:: wikimiki.org ::

Listo De Urboj De Peruo

Listo de urboj de Peruo

Jen listo de urboj de Peruo:
- Arequipa
- Cajamarca
- Cuzco
- Lima
- Trujillo Kategorio:Peruo

Peruo

Geografio > Ameriko > Sudameriko > Peruo ---- Dosiero:pe.gif Peruo - Peru Lando en Sud-Ameriko, ĉe Pacifiko.

Ĝeneralaj informoj

Landkodo: PE.
E-nomo: Perua Respubliko.
Nacia nomo: República del Perú.
Areo: 1.286.216 kv.km.
Politika sistemo: respubliko.
Ŝtatestro: prezidento Alejandro TOLEDO (2001).
Ĉefurbo: Lima (5.500 mil).
Urboj: Arekipo (Arequipa, 532.000), Trujillo (439.000), Kusko (Cuzco, 300.000).
Loĝantaro: 23.819.000 (1989).
Rasa konsisto: indianoj 49%, mestizoj 37%, kreoloj (eŭropdevenaj) 13%.
Ŝtatlingvo: hispana, keĉua kaj ajmara.
Kredantoj: katolikoj (95%).
MEP: 64 mlrd $.
Eksporto: kupro, fero, zinko, nafto, kafo, kotono, sukero, fiŝo.
Kapa MEP: 2.310 $.
Organizoj: UNO (1945), Mercosur
Sendependeco: deklarita je la 28-a de julio 1821, realigita en decembro 1824.
Heredaĵo: Lima historia centro, urbo Cuzco, ruinoj de Maĉu Piĉu.
Esperanto-movado Historio de Esperanto en Peruo

Historio

Ĉefa artikolo: Historio de Peruo En praaj tempoj ekzistis diversaj antaŭinkaaj kulturoj, inter kiuj ĉavina, ĉimua, moĉika, nazka, tiaŭanaka kaj aliaj. Ĉirkaŭ la 14-a jarcento formiĝis la Inkaa imperio, kiu etendiĝis ne nur en la nuna Peruo sed ankaŭ en granda parto de la najbaraj landoj. Ĝia ĉefurbo estis Kusko, en la perua montaro. Komence de la 15-a jarcento alvenis malgrandaj trupoj de hispanaj konkerantoj, estrataj de Francisco PIZARRO, kiuj profitis de la dividoj en la imperio por subigi ĝin. La konkero kreis la Vicreĝujo de Peruo, kiu ampleksis la plejmulton de la tiam konata Sudameriko, apartenanta al la Hispana Imperio. La sendependeco estis prokalmita de la generalo José de SAN MARTÍN en 1821, kaj firmigita de Simón BOLÍVAR en 1824. La decida batalo okazis en Ajakuĉo (Ayacucho) je la 9-a de decembro de 1824, kie estis venkita la reĝista armeo de Hispanio. De tiam komencis la respublika vivo, plejparte malpaca. Fine de la 19-a jarcento okazis la Milito de la Pacifiko, kun Ĉilio, kiu finiĝis en 1883 per la perdo de parto de la perua teritorio. La nuntempa periodo karakteriziĝis per sinsekvo de militistaj puĉoj, kun granda malstabileco. Post grava krizo en la 80-aj jaroj de la 20-a jarcento, en la 90-aj komenciĝis periodo pli demokrata, sed kun ankoraŭa malstabileco pro la epizodoj de koruptado (prezidentoj Alan GARCÍA, Alberto FUJIMORI)

Administra divido

Depost 2002, Peruo estas dividita en 25 regionoj, plus la provinco de Limo, kiu taŭgas kiel metropolitana centro. La nunaj regionoj estas:

- Amazonio
- Ancash
- Apurimako (Apurímac)
- Arekipo (Arequipa)
- Ajakuĉo (Ayacucho)
- Kaĥamarko (Cajamarca)
- Callao
- Kusko (Cusco aŭ Cuzco)
- Huancavélica

- Huánuco
- Ica
- Junín
- La Libertad
- Lambayeque
- Lima regiono
- Loreto
- Madre de Dios

- Moquegua
- Pasko (Pasco)
- Piura
- Puno
- San Martín
- Tacna
- Tumbes
- Ukajalio (Ucayali)

Vidu ankaŭ

- Listo de urboj de Peruo Kategorio:Peruo ja:ペルー ko:페루 ms:Peru simple:Peru th:ประเทศเปรู zh-min-nan:Perú

Arequipa

Arequipa aŭ Arekipo estas urbo situata en la sudokcidento de Peruo, ĉefurbo de samnoma provinco kaj regiono. Ĝi estas la dua plej grava urbo en la lando, post la ĉefurbo Limo La urbo troviĝas ĉepiede de la vulkano Misti. La zono estas loĝata jam de pli ol ok mil jaroj. La nunan urbon fondis en 1540 sendito de la konkeranto Francisco PIZARRO, kaj tre baldaŭ ekkreskis. La malnova parto de la urbo estis deklarita de UNESKO Monda Kulturheredaĵo en novembro 2000. Ĝi estas konata kiel La Blanka Urbo, pro la koloro de la domoj en tiu kvartalo. Vizitindaj estas la Katedralo kaj la Monaĥejo de Sankta Katerina.

Famaj arekipanoj

- José Luis BUSTAMANTE Y RIVERO, Prezidento de Peruo
- Mario VARGAS LLOSA, verkisto
- Hernando de SOTO, ekonomikisto

Eksteraj ligoj

- [http://www.arequipalinda.com/ Fotoj de Arequipa]
- [http://www.arequipa-tourism.com/index-es.html Turismo de Arequipa] ja:アレキパ

Cuzco

Geografio > Ameriko > Peruo > Cusco < Urbo ----
- Loĝantaro: 300 mil (en 2002)
- Situo: 13°30´45´´ sude, 71° 58´ 33´´ occidente
- Alteco: 3326 m
- Horzono: GMT-5h Kusko ((hispane Cusco aŭ Cuzco [kusko], en keĉua lingvo Qusqu) estas grava turisma kaj historia urbo de Peruo. La loĝantoj estas plejmulte indianoj, rektaj posteuloj de la Inkaa imperio kaj parolantaj kiel gepatran lingvon la keĉuan, la lingvon de la Inkaa imperio. Kusko estas ĉefa arkeologia loko de Ameriko, komparebla nur kun kelkaj lokoj en Meksiko, kaj estas la plej antikva urbo de la kontinento, kiu estis senĉese loĝata. Ĝi estis la lulilo de la civilizo Inkaa, kaj ĉefurbo de ĝia imperio ekde la dekdua jarcento ĝis la alveno en 1532 de la hispanaj konkerantoj (“conquistadores”) estrataj de Francisco PIZARRO, kaj ĝis la fondo de la nova ĉefurbo Lima en 1535.

Historio

La nomo Qusq'u signifas en la kechua lingvo "umbiliko de la mondo". Laŭ la legendo, tiun urbon starigis dum la dekdua jarcento la unua inkao, Manko Kapak, ido de la Suno kaj deveninta el la “insulo de la Suno”, ceremonia loko, kiu estas en lago Titikako. Fakte la regiono de Kuzko estis loĝata jam ekde la oka jarcento, dum la civilizo Wari; tamen Manko Kapak reale estis unu el la unuaj reĝoj inkaaj. La inkaa reĝolando kun ĉefurbo Kuzko restis relative malgranda ĝis la komenco de 1400. En 1438 la apuda reĝolando de la Ĉankoj preskaŭ sukcesis permiliti Kuzkon, kaj la sepa Inkaestro Jaŭar Ŭakak ne plu esperis savi sian reĝolandon kaj sian idaron de la Suno. Sed lia dua ido, kiu sekve nomiĝis Ŭirakoĉa Inka, ne cedis kaj per lasta senespera batalo venkis la Ĉankojn. Tio estis komenco de la grandaj landakiroj atingitaj fare de lia ido Paĉakutek kaj de la sekvaj reĝoj ĝis la dekdua. Ili vastigis la Inkaan imperion ekde la regiono de Santiago de Chile, en Ĉilio, ĝis norde de Quito, en Ekvadoro, laŭ pli ol 4000 km, kun starigo de gravaj aranĝoj kiel terasaj deklivoj, fortikaĵoj, reĝaj stratoj. La dekdua Inkaestro, Ŭajna Kapak, disduigis sian imperion inter du idoj: Huaskar, la laŭrajta heredanto, kaj Atahualpa, kies patrino estis princino de la venkita reĝolando de Quito, kaj kiu tial ne plene rajtis iĝi Inkao, sed estis plenuminta gravaĵojn dum la milito. Nelonge post la morto de Ŭayna Kapak, je la jaro 1532 sovaĝa intercivitana milito eksplodis inter la du duonfratoj; Atahualpa venkis, kaptis Ŭaskar-on kaj lin mortigis kun plejparto de la Suna reĝfamilio. Intertempe la hispanoj elŝipiĝis ĉe Guayaquil, apud Quito. Ili eniĝis la imperion laŭ la direkto de Quito al Kuzko, ne renkontante gravan reziston pro la malordo kaŭzita de la ĵusa intercivitana milito, kaj pro siaj superfortaj armoj. Je la 16-a de oktobro 1532 Pizarro, okupinta Kaĥamarkon kun kelkaj dekoj de hispanoj, sukcesis renkonti la reĝon Atahualpa. Li kaptis lin surprize kaj rapide mortigis multegajn militistojn. Tio estis komenco de laŭplana disrabado de la inkaaj posedaĵoj kaj trezoroj. Je la 8-a de novembro 1533 Pizarro eniris Kuzkon, enlasite de la loĝantoj, kiuj plejparte favoris la laŭleĝan Inkaon Huaskar. Atahualpa estis mortigita kaj anstataŭ lin Pizarro reĝigis je Manko Inka, frato de Huascar, kiu dum tri jaroj reĝis sub kontrolo de la hispanoj. Je la jaro 1536, Manko Inka klopodis forpuŝi la hispanajn invadintojn. Per grava batalo apud Sacsayhuaman li endanĝerigis ilin. Tamen li sekve devis retiriĝi al la fortikaĵo Ollantaytambo, kaj poste al la ekstrema fortikaĵo Vilkabamba, en la amazona ĝangalo. Manko estis mortigita en 1544, sed Vilkabamban la hispanoj fine kaptis nur en la jaro 1572, kiam la lasta inkaestro Tupac Amaru estis kaptita kaj mortigita. Notinda - la nomoj kaj la ordo de la inkaj reĝoj ĉi donitaj respondas al teksto de Inkao Garcilaso DE LA VEGA "Los comentarios reales de los Incas" verkita en Lisbono je la jaro 1609. Kelkaj historiistoj preferas malsaman ordon.

La urbo Kusko

1609 La granda ĉarmo de Kuzko venas de tio, ke plejmultaj palacoj de la historia urbocentro estas koloniaj konstruaĵoj kun masivaj inkaaj muroj kiel bazoj, kiujn oni bone vidas en pluraj lokoj. Aparte spektindaj estas la belaj fundamentoj kiuj troviĝas en strato Loreto kaj en Calle del Triunfo, krome la domaro de Korikanĉa (kiu signifas: ora cirkaŭbaro, tio estas la antikva templo de la suno) nur parte transformita en preĝejon de Sankta Dominiko, kaj kiu entenas multajn partojn originalajn. La dikaj inkaaj fundamentoj bonege rezistis centojn da tertremoj, male la koloniaj konstruaĵoj estis grave damaĝitaj.

Proksimaj vidindaĵoj

En la proksimeco de Kuzko troviĝas ruinoj ankoraŭ imponaj. Ilin oni povas viziti ene de kelkaj horoj: Tambo Machay, Puka Pukara, Qenqo, la historia fortikaĵo de Sacsayhuaman.
Iom pli foraj, tamen atingeblaj dumtage, estas aliaj gravaj lokoj kiaj Pisak, Ĉinĉero, Urubamba, Ollantaytambo, Maĉu Piĉu. Ĉi tiu lasta estas la plej fama kaj vizitata el ĉiuj.

Enlaces externos

- [http://www.machupicchu.biz Cusco y Machu-Picchu]
- [http://www.cusconoticias.com Cusco Noticias Cuzco]
- [http://www.cienciano.com Cusco Cienciano del Cuzco] ja:クスコ

Lima

Limo (Lima) estas la ĉefurbo de Peruo Ĝi situas en la okcidenta marbordo de la lando, proksime al la haveno de Callao. Limo havas pli ol ok milionojn da loĝantoj, granda el kiuj loĝas en malbonkvalitaj loĝejoj en la ĉirkaŭo, pro kio la ekzakta nombro ne estas konata La urbo estis fondita de Francisco PIZARRO je la 18-a de januaro 1535 kaj baldaŭ fariĝis la ĉefa piliero de la potenco de la hispana imperio en Suda Ameriko. La historia centro estas Monda Kulturheredaĵo de UNESKO. Tie troviĝas inter alie la Nacia Universitato San Marcos, laŭdire la plej antikva en Ameriko (1551). Ankaŭ vizitinda estas la 16a-jarcenta katedralo.

Ekstera ligo

[http://www.munlima.gob.pe Urbestraro de Limo] Kategorio:Ĉefurboj

Kategorio:Peruo

Kategorio:Amerikaj landoj

Hiligainon kieli

Hiligaino tai Ilonggo on austronesialainen kieli, jota puhutaan Länsi-Visayasilla Filippiineillä, lähinnä Iloilon ja Negros Occidentalin provinsseissa. Sitä puhutaan myös Panayn saariryhmän muissa provinsseissa. Noin 7 000 000 puhuu hiligainoa Filippiinien alueella äidinkielenään ja lisäksi noin 4 000 000 osaa sitä jonkin verran. Ilonggo on myös hiligainoa puhuvien kulttuurista käytetty nimitys. Hiligaino kuuluu visayalaisiin kieliin.

Kielioppi

Persoonapronominit

Esimerkkejä

Lukusanat

Yksi Isá Kaksi Duhá Kolme Tatlo Neljä Apat Viisi Limá Kuusi Anum Seitsemän Pitó Kahdeksan Waló Yhdeksän Siyám Kymmenen Púlô

Viikonpäivät

Päivä Adlaw Maanantai Lunes Tiistai Martes Keskiviikko Miyerkoles Torstai Huwebes Perjantai Biyernes Lauantai Sabadó Sunnuntai Domingo

Kuukaudet

Kuukausi Bulan Tammikuu Enero; ulalong Helmikuu Pebrero; dagangkahoy Maaliskuu Marso; dagangbulan Helmikuu Abril; kiling Toukokuu Mayo; himabuyan Kesäkuu Hunio; kabay Heinäkuu Hulyo; hidapdapan Elokuu Agosto; lubad-lubad Syyskuu Septiyembre; kangurolsol Lokakuu Oktubre; bagyo-bagyo Marraskuu Nobiyembre; panglot-diotay Joulukuu Disiyembre; panglot-daku

Tavallisia lauseita

- Maayong aga. - Hyvää huomenta.
- Maayong ugto. - Hyvää keskipäivää.
- Maayong hapon. - Hyvää iltapäivää.
- Maayong gab-i. - Hyvää iltaa.
- Ako si John. - Minun nimeni on John.
- Ano ngalan mo? - Mikä sinun nimesi on?
- (Sa) diin ka makadto? - Minne menet?
- Ano oras na? - Mitä kello on?
- Tagpilá iní/inâ? - Paljonko tämä/tuo maksaa?
- Palanggà ko ikaw. - Rakastan sinua.
- Salamat gid. - Kiitos paljon.
- Diin ka naga-istar? - Missä sinä asut?
- Namit! - Herkullista!
- Dugay ka na diri? - Oletko ollut täällä kauan?
- (Sa) wala. - Vasen (vasemmalle).
- (Sa) tuo. - Oikea (oikealle).

narty szwajcaria liczniki blackjack programy reykjavik hotels

:: RELATED NEWS ::

William Haggard
William Haggard was an English writer of fictional spy thrillers set in the 1960s through the 1980s. Like C. P. Snow, he was a quintessentially British Establishment figure who had been a civil servant in India, and his books vigorously put forth his perhaps idiosyncratic points of view. The principle character in most of his novels was Colonel

Grażyna Bacewicz
Grażyna Bacewicz (February 5, 1909 in Łódź – January 17, 1969 in Warsaw, Poland) was a Polish composer and violinist. She was

CSS Oregon
CSS Oregon, a wooden steam gunboat was the only ship of the Confederate States Navy to be named for the 33rd state. A wooden steamer similar to California, she was built at New York City in 1846 for the Mobile Mail Line, 60 percent owned at the end of April 1861 by the Geddes family of

Chula Vista
Chula Vista is a city located in San Diego County, California. As of the 2000 census, the city had a total population of 173,556.

Geography

Chula Vista is located at . According to the

Hidayat Nur Wahid
Hidayat Nur Wahid (born in Klaten, Central Java on 8 April 1960) was elected as the leader of Indonesia's Constitutional Assembly (MPR) on 6 October 2004. He resigned as the leader of Prosperous Justice Party (PKS) on

Lunar Legend Tsukihime
Tsukihime, Lunar Legend (Japanese: 真月譚月姫 Shingetsutan Tsukihime, Tales of the True Moon, Moon Princess) was a 12-episode Japanese anime that was broadcast from October 9 to December 25, 2003. The show is licensed for Ameri

Tadeusz Baird
Tadeusz Baird (b. July 26, 1928 in Grodzisk Mazowiecki - d. September 2, 1981 in Warsaw, Poland) was Polish composer. In 1956, with Kazimie

Portland Classical Chinese Garden
Portland Classical Chinese Garden, Garden of Awakening Orchids, is a Suzhou-style walled garden enclosing a full city block, roughly 40 000 square feet (4,000 m²) in the Chinatown neighborhood of Portland, Oregon, USA. The garden was built by 65 workers from Suzhou on land donated by NW Natural; groundbreaking occurred in July 1999, a