----
Germana Demokratia Respubliko (GDR, germane Deutsche Demokratische Republik) de 1949 ĝis 1989 estis ŝtato en meza Eŭropo.
Faktoj
Historio
La Germana Demokratia Respubliko ekestis la 7-an de oktobro1949 je la teritorioj de la eksa sovetunia okupa zono. GDR estis membro ekde 1955 en la Varsovia Pakto. En la jaro 1961 la registaro decidis konstrui muron inter Orienta kaj Okcidenta Berlino. Liberaj vojaĝoj inter Orienta kaj Okcidenta Germanio ekde tiam ne plu eblis. La 3-an de oktobro, 1990 la regionaj ŝtatoj refonditaj sur la teritorio de GDR aliĝis al la Federacia Respubliko Germanio.
Origine GDR deklaris esti ŝtato fondita por la tuta germana popolo (simile al la Federacia Respubliko). Tio speguliĝis en la teksto de la nacia himno (la unuan el tri strofoj vi vidas apud la flago), kies teksto komenciĝis jene: Leviĝinte el ruinoj, turniĝante al futur', ni al via bono servu Germani'; unueca vi patri'. Ekde meze de la 1960-aj jaroj GDR tamen emfazis sian proprecon. En 1974 estis forigitaj el la konstitucio la lastaj restoj pri germana unueco. La himnon oni oficiale ne plu kantis, sed nur muzikis.
En GDR longan tempon estis malpermesate organizi Esperanto-societon. Nur en 1965 ekeblis fari tion ene de la "Kulturligo" (Kulturbund, amasa organizaĵo por kulturaj aferoj).
Reganto de tiu ĉi "socialisma" lando estis la Sozialistische Einheitspartei Deutschlands (SED, socialisma unueca partio de Germanio), kiu estis formita per deviga aligo de la socialdemokrata al la komunista partio. SED formis kun aliaj partioj la Nacian Fronton. Tiuj aliaj partioj devige subtenis la politikon de SED; la nacidemokrata kaj la kamparana estis eĉ fonditaj je iniciato de la komunistoj.
Sovetio ĉiam konsiderinde influis la politikon de la lando.
Ceteraj partioj:
- Christlich-Demokratische Union Deutschlands (CDU) - kristdemokrata
- Liberal-Demokratische Partei Deutschlands (LDPD) - liberala
- Nationaldemokratische Partei Deutschlands (NDPD) - nacidemokrata
- Demokratische Bauernpartei Deutschlands (DBD) - kamparana
Amasorganizoj
- Freier Deutscher Gewerkschaftsbund (FDGB) - sindikato
- Demokratischer Frauenbund Deutschlands (DFD) - virina organizo
- Freie Deutsche Jugend (FDJ) - junulara organizo
- Gesellschaft für Sport und Technik (GST) - organizo pri sporto kaj tekniko
- Gesellschaft für Deutsch-Sowjetische Freundschaft (DSF) - Organizo pri la amikeco inter GDR kaj Sovetunio
- Volkssolidarität - organizo pri solidara helpo
- Kulturbund (KB) - kulturligo
Juro > Internacia juro > Publika internacia juro > Internacia socio
----
Ŝtato estas subjekto de la publika internacia juro kaj membro de la Internacia Socio. Oni povas fari 4 konsideraĵojn:
1° Ŝtato estas organizita politika socio, establita sur difinita teritorio, kaj kadranta la homojn troviĝantajn sur tiu teritorio.
Ĝi havas specifan organizon, kiu celas plenumi siajn objektivojn, laŭ siaj karakteroj geografiaj, ekonomiaj, kulturaj ktp.
Ĉiuokaze, la ŝtato havas:
- propran juran ordon,
- organojn kompetentajn por estigi kaj ekzekutigi tiun juran ordon, kaj
- konkretan forton, kiu ebligos al ĝi, eventuale trude, ekzekutigi tiun juran ordon.
Plie, tiu konkretan (homan) forton povos utili rilate la eksterlandon, ekz. por defendi la pluekziston de la ŝtato (la rajto je pluekzisto estas unu el la fundamentaj rajtoj de la ŝtato sur la internacia skalo).
2° Ili estas nemultaj.
La Unuiĝintaj Nacioj enkalkulas 191 ŝtatoj-membroj. Se oni inkluzivas la ŝtatojn ankoraŭ ne UN-membroj, oni nombras proksimume 210 ŝtatojn en la mondo.
3° Ili estas tre diverstipaj rilate siajn enloĝantarojn, teritoriojn, politikajn instituciojn, evolustatojn...
Ekzemple:
Areo: Loĝantoj: MNP/loĝanto:
USONO....... 9.150.000 km² .... 267.000.000 .... 26.280 $
VANUATUO.... 12.000 km² .... 200.000 .... 1.200 $
MONAKO...... 195 ha .... 30.000 (inkl. 5.000 monakanoj)
4° Ilin karakterizas ilia suvereneco, t.e. tiu povo ne agnoski ian aŭtoritaton supera. Tiu suvereneco garantias:
- la plenecon kaj universalecon de ilia kompetenteco enlande, kaj
- ilian sendependecon eksterlande.
Historio > Tagoj > la 7-a de oktobro
----
La 7-a de oktobro estas la 280-a tago de la jaro (la 281-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 85 tagoj restas.
Je la 7-a de oktobro okazis, interalie:
----
La Varsovia Kontrakto (oficiala nomo: Kontrakto pri Amikeco, Kunlaboro kaj Reciproka Subteno), kiun en okcidento oni nomis Varsovia Pakto, estis la militista organizo de la ŝtatoj de meza kaj orienta Eŭropo ligitaj -satelite- al Sovetunio. La kontrakto, kies tekston proponis Nikita ĤRUŜĈOV estis subskribita la 14-an de majo1955 en Varsovio, Pollando. Oni fondis la aliancon ne nur reage al la membriĝo de Okcidenta Germanio en la jam 1949 fondita NATO, sed interalie ankaŭ por jure apogi la daŭran restadon de la sovetaj trupoj en Orienta Eŭropo. (Post la subskribo de packontakto inter Sovetunio kaj Aŭstrio, la sovetaj trupoj rajtis resti (kiel garnizonaj trupoj) nur tiel en Hungario.)
Varsovia Pakto estis nuligita la 1-an de julio en 1991 en Prago, Ĉeĥio.
Membro-Ŝtatoj
- Albanio (oficiale retiriĝis en la jaro 1968, sed ĉesis agadi en la Pakto jam ekde 1962 jaro)
- Bulgario - Ĉeĥoslovakio - Germana Demokratia Respubliko - Hungario - Pollando - Rumanio - Sovetunio
Do, ĉiuj "komunistaj" ŝtatoj de la tiama Eŭropo krom Jugoslavio.
La membroj de la Varsovia Pakto havis la ĉefan taskon defendi unu la alian kaze de atako al unu el ili. Sed la Varsovia Pakto aŭ ĉefe la sovetaj tankoj disbatis la revoluciojn de Hungario (1956) kaj Ĉeĥoslovakio (1968 Praga Printempo)
La ĉefa kontraŭulo estis la organizo NATO, kreita en 1949.
ja:ワルシャワ条約機構ko:바르샤바 조약 기구
Berlina Muro
Eŭropo > Germanio > Berlino
-----
La Berlina Muro estis ekkonstruita je la 13-a de aŭgusto1961 kaj estis ekmalkonstruata je la 9-a de novembro1989. Ĝi dividis la urbon Berlinon en Okcidenta Berlino apartenanta al Federacia Respubliko Germanio kaj Orienta Berlino apartenanta al Germana Demokratia Respubliko, laŭ, respektive, la sektoroj okupitaj de Britio, Francio kaj Usono unuflanke kaj Sovetio aliflanke. Ĝin konstruis GDR por malhelpi formigron de siaj civitanoj al Okcidento. Dekoj da homoj estis mortpafitaj dum ili provis transiri la Muron. La Berlina Muro estis la plej forta konkretiĝo de la Malvarma Milito kaj la Fera Kurteno.
Ĝi estis parto de landlimaj gvatejoj inter ambaŭ Germanioj.
La okcidenta flanko de la muro estis kovrita de pentraĵoj kaj murskribaĵoj de popolanoj.
La muro trabaris kelkajn gravajn stratojn en antaŭmilita Berlino kiel aleo Unter den Linden kaj Alexanderplatz.
Nun, la muro malaperis kaj nur restas parto konservita muzeece kaj ŝtonlinio en grundo markante la eksan situon de la muro.
http://fr.wikipedia.org/upload/a/a4/Berlin-wall3.jpg
Historio > Tagoj > la 3-a de oktobro
----
La 3-a de oktobro estas la 276-a tago de la jaro (la 277-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 89 tagoj restas.
Je la 3-a de oktobro okazis, inter alie:
Eventoj
- 1990 : Germanio : La du germanaj ŝtatoj reunuiĝis
Politika doktrino kiu celas kolektivan posedon de la produktrimedoj, por ĉesigi ekspluatadon al la laboristoj faritan de la mastraro kaj posedantaro. Tial ĝi celas la ĝeneralan intereson anstataŭ nure personan intereson (sed kompreneble lastcele la intereso de konkretaj individuoj ja estas la celo). Socialismo ebligus, kaj historie estigis tre diversajn formojn ekde totalismajn diktaturojn ĝis anarkiistaj sistemoj pasante tra tre klasikaj demokratiajrespublikoj. Tamen la ĉefaj bazoj estas respekto al homoj, libereco kaj egaleco.
Historio
Prahistorio de Socialismo
- Thomas MORE - Morelly
Kaj turniĝe el tiu epoko al la sekvonta: la unua politike aganta kaj revolucia socialisto:
- BABEUF
Postaj diskutoj inter la sekvantoj de anarkiistaj tendencoj kaj la marksistoj kondukis al splitiĝo de la movado. Post tiu momento, la vorto socialisto estis pli uzata por paroli pri la sekvantoj de tiu ĉi lasta tendenco.
Vidu: Anarkiismo
Marksismo kaj ties sekvoj
La socialismo ricevis fortan influon de la pensoj de Karl MARX. Kelkajn jarojn post la splitiĝo kreiĝis nova internacia asocio, kiu ricevis la nomon 2-a Internacio, aŭ Socialista Internacio, grupiganta partiojn pli-malpli influitaj de marksismo.
Post la Rusa Revolucio en 1917 okazis nova splitiĝo en tiu movado. La plej fortaj defendantoj de tiu ĉi movado alprenis la nomon komunistoj, kvankam plu uzis la nomon socialismo por paroli pri sia sistemo. Ci vidu 3-a Internacio kaj 4-a Internacio.
Social-demokratio
La socialistoj kiuj ne aliĝis al la 3-a Internacio plu konservis la nomon socialistoj, sed ankaŭ estis konataj de tiam kiel socialdemokratoj.
Nuna situacio
Krizo de la fina 20-a jarcento
Nuntempo de Alimondismo, kien, kiel kaj kia socialismo.
En Brandenburgio ne ekzistas montaroj. La pejzaĝo tamen ne estas tute ebena. Ĝin modlis pluraj glaciepokoj. La plej alta punkto estas Hagelberg, kiu leviĝas 201 m super la marnivelon.
Akvaĵoj
Riveroj
La sekvaj riveroj tuŝas aŭ trafluas Saksio-Anhalton per siaj tutaj aŭ partaj longoj:
Saksio konsistas el 520 politike sendependaj komunumoj (2004-03-01). Inter ili estas: 7 eksterregionaj urboj, 33 "Große Kreisstädte" (urboj kun pli ol 20.000 enloĝantoj, kiuj apartenas al subdistrikto) kaj 480 pliaj komunumoj ,urbaj kaj ruraj. Ĉi lastaj ofte fondis administrajn asociiĝojn por pli efika plenumado de administraj taskoj.
Komparu kun:Listo de la komunumoj en Saksioja:ザクセン州ko:작센 주simple:Saxony
Geografio > Eŭropo > Germanio > Saksio > Leipzig < Urbo
----
:Situo: 51° 20' NO, 12° 23' OR
:Loĝantaro: 498.365 (2004)
:Areo: 297,61 km²
:Horzono: GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)
Leipzig (prononcu Lajbcig aŭ Lajbciĵ / esperantigita formo: Lejpcigo aŭ Lepsiko) estiĝis en la jaro 1015 el slava setlejo kun la nomo Lipsk (= loko de tilio). Ekde 1165 ĝi rajtis nomi sin urbo.
Tie estis la sidejo de la Esperanto-Instituto por la Germana Respubliko kun granda biblioteko antaŭ dua Mondmilito kaj konata Esperanta eldonejo F. Hirt und Sohn. Tie okazia la 9-a kongreso de SAT la 4-an ĝis 10-an de aŭgusto 1929 kun ĉirkaŭ 650 partoprenantoj el 22 landoj.
Lepsiko estis naskiĝurbo de Walter LIPPMANN. Tie propagandis Elisabeth WUNDERLICH.
Nuntempe Leipzig estas grava centro de internaciaj foiroj. Ankaŭ el scienca kaj kultura vidpunkto la urbo ludas centran rolon: Gravaj eldonejoj fondiĝis ĉi tie, same kiel la Deutsche Bücherei (= Germana Biblioteko) kiu kolektas ĉiun germanlingvan publikaĵon; krome la urbo disponas pri renomaj teatroj, koncertejoj, muzeoj, kabaredoj, botanika ĝardeno kaj bestĝardeno. La universitato de Leipzig, fondita en la jaro 1409, estas la dua plej malnova universitato de Germanio.
La plej granda preĝejo de Leipzig, la Nikolaikirche, cetere ne nur famiĝis pro sia arkitektura valoro: En la jaro 1989 ĉi tie ĉiulunde kunvenis la kontraŭuloj de la orientgermana registara politiko kaj – kvankam parto de ili nur volis atingi pli humanan socialismon – ili kuniniciatis la reunuiĝon de Germanio en 1990.
[http://www.esperanto.de/vereine/gruppen.html#Leipzig Ligo al la Esperanto-Klubo de Leipzig]
------------------------------------------------------------
Kategorio:EsperantoKategorio:Esperanto-kulturoKategorio:Esperanto-movadoKategorio:Enciklopedio de EsperantoKategorio:Enciklopedio de Esperanto Lja:ライプツィヒko:라이프치히simple:Leipzig
Magdeburg
Geografio > Eŭropo > Germanio > Saksio-Anhalto > Magdeburg < Urboj
----
Magdeburgo estas la ĉefurbo de la germana federacia lando Saksio-Anhalto. Ĝi situas apud la riveroElbo.
La urbo unuafoje preskaŭ plene detruiĝis en 1631, dum la 30-jara milito (1618-1648). Poste Otto VON GUERICKE tre aktive zorgis pri ĝia rekonstruo. Ankaŭ dum la Dua Mondmilito grandaj partoj de Magdeburg estis detruitaj, kaj la regantoj postmilitaj konstruigis grandajn domblokojn meze inter la restintajn antikvaĵojn.
:Loĝantaro: 229.714 (2001)
:Situo: 52 ° 7' 35" NO, 11° 38' 8" OR
:Horzono: GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)
:Areo: 201,0 km²
:Alteco: averaĝe 50 m super la marnivelo
http://de.wikipedia.org/upload/thumb/1/1c/180px-Magdeburger_Bahnhof.jpg stacidomo de Magdeburgo
:Vidindaĵoj:
:La Katedralo:
Katedralo
:La Monaĥejo Unser Lieben Frauen
:Alter Markt (la foirejo: kun i.a. la urbodomo, la antaŭ nelonge rekonstruita preĝejo Johanniskirche kaj la monumento pri Otto von Guericke)
[http://www.esperanto.de/vereine/gruppen.html#Magdeburg Ligo al la Laborgrupo Esperanto en Magdeburg]
ja:マクデブルクko:마그데부르크simple:Magdeburg
Cottbus [kotbus] (sorabe: Chośebuz) estas la dua plej granda urbo de la germana federacia lando Brandenburgio. La urbo apud la riveroSpree estis unuafoje dokumente menciita en la jaro 1156.
En la urbo loĝas germanoj kaj soraboj kaj ĉiuj ŝildoj kaj montriloj estas kaj en la germana kaj en la soraba lingvo.
Iom da statistiko:
:Loĝantaro: proksimume 108.500 (2000)
:Situo: 51°45’ NO, 14°19’ OR
:Areo: 150,38 km2
:Horzono: GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)
ja:コトブス
- Situo: 53° 38' NO, 11° 25 ' OR
- Areo: 130,34 km²
- Loĝantaro: 102.358 (2001)
- horzono: GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)
Impona trajto de la urbo estas ĝia situo meze de lagoj. Sed pleje ravas, ke en la centro de Schwerin antaŭ noblaj novklasikaj konstruaĵoj (muzeo, teatro) staras meze de lago, kvazaŭ bildo el fe-rakonto, la kastelo de la dukoj.
Eksteraj ligiloj:
[http://rok.ovo.bei.t-online.de/Titel_ns.htm Ligo al la TTT-paĝo de la Schwerina Esperanto-grupo]
[http://www.esperanto.de/vereine/gruppen.html#Schwerin Pliaj utilaj informoj]
ja:シュヴェリンko:슈베린simple:Schwerin
AP
Det norske Arbeiderparti (DnA), ofte kalt Arbeiderpartiet (Ap), er et norsk sosialdemokratisk politisk parti. Det ble stiftet 22. august1887 i Arendal med Anders Andersen som formann. Det første programmet hadde bare fire punkter: Alminnelig stemmerett, lovfestet normalarbeidsdag, direkte skatt og støtte til anerkjente og berettigede arbeidsnedleggelser.
Arbeiderpartiets politiske plattform består av følgende hovedpunkter:
- Omfordeling
SV
Sosialistisk Venstreparti (SV) er et politisk parti stiftet 16. mars1975.
Som følge av EF-striden 1970—72 dannet Sosialistisk Folkeparti (SF), Norges Kommunistiske Parti (NKP) og Demokratiske Sosialister AIK, samt en hel rekke uavhengige sosialister ved stortingsvalget 1973 Sosialistisk Valgforbund. Forbundet fikk 16 mandater. Det ble jobbet for at Sosialisti
Frp
Fremskrittspartiet forkortet FrP, er et norsk politisk parti. FrP ble stiftet i 1973 av Anders Lange som en protest mot det offentliges inngrep i folks privatliv og et høyt skatte- og avgiftsnivå. Opprinnelig het partiet Anders Langes Parti til sterk nedsettelse av skatter, avgifter og offentlige inngrep. Sitt nåværende navn fikk det i 1978 da også Fremskrittspartiets Ungdom ble stiftet
Basseterre
Basseterre er hovedstaden på Saint Kitts og Nevis i De mindre Antiller. Basseterre ligger på sørkysten av øya Saint Kitts og har 15 550 innbyggere (1990). Det betyr at nesten halvparten av landets befolkning bor i hovedstaden. Byen er landets handelssentrum. Den har noen raffinerier for sukker.
Byen ble grunnlagt av franskmennene i
Nairobi
Nairobi er hovedstaden i Kenya. Navnet Nairobi kommer ifra Maasai, Ewaso Nyirobi, og betyr "kaldt vann".
Nairobi ble grunnlagt i 1899 som en etterforsyningsstasjon for den ugandiske jernbanen som gikk mellom Mombasa og Uganda. Den ble ombygget helt tidlig på 1900tallet etter et
Narobi
Nairobi er hovedstaden i Kenya. Navnet Nairobi kommer ifra Maasai, Ewaso Nyirobi, og betyr "kaldt vann".
Nairobi ble grunnlagt i 1899 som en etterforsyningsstasjon for den ugandiske jernbanen som gikk mellom Mombasa og Uganda. Den ble ombygget helt tidlig på 1900tallet etter et
Hollywood
Hollywood er et distrikt i byen Los Angeles i California, USA. Den har siden tidlig 1900-tallet vært sentral i filmproduksjon, blant annet på grunn av gunstige lysforhold (i forhold til New York). Hollywood er en veldig kjent by, pga. kjendisene og filmene.
Hollywood er omtrent synonymt med amerikansk filmproduksjon.
Kategori:California
Liter
Liter er en enhet for måling av volum. Det er en ikke en SI-enhet, men kan avledes fra SI-enheten meter ved at en liter er lik en kubikkdesimeter.
Symbolet for liter er l eller L. Innenfor enkelte vitenskaper som medisin og kjemi brukes symbolet L oftere enn l, ettersom bokstaven l kan forveksles me
