:: wikimiki.org ::

Konfederaciitaj Ŝtatoj De Ameriko

Konfederaciitaj Ŝtatoj de Ameriko

La Konfederaciitaj Ŝtatoj de Ameriko estis nacio kiu kreiĝis el la sudaj Usonaj ŝtatoj kiuj secesiis el la unio (la Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko) dum la Usona Enlanda Milito kaj ekzistis ĝis sia malvenko en tiu milito. La ĉefurbo estis Richmond, en la ŝtato Virginio. La nura prezidento estis Jefferson DAVIS.

Gravaj Datoj

- 20-a de decembro, 1860 - Sud-Karolino secesiis el la Unio.
- Februaro, 1861 - Konstitucia Kongreso preparis provizoran konstitucion kaj elektis anojn al provizora registaro.
- 11-a de marto, 1861 - Konstanta konstitucio ratifiĝis.
- 18-a de februaro, 1862 - Konstanta parlamento establiĝis.

Secesiintaj Ŝtatoj

- Alabamo
- Arkansaso
- Florido
- Georgio
- Luiziano
- Misisipio
- Nord-Karolino
- Sud-Karolino
- Tenesio
- Teksaso
- Virginio

Gravaj Homoj

- Robert E. LEE - Generalo
- Jefferson DAVIS - Prezidento
- Alexander Hamilton STEPHENS - Vic-Prezidento ja:アメリカ連合国

Usonaj Ŝtatoj

Usona ŝtato estas ajna el la kvindek ŝtatoj kiuj estas anoj de la federacio konata kiel Usono. La individuaj ŝtatoj kaj la usona federacia registaro dividas suverenecon inter si. Laŭ la Usona Konstitucio, la federacia registaro povas leĝofari nur pri aferoj specife donitaj de la Konstitucio (komparu pri Usona Kongreso). Ceteraj rajtoj propras de la individuaj ŝtatoj.

Listo de ŝtatoj

Jen la ŝtatoj, ĉiu kun sia usona poŝta mallongigo (mallongigo de Associated Press), nomo, angla nomo kaj ĉefurbo:
- AL (Ala.) Alabamo Alabama - Montgomery
- AK (Alaska) Alasko Alaska - Juneau
- AZ (Ariz.) Arizono Arizona - Phoenix
- AR (Ark.) Arkansaso Arkansas - Little Rock
- CA (Calif.) Kalifornio California - Sakramento
- CO (Colo.) Koloradio Colorado - Denvero
- CT (Conn.) Konetikuto Connecticut - Hartford
- DE (Del.) Delavaro Delaware - Dover
- FL (Fla.) Florido Florida - Tallahassee
- GA (Ga.) Georgio Georgia - Atlanta
- HI (Hawaii) Havajo Hawaii - Honolulu
- ID (Idaho) Idaho Idaho - Boise
- IL (Ill.) Ilinojo Illinois - Springfield
- IN (Ind.) Indianao Indiana - Indianapolis
- IA (Iowa) Iovao Iowa - Des Moines
- KS (Kan.) Kansaso Kansas - Topeka
- KY (Ky.) Kentukio Kentucky - Frankfort
- LA (La.) Luiziano Louisiana - Baton Rouge
- ME (Maine) Majno Maine - Augusta
- MD (Md.) Marilando Maryland - Annapolis
- MA (Mass.) Masaĉuseco Massachusetts - Boston
- MI (Mich.) Miŝigano Michigan - Lansing
- MN (Minn.) Minesoto Minnesota - Saint Paul
- MS (Miss.) Misisipio Mississippi - Jackson
- MO (Mo.) Misurio Missouri - Jefferson City
- MT (Mont.) Montano Montana - Helena
- NE (Neb.) Nebrasko Nebraska - Lincoln
- NV (Nev.) Nevado Nevada - Carson City
- NH (N.H.) Nov-Hampŝiro New Hampshire - Concord
- NJ (N.J.) Nov-Ĵerzejo New Jersey - Trenton
- NM (N.M.) Nov-Meksiko New Mexico - Santa Fe
- NY (N.Y.) Nov-Jorkio New York - Albany
- NC (N.C.) Norda Karolino North Carolina - Raleigh
- ND (N.D.) Norda Dakoto North Dakota - Bismarck
- OH (Ohio) Ohio Ohio- Columbus
- OK (Okla.) Oklahomo Oklahoma - Oklahoma City
- OR (Ore.) Oregono Oregon - Salem
- PA (Pa.) Pensilvanio Pennsylvania - Harrisburg
- RI (R.I.) Rod-Insulo Rhode Island - Providence
- SC (S.C.) Suda Karolino South Carolina - Columbia
- SD (S.D.) Suda Dakoto South Dakota - Pierre
- TN (Tenn.) Tenesio Tennessee - Nashville
- TX (Texas) Teksaso Texas - Austin
- UT (Utah) Utaho Utah - Salt Lake City
- VT (Vt.) Vermonto Vermont - Montpelier
- VA (Va.) Virginio Virginia - Richmond
- WA (Wash.) Vaŝingtonio Washington - Olympia
- WV (W.Va.) Okcidenta Virginio West Virginia - Charleston
- WI (Wis.) Viskonsino Wisconsin - Madison
- WY (Wyo.) Vajomingo Wyoming - Cheyenne

Dependaj teritorioj de Usono

Krom la ŝtatoj, multajn aliajn areojn posedas (aŭ asocias) Usono:
- AS Usona Samoo American Samoa
- DC (D.C.) Distrikto Kolumbia, kiu estas la bazo de la federacia registaro
- GU Gvamo Guam
- MP Nord-Marianoj
- PR Puerto-Riko Puerto Rico
- VI Usonaj Virgulininsuloj
- Golfeto Guantanamo (Usono havas "plenan jurisdikcion kaj regadon" laŭ senĉesa lu-kontrakto de Kubo, kiu tenas finan suverenecon.
- Usonaj malgrandaj insuloj
- Midvejinsulo
- Ĵarvisinsulo
- Jonstonatolo
- Vejkinsulo
- Palmiro
- Hoŭlando
- Bejkerinsulo
- Kingmanrifo
- Disputataj teritorioj
- Navasa insulo
- Insulo Serranilla
- Insulo Bajo nuevo Libere asociitaj ŝtatoj
- Respubliko de la Marŝalaj insuloj
- Federaj Ŝtatoj de Mikronesio
- Respubliko de Palaŭ Kategorio:Usono ! ja:アメリカ合衆国の地方行政区画 simple:List of U.S. states

Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko

Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko estas traduko de la angla nomo de la lando Usono. La Esperanto-nomo ŝajne venas de provo nomi la landon la Unuiĝintaj Ŝtatoj de Nordameriko, kaj tiel oni mallongigus ĝin "u-so-no". Pro tio ke ĝi estas laŭnome unuiĝo, usonanoj ofte mencias ĝin kiel "la Unio". Tio distingas ĝin de la Konfederaciitaj Ŝtatoj de Ameriko, kiun oni nomas "la Konfederacio."

20-a de decembro

Historio > Tagoj > la 20-a de decembro ---- La 20-a de decembro estas la 354-a tago de la jaro (la 355-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 11 tagoj restas. Je la 20-a de decembro okazis, interalie:

Eventoj

- 1860 : Sud-Karolino secesiis el la Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko

Naskiĝoj

- 1892 : K. M. KOLOBAŜKIN

Mortoj

- 1679 : Johann Moritz VON NASSAU-SIEGEN
- 1931 : Susumu AIBARA
- 1968 : John STEINBECK, Usono
- 1972 : Günter EICH

Specialaj tagoj kaj festoj

1860

Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1860 ---- Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1860 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

- 3-a de aprilo : La unua livero de la Poneo-Ekspreso, usona transkontinenta poŝtservo.
- 20-a de decembro : Sud-Karolino secesiis el la Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko.

Naskiĝoj

- 29-a de januaro : Rusio : Anton ĈEĤOV
- 19-a de marto : Fernand DORÉ
- 15-a de julio : Emmanuel ROBERT
- 23-a de julio : Adolf SCHMIDT
- 26-a de aŭgusto: Aleksandro DAMBRAUSKAS
- 5-a de oktobro: William HARVEY
- 14-a de novembro: John J. BOUTWOOD

Mortoj

- 29-a de januaro : Ernst Moritz ARNDT, germana sciencisto kaj verkisto ---- 1855 | 1856 | 1857 | 1858 | 1859 | 1860 | 1861 | 1862 | 1863 | 1864 | 1865 18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento ko:1860년

1861

Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1861 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1861 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

- 11-a de januaro : Alabamo secesiis el Usono.
- 29-a de januaro : Kansaso fariĝis la 34-a ŝtato de Usono.
- 11-a de marto : Konstitucio de la Konfederaciitaj Ŝtatoj de Ameriko ratifiĝis.
- 17-a de marto : Eko de la "Italia Regno".
- 10-a de aprilo : Usono : Korporaciiĝis la Masaĉuseca Instituto de Teknologio.
- Barejno iĝas Brita protektorato.
- Usono: Eko de la Usona enlanda milito.

Naskiĝoj

- 19-a de januaro: Anders ROSENBERG
- 29-a de marto: Francesco BARBERI
- 6-a de majo : Rabindranath TAGORE
- 19-a de decembro : Italo SVEVO
- 4-a de novembro : Enrico CAMPANILE
- Josef KOŽÍŠEK
- Stefan MIĤOLALSKI
- Rudolf STEINER

Mortoj

---- 1856 | 1857 | 1858 | 1859 | 1860 | 1861 | 1862 | 1863 | 1864 | 1865 | 1866 18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento ko:1861년

Konstitucio

Juro > Konstitucia juro ---- Oni povas tiel difini konstitucion : : Konstitucio estas la jura akto, kiu en ŝtato difinas la organizon de la reg-potencoj, la manieron elekti ilin, iliajn povojn kaj la rilatojn inter ili. Ne necesas, ke la koncerna akto estu nomita "konstitucio" : nur la enhavaj dispozicioj igas la akton konstitucieca aŭ ne. Tiuj aktoj tiel povas esti nomitaj ja konstitucio, sed ankaŭ ĉarto aŭ fundamentaj leĝoj... Krome, eblas imagi, ke la koncernaj reguloj ne enestas en jura akto sed devenas de kutimoj -- kiel ekz. en Britio. Tio ĉi ne funde modifas la aferon, simple la konstitucia juro (aro de la konstituciaj reguloj) estos ne skriba sed kutima/parola ; ĝi tamen estos tiel forta kaj aŭtoritateca kiel skriba konstitucia juro. Cetere, en la landoj kie estas skriba konstitucio, ofte reguloj el kutimoj kompletigas ties dispoziciojn. Plie, la konstitucioj de la federaciaj ŝtatoj entenas - krome de tiuj ĉi ordinaraj dispozicioj - la regulojn rilatajn al la dispartigo de la povoj/kompetentoj inter la federacia ŝtato kaj la federitaj ŝtatoj. Fine, iuj konstitucioj ankaŭ aldonas deklaraciojn pri rajtoj aŭ fundamentaj liberecoj, ĉu en sia teksta korpo ĉu en sia antaŭparolo. Tio estas la kazo ekz. en Francio (kiu kalkulas 18 diversajn konstituciojn ekde 1789 !!) : la antaŭparolo de la konstitucio de 1958 referencas i.a. al la Deklaracioj pri la Homaj kaj Civitanaj Rajtoj de 1789 kaj entenas mem konfirmon pri kelknombraj rajtoj kaj publikaj liberecoj. La nocio pri konstitucio do ŝanĝiĝis iom-post-iom, kaj oni povas aldoni al la supra, klasika difino, ke : "La konstitucio entenas ankaŭ difinon de la civitanaj rajtoj kaj esencaj liberecoj, kiujn la registoj respektu." La konstitucio de Masaĉuseco estus la plej aĝa ankoraŭ valida konstitucio en la mondo (1780) se oni ne enkalkulas la konstitucion de la Ligo de la Ses Nacioj Irokezaj (la "Gajanaŝagoŭa" ) kiu ekzista jam 1000 jarojn antaŭ Kristo. Masaĉuseco ankaŭ iniciatis la unuan Konstitucian Kongreson.
- Bazaj Konstituciaj Nocioj : registaro, ŝtato, ŝtatestro, parlamento...
- Registaraj Formoj : monokratio, oligarkio, demokratio...
- Politikaj Reĝimoj : parlamenta, prezidenta, asemblea...

Ekstera ligilo

el Monato (gazeto) (2004/07-08, p. 10) ja:憲法 ko:헌법 simple:Constitution zh-min-nan:Hiàn-hoat

11-a de marto

Historio > Tagoj > la 11-a de marto ---- La 11-a de marto estas la 70-a tago de la jaro (la 71-a en superjaroj) laŭ la gregoria kalendaro. 295 tagoj restas. Je la 11-a de marto okazis, interalie:

Eventoj

- 1861 : Konstitucio de la Konfederaciitaj Ŝtatoj de Ameriko ratifiĝis.
- 2004 : Terorismaj bombadoj atakis la trajnsistemon de Madrido.

Naskiĝoj

- 1544 : Torquato TASSO
- 1891 : Hector CACHON
- 1907 : Georg MAURER
- 1955 : Nina HAGEN

Mortoj

- 1931 : Friedrich Wilhelm MURNAU, Usono
- 1955 : Alexander FLEMING

Specialaj tagoj kaj festoj

- Danlando: Nacia tago

Tagoj de semajno

La 11-a de marto estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Lundo en jaroj: 1585 1591 1596 1602 1613 1619 1624 1630 1641 1647 1652 1658 1669 1675 1680 1686 1697 1709 1715 1720 1726 1737 1743 1748 1754 1765 1771 1776 1782 1793 1799 1805 1811 1816 1822 1833 1839 1844 1850 1861 1867 1872 1878 1889 1895 1901 1907 1912 1918 1929 1935 1940 1946 1957 1963 1968 1974 1985 1991 1996 2002 2013 2019 2024 2030 2041 2047 2052 2058 2069 2075 2080 2086 2097;
- Mardo en jaroj: 1586 1597 1603 1608 1614 1625 1631 1636 1642 1653 1659 1664 1670 1681 1687 1692 1698 1704 1710 1721 1727 1732 1738 1749 1755 1760 1766 1777 1783 1788 1794 1800 1806 1817 1823 1828 1834 1845 1851 1856 1862 1873 1879 1884 1890 1902 1913 1919 1924 1930 1941 1947 1952 1958 1969 1975 1980 1986 1997 2003 2008 2014 2025 2031 2036 2042 2053 2059 2064 2070 2081 2087 2092 2098;
- Merkredo en jaroj: 1587 1592 1598 1609 1615 1620 1626 1637 1643 1648 1654 1665 1671 1676 1682 1693 1699 1705 1711 1716 1722 1733 1739 1744 1750 1761 1767 1772 1778 1789 1795 1801 1807 1812 1818 1829 1835 1840 1846 1857 1863 1868 1874 1885 1891 1896 1903 1908 1914 1925 1931 1936 1942 1953 1959 1964 1970 1981 1987 1992 1998 2009 2015 2020 2026 2037 2043 2048 2054 2065 2071 2076 2082 2093 2099;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1582 1593 1599 1604 1610 1621 1627 1632 1638 1649 1655 1660 1666 1677 1683 1688 1694 1700 1706 1717 1723 1728 1734 1745 1751 1756 1762 1773 1779 1784 1790 1802 1813 1819 1824 1830 1841 1847 1852 1858 1869 1875 1880 1886 1897 1909 1915 1920 1926 1937 1943 1948 1954 1965 1971 1976 1982 1993 1999 2004 2010 2021 2027 2032 2038 2049 2055 2060 2066 2077 2083 2088 2094;
- Vendredo en jaroj: 1583 1588 1594 1605 1611 1616 1622 1633 1639 1644 1650 1661 1667 1672 1678 1689 1695 1701 1707 1712 1718 1729 1735 1740 1746 1757 1763 1768 1774 1785 1791 1796 1803 1808 1814 1825 1831 1836 1842 1853 1859 1864 1870 1881 1887 1892 1898 1904 1910 1921 1927 1932 1938 1949 1955 1960 1966 1977 1983 1988 1994 2005 2011 2016 2022 2033 2039 2044 2050 2061 2067 2072 2078 2089 2095;
- Sabato en jaroj: 1589 1595 1600 1606 1617 1623 1628 1634 1645 1651 1656 1662 1673 1679 1684 1690 1702 1713 1719 1724 1730 1741 1747 1752 1758 1769 1775 1780 1786 1797 1809 1815 1820 1826 1837 1843 1848 1854 1865 1871 1876 1882 1893 1899 1905 1911 1916 1922 1933 1939 1944 1950 1961 1967 1972 1978 1989 1995 2000 2006 2017 2023 2028 2034 2045 2051 2056 2062 2073 2079 2084 2090;
- Dimanĉo en jaroj: 1584 1590 1601 1607 1612 1618 1629 1635 1640 1646 1657 1663 1668 1674 1685 1691 1696 1703 1708 1714 1725 1731 1736 1742 1753 1759 1764 1770 1781 1787 1792 1798 1804 1810 1821 1827 1832 1838 1849 1855 1860 1866 1877 1883 1888 1894 1900 1906 1917 1923 1928 1934 1945 1951 1956 1962 1973 1979 1984 1990 2001 2007 2012 2018 2029 2035 2040 2046 2057 2063 2068 2074 2085 2091 2096.

Vidu ankaŭ jenon:

18-a de februaro

Historio > Tagoj > la 18-a de februaro ---- La 18-a de februaro estas la 49-a tago de la jaro laŭ la gregoria kalendaro. 316 tagoj restas (317 en superjaroj). Je la 18-a de februaro okazis, interalie:

Eventoj

- 1862 : Konstanta parlamento de la Konfederaciitaj Ŝtatoj de Ameriko establiĝis.
- 1930 : Usono: Clyde TOMBAUGH malkovras la Plutonon

Naskiĝoj

- 1552 : Rudolfo la 2-a
- 1745 : Alessandro VOLTA, Italio
- 1825 : JÓKAI Mór
- 1867 : Hedwig COURTHS-MAHLER
- 1882 : Rudolf NOVÁK
- 1901 : Hugo HAAS
- 1914 : Jaan OJALO
- 1931 : Toni MORRISON, Usono

Mortoj

- 1294 : Kublajĥano
- 1546 : Martin LUTHER, fondinto de protestantismo
- 1564 : Mikaelanĝelo
- 1803 : Johann Wilhelm Ludwig GLEIM
- 1967 : Robert OPPENHEIMER
- 1943 : Inácio BITTENCOURT

Specialaj tagoj kaj festoj

- Gambio: nacia tago

Tagoj de semajno

La 18-a de februaro estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Lundo en jaroj: 1585 1591 1602 1608 1613 1619 1630 1636 1641 1647 1658 1664 1669 1675 1686 1692 1697 1704 1709 1715 1726 1732 1737 1743 1754 1760 1765 1771 1782 1788 1793 1799 1805 1811 1822 1828 1833 1839 1850 1856 1861 1867 1878 1884 1889 1895 1901 1907 1918 1924 1929 1935 1946 1952 1957 1963 1974 1980 1985 1991 2002 2008 2013 2019 2030 2036 2041 2047 2058 2064 2069 2075 2086 2092 2097;
- Mardo en jaroj: 1586 1592 1597 1603 1614 1620 1625 1631 1642 1648 1653 1659 1670 1676 1681 1687 1698 1710 1716 1721 1727 1738 1744 1749 1755 1766 1772 1777 1783 1794 1800 1806 1812 1817 1823 1834 1840 1845 1851 1862 1868 1873 1879 1890 1896 1902 1908 1913 1919 1930 1936 1941 1947 1958 1964 1969 1975 1986 1992 1997 2003 2014 2020 2025 2031 2042 2048 2053 2059 2070 2076 2081 2087 2098;
- Merkredo en jaroj: 1587 1598 1604 1609 1615 1626 1632 1637 1643 1654 1660 1665 1671 1682 1688 1693 1699 1705 1711 1722 1728 1733 1739 1750 1756 1761 1767 1778 1784 1789 1795 1801 1807 1818 1824 1829 1835 1846 1852 1857 1863 1874 1880 1885 1891 1903 1914 1920 1925 1931 1942 1948 1953 1959 1970 1976 1981 1987 1998 2004 2009 2015 2026 2032 2037 2043 2054 2060 2065 2071 2082 2088 2093 2099;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1582 1588 1593 1599 1610 1616 1621 1627 1638 1644 1649 1655 1666 1672 1677 1683 1694 1700 1706 1712 1717 1723 1734 1740 1745 1751 1762 1768 1773 1779 1790 1796 1802 1808 1813 1819 1830 1836 1841 1847 1858 1864 1869 1875 1886 1892 1897 1904 1909 1915 1926 1932 1937 1943 1954 1960 1965 1971 1982 1988 1993 1999 2010 2016 2021 2027 2038 2044 2049 2055 2066 2072 2077 2083 2094;
- Vendredo en jaroj: 1583 1594 1600 1605 1611 1622 1628 1633 1639 1650 1656 1661 1667 1678 1684 1689 1695 1701 1707 1718 1724 1729 1735 1746 1752 1757 1763 1774 1780 1785 1791 1803 1814 1820 1825 1831 1842 1848 1853 1859 1870 1876 1881 1887 1898 1910 1916 1921 1927 1938 1944 1949 1955 1966 1972 1977 1983 1994 2000 2005 2011 2022 2028 2033 2039 2050 2056 2061 2067 2078 2084 2089 2095;
- Sabato en jaroj: 1584 1589 1595 1606 1612 1617 1623 1634 1640 1645 1651 1662 1668 1673 1679 1690 1696 1702 1708 1713 1719 1730 1736 1741 1747 1758 1764 1769 1775 1786 1792 1797 1804 1809 1815 1826 1832 1837 1843 1854 1860 1865 1871 1882 1888 1893 1899 1905 1911 1922 1928 1933 1939 1950 1956 1961 1967 1978 1984 1989 1995 2006 2012 2017 2023 2034 2040 2045 2051 2062 2068 2073 2079 2090 2096;
- Dimanĉo en jaroj: 1590 1596 1601 1607 1618 1624 1629 1635 1646 1652 1657 1663 1674 1680 1685 1691 1703 1714 1720 1725 1731 1742 1748 1753 1759 1770 1776 1781 1787 1798 1810 1816 1821 1827 1838 1844 1849 1855 1866 1872 1877 1883 1894 1900 1906 1912 1917 1923 1934 1940 1945 1951 1962 1968 1973 1979 1990 1996 2001 2007 2018 2024 2029 2035 2046 2052 2057 2063 2074 2080 2085 2091.

Vidu ankaŭ jenon:

1862

Historio > Jarcentoj > 19-a jarcento > 1862 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1862 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

- Belizo iĝas kolonio de Britio.
- Usono : 18-a de februaro : Konstanta parlamento de la Konfederaciitaj Ŝtatoj de Ameriko establiĝis.

Naskiĝoj

- Vasilij Nikolajeviĉ DEVJATNIN
- Usono : Viskonsino : Louise Adeline WEITZEL
- 24-a de januaro : Usono : Edith WHARTON
- Aŭstrio : 15-a de majo : Arthur SCHNITZLER
- Japanio : 1-a de septembro : NITOBE Inazo
- 11-a de septembro : O. HENRY
- 15-a de novembro : Germanio : Gerhart HAUPTMANN
- 8-a de decembro : Paŭlo MEDEM

Mortoj

- 18-a de januaro : John TYLER.
- 24-a de julio : Martin VAN BUREN
- 13-a de novembro : Ludwig UHLAND ---- 1857 | 1858 | 1859 | 1860 | 1861 | 1862 | 1863 | 1864 | 1865 | 1866 | 1867 18-a jarcento - 19-a jarcento - 20-a jarcento ko:1862년

Alabamo

Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Alabamo ---- Alabamo (angle, Alabama) iĝis la 22-a ŝtato de Usono je la 14-a de decembro 1819. Je la 11-a de januaro 1861, Alabamo secesiis de Usono dum la Usona Enlanda Milito kaj Montgomery, Alabamo, fariĝis en 1861 la unua ĉefurbo de la Konfederaciitaj Ŝtatoj de Ameriko. La Aŭtoritato de Valo Tennessee kreiĝis de la usona parlamento en 1933. Alabamo estis la loko de gravaj manifestacioj por civilaj rajtoj por nigruloj, interalie la aŭtobusa bojkoto de Montgomery (1955) kaj libereca marĉo (1965) al Montgomery de la urbo Selma kie okazis fama malobeo kiam nigrulino rifuzis sidi je la antaŭo de aŭtobuso kiel la blankuloj postulis ke ili ĉiam sidu. Loĝantaro: 4,447,100 (en 2000)
Ĉefurbo: Montgomery TTT-ejo de Alabamo en la angla http://www.state.al.us Kategorio:Usono Kategorio:Usonaj ŝtatoj ja:アラバマ州 ko:앨라배마 주 ms:Alabama simple:Alabama th:มลรัฐแอละแบมา zh-min-nan:Alabama

Arkansaso

Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Arkansaso ---- Akansaso (angle, Arkansas [á:rkanso:]) fariĝis la 25-a ŝtato de Usono je la 15-a de junio 1836. Loĝantaro: 2,673,400 (en 2000)
Ĉefurbo: Little Rock TTT-ejo de Arkansaso en la angla http://www.state.ar.us Kategorio:Usono Kategorio:Usonaj ŝtatoj ja:アーカンソー州 ko:아칸소 주 simple:Arkansas

Georgio

Ne konfuzu ĝin kun kaŭkaza Kartvelio. ---- Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Georgio ---- Dosiero:US-ga.gif Georgio (angle, Georgia [ĜOR-ĝa]) fariĝis la 4-a ŝtato de Usono je la 2-a de januaro 1788. Loĝantaro: 8,186,453 (en 2000)
Ĉefurbo: Atlanta TTT-ejo de Georgio en la angla http://www.state.ga.us Kategorio:Usono Kategorio:Usonaj ŝtatoj ja:ジョージア州 ko:조지아 주 simple:Georgia (U.S. state)

Misisipio

Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Misisipo ----

Dosiero:us-ms.gif

Misisipo (angle, Mississippi [mi-si-SI-pi]) fariĝis la 20-a ŝtato de Usono je la 10-a de decembro 1817. Misisipo estis parto de la Konfederaciitaj Ŝtatoj de Ameriko kaj en la frua parto de la 20-a jarcento havis tre striktajn ras-leĝojn kiuj forpelis preskaŭ duonmiliono da homoj el la ŝtato. Ankaŭ mankis al ĝi urbajn centrojn por allogi eksterŝtatajn firmaojn. Pri ras-rilatoj, edukado, kaj industrio, la ŝtato multe progresas. Loĝantaro: 2,844,658 (en 2000)
Ĉefurbo: Jackson TTT-ejo de Misisipo en la angla http://www.state.ms.us Kategorio:Usono Kategorio:Usonaj ŝtatoj ja:ミシシッピ州 ko:미시시피 주 simple:Mississippi

Nord-Karolino

Norda Karolino [ˈnɔːɹθ ˌkæɹəˈlaɪnə] (angle North Carolina) estas usona ŝtato ĉe la sudorienta marbordo de Usono. Najbaraj ŝtatoj estas Suda Karolino kaj Georgio (en la sudo), Tenesio (en la okcidento) kaj Virginio (en la nordo). La ĉefurbo de Norda Karolino estas Raleigh, la plej multajn loĝantojn havas Charlotte.

Historio

Antaŭ la alveno de la unuaj eŭropanoj, loĝis en Norda Karolino kelkaj indianaj triboj: ĉerokoj, lumbioj, muskogoj, kaj tuskaroroj. Ankaŭ kataŭboj loĝis tie, sed ekde kiam estas temo malklara. La unua eŭropano en Norda Karolino estis Giovanni DE VARRAZANO en 1524. Inter 1580 kaj 1590 Anglio dufoje provis fondi koloniojn en Norda Karolino. Ambaŭ provoj fiaskis. Nur komence de la 17-a jarcento sukcesis daŭra loĝado de eŭroponaj en Norda Karolino. En 1705 oni fondis Bath, la unuan urbon en Norda Karolino. Norda Karolino estis unu el la 13 pra-usonaj kolonioj, kiuj ribelis kontraŭ la brita rego en la Usona Revolucio. Dum la Usono Enlanda Milito (1861-1865) Norda Karolino apertenis al la Konfederaciitaj Ŝtatoj de Ameriko.

Loĝantoj

La loĝantaro de Norda Karolino kreskis de 6,6 milionoj en 1990 al 8 milionoj en 2000. Proksimume 100 000 loĝantoj de Norda Karolino estas indianoj. La plejparto el ili apartenas al la ĉerokoj kaj la lumbioj. Sian nomon ricevis Norda Karolino honore al la brita reĝo Karola la 1-a.

Urboj

Inter la plej grandaj urboj de Norda Karolino estas:
- Ashboro
- Asheville
- Chapel Hill
- Charlotte
- Durham
- Fayettville
- High Point
- Greenville
- Greensboro
- Hickory
- Raleigh
- Wilmington
- Winston-Salem

Esperanto-movado

Ekzistas Esperanto-Societo de la Karolinoj kaj Virginio [http://www.esperanto-nc.org/]. Lokaj grupoj estas en la Triangulo (Raleigh, Durham, Chapel Hill), Charlotte/Davidson kaj Boone/Blowing Rock. UEA havas delegitojn en Blowing Rock kaj Durham. Gastiganto de Pasporta Servo estas en Greensboro. Kategorio:Usonaj ŝtatoj ja:ノースカロライナ州 ko:노스캐롤라이나 주

Sud-Karolino

Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Suda Karolino ---- Dosiero:us-sc.gif Suda Karolino estas ŝtato de Usono. Ĝi estis unu el la 13 pra-usonaj kolonioj kiuj ribelis kontraŭ la brita rego en la Usona Revolucio. Ĝia norda limo estas Norda Karolino, ĝia suda kaj okcidenta limo estas Georgio, kaj oriente estas la Altantika Oceano. La Karolinoj nomiĝas honore de la Brita Monarĥo Charles 1-a de Anglio. Suda Karolino fariĝis la 8-a ŝtato de Usono je la 23-a de majo 1788. Suda Karolino estis la unua ŝtato kiu provis secesii el la Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko, por starigi la Konfederaciitajn Ŝtatojn de Ameriko, kaŭzante la Usonan Enlandan Militon. La unua batalo de tiu ĉi milito okazis ĉe Fortikaĵo Sumter, kiu situas sur insulo en la haveno Charleston. Loĝantaro: 4,012,012 (en 2000)
Ĉefurbo: Columbia La TTT-ejo de Suda Karolino en la angla http://www.myscgov.com Kategorio:Usono Kategorio:Usonaj ŝtatoj ja:サウスカロライナ州 ko:사우스캐롤라이나 주

Tenesio

Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Tenesio ---- Dosiero:us-tn.gif Tenesio (angle, Tennessee [te-ne-SI]) fariĝis la 16-a ŝtato de Usono je la 1-a de junio 1796. Loĝantaro: 5,689,283 (en 2000)
Ĉefurbo: Nashville TTT-ejo de Tenesio en la angla http://www.state.tn.us Kategorio:Usono Kategorio:Usonaj ŝtatoj ja:テネシー州 ko:테네시 주 ms:Tennessee simple:Tennessee

Teksaso

Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Teksaso ----

Dosiero:us-tx.gif

Teksaso (anglalingve Texas) estas ŝtato de Usono, en la centra sudo de la lando. Ĝin limas okcidente Nov-Meksiko, norde Oklahomo, oriente norde Arkansaso, oriente Luiziano kaj sude Meksiko. Teksaso estis antaŭe parto de Meksiko (sub la prononco teĥas), sed poste disiĝis. Ĝi estis la Respubliko de Teksaso inter 1836 kaj 1845. Ĝi fariĝis la 28-a ŝtato de Usono la 29-an de decembro, 1845. Laŭ areo ĝi estas la dua plej granda subŝtato (post Alasko). Teksasanoj havas reputacion de granda aplombo (kaj fieras pro tio).

Demografio

Loĝantaro: 20.851.820 (2000)
Blankuloj: 71,0%
Nigruloj: 11,5%
Azidevenuloj: 2,7%
Indianoj kaj Alaskaj Indiĝenoj: 0,6%
Aliaj rasoj: 11,8%
Du aŭ pli da rasoj: 2,5%

Urboj

Ĉefurbo: Aŭstino
Urbegoj: Dalaso, Hjustono, kaj San Antonio
Konteaj Ĉefurboj: Beaumont, Fredericksburg, Ŝermano, Tyler
Aliaj urboj: Texas City

Registaro

La nuna Ŝtatestro de Tekdaso estas Respublikano Rick PERRY (de decembro 2000); la Usonaj Senatanoj de Teksaso estas ambaŭ Respublikanoj: Kay BAILEY HUTCHINSON (de 1993) kaj John CORNYN (de 2002)

Konteoj