La maŭroj (el la romia provinco Mauritania) estis indiĝena berbera popolo, kiu en la 7-a jarcento islamaniĝis.
Araboj kaj maŭroj invadis en la jaro 711 la kristanan Iberion, regatan de okcidentaj gotoj (visigotoj). Ili konkeris grandan parton de la lando regitaj de Tariq ibn-Ziyad en okjara batalo. Ili perdis la batalon ĉe Tours en la jaro 732 kontraŭ la franka reganto Karlo Martel, kiam ili volis transpasi la Pireneojn. La maŭroj regis Hispanion dum jarcentoj (escepte de kelkaj malgrandaj partoj en la nord-okcidento, la eŭska regiono de la Pireneoj. En 750-aj jaroj skuis intercivitana milito la maŭran ŝtaton. La lando dispartiĝis al muslimaj feŭdoj de la KordovaKalifujo. La kristanoj dumtempe ekspansiis, okupis norde kaj okcidente partojn de Hispanio. Tiel ili konkeris, rekristanigis dum la venontaj jarcentoj Galegion, Leonon, Navaron, Aragonon, Katalunion kaj laste Kastilion. Tiu ĉi periodo estas konata pri la paca kunekzisto, tolero de kristanoj, judoj, islamanoj.
La Kalifujo de Kordovo kolapsis en 1031 kaj komenciĝis denove la regado de la nordafrikaj maŭroj. La alianco de la kristanaj reĝoj sub la gvido de Alfonso la 8-a de Kastilio forpelis en la jaro 1212 la islamanojn el centra Hispanio. Tamen la maŭra Reĝlando de Granado prosperis ankoraŭ en la 3 sekvontaj jarcentoj. Tiu ĉi reĝlando iĝis konata pro siaj miraklaj arkitekturaĵoj kiel Alhambra.
La 2-an de januaro, en 1492 konkeris la trupoj de la tiam unuiĝanta kristana Hispanio la lastan granadan fortikaĵon. La restantaj islamanoj kaj la hispanaj judoj (sefardoj) devis fuĝi aŭ kristaniĝi. La posteulojn de la kristaniĝintaj islamanoj oni nomis moriskoj. Ili formis gravan parton de la vilaĝa loĝantaro, precipe en Aragono, Valencio aŭ Andaluzio ĝis la 17-a jarcento, kiam oni sisteme forpelis ilin (inter 1609-1614 pli ol 300 mil loĝantojn).Andaluzio
Tours [tUr'] estas urbo en Francio, ĉefurbo de Indre-et-Loire.
http://en.wikipedia.org/upload/1/18/Tours.jpg
la tipika riverujo de rivero Loire en urbo Tours
http://en.wikipedia.org/upload/f/f8/ToursCathedral1922NatGeoSmall.jpg
ekstera fronta vido de la katedralo
famuloj naskitaj en Tours:
vidu ankaŭ la en 1920 okazinta : Tours-a Kongreso kie splitiĝis la Socialisma Partio al komunistoj kaj socialistojKategorio:Urboj de Francioja:トゥール
Kalifo (arablingve, خليفة , ĥalifa) estis la religia kaj politika posteulo de Mohameto. Li regas la landaron de islamo kiel unu imperio. La unuaj Kvar Justaj Kalifoj profunde formis islaman civilizon.
Ili estis piaj, sed la postaj kalifoj estis plejparte mondamaj kaj diboĉaj.
La kalifoj regis Islamion senĉese dum la 300 jaroj post Mohameto kaj poste sub aliaj imperioj.
Kalifoj loĝis en Damasko, poste Bagdado, Kordovo, Kairo...
La lastaj kalifoj estis de la otomana imperio kaj regnis ĝis la 3-a de marto 1924.
araba imperio
Geografio > Eŭropo > Iberio > Hispanio > Navaro
----
Dosiero:es-navarra_nafarroa.gif
hispane Navarra [nabara] - eŭske Nafarroa
La Navara Forua Komunumo (hispane Comunidad Foral Navarra, eŭske Nafarroako Foru Komunitatea) kun 10.421 km2), estas ankaŭ la provinco Navaro, kaj havas proksimume 520.000 loĝantojn. La ĉefurbo de Navaro estas Pamplono (179.000).
De 906 ĝis 1512 (ne kontinue), Navaro, pirenea provinco, estis sendependa regno.
Malalta Navaro estas parto da la antikva reĝlando norde el Pireneoj, nun parto de Francio
Geografio > Eŭropo > Iberio > Hispanio - Francio > Katalunio
----
Dosiero:es-catalunya.gif
katalune Catalunya [katalunja], hispane Cataluña [katalunja], france Catalogne [katalónj]
Lando en la nord-orienta parto de Iberio, dividita de Pireneoj inter Hispanio (Sud-Katalunio aŭ simple Katalunio), Francio (Nord-Katalunio) kaj Andoro).
Sud-Katalunio (31.930 km2) havas proksimume 6.100.000 loĝantojn. Ĝi estas aŭtonoma komunumo de Hispanio kaj konsistas el la provincoj de Barcelona, Girona, Lleida, kaj Tarragona (kvankam katalunoj plej ofte ne tro ŝatas tiun artefaritan dividon kaj uzas alian kun 41 etaj regionoj). La ĉefurbo estas Barcelono, grava havenurbo en Mediteraneo.
La loka lingvo estas la kataluna, sed ĉiuj parolas ankaŭ la hispanan aŭ la francan. En valo Arano, kunoficialas la arana, gaskona (okcitana) dialekto.
Kvankam industrio (ĉefe teksa, ĥemia kaj aŭtomobila) plu gardas elstaran gravecon, la servoj delonge transprenis la ĉefan ekonomian rolon. Turismo rimarkinde gravas, ĉefe pro la allogo de Barcelono kaj de la marbordoj (Costa Brava, Costa Daurada.)
Historio
- EsperantoHistorio en KatalunioIberoj loĝis la landon unue. Ili havis urbetojn en multaj lokoj hodiaŭ ankoraŭ ekzistantaj kiel Barcelono.
Punktoj en la marbordo estis koloniitaj de helenoj, kiuj fondis Hemeroskopeion, Emporion.
Romianoj detruis la iberan kulturon. Romianoj el Tarraco regis la valon de rivero Ebro, forminte provincon Tarraconensis.
La invado de Iberio fare de araboj en 711 konkeris nunan Katalunion.
Komence de la 9-a jarcento, Karolo la Granda invadis la nordon de la Iberia duoninsulo por sekurigi la sudajn limojn de sia imperio kaj fondis la t.n. Hispanan Markion (Marca Hispanica, latine). En 993 la grafo de Barcelono rifuzis ĵuri fidelecon al la franka reĝo, per kio plifirmiĝis la fakta delonga memstareco de la regiono. La grafaj posedaĵoj ampleksiĝis dum pluraj jarcentoj: Katalunio, Aragono, Balearoj, Valencilando, Sicilio, Sardio, Napola Reĝlando k.a. fariĝis jure memstaraj reĝlandoj kundividantaj la saman regnestron. Tiuepoke disvolviĝas la kataluna, kiu iom post iom fariĝas lingvo de beletro kaj anstataŭadas latinon en la reĝa kancelario.
En 1479, per la Katolikaj Gereĝoj, Katalunio kaj Kastilio ekhavas la samajn regantojn, sed ĉiu lando plu gardas siajn apartajn leĝaron kaj parlamenton.
En 1659Francio konkeras la nordan parton de la lando kaj komenciĝas ĝia francigo (fakte preskaŭ plene sukcesa nur en la 20-a jarcento).
Sude, en 10-jara Hispana Postven-Milito katalunaj aŭtoritatuloj subtenis malvenkontan ĉefdukon de Aŭstrio. En 1714, ĉia memstareco estas nuligita, kaj kastilia leĝaro ekvalidas en Aragona Reĝlandaro kaj komenciĝas longa persekutado kontraŭ la kataluna lingvo.
Analoge al aliaj eŭropaj popoloj, dum la 19-a jarcento la intelektularo interesiĝas pri sia nacia lingvo, kaj la katalunan oni literature revartas post periodo de dekadenco. Samtempe disvolviĝas industrio, kio unikas en Hispanio (se oni esceptas Eŭskion), kaj ekestas akraj disputoj inter la kataluna burĝaro, deziranta protekton de "siaj" merkatoj kontraŭ eksterlanda konkurenco, kaj la hispanaj grandbienuloj, preferantaj la plej malmultekostajn varojn. Tio igas, ke parto de la kataluna burĝaro ekorganizas fine de la 19-a jarcento siajn proprajn politikajn partiojn favorante la t.n. katalunan specifecon. Tiuj partioj baldaŭ fariĝas plimultaj kaj ekpostulas aŭtonomecon. Per tio la "kataluna problemo" fariĝas unu el la centraj diskut-temoj en la hispania politiko en la lastaj 150 jaroj: Hispana Enlanda Milito (1936-1939) kaj du puĉaj diktaturoj totalisme orientitaj (1923-1930 kaj 1939-1975) grandparte fontas el la celo batali por la unueco de Hispanio.
- En Katalunio naskiĝis Abel MONTAGUT kaj Jaume GRAU CASAS.
Eksteraj ligoj
[http://www10.gencat.net/gencat/AppJava/cat/generalitat/generalitat/organitzacio/comarques/comarcal.jsp Regiona divido de Katalunio] ([http://www10.gencat.net/gencat/binaris/01_divisio_tcm32-3266.gif Nur la mapo]) - [http://www.spanien-katalonien.info/ Pictures of Catalunya, Tarragona, Priorat, Correfoc]
Kategorio:HispanioKategorio:Aŭtonoma Komunumo de Hispanioja:カタルーニャ州zh-min-nan:Catalunya
Alhambra
Alhambro (el la hispana Alhambra [alambra], siavice el la araba al-hamra = "la ruĝa") estas la nomo de maŭrapalaco en Granado, Andaluzujo.
Ĝi estis konstruita inter 1248 kaj 1354 sub la rego de la maŭraj regantoj. Post la kristana konkero, ĝi estis parte modifita, interalie per la starigo de renesanca palaco de la imperiestro Karolo la 5-a.
Ĝi estas la plej vizitata monumento de Hispanio kaj estas Monda Kulturheredaĵo de UNESKO.
Geografio > Eŭropo > Iberio > Hispanio > Andaluzio
----
Dosiero:es-andalucia.gif
hispane Andalucía [andaluθia]
Andaluzio estas "Historia Nacieco" de Hispanio, ke kiel aliaj hispanaj naciecoj kaj regionoj konstituiĝas en Aûtonoma Komunumo kun sia mem registaro, parlamento, justico, ktp.
Andaluzio estas la Aûtonoma Komunumo kun pli da loĝantoj (preskaû 8.000.000) kaj la dua pli granda komunumo el Hispanio kun 87.300 km2. En Andaluzio estas parolata la andaluzan. La andaluza estas dialekto de la hispana lingvo, origo de aliaj hispanaj dialektoj kiel la kanaria aû sudamerikaj hispandialektoj.
Mitologie konata kiel la Vesperlando kie estis la Ĝardeno de la Hesperidoj vizitita de Heraklo, Andaluzio estus laŭ kelkaj mitologiistoj la tero kie origigis la fama mito de la Atlantido kiel memoro de la antikva Tartezo.
Andaluzio havas ok provincojn: Almerio (8.774 km2); Granado (12.531 km2); Onubo (10.085 km2); Jaeno (13.498 km2); Kadizo (7.365 km2); Kordovo (13.718 km2); Malago (7.276 km2); Sevilo (14.001 km2.
La ĉefurbo de Andaluzio estas Sevilo.
Kion ni konas kiel "hispana kulturo" estas fakte "andaluza kulturo", la muziko, la danco, la flamenko, la kanto, la tradicia vesto, kaj ĝenerale la koncepto pri Hispanio en la tuta mondo estis prenata el Andaluzio kaj sia kulturo. Nur en Andaluzio ni trovos tia Hispanio de ĉiuj konata.
En Andaluzio, (komunumo tiel granda kiel Portugalo), ni trovas grandegan ekologian diversecon. En la sama regiono ni povas ĝui montarojn kiel Sierra Nevada (Neĝata Montaro), arbarojn en Jaeno, longajn paradizajn plaĝojn en Malago, Kadizo, Onubo, Granado kaj Almerio kie ankaŭ estas dezerto. Pro tio Andaluzio estas la plej turistika komunumo el Hispanio.
Ĝin trairas inter aliaj la riveroj Gvadiano kaj Gvadalkiviro.
En ĝi abundas oliv-arboj, kork-kverkoj kaj anzinoj.
Internationaali on useista vasemmistolaista järjestöistä käytetty nimitys:
- ensimmäinen internationaali, kokoontui 1864 Karl Marxin johdolla. Hajosi 1876.
- toinen internationaali, sosiaalidemokraattinen internationaali perustettiin Pariisissa 1889. Se hajosi ensimmäiseen maailmansotaan, elpyi sodan jälkeen, mutta hajosi toiseen maailmansotaan.
- Komintern, eli kommunistinen internationaali perustettiin Moskovassa 1919. Se lakkautettiin 1943.
- Kominform perustettiin 1947 kommunistipuolueiden yhteistyöelimeksi. Hajosi 1956.
- Lev Trotski perusti 1938 neljännen internationaalin.
Nykyisin on olemassa ainakin:
- Sosialistinen internationaali, (Socialist International) perustettu 1956, sijaitsee Lontoossa. Siihen kuuluvat useimpien maiden sosialistipuolueet.
Myös laulu Kansainvälinen on tunnettu nimellä Internationaali
Vale de Amoreiras
Vale de Amoreira é uma freguesiaportuguesa do concelho de Manteigas, com 16,60 km² de área e 261 habitantes (2001). Densidade: 15,7 hab/km². Foi criada em 1988 e até 1 de Janeiro de 2002, fez parte do concelho da <
