uː	ʊ
mezvasta	eː		oː	ɔ
vasta	ɶ	ɛ	aː	ɑ

(Bazata je [http://www.lituanus.org/1972/72_1_05.htm http://www.lituanus.org/1972/72_1_05.htm].)

Gramatiko

Ekzistas du gramatikaj genroj en la litova. Ĝi havas liberan kaj moveblan akcenton. La litova estas fleksia lingvo. Ĝi havas kvin substantivajn kaj tri adjektivajn deklinaciojn kaj tri verbajn konjugacioj. Ĉiu verbo havas prezencan, preteritan, preteritan iterativan kaj futuran verbotempojn de la indikativa, la kondicionalan kaj imperativan modojn (ambaŭ sen distingo de verbotempoj) kaj la infinitivon. Ĉi tiuj formoj, krom la infinitivo, estas konjugacieblaj, havanta du singularajn, du pluralajn personojn, kaj la tri-personan formon komunan inter la plurala kaj la singulara. Substantivoj kaj aliaj deklinacieblaj vortoj estas deklinaciitaj per sep kazoj: la nominativo, genitivo, dativo, akuzativo, instrumentalo, tri tipoj de lokativo, kaj la vokativo (nur substantivoj). La unua scienca "Kompendio de la litova lingvo" estis publikigita en 1856-57 de August SCHLEICHER, instruisto ĉe Praga Universitato.

Numeraloj

Jen la numeraloj: vienas "unu", du "du", trys "tri", keturi "kvar", penki "kvin", šeši, "ses", septyni "sep", aštuoni "ok", devyni "naŭ", dešimt "dek"

Ortografio

Kiel multaj hindeŭropaj lingvoj, la litova uzas modifitan latinan alfabeton. Ĝi enhavas 32 literojn. Laŭalfabeta ordigo prezentas unu surprizon: "Y" estas movita inter Ogoneka I (Į) kaj J. Dekstrakorna, maldekstrakorna, kaj makrona/tilda diakritiloj povas esti uzata por montri akcenton kaj vokalan longecon. Tamen, ĉi tiujn oni ĝenerale ne skribas, krom en vortaroj kaj kie ili estas necesaj por klareco. Plie, la sekvantaj duliteraĵoj estas uzataj, sed estas rigardata kiel du literoj por laŭalfabeta ordigo. Notu ke la "Ch" duliteraĵo signifas velaran frikativon, sed la aliaj estas logikaj komponaĵoj de siaj enhavaj literoj.

Litovlingva Influo en Esperanto

Verŝajne kelkaj vortoj el la litova lingvo eĉ migris en Esperanton. Jen kelkaj ekzemploj:
du > du, juo > ju, tuoi > tuj

Ekzemploj

Ekzistas litovlingva Vikipedio ĉe [http://lt.wikipedia.org]

Eksteraj Ligiloj

- [http://www.lituanus.org/IndexLanguage.htm Litovaj lingvistikoj (angle)]
- [http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=LIT Ethnologue raporto pri la litova (angle)]
- [http://www.istorija.net/ Paĝoj kaj Forumoj pri Litova Historio (angle)] Kategorio:Lingvo ja:リトアニア語

Antanas MEKYS

Esperanto-kulturo > Esperanto-movado > Grava esperantisto > Litova esperantisto > Antanas MEKYS ---- Antanas MEKYS (naskiĝis 1917) universitata lektoro, ekonomiisto kaj honora membro de UEA (2003). Li studis ekonomikon, lektoris en Vilniusa Universitato kaj poste laboris en Ŝtata Komisiono pri Planado ĝis emeritiĝo. Pri Esperanto li ekinteresiĝis en 1933 kaj serioze lernis ĝin en 1955. Ekde 1959 li agis kiel instruisto kaj instruis al miloj da homoj per tradiciaj kaj korespondaj metodoj, verkis diversspecajn lernolibrojn kaj mem publikigis ilin, kontraŭleĝe en la tiama politika situacio; redaktis kaj aperigis specialajn kursojn, kiuj iĝis bazo por organizita movado en tuta Litovio. En 2001 aperis lia plej grava lernolibro por litovoj kun dudirekta vortaro. Li esploris la historion de E-movado en Litovio kaj kompilis biografiojn de 222 aktivaj litovaj esperantistoj. Okaze de lia 80-jariĝo la Respublika Kulturpalaco sendis al li dankleteron pro lia multjara kaj sindona laboro por Esperanto.

Verkoj

- Esperanto en Litovio. Kajeroj 1-6. Vilnius, 1997-2000. 554p. 15cm. Provo skizi la historion de E-o en Litovio; kun 222 biografioj de la aktivuloj. Ilus.
- Esperanto kalbos vadovėlis. Lernolibro de Esperanto. Vilnius, 2001. 182p. 22cm. Por litov-lingvanoj. Kun apendica anekdotaro kaj dudirekta vortareto. Bind. Ilus.
- Kiel mi lernis kaj instruis Esperanton. Vilnius, 2001. 52p. 21cm. El la spertoj de litova E-instruisto. Ilus.

Dendrobates auratus

De gouden pijlgifkikker (Dendrobates auratus) is een vaak giftige kikker uit de familie pijlgifkikkers of Dendrobatidae.

Algemeen

De meeste exemplaren hebben een wat gouden glans over het hele lichaam, maar de kleur is meestal zwart met groen hoewel sommige populaties eerder blauw met zwart gestreept zijn over het hele lichaam. De tekening kan zelfs geel of groen gestipt of gestreept zijn, afhankelijk van de locatie waar de kikker leeft. Deze soort leeft in zuidelijk Nicaragua, Colombia, Costa Rica en Panama, maar is ook uitgezet in onder andere Hawaï en de Verenigde Staten. Zoals de meeste pijlgifkikkers is ook deze soort dagactief en het voedsel bestaat uit kleine insecten, zoals mieren en luizen maar ook teken en mijten. De maximale lichaamslengte is ongeveer 5 centimeter en sommige insecten zijn eerder vijand dan prooi.

Habitat en giftigheid

De gouden pijlgifkikker is een typische oerwoudbewoner die in extreem vochtige en warme omgevingen leeft, met veel bemoste takken en een voedselrijke strooisellaag. Deze strooisellaag bevindt zich niet alleen op de bodem, maar ook op brede takken van grote bomen. Het gif van deze kikker is niet zo sterk dat het een mens kan doden, maar vooral in de natuur aangetroffen dieren kunnen behoorlijke irriterende reacties opwekken. Meestal verliest het kikkertje het meeste gif als hij in gevangenschap wordt gehouden, omdat een belangrijk deel van het gif in de prooidieren zit die in de natuur gegeten worden.

Ontwikkeling

De mannetjes blijven kleiner dan de vrouwtjes en maken geen gillende maar eerder zoemende of grommende geluiden. De eitjes worden gelegd in bijvoorbeeld bladoksels of bromelia's maar veelal in wat diepere en grotere watermassa's en als ze uitkomen brengt de man ze naar het water, meestal in een aantal keer. De larven eten vlees zoals insecten en de larven, maar omdat ze kannibalistisch zijn eten ze ook elkaar.

Externe link

[http://www.dendrobatesworld.com/dendrobatesauratus.htm Enkele foto's van de gouden pijlgifkikker.] Categorie:Pijlgifkikker

best online casino w�adys�awowo pokoje Nurkowanie dieta kopenhaska SYLWESTER

:: RELATED NEWS ::

Wikipedia:Mudanças recentes
A página Mudanças Recentes permite que se vejam as mais recentes edições feitas em páginas em qualquer parte da Wikipedia. Através desta página, os usuários podem monitorar e revisar o trabalho de outros usuários, permitindo que erros sejam corrigidos e vandalismos sejam eliminados. Há um link para a página de Mudanças Recentes no topo the cada página e na barra lateral. Um 'link' para a página de Mudanças Recentes pode ser criado assim: Special:Recentchanges

Cambra
Cambra é uma freguesia portuguesa do concelho de Vouzela, com 25,39 km² de área e 1 366 habitantes (2001). Densidade: 53,8 hab/km².

Geografia

2001 Cambra, assim chamada por ter nascido e crescido ao longo do rio Cambar, hoj

Alcofra
Alcofra é uma freguesia portuguesa do concelho de Vouzela, com 28,32 km² de área e 1 202 habitantes (2001). Densidade: 42,4 hab/km².

Geografia

2001 Situada na vertente ocidental da Read More...

Campia
Campia é uma freguesia portuguesa do concelho de Vouzela, com 37,06 km² de área e 1 656 habitantes (2001). Densidade: 44,7 hab/km².

Geografia

É uma das doze das freguesias que constituem o concelho de Vouzela. Fica a cerca de 15Km da sede do concelho de Vouzela e é composta pelos seguintes lugares

Carvalhal de Vermilhas
Carvalhal de Vermilhas é uma freguesia portuguesa do concelho de Vouzela, com 8,10 km² de área e 229 habitantes (2001). Densidade: 28,3 hab/km².

Geografia

2001 Situa-se na Serra

Fataunços
Fataunços (ou Fataúnços) é uma freguesia portuguesa do concelho de Vouzela, com 8,52 km² de área e 804 habitantes (2001). Densidade: 94,4 hab/km².

História

2001 Freguesia suburbana, apenas a pouco mais de 1km, no seu termo a po

Figueiredo das Donas
Figueiredo das Donas é uma freguesia portuguesa do concelho de Vouzela, com 4,15 km² de área e 440 habitantes (2001). Densidade: 106,0 hab/km².

Geografia

2001 Freguesia pequena em extensão

Fornelo do Monte
Fornelo do Monte é uma freguesia portuguesa do concelho de Vouzela, com 15,24 km² de área e 330 habitantes (2001). Densidade: 21,7 hab/km².

Geografia

2001 Freguesia do freguesia portuguesa do concelho de Vouzela, com 8,37 km² de área. Densidade: 78,0 h/km².

Geografia

Vouzela Situada a uma altitude média de 430m. Na vertente noroeste da Serra do Caramulo, a 4km da sede do concelho, a confrontar do freguesia portuguesa do concelho de Vouzela, com 24,01 km² de área e 1 702 habitantes (2001). Densidade: 70,9 hab/km².

Geografia

2001 Uma das maiores e mais progressivas freguesias de Vouzela, Queirã t