:: wikimiki.org ::
| Masaĉuseco |
Masaĉuseco
Masaĉuseco (angle: Massachusetts) estas ŝtato de Usono, parto de la regiono Nov-Anglio. Masaĉuseco estis unu el la 13 pra-usonaj kolonioj, kiuj ribelis kontraŭ la brita rego en la Usona Revolucio. Masaĉuseco estis la 6a ŝtato eniranta la Union, la 6-an de februaro 1788. Bostono estas la ĉefurbo, ekde la fondiĝo de la kolonio en 1630.
Demografio
Ĉiuj nombroj el la [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/25000.html censo 2000]
Loĝantaro: 6,349,097
Blankuloj: 84.5%
Nigruloj: 5.4%
Azidevenuloj: 3.8%
Indianoj kaj Alaskaj Indiĝenoj: 0.2%
Aliaj rasoj: 3.8%
Du aŭ pli rasoj: 3.7%
Urboj
Ĉefurboj kaj loĝantaroj:
#Bostono: 589,141
#Worcester: 172,648
#Springfield: 152,082
#Lowell: 105,167
#Kembriĝo: 101,355
Aliaj urboj: Amherst, Maldeno, Somerville
Registaro
Ses konstituciaj funkciuloj elektitaj por kvar jaroj: Ŝtatestro, Vic-ŝtatestro, Sekretario de la Regno, Prokuroro, Trezoristo kaj Sindiko Ĝenerala, Revizoro
Parlamento:
Senato: 40 membroj elektitaj ĉiun duan jaron.
Ĉambro de Reprezentantoj: 160 membroj elektitaj ĉiun duan jaron.
Ĉefa Kortumo:
Supera Juĝa Kortumo: Ĉefa Juĝisto kaj kvin Adjunktaj Juĝistoj. Ĉiuj asignitaj de la ŝtatestro.
Historio
Kun sendependeco venis postmilitaj problemoj de registara, socia, kaj ekonomia progreso sen, por la unua fojo, la gvidado de la brita parlamento. Post kelkaj jaroj da malakordo sub malkontentiga Ekzekutiva Konsilio, kiu ne reprezentis la homojn, Konstitucia Kongreso verkis konstitucion (plejparte el la laboro de John ADAMS) kaj la homoj ratifikis ĝin la 15an de junio 1780.
La ideo de Konstitucia Kongreso originis de Masaĉuseco, kiu insistis, ke estu aparte ratifikita de la homoj ĉiu originala artikolo de la konstitucio kaj ĉiu posta amendo. La Konstitucio de Masaĉuseco estas la plej aĝa ankoraŭ valida konstitucio en la mondo.
:La TTT-ejo de Masaĉuseco en la angla http://www.state.ma.us
Kategorio:Usonaj ŝtatoj
ja:マサチューセッツ州
ko:매사추세츠 주
th:มลรัฐแมสซาชูเซตส์
Usonaj ŜtatojUsona ŝtato estas ajna el la kvindek ŝtatoj kiuj estas anoj de la federacio konata kiel Usono. La individuaj ŝtatoj kaj la usona federacia registaro dividas suverenecon inter si. Laŭ la Usona Konstitucio, la federacia registaro povas leĝofari nur pri aferoj specife donitaj de la Konstitucio (komparu pri Usona Kongreso). Ceteraj rajtoj propras de la individuaj ŝtatoj.
Listo de ŝtatoj
Jen la ŝtatoj, ĉiu kun sia usona poŝta mallongigo (mallongigo de Associated Press), nomo, angla nomo kaj ĉefurbo:
- AL (Ala.) Alabamo Alabama - Montgomery
- AK (Alaska) Alasko Alaska - Juneau
- AZ (Ariz.) Arizono Arizona - Phoenix
- AR (Ark.) Arkansaso Arkansas - Little Rock
- CA (Calif.) Kalifornio California - Sakramento
- CO (Colo.) Koloradio Colorado - Denvero
- CT (Conn.) Konetikuto Connecticut - Hartford
- DE (Del.) Delavaro Delaware - Dover
- FL (Fla.) Florido Florida - Tallahassee
- GA (Ga.) Georgio Georgia - Atlanta
- HI (Hawaii) Havajo Hawaii - Honolulu
- ID (Idaho) Idaho Idaho - Boise
- IL (Ill.) Ilinojo Illinois - Springfield
- IN (Ind.) Indianao Indiana - Indianapolis
- IA (Iowa) Iovao Iowa - Des Moines
- KS (Kan.) Kansaso Kansas - Topeka
- KY (Ky.) Kentukio Kentucky - Frankfort
- LA (La.) Luiziano Louisiana - Baton Rouge
- ME (Maine) Majno Maine - Augusta
- MD (Md.) Marilando Maryland - Annapolis
- MA (Mass.) Masaĉuseco Massachusetts - Boston
- MI (Mich.) Miŝigano Michigan - Lansing
- MN (Minn.) Minesoto Minnesota - Saint Paul
- MS (Miss.) Misisipio Mississippi - Jackson
- MO (Mo.) Misurio Missouri - Jefferson City
- MT (Mont.) Montano Montana - Helena
- NE (Neb.) Nebrasko Nebraska - Lincoln
- NV (Nev.) Nevado Nevada - Carson City
- NH (N.H.) Nov-Hampŝiro New Hampshire - Concord
- NJ (N.J.) Nov-Ĵerzejo New Jersey - Trenton
- NM (N.M.) Nov-Meksiko New Mexico - Santa Fe
- NY (N.Y.) Nov-Jorkio New York - Albany
- NC (N.C.) Norda Karolino North Carolina - Raleigh
- ND (N.D.) Norda Dakoto North Dakota - Bismarck
- OH (Ohio) Ohio Ohio- Columbus
- OK (Okla.) Oklahomo Oklahoma - Oklahoma City
- OR (Ore.) Oregono Oregon - Salem
- PA (Pa.) Pensilvanio Pennsylvania - Harrisburg
- RI (R.I.) Rod-Insulo Rhode Island - Providence
- SC (S.C.) Suda Karolino South Carolina - Columbia
- SD (S.D.) Suda Dakoto South Dakota - Pierre
- TN (Tenn.) Tenesio Tennessee - Nashville
- TX (Texas) Teksaso Texas - Austin
- UT (Utah) Utaho Utah - Salt Lake City
- VT (Vt.) Vermonto Vermont - Montpelier
- VA (Va.) Virginio Virginia - Richmond
- WA (Wash.) Vaŝingtonio Washington - Olympia
- WV (W.Va.) Okcidenta Virginio West Virginia - Charleston
- WI (Wis.) Viskonsino Wisconsin - Madison
- WY (Wyo.) Vajomingo Wyoming - Cheyenne
Krom la ŝtatoj, multajn aliajn areojn posedas (aŭ asocias) Usono:
- AS Usona Samoo American Samoa
- DC (D.C.) Distrikto Kolumbia, kiu estas la bazo de la federacia registaro
- GU Gvamo Guam
- MP Nord-Marianoj
- PR Puerto-Riko Puerto Rico
- VI Usonaj Virgulininsuloj
- Golfeto Guantanamo (Usono havas "plenan jurisdikcion kaj regadon" laŭ senĉesa lu-kontrakto de Kubo, kiu tenas finan suverenecon.
- Usonaj malgrandaj insuloj
- Midvejinsulo
- Ĵarvisinsulo
- Jonstonatolo
- Vejkinsulo
- Palmiro
- Hoŭlando
- Bejkerinsulo
- Kingmanrifo
- Disputataj teritorioj
- Navasa insulo
- Insulo Serranilla
- Insulo Bajo nuevo
Libere asociitaj ŝtatoj
- Respubliko de la Marŝalaj insuloj
- Federaj Ŝtatoj de Mikronesio
- Respubliko de Palaŭ
Kategorio:Usono
!
ja:アメリカ合衆国の地方行政区画
simple:List of U.S. states
Nov-Anglio(1) En Usono, la regiono konsistanta el la ŝtatoj Masaĉuseco, Konetikuto, Rod-Insulo, Vermonto, Nov-Hampŝiro, kaj Majno.
(2) En Aŭstralio, regiono en la nordo de la ŝtato de Nova Sud-Kimrio, iomete landinterna kaj centrita ĉirkaŭ Armidale.
Ambaŭ regionoj estas nomitaj (kompreneble) por Anglio.
6-a de februaroHistorio > Tagoj > la 6-a de februaro
----
La 6-a de februaro estas la 37-a tago de la jaro laŭ la gregoria kalendaro. 328 tagoj restas (329 en superjaroj).
Je la 6-a de februaro okazis, interalie:
Eventoj
- 1788 : Masaĉuseco fariĝis la 6-a ŝtato de Usono
Naskiĝoj
- 1564 : Christopher MARLOWE
- 1843 : Frederic William Henry MYERS
- 1905 : Jan WERICH
- 1911 : Ronald REAGAN, usona prezidento en Tampico, Ilinojo
- 1929 : Pierre BRICE
- 1931 : Heinz KAHLAU
- 1945 : Bob MARLEY, Jamajko, fama regeisto
Mortoj
- 1793 : Carlo GOLDONI, Francio.
- 1915 : Joaquim Carlos TRAVASSOS.
- 1925 : Karel Emanuel MACAN, Ĉeĥio.
Specialaj tagoj kaj festoj
- Nacia tago de la Sameoj
La 6-a de februaro estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Lundo en jaroj: 1584 1589 1595 1606 1612 1617 1623 1634 1640 1645 1651 1662 1668 1673 1679 1690 1696 1702 1708 1713 1719 1730 1736 1741 1747 1758 1764 1769 1775 1786 1792 1797 1804 1809 1815 1826 1832 1837 1843 1854 1860 1865 1871 1882 1888 1893 1899 1905 1911 1922 1928 1933 1939 1950 1956 1961 1967 1978 1984 1989 1995 2006 2012 2017 2023 2034 2040 2045 2051 2062 2068 2073 2079 2090 2096;
- Mardo en jaroj: 1590 1596 1601 1607 1618 1624 1629 1635 1646 1652 1657 1663 1674 1680 1685 1691 1703 1714 1720 1725 1731 1742 1748 1753 1759 1770 1776 1781 1787 1798 1810 1816 1821 1827 1838 1844 1849 1855 1866 1872 1877 1883 1894 1900 1906 1912 1917 1923 1934 1940 1945 1951 1962 1968 1973 1979 1990 1996 2001 2007 2018 2024 2029 2035 2046 2052 2057 2063 2074 2080 2085 2091;
- Merkredo en jaroj: 1585 1591 1602 1608 1613 1619 1630 1636 1641 1647 1658 1664 1669 1675 1686 1692 1697 1704 1709 1715 1726 1732 1737 1743 1754 1760 1765 1771 1782 1788 1793 1799 1805 1811 1822 1828 1833 1839 1850 1856 1861 1867 1878 1884 1889 1895 1901 1907 1918 1924 1929 1935 1946 1952 1957 1963 1974 1980 1985 1991 2002 2008 2013 2019 2030 2036 2041 2047 2058 2064 2069 2075 2086 2092 2097;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1586 1592 1597 1603 1614 1620 1625 1631 1642 1648 1653 1659 1670 1676 1681 1687 1698 1710 1716 1721 1727 1738 1744 1749 1755 1766 1772 1777 1783 1794 1800 1806 1812 1817 1823 1834 1840 1845 1851 1862 1868 1873 1879 1890 1896 1902 1908 1913 1919 1930 1936 1941 1947 1958 1964 1969 1975 1986 1992 1997 2003 2014 2020 2025 2031 2042 2048 2053 2059 2070 2076 2081 2087 2098;
- Vendredo en jaroj: 1587 1598 1604 1609 1615 1626 1632 1637 1643 1654 1660 1665 1671 1682 1688 1693 1699 1705 1711 1722 1728 1733 1739 1750 1756 1761 1767 1778 1784 1789 1795 1801 1807 1818 1824 1829 1835 1846 1852 1857 1863 1874 1880 1885 1891 1903 1914 1920 1925 1931 1942 1948 1953 1959 1970 1976 1981 1987 1998 2004 2009 2015 2026 2032 2037 2043 2054 2060 2065 2071 2082 2088 2093 2099;
- Sabato en jaroj: 1582 1588 1593 1599 1610 1616 1621 1627 1638 1644 1649 1655 1666 1672 1677 1683 1694 1700 1706 1712 1717 1723 1734 1740 1745 1751 1762 1768 1773 1779 1790 1796 1802 1808 1813 1819 1830 1836 1841 1847 1858 1864 1869 1875 1886 1892 1897 1904 1909 1915 1926 1932 1937 1943 1954 1960 1965 1971 1982 1988 1993 1999 2010 2016 2021 2027 2038 2044 2049 2055 2066 2072 2077 2083 2094;
- Dimanĉo en jaroj: 1583 1594 1600 1605 1611 1622 1628 1633 1639 1650 1656 1661 1667 1678 1684 1689 1695 1701 1707 1718 1724 1729 1735 1746 1752 1757 1763 1774 1780 1785 1791 1803 1814 1820 1825 1831 1842 1848 1853 1859 1870 1876 1881 1887 1898 1910 1916 1921 1927 1938 1944 1949 1955 1966 1972 1977 1983 1994 2000 2005 2011 2022 2028 2033 2039 2050 2056 2061 2067 2078 2084 2089 2095.
Vidu ankaŭ jenon:
- 5-a de februaro | 7-a de februaro
- 6-a de januaro | 6-a de marto
- januaro | februaro | marto | aprilo | majo | junio | julio | aŭgusto | februaro | oktobro | novembro | decembro
- Historio - Tagoj
ja:2月6日
ko:2월 6일
simple:February 6
th:6 กุมภาพันธ์
1788Historio > Jarcentoj > 18-a jarcento > 1788
----
Ĉi tiu jaro estas superjaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1788 post Kristo okazis, inter alie:
Eventoj
- Aŭstralio: Britio fondis sian unuan kolonion apud Sidnejo.
- Kreita Lingvo de la Mondo
- 2-a de januaro: Georgio fariĝis la 4-a ŝtato de Usono.
- 9-a de januaro: Konetikuto fariĝis la 5-a ŝtato de Usono.
- 6-a de februaro: Masaĉuseco fariĝis la 6-a ŝtato de Usono.
- 28-a de aprilo: Marilando fariĝis la 7-a ŝtato de Usono.
- 23-a de majo: Sud-Karolino fariĝis la 8-a ŝtato de Usono.
- 21-a de junio: Nov-Hampŝiro fariĝis la 9-a ŝtato de Usono.
- 25-a de junio: Virginio fariĝis la 10-a ŝtato de Usono.
- 26-a de julio: Novjorkio fariĝas la 11-a ŝtato de Usono.
Naskiĝoj
- 10-a de marto: Joseph VON EICHENDORFF
- 2-a de aprilo: Wilhelmine REICHARD
- 16-a de majo: Germanio: Friedrich RÜCKERT
Mortoj
- 14-a de decembro : Carl Philipp Emanuel BACH
----
1783 | 1784 | 1785 | 1786 | 1787 | 1788 | 1789 | 1790 | 1791 | 1792 | 1793
17-a jarcento - 18-a jarcento - 19-a jarcento
ko:1788년
simple:1788
BostonoGeografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Masaĉuseco > Bostono < Urboj
----
- loko:
- horzono: GMT-5h (-4h de aprilo ĝis oktobro)
- loĝantaro: 5.650 mil (en la aglomeraĵo en 2000)
Bostono (angle: Boston ['bɑs tən]) estas la ĉefurbo de la ŝtato Masaĉuseco en la lando Usono.
En 2000, la urbo (strikte laŭ la urbolimo) enhavis 589.141 loĝantojn, farante ĝin la 20a plej granda urbo en Usono. La metropola regiono enhavas, depende de la elekto de la regiona limo, inter 3 kaj 5,8 miliono da loĝantoj.
La unua loĝanto de Bostono, pastro William Blaxton, loĝis sole en la loko de la nuna najbarejo Beacon Hill dum 5 jaroj antaŭ la setlantoj alvenis en 1622. Nun en tiu najbarejo loĝas 10.000 homoj.
Dum la lastaj 350 jaroj, Bostono kreskiĝis -- verdire! La centra termaso pli ol trobliĝis dum la jarcentoj, sed ne nur pro la aneksado de apudaj urbetoj. La kreskado de Bostono rezultis de genia terpleniga projekto kiu kreis el la akvo la najbarejon Back Bay, parton de la Financa Distrikto, kaj la belan havenkvartalon.
Apudaj urboj de Bostono inkluzivas Kembriĝon kaj Somervillon.
En la aglomeraĵo estas multaj universitatoj:
- Masaĉuseca Instituto de Teknologio
- Universitato Harvard
- Boston College
- Boston University
- Wellesley
- Tufts
- Universitato de Masaĉuseco
Inter la ĝemelaj urboj de Bostono estas Barcelono, Hispanio; Hangzhou, Ĉinio; Kioto, Japanio; Melburno, Aŭstralio; Padua, Italio; Strasburgo, Francio; Tajpeo, Tajvano.
Historio
Bostono estis fondita de britaj koloniistoj en 1630 kaj nomita laŭ la urbo Bostono en orienta Anglio (Lincolnshire).
En Bostono okazis la Bostona Masakro (1770) kaj la Bostona Teo-Festo (1773), eventoj ideologie gravaj en la historio de Usono. Proksime de ĝi okazis la "Batalo de Bunker Hill" (1775).
Ekstera ligo
:La TTT-ejo de Bostono en la angla http://www.ci.boston.ma.us
Kategorio:Urboj de Usono
ja:ボストン
ko:보스턴
1630Historio > Jarcentoj > 17-a jarcento > 1630
----
Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1630 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- Fondo de Cambridge en Masaĉuseco (en nuna Usono).
- Nederlando invadis Pernambukon.
Naskiĝoj
Mortoj
- 15-a de novembro: Johano KEPLERO, Germanio
- probable : Salomone ROSSI , komponisto
----
1625 | 1626 | 1627 | 1628 | 1629 | 1630 | 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635
16-a jarcento - 17-a jarcento - 18-a jarcento
ko:1630년
BostonoGeografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Masaĉuseco > Bostono < Urboj
----
- loko:
- horzono: GMT-5h (-4h de aprilo ĝis oktobro)
- loĝantaro: 5.650 mil (en la aglomeraĵo en 2000)
Bostono (angle: Boston ['bɑs tən]) estas la ĉefurbo de la ŝtato Masaĉuseco en la lando Usono.
En 2000, la urbo (strikte laŭ la urbolimo) enhavis 589.141 loĝantojn, farante ĝin la 20a plej granda urbo en Usono. La metropola regiono enhavas, depende de la elekto de la regiona limo, inter 3 kaj 5,8 miliono da loĝantoj.
La unua loĝanto de Bostono, pastro William Blaxton, loĝis sole en la loko de la nuna najbarejo Beacon Hill dum 5 jaroj antaŭ la setlantoj alvenis en 1622. Nun en tiu najbarejo loĝas 10.000 homoj.
Dum la lastaj 350 jaroj, Bostono kreskiĝis -- verdire! La centra termaso pli ol trobliĝis dum la jarcentoj, sed ne nur pro la aneksado de apudaj urbetoj. La kreskado de Bostono rezultis de genia terpleniga projekto kiu kreis el la akvo la najbarejon Back Bay, parton de la Financa Distrikto, kaj la belan havenkvartalon.
Apudaj urboj de Bostono inkluzivas Kembriĝon kaj Somervillon.
En la aglomeraĵo estas multaj universitatoj:
- Masaĉuseca Instituto de Teknologio
- Universitato Harvard
- Boston College
- Boston University
- Wellesley
- Tufts
- Universitato de Masaĉuseco
Inter la ĝemelaj urboj de Bostono estas Barcelono, Hispanio; Hangzhou, Ĉinio; Kioto, Japanio; Melburno, Aŭstralio; Padua, Italio; Strasburgo, Francio; Tajpeo, Tajvano.
Historio
Bostono estis fondita de britaj koloniistoj en 1630 kaj nomita laŭ la urbo Bostono en orienta Anglio (Lincolnshire).
En Bostono okazis la Bostona Masakro (1770) kaj la Bostona Teo-Festo (1773), eventoj ideologie gravaj en la historio de Usono. Proksime de ĝi okazis la "Batalo de Bunker Hill" (1775).
Ekstera ligo
:La TTT-ejo de Bostono en la angla http://www.ci.boston.ma.us
Kategorio:Urboj de Usono
ja:ボストン
ko:보스턴
AmherstGeografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Masaĉuseco > Amherst
----
Amherst [am'herst] (42.38° NO, 72.52° OK) situas en la valo de la Rivero Konetikuto kaj estas 14 km nordoriente de la urbo Northampton kaj 151 km okcidente de Bostono. Ĝi inkluzivas tri komunumojn: Norda Amherst, Amherst, kaj Suda Amherst. Originale parto de la urbo Hadley. Eŭropanoj ekokupis la regionon ekde 1730 kaj tio fariĝis la urbo de Amherst en 1775. Amherst estas la hejmo de 3 el 5 regionaj altlernejoj: Amherst College, University of Massachusetts, kaj Hampshire College. La aliaj estas Smith College (en Northampton) kaj Mt. Holyoke College (en Suda Hadley).
Emily DICKINSON naskiĝis kaj loĝis en Amherst. Noah WEBSTER loĝis en Amherst dum li laboris je lia granda usonangla vortaro kaj estis fondinto de Amherst College.
Kategorio:Masaĉuseco
SomervilleGeografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Masaĉuseco > Somerville
----
Somerville estas urbo en orienta Masaĉuseco, Usono, tre proksime al Bostono kaj tuj apud Cambridge. Estas ĉirkaŭ 80.000 loĝantoj en Somerville.
La Urbon de Somerville regas Urbestro kaj 11-membra Magistrato. La Urbestro estas la Ĉefa Ekzekutiva Oficisto de la urbo, servas en la Lerneja Komitato, preparas la jaran buĝeton, kaj plenumas multajn aliajn urbajn devojn. La Magistrato kunvenas dufoje ĉiu-monate por diskuti urbajn aferojn kaj pritrakti novajn proponojn. La magistratanoj ankaŭ voĉdonas pri aferoj kiel la buĝeto kaj obligaciaj elspezoj. Publikaj kunvenoj okazas ofte por diskuti aktualajn temojn kaj formi komunajn solvojn.
Somerville estis fondita kiel urbeto en 1842 kaj kiel urbo en 1872.
La TTT-ejo de Somerville en la angla http://www.ci.somerville.ma.us
John ADAMSHistorio > Usono > Prezidentoj > John ADAMS
----
Prezidentoj
John ADAMS [ĝan a'damz], la dua prezidento de Usono, naskiĝis en la 30-a de oktobro, 1735, en Braintree, Masaĉuseco. Li mortis 90-jaraĝa, en la 4-a de julio, 1826, en Quincy, Masaĉuseco, pro pneŭmonio kaj kora misfunkcio.
John Adams helpis verki la Usonan Deklaron de Sendependeco, kaj estis vicprezidento en la administrado de Vaŝington. Li estis 168 cm alta. Abigail SMITH estis lia edzino. Li estis Unitariano.
Dum lia administrado (1798-1801) okazis;
- 1798-98 La XYZ Afero (kun Francio)
- 1799 La Ribelo de Fries
ADAMS JOHN
ja:ジョン・アダムズ
ko:존 애덤스
simple:John Adams
KonstitucioJuro > Konstitucia juro
----
Oni povas tiel difini konstitucion :
: Konstitucio estas la jura akto, kiu en ŝtato difinas la organizon de la reg-potencoj, la manieron elekti ilin, iliajn povojn kaj la rilatojn inter ili.
Ne necesas, ke la koncerna akto estu nomita "konstitucio" : nur la enhavaj dispozicioj igas la akton konstitucieca aŭ ne. Tiuj aktoj tiel povas esti nomitaj ja konstitucio, sed ankaŭ ĉarto aŭ fundamentaj leĝoj... Krome, eblas imagi, ke la koncernaj reguloj ne enestas en jura akto sed devenas de kutimoj -- kiel ekz. en Britio. Tio ĉi ne funde modifas la aferon, simple la konstitucia juro (aro de la konstituciaj reguloj) estos ne skriba sed kutima/parola ; ĝi tamen estos tiel forta kaj aŭtoritateca kiel skriba konstitucia juro. Cetere, en la landoj kie estas skriba konstitucio, ofte reguloj el kutimoj kompletigas ties dispoziciojn.
Plie, la konstitucioj de la federaciaj ŝtatoj entenas - krome de tiuj ĉi ordinaraj dispozicioj - la regulojn rilatajn al la dispartigo de la povoj/kompetentoj inter la federacia ŝtato kaj la federitaj ŝtatoj.
Fine, iuj konstitucioj ankaŭ aldonas deklaraciojn pri rajtoj aŭ fundamentaj liberecoj, ĉu en sia teksta korpo ĉu en sia antaŭparolo. Tio estas la kazo ekz. en Francio (kiu kalkulas 18 diversajn konstituciojn ekde 1789 !!) : la antaŭparolo de la konstitucio de 1958 referencas i.a. al la Deklaracioj pri la Homaj kaj Civitanaj Rajtoj de 1789 kaj entenas mem konfirmon pri kelknombraj rajtoj kaj publikaj liberecoj. La nocio pri konstitucio do ŝanĝiĝis iom-post-iom, kaj oni povas aldoni al la supra, klasika difino, ke : "La konstitucio entenas ankaŭ difinon de la civitanaj rajtoj kaj esencaj liberecoj, kiujn la registoj respektu."
La konstitucio de Masaĉuseco estus la plej aĝa ankoraŭ valida konstitucio en la mondo (1780) se oni ne enkalkulas la konstitucion de la Ligo de la Ses Nacioj Irokezaj (la "Gajanaŝagoŭa" ) kiu ekzista jam 1000 jarojn antaŭ Kristo. Masaĉuseco ankaŭ iniciatis la unuan Konstitucian Kongreson.
- Bazaj Konstituciaj Nocioj : registaro, ŝtato, ŝtatestro, parlamento...
- Registaraj Formoj : monokratio, oligarkio, demokratio...
- Politikaj Reĝimoj : parlamenta, prezidenta, asemblea...
Ekstera ligilo
el Monato (gazeto) (2004/07-08, p. 10)
ja:憲法
ko:헌법
simple:Constitution
zh-min-nan:Hiàn-hoat Poicephalus
Many: see text.
A parrot is any bird belonging to the family Psittacidae. Parrots have a characteristic curved beak shape with the upper mandible having slight mobility in the joint with the skull and a generally erect stance. All parrots are zygodactyl, having the four toes on each foot placed two at the front and two back. Along with the cockatoo family Cacatuidae, the parrot family makes up the order Psittaciformes. The term "parrot" can be used in either the narrow sense of the parrot family Psittacidae or the broad sense of the order Psittaciformes.
Birds of the parrot family can be found in most of the warm parts of the world, including India, southeast Asia and west Africa, with one species, now extinct, in the United States (the Carolina Parakeet). By far the greatest number of parrot species, however, come from Australasia, South America and Central America.
Many species can imitate human speech or other sounds, and at least one researcher, Irene Pepperberg, has made controversial claims for the learning ability of one species; an African Grey Parrot Alex, has been trained to use words to identify objects, describe them, count them, and even answer complex questions such as "How many red squares?" (with over 80% accuracy). Other scholars claim that parrots are only repeating words with no idea of their meanings and point to Pepperberg's results as being nothing but an expression of operant conditioning.
Parrots are kept as pets, particularly conures, macaws, amazons, cockatoos, cockatiels, and budgerigars (also known as parakeets). Often the wings of such birds are clipped, but many people keep flighted pet parrots. Some parrots species have very long life-spans of up to 80 years. In 2004, Britain's Daily Mirror newspaper carried the story of a female macaw supposedly born in 1899, and subsequently a pet of Winston Churchill during the World War; the aged parrot, called Charlie, was still wont to curse the Nazis and Adolf Hitler. [http://www.google.com/url?sa=t&ct=res&cd=1&url=http%3A//www.mirror.co.uk/news/allnews/content_objectid%3D13832640_method%3Dfull_siteid%3D50143_headline%3D-F----THE-NAZIS--SAYS-CHURCHILL-S-PARROT-name_page.html&ei=qmsHQ8LsJ7-AQueAlcQO] Subsequent research strongly suggested that the parrot had never belonged to Winston Churchill, [http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/3414323.stm] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/3417353.stm] although Charlie's great age was not in question.
The attractiveness of parrots as pets has led to a thriving - often illegal - trade in the birds, and some species are now threatened with extinction. The scale of the problem can be appreciated when one considers the Tony Silva case of 1996, in which a world-renowned parrot expert and former director at Tenerife's Loro Parque (Europe's largest parrot park) was jailed in the US for 82 months and fined $100,000 for smuggling the birds [http://www.wwf.org.uk/filelibrary/pdf/crime_and_punishment.pdf 1]. The case rocked conservationist and ornithological circles, leading to calls for greater protection and control over trade in the birds.
Loro Parque
Loro Parque
Escaped parrots, like other exotic animals, can represent a potential threat to local ecosystems if they become established in the wild. This is now occurring in Spain, in both Barcelona and Tenerife. Several species, including Red-lored Parrots (Amazona autumnalis), Lilac-crowned Parrots (Amazona finschi), and Yellow-chevroned Parakeets (Brotogeris chiriri), have become well-established in Southern California. A sizeable population of feral Indian Ring-necked Parakeets (Psittacula krameri) exists in and around London, England, thought to have descended from escaped or released pets. The largest roost of these is thought to be in Esher, Surrey, numbering several thousand. There are also feral Monk Parakeets in Hyde Park, on the south side of Chicago. [http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2-1773012,00.html]
Species list
Species list of parrots sorted:
- alphabetically
- taxonomically
Books
- Bruce Thomas Boehner - Parrot Culture. Our 2.500-year-Long Fascination with the World's Most Talkative Bird (2004)
External links
- [http://www.parrotscience.com ParrotScience.com]
- [http://www.maars.org/resources/links/linksadoption.php Parrot rescue, adoption, and sanctuary resources]
- [http://www.avianwelfare.org The parrot trade and issues facing captive parrots]
- [http://www.fosterparrots.com Valuable information on Parrot keeping]
- [http://www.thepiratesparrot.com/free.htm Articles about flighted parrot-keeping]
- [http://www.natew.com/birds/articles/Recall.html Teaching parrots to fly to you on cue]
- [http://www.natew.com/birds/articles/BehaviorModification.html Modifying parrot behavior] through operant conditioning
- [http://www.parrotchronicles.com/mayjune2003/freeflight.htm Free Birds] Stories of flighted parrot-keeping
- [http://psittacidae.blogspot.com Parrot-related news and views from around the world]
- [http://www.geocities.com/shanlung9/ Tinkerbell - a flighted CAG parrot in Taiwan and how to keep a flighted parrot at home]
- [http://natureali.org/parrot_project/Parrot_Project.html Southern California Parrot Project - information about introduced parrots in California]
-
th:นกแก้ว
tani sylwester Pozycjonowanie dieta kopenhaska sylwester Tanie podogi |
|
|
|