Home About us Products Services Contact us Bookmark
:: wikimiki.org ::
ISO 8859-9

ISO 8859-9

ISO 8859-9, znane także jako Latin-5, bądź "tureckie", jest 8-bitowym kodowaniem znaków, będącym częścią standardu ISO 8859. Oryginalnie zostało one zaprojektowane by pokryć języki tureckie, oraz by mogło znaleźć więcej zastosowań niż ISO 8859-3. Kodowanie to różni się tylko sześcioma znakami (ich kody to: 0xD0, 0xDD, 0xDE, 0xF0, 0xFD, 0xFE) od ISO 8859-1.

Różnice w stosunku do ISO/IEC 8859-1

Poniższa tabela porównuje ISO 8859-1 i ISO 8859-9:
Porównanie kodowań
Hex ISO 8859-1 ISO 8859-9 Hex ISO 8859-1 ISO 8859-9 Hex ISO 8859-1 ISO 8859-9 Hex ISO 8859-1 ISO 8859-9
0x80 ZK 0xA0   0xC0 À 0xE0 à
0x81 ZK 0xA1 ¡ 0xC1 Á 0xE1 á
0x82 ZK 0xA2 ¢ 0xC2 Â 0xE2 â
0x83 ZK 0xA3 £ 0xC3 Ã 0xE3 ã
0x84 ZK 0xA4 ¤ 0xC4 Ä 0xE4 ä
0x85 ZK 0xA5 ¥ 0xC5 Å 0xE5 å
0x86 ZK 0xA6 ¦ 0xC6 Æ 0xE6 æ
0x87 ZK 0xA7 § 0xC7 Ç 0xE7 ç
0x88 ZK 0xA8 ¨ 0xC8 È 0xE8 è
0x89 ZK 0xA9 © 0xC9 É 0xE9 é
0x8A ZK 0xAA ª 0xCA Ê 0xEA ê
0x8B ZK 0xAB « 0xCB Ë 0xEB ë
0x8C ZK 0xAC ¬ 0xCC Ì 0xEC ì
0x8D ZK 0xAD ­ 0xCD Í 0xED í
0x8E ZK 0xAE ® 0xCE Î 0xEE î
0x8F ZK 0xAF ¯ 0xCF Ï 0xEF ï
0x90 ZK 0xB0 ° 0xD0 Ð Ğ 0xF0 ð ğ
0x91 ZK 0xB1 ± 0xD1 Ñ 0xF1 ñ
0x92 ZK 0xB2 ² 0xD2 Ò 0xF2 ò
0x93 ZK 0xB3 ³ 0xD3 Ó 0xF3 ó
0x94 ZK 0xB4 ´ 0xD4 Ô 0xF4 ô
0x95 ZK 0xB5 µ 0xD5 Õ 0xF5 õ
0x96 ZK 0xB6 0xD6 Ö 0xF6 ö
0x97 ZK 0xB7 · 0xD7 × 0xF7 ÷
0x98 ZK 0xB8 ¸ 0xD8 Ø 0xF8 ø
0x99 ZK 0xB9 ¹ 0xD9 Ù 0xF9 ù
0x9A ZK 0xBA º 0xDA Ú 0xFA ú
0x9B ZK 0xBB » 0xDB Û 0xFB û
0x9C ZK 0xBC ¼ 0xDC Ü 0xFC ü
0x9D ZK 0xBD ½ 0xDD Ý İ 0xFD ý ı
0x9E ZK 0xBE ¾ 0xDE Þ Ş 0xFE þ ş
0x9F ZK 0xBF ¿ 0xDF ß 0xFF ÿ
Gdzie „ZK” oznacza znak kontrolny, a „Znak” oznacza znak wspólny dla obydwu zestawów znaków.

Tablica kodów

ISO/IEC 8859-9:1999
 x0x1x2x3x4x5 x6x7x8x9xAxBxCxD xExF
0x Znaki kontrolne
1x
2x SP ! " # $ % & ' ( )
- 		+ , - . /
3x 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 : ; < = > ?
4x @ A B C D E F G H I J K L M N O
5x P Q R S T U V W X Y Z [ \ ] ^ _
6x ` a b c d e f g h i j k l m n o
7x p q r s t u v w x y z ~
8x Nie używane
9x
Ax NBSP ¡ ¢ £ ¤ ¥ ¦ § ¨ © ª « ¬ SHY ® ¯
Bx ° ± ² ³ ´ µ · ¸ ¹ º » ¼ ½ ¾ ¿
Cx À Á Â Ã Ä Å Æ Ç È É Ê Ë Ì Í Î Ï
Dx Ğ Ñ Ò Ó Ô Õ Ö × Ø Ù Ú Û Ü İ Ş ß
Ex à á â ã ä å æ ç è é ê ë ì í î ï
Fx ğ ñ ò ó ô õ ö ÷ ø ù ú û ü ı ş ÿ
W powyższej tabeli, znak o kodzie 0x20 jest zwykłą spacją, 0xA0 jest spacją niełamliwą, a znak 0xAD jest miękkim myślnikiem, który to nie powinien pojawić się we wszystkich, zgodnych przeglądarkach.

Mapowanie na Unicode

Poniższa tabela przedstawia miejsca znaków z ISO 8859-9 w Unicode.
ISO/IEC 8859-9:1999
Hex Znak Unicode Hex Znak Unicode Hex Znak Unicode Hex Znak Unicode
0x80 ZK U+0080 0xA0 NBSP U+00A0 0xC0 À U+00C0 0xE0 à U+00E0
0x81 ZK U+0081 0xA1 ¡ U+00A1 0xC1 Á U+00C1 0xE1 á U+00E1
0x82 ZK U+0082 0xA2 ¢ U+00A2 0xC2 Â U+00C2 0xE2 â U+00E2
0x83 ZK U+0083 0xA3 £ U+00A3 0xC3 Ã U+00C3 0xE3 ã U+00E3
0x84 ZK U+0084 0xA4 ¤ U+00A4 0xC4 Ä U+00C4 0xE4 ä U+00E4
0x85 ZK U+0085 0xA5 ¥ U+00A5 0xC5 Å U+00C5 0xE5 å U+00E5
0x86 ZK U+0086 0xA6 ¦ U+00A6 0xC6 Æ U+00C6 0xE6 æ U+00E6
0x87 ZK U+0087 0xA7 § U+00A7 0xC7 Ç U+00C7 0xE7 ç U+00E7
0x88 ZK U+0088 0xA8 ¨ U+00A8 0xC8 È U+00C8 0xE8 è U+00E8
0x89 ZK U+0089 0xA9 © U+00A9 0xC9 É U+00C9 0xE9 é U+00E9
0x8A ZK U+008A 0xAA ª U+00AA 0xCA Ê U+00CA 0xEA ê U+00EA
0x8B ZK U+008B 0xAB « U+00AB 0xCB Ë U+00CB 0xEB ë U+00EB
0x8C ZK U+008C 0xAC ¬ U+00AC 0xCC Ì U+00CC 0xEC ì U+00EC
0x8D ZK U+008D 0xAD SHY U+00AD 0xCD Í U+00CD 0xED í U+00ED
0x8E ZK U+008E 0xAE ® U+00AE 0xCE Î U+00CE 0xEE î U+00EE
0x8F ZK U+008F 0xAF ¯ U+00AF 0xCF Ï U+00CF 0xEF ï U+00EF
0x90 ZK U+0090 0xB0 ° U+00B0 0xD0 Ğ U+011E 0xF0 ğ U+011F
0x91 ZK U+0091 0xB1 ± U+00B1 0xD1 Ñ U+00D1 0xF1 ñ U+00F1
0x92 ZK U+0092 0xB2 ² U+00B2 0xD2 Ò U+00D2 0xF2 ò U+00F2
0x93 ZK U+0093 0xB3 ³ U+00B3 0xD3 Ó U+00D3 0xF3 ó U+00F3
0x94 ZK U+0094 0xB4 ´ U+00B4 0xD4 Ô U+00D4 0xF4 ô U+00F4
0x95 ZK U+0095 0xB5 µ U+00B5 0xD5 Õ U+00D5 0xF5 õ U+00F5
0x96 ZK U+0096 0xB6 U+00B6 0xD6 Ö U+00D6 0xF6 ö U+00F6
0x97 ZK U+0097 0xB7 · U+00B7 0xD7 × U+00D7 0xF7 ÷ U+00F7
0x98 ZK U+0098 0xB8 ¸ U+00B8 0xD8 Ø U+00D8 0xF8 ø U+00F8
0x99 ZK U+0099 0xB9 ¹ U+00B9 0xD9 Ù U+00D9 0xF9 ù U+00F9
0x9A ZK U+009A 0xBA º U+00BA 0xDA Ú U+00DA 0xFA ú U+00FA
0x9B ZK U+009B 0xBB » U+00BB 0xDB Û U+00DB 0xFB û U+00FB
0x9C ZK U+009C 0xBC ¼ U+00BC 0xDC Ü U+00DC 0xFC ü U+00FC
0x9D ZK U+009D 0xBD ½ U+00BD 0xDD İ U+0130 0xFD ı U+0131
0x9E ZK U+009E 0xBE ¾ U+00BE 0xDE Ş U+015E 0xFE ş U+015F
0x9F ZK U+009F 0xBF ¿ U+00BF 0xDF ß U+00DF 0xFF ÿ U+00FF
ISO 8859-09 Kategoria:Formaty Kategoria:Normalizacja

Bit

Bit – najmniejsza ilość informacji potrzebna do określenia, który z dwóch równie prawdopodobnych stanów przyjął układ. Jednostka logiczna. Jest to również najmniejsza jednostka informacji używana w odniesieniu do sprzętu komputerowego a oznaczana jest za pomocą „b”. Przeważnie stosuje się podstawowe przedrostki wielokrotności SI, czyli o mnożniku 1000. Bit przyjmuje jedną z dwóch wartości, które zwykle określa się jako 0 (zero) i 1 (jeden), choć można przyjąć dowolną inną parę wartości, np. prawda i fałsz czy -1 i +1. W pierwszym przypadku bit jest tożsamy z cyfrą w systemie dwójkowym. Binarny sposób zapisu informacji związany jest z tym, że komputer jako urządzenie elektroniczne rozpoznać może dwa stany prądowe:
- 0 – brak napięcia lub bardzo niskie (mniej niż 10% wartości wysokiego)
- 1 – wysokie napięcie. Z tego względu, obliczenia wykonywane przez procesor opierają się na binarnym (dwójkowym) systemie liczbowym. We wczesnej historii komputeryzacji istniały komputery opierające się na decymalnym (dziesiętnym) systemie liczenia, lecz okazał się on mało efektywny w praktyce. Powstał także jeden komputer liczący w systemie trójkowym. Prędkość transmisji danych mierzy się w bitach na sekundę (bps, bit/s). Zobacz też: bajt, oktet, przedrostek dwójkowy, logika, kubit, bit parzystości. Kategoria:Informatyka Kategoria:Elektronika Kategoria:Telekomunikacja Kategoria:Logika ko:비트 ja:ビット simple:Bit th:บิต

Języki tureckie

Języki tureckie - najliczniejsza podrodzina języków ałtajskich, obejmująca około 140 mln mówiących. Zamieszkują oni obszar Azji Mniejszej (Turcja), Azji Środkowej (Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan, Turkmenistan, Uzbekistan, Rosja i Chiny) i Syberii (Jakucja), a także Europy Wschodniej (Czuwaszja). Dzielą się na cztery grupy: ujgursko-oguzyjską, kipczacką, karłucką i oguzyjską. Oddzielnie klasyfikowane są języki czuwaski i jakucki. Najstarsze inskrypcje, pochodzące z VI-VII wieku, odnaleziono w Mongolii, gdzie powstał pierwszy organizm państwowy ludów tureckich, tzw. kaganat turecki. ---- Klasyfikacja języków tureckich: :języki uralo-ałtajskie ::języki ałtajskie (ok. 152 mln) :::języki tureckie (ok. 140 mln) ::::języki ujgursko-oguzyjskie :::::staroujgurski (z nowoujgurskim - ok. 6 mln) ::::języki kipczackie (ok. 13,7 mln) :::::baszkirski :::::kipczacki † :::::karaimski (ok. 12 tys.) :::::karakałpacki (ok. 350 tys.) :::::kazachski (ok. 5,3 mln) :::::kirgiski (ok. 2 mln) :::::kumycki :::::nogajski :::::tatarski (ok. 6 mln) ::::języki karłuckie :::::nowoujgurski (ze staroujgurskim - ok. 6 mln) :::::uzbecki (ok. 15 mln) ::::języki oguzyjskie (ok. 103 mln) :::::azerski (ok. 21 mln) :::::gagauski (ok. 175 tys.) :::::krymskotatarski (ok. 300 tys.) :::::turecki (ok. 80 mln) :::::turkmeński (ok. 1,5 mln) ::::język czuwaski (ok. 1,5 mln) ::::języki syberyjskie :::::języki północnosyberyjskie ::::::dołgański ::::::jakucki (ok. 300 tys.) :::::języki południowosyberyjskie ::::::ałtajski ::::::chakaski ::::::tuwiński Zobacz również: Języki świata Tureckie Języki ja:テュルク諸語

ISO 8859-3

ISO 8859-3, znane także jako Latin-3, bądź "południowoeuropejskie", jest 8-bitowym kodowaniem znaków należącym do rodziny ISO 8859. Oryginalnie zostało ono zaprojektowane do pokrycia języków, takich jak turecki, maltański i Esperanto, lecz wprowadzenie ISO 8859-9 zastąpiło ten zestaw znaków dla języka tureckiego. Kodowanie to wciąż zachowuje popularność wśród użytkowników języka Esperanto, choć ta malaje wraz z rosnącą liczbą aplikacji obsługujących Unicode.

Tablica kodów

ISO/IEC 8859-3:1999
 x0x1x2x3x4x5 x6x7x8x9xAxBxCxD xExF
0x Znaki kontrolne
1x
2x SP ! " # $ % & ' ( )
- 		+ , - . /
3x 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 : ; < = > ?
4x @ A B C D E F G H I J K L M N O
5x P Q R S T U V W X Y Z [ \ ] ^ _
6x ` a b c d e f g h i j k l m n o
7x p q r s t u v w x y z ~
8x Nie używane
9x
Ax NBSP Ħ ˘ £ ¤ NZ Ĥ § ¨ İ Ş Ğ Ĵ SHY NZ Ż
Bx ° ħ ² ³ ´ µ ĥ · ¸ ı ş ğ ĵ ½ NZ ż
Cx À Á Â NZ Ä Ċ Ĉ Ç È É Ê Ë Ì Í Î Ï
Dx NZ Ñ Ò Ó Ô Ġ Ö × Ĝ Ù Ú Û Ü Ŭ Ŝ ß
Ex à á â NZ ä ċ ĉ ç è é ê ë ì í î ï
Fx NZ ñ ò ó ô ġ ö ÷ ĝ ù ú û ü ŭ ŝ ˙
Gdzie „NZ”, oznacza znak nie zdefiniowany przez standard. W powyższej tabeli, znak o kodzie 0x20 jest zwykłą spacją, 0xA0 jest spacją niełamliwą, a znak 0xAD jest miękkim myślnikiem.

Mapowanie na Unicode

Poniższa tabela przedstawia miejsca znaków z ISO 8859-3 w Unicode.
ISO/IEC 8859-3:1999
Hex Znak Unicode Hex Znak Unicode Hex Znak Unicode Hex Znak Unicode
0x80 ZK U+0080 0xA0 NBSP U+00A0 0xC0 À U+00C0 0xE0 à U+00E0
0x81 ZK U+0081 0xA1 Ħ U+0126 0xC1 Á U+00C1 0xE1 á U+00E1
0x82 ZK U+0082 0xA2 ˘ U+02D8 0xC2 Â U+00C2 0xE2 â U+00E2
0x83 ZK U+0083 0xA3 £ U+00A3 0xC3 NZ 0xE3 NZ
0x84 ZK U+0084 0xA4 ¤ U+00A4 0xC4 Ä U+00C4 0xE4 ä U+00E4
0x85 ZK U+0085 0xA5 NZ 0xC5 Ċ U+010A 0xE5 ċ U+010B
0x86 ZK U+0086 0xA6 Ĥ U+0124 0xC6 Ĉ U+0108 0xE6 ĉ U+0109
0x87 ZK U+0087 0xA7 § U+00A7 0xC7 Ç U+00C7 0xE7 ç U+00E7
0x88 ZK U+0088 0xA8 ¨ U+00A8 0xC8 È U+00C8 0xE8 è U+00E8
0x89 ZK U+0089 0xA9 İ U+0130 0xC9 É U+00C9 0xE9 é U+00E9
0x8A ZK U+008A 0xAA Ş U+015E 0xCA Ê U+00CA 0xEA ê U+00EA
0x8B ZK U+008B 0xAB Ğ U+011E 0xCB Ë U+00CB 0xEB ë U+00EB
0x8C ZK U+008C 0xAC Ĵ U+0134 0xCC Ì U+00CC 0xEC ì U+00EC
0x8D ZK U+008D 0xAD SHY U+00AD 0xCD Í U+00CD 0xED í U+00ED
0x8E ZK U+008E 0xAE NZ 0xCE Î U+00CE 0xEE î U+00EE
0x8F ZK U+008F 0xAF Ż U+017B 0xCF Ï U+00CF 0xEF ï U+00EF
0x90 ZK U+0090 0xB0 ° U+00B0 0xD0 NZ 0xF0 NZ
0x91 ZK U+0091 0xB1 ħ U+0127 0xD1 Ñ U+00D1 0xF1 ñ U+00F1
0x92 ZK U+0092 0xB2 ² U+00B2 0xD2 Ò U+00D2 0xF2 ò U+00F2
0x93 ZK U+0093 0xB3 ³ U+00B3 0xD3 Ó U+00D3 0xF3 ó U+00F3
0x94 ZK U+0094 0xB4 ´ U+00B4 0xD4 Ô U+00D4 0xF4 ô U+00F4
0x95 ZK U+0095 0xB5 µ U+00B5 0xD5 Ġ U+0120 0xF5 ġ U+0121
0x96 ZK U+0096 0xB6 ĥ U+0125 0xD6 Ö U+00D6 0xF6 ö U+00F6
0x97 ZK U+0097 0xB7 · U+00B7 0xD7 × U+00D7 0xF7 ÷ U+00F7
0x98 ZK U+0098 0xB8 ¸ U+00B8 0xD8 Ĝ U+011C 0xF8 ĝ U+011D
0x99 ZK U+0099 0xB9 ı U+0131 0xD9 Ù U+00D9 0xF9 ù U+00F9
0x9A ZK U+009A 0xBA ş U+015F 0xDA Ú U+00DA 0xFA ú U+00FA
0x9B ZK U+009B 0xBB ğ U+011F 0xDB Û U+00DB 0xFB û U+00FB
0x9C ZK U+009C 0xBC ĵ U+0135 0xDC Ü U+00DC 0xFC ü U+00FC
0x9D ZK U+009D 0xBD ½ U+00BD 0xDD Ŭ U+016C 0xFD ŭ U+016D
0x9E ZK U+009E 0xBE NZ 0xDE Ŝ U+015C 0xFE ŝ U+015D
0x9F ZK U+009F 0xBF ż U+017C 0xDF ß U+00DF 0xFF ˙ U+02D9
Gdzie „ZK”, oznacza znak kontrolny.

Linki zewnętrzne

[http://www.pckurier.pl/html/esperant/esperant.htm Użycie Latin-3 z Esperanto] ISO 8859-03

Spacja

Spacja - w zecerstwie tzw. materiał justunkowy, materiał zecerski bez oczka. Spacje służyły do rozdzielania wyrazów lub do spacjowania liter. Spacja należy do justunku drobnego. Spacje poniżej 2 punktów były rzadko używane, gdyż sprężynując rozpychały nierównomiernie wiersze składu. Kategoria:DTP

Wykrzyknik

Wykrzyknik to nieodmienna część mowy.

Informacje podstawowe

Wykrzykniki można podzielić na kilka grup według różnych kryteriów np. kryterium pochodzenia, składniowego, znaczeniowego, morfologicznego. Wykrzykniki nie wchodzą zasadniczo w związki składniowe z innymi wyrazami w wypowiedzeniu (zdaniu) mogą natomiast stanowić samodzielną wypowiedź. Wykrzykniki nie mają konkretnej budowy słowotwórczej. W przypadku wyrazów dźwiękonaśladowczych należy rozróżnić nazwę dźwięku i sam dźwięk.

Podział wykrzykników

1. Podział wykrzykników ze względu na pochodzenie:
- Wykrzykniki pochodne to takie wykrzykniki, które pochodzą od innych części mowy (rzeczowników, czasowników, przymiotników, przysłówków, spójników oraz partykuł) i zatraciły pierwotne znaczenie (np.: biada, precz, wara, przebóg).
- Wykrzykniki właściwe niezwiązane formalnie z innymi częściami mowy, rozpoznawane są tylko na podstawie właściwego im znaczenia (np.: ach, och, hej, hop, halo, oj, aj). 2. Podział wyrazów ze względu na znaczenie (kryterium semantyczne. :Wykrzykniki należą do grupy wyrazów samoznaczących (autosemantycznych). Wyrazy samoznaczące to wyrazy znaczeniowo względnie samodzielne. Wyrazy te mogące samodzielnie stanowić tekst np. uwaga!, brzęk! Wśród nich możemy wyróżnić dwie grupy, wyrazy ekspresywne (wyrażające stany emocjonalne) oraz onomatopeje. Pierwsze z nich mogą łączyć się z formami trybu rozkazującego i z formą wołacza. Drugie mogą też występować w funkcji członu głównego wyrażenia zdaniowego. :Wykrzykniki te z kolei można podzielić na mniejsze podgrupy.
- Wykrzykniki wyrażające emocje (np.: radość, zdziwienie, smutek, podziw, wzruszenie) oraz uczucia mówiącego (np.: podziw, ból, wstręt, zniecierpliwienie, zdziwienie), życzenia.
- Wyrazy dźwiękonaśladowcze (będące podklasą onomatopei) są to wyrazy naśladujące dźwięki wydawane przez zwierzęta, ludzi, owady, urządzenia (mechaniczne i elektroniczne) instrumenty, maszyny, odgłosy naturalne (będące naturę) lub sztuczne (wywołane przez człowieka).
- Wyrażające wolę mówiącego są to wykrzykniki służące do zwracania czyjejś uwagi (rozkazy, okrzyki, apele, ponaglenia, pozdrowienia. 3. Podział wyrazów według kryterium syntaktycznego (składniowego). :Według tego podziału wyodrębnia się cztery grupy wykrzykników. Wykrzykniki, funkcjonujące wyłącznie jako samodzielne wypowiedzenia niezależnie od kontekstu ( wykrzykniki prymarne, wykrzykniki wtórne) oraz sekundarne, które mogą funkcjonować zarówno samodzielnie, jak i być częścią szerszych wypowiedzeń ( wykrzykniki onomatopeiczne i wykrzykniki apelatywne).
- Wykrzykniki prymarne to wykrzykniki, które występują samodzielnie w wypowiedzeniu i nie wchodzą w związki syntaktyczne z innymi wyrazami (np.: ach, och, o, aj, ej). Wykrzykniki te najczęściej wyrażają stany emocjonalne (nazywane emotywnymi) lub stany intelektualne (wykrzykniki kognitywne). Wykrzykniki emotywne mogą wyrażać bardzo różne stany emocjonalne np.: strach, gniew, niepokój, żal. Najczęściej jeden wykrzyknik, wyraża kilka różnych emocji lub emocje mieszane. Ich rodzaj zależy najczęściej od kontekstu, w jakim został użyty.
- Wykrzykniki wtórne, wykrzykniki, które mogą występować samodzielnie, różnią się od wykrzykników prymarnych tym, że wywodzą się form wyrazowych lub całych zdań i swoją funkcję jako wykrzykniki pełnią wtórnie. Są to jednostki językowe zleksykalizowane, będące jedynie znakami wyrażającymi emocje mówiącego (psiakrew, psiajucha, cholera, kurczę).
- Wykrzykniki sekundarnie apelatywne, wykrzykniki, które mogą wchodzić w związki składniowe z innymi wyrazami (pełnić funkcję orzeczenia) lub występować samodzielnie (np.: uwaga, halo, psst, hola, precz, huzia, jazda, wara, won).
- Wykrzykniki sekundarnie onomatopeiczne (wykrzykniki dźwiękonaśladowcze), wykrzykniki, które mogą wchodzić w związki składniowe z innymi wyrazami. Wyrazy te imitują odgłosy otaczającego nas świata. Występują one samodzielnie, ale mogą też pełnić funkcję orzeczenia (brzęk, tup, kap, brzdęk, cap, hop, bęc, bzz, ciach, mee, hyc, buch, frrr). 4. Podział wyrazów ze względu na sposób odmiany (kryterium morfologiczne). Kryterium to dzieli części mowy na odmienne i nieodmienne. Do nieodmiennych zaliczamy między innymi wykrzykniki.

Wykaz wykrzykników

a - ach - adieu - aha - ahoj - aj - ajajaj - akurat - amen - ano - ale - alleluja - ap - apage - aport - a psik - am - au - aua - auć - ba - bach - baczność - bam - banzai - basta - be - bee - bęc - biada - bim - bis - ble - brawo - bravissimo - brr - bryk - brzęk - brzdęk - bu - buch - bul - bum - cap - caps - capu - cha - chap - chaps - che - chi - chlap - chlapu - chlast - chlip - chlup - chlust - chodu - cholera - cholewa - choroba - chrup - chu - chwileczkę - ciach - ciao - ciap - cicho - cip - cito - ciuch - ciur - ciut - cmok - cup - cyk - cyt - cześć - czołem - człap - człapu - czmych - czuwaj - ćwir - dalibóg - darzbór - dlaboga - dobra - dobranoc - dup - dum - dziwo - dzyń - e - ech - eh - ehe - ej - ejże - et - eureka - ęsi - fajt - fe - fi - fik - fiku - fiu - fiut - fora - frr - fru - fu - fuj - furda - gadu - gę - gore - gotowe - gul - gwałtu - ha - haj - hajda - hajże - halo - harap - hau - he - hej - hejże - hen - het - hetta - heureka - hę - hi - hip - hm - ho - hoc - hola - holender - hop - hopla - hops - hopsa - hopsasa - hu - hula - hura - hurra - huzia - hyc - i - jazda - jeb - jej - jejku - joj - kap - kaput - kici - klap - klik - klops - ko - kuku - kukuryku - kum - kurde - kurdebalans - kurczę - kurna - kurka - kurwa - kwa - kwik - kysz - kłap - kra - laboga - lu - łap - łapu - łaps - łe - łubu - łup - łupu - mach - me - miau - mniam - mu - myk - mru - niestety - no - nuże - o - och - oh - oho - oj - ojej - ojejku - ojoj - ojra - olaboga - ole - op - opa - ops - ot - pa - pac - pach - paf - pardon - patataj - pfe - pff - pfiu - pfu - pfuj - phi - pi - pif - pik - plask - plum - plusk - prask - prast - precz - proszę - prr - przebóg - psiajucha - psiakość - psiakrew - psiamać - psik - pss - pst - psst - pstryk - psyk - psyt - puf - puff - puk - pyk - rety - rym - ryms - sss - serwus - siad - sic - sio - siup - skrzyp - smyk - spoko - stop - stuk - stuku - świr - sz - sza - szach - szast - szu - szur - szuru - szurum - tak - taś - tere - tfu - tfuj - tfy - tirli - tik - trach - tralala - trzask - trele - ts - tśśś - tup - tupu - tut - tyk - u - uch - uf - uha - uhm - uhu - up - ups - uwaga - verte - wara - wciórności - wio - wiśta - wiwat - wolnego - won - wow - wyczha - wynocha - wrr - y. Wyrażenia przyimkowe o charakterze ekspresywnym funkcjonujące jako wykrzykniki: do cholery - do diabła - u diabła - do diaska - u diaska - do licha - u licha - o dziwo - o kurczę - o kurna - o rany - o rety - po diabła - na diabła Wyrażenia o charakterze ekspresywnym funkcjonujące jako wykrzyknik: Bóg wie - Bóg jeden wie - Bóg raczy wiedzieć - Bóg zapłać - bój się Boga - bodaj cię cholera wzięła - być może - bój się Boga - cholera jasna - cholera wie - jasna cholera - do ciężkiej cholery - do jasnej cholery - choroba jasna - do cholewy - do jasnej cholewy - do jasnej choroby - do ciężkiej choroby - co to, to nie - niech to diabli - niech to diabli porwą - niech to diabli wezmą - diabeł jeden wie - diabeł wie - diabli wiedzą - do stu diabłów - wszyscy diabli - dobra nasza - dobra jest - do siego roku - dosyć tego - dość tego - do wszystkich diabłów - u wszystkich diabłów - do licha ciężkiego - u licha ciężkiego - kara boska - kurczę blade - kurde mol - kurde balans - licho wie - na litość boską - na miłość boską - obraza boska - pal diabli - pal licho - pal sześć - po jakiego diabła - po kiego diabła - pożal się Boże - no proszę - rany boskie - skaranie boskie - kara boska - obraza boska - wielki Boże - wola boska - wielkie nieba. Wykrzyknikami nie są: chodź no! - chodźcie no! - czekaj no! - daj no! - idź no! - płać no! - pozwól no! - przynieś no! - słuchaj no! - spójrz no! - wyjdź no! - chodźże! - chodźcież! - czekajże! - dajże! - idźże! - płaćże! - pozwólże! - przynieśże! - słuchajże! - spójrzże! - wyjdźże! - oraz nauczże! - róbże! - zobaczże!

Podział wykrzykników

Podział wykrzykników ze względu na pochodzenie

Wykrzykniki właściwe

a, ach, aha, ahoj, aj, ap, apage, au, aua, auć, ba, bach, banzai, basta, be, bee, bęc, biada, ble, brr, bu, buch, bul, bzz, cha, chaps, che, chi, chlapu, chlast, ciach, ciao, cip, cito, ciur, cup, cyk, cyt, czmych, ćwir, dalibóg, darzbór, dlaboga, dzyń, e, ech, eh, ehe, ej, ejże, et, eureka, ęsi, fajt, fe, fik, fiu, fora, frr, fru, fu, fuj, furda, gę, gul, ha, haj, hajda, hajże, halo, hau, he, hej, hejże, hen, het, hetta, heureka, hi, hm, ho, hoc, hola, hop, hopla, hops, hopsa, hopsasa, hu, hura, hurra, huzia, hyc, i, jeb, jej, jejku, kap, kaput, kici, klap, klops, ko, kukuryku, kum, kurde, kurdebalans, kwa, kysz, laboga, lu, łaps, mach, me, mee, miau, mniam, mu, muu, myk, nuże, och, oho, oj, ojej, ojejku, ojoj, ojra, olaboga, pa, pac, pach, paf, pfe, pff, pfiu, pfu, pfuj, ph, phi, pi, pif, pik, plum, prask, prast, prr, przebóg, psiajucha, psiakość, psiakrew, psiamać, psik, pss, pst, psst, psyk, psyt, puf, puff, puk, rety, rym, ryms, serwus, sic, sio, siup, smyk, spoko, sz, sza, szast, szu, taś, tfu, tfuj, tirli, trach, tralala, trrrach, tss, tup, tyk, u, uch, uf, uff, uha, uhm, uhu, verte, vivat, wara, wciórności, wio, wiśta, wolnego, won, wow, wyczha, wrr

Wykrzyki pochodne

a) rzeczownik: adieu, alleluja, aport, bis, brawo, bryk, brzdęk, bum, cap, chlust, chodu, cholera, chwileczkę, cześć, czołem, dobra, dobranoc, dup, dzieńdoberek, fiut, halo, harap, holender, jazda, kurwa, pardon, plask, plusk, pstryk, siad, skrzyp, stop, stuk, szach, szkoda, szur, trzask, uwaga, wiwat, b) spójnik: ale, c) czasownik: chap (chapać), chlap (chlapać), chlip (chlipać), chlup (chlupać), chrup (chrupać), ciap (ciapać), cmok, człap (człap), czuwaj (czuwać) , gore, klik, kłap (kłapać), kuku, łap (łapać), łup (łupać) d) przymiotnik: gotowe, e) partykuła: hę, no, f) przysłówek: precz, tak, Uwagi dotyczące podziału na wykrzykniki pochodne i właściwe: Wykrzykniki pochodne zostały zakwalifikowane według następującej metodologii:
- wykrzykniki pochodzące od czasowników wyodrębniono na podstawie istnienia identycznej formy w odmianie danego czasownika np. chap pochodzi od czasownika chapać( chap występuje w trybie rozkazującym lp. w 2 os.), chlap pochodzi od czasownika chlapać ( chlap występuje w trybie rozkazującym lp. w 2 os.), człap pochodzi od czasownika człapać ( człap występuje w trybie rozkazującym lp. w 2 os.), czuwaj pochodzi od czasownika czuwać ( czuwać występuje w trybie rozkazującym lp. w 2 os.) itd.
- wyrazy, które posiadają jedną z form swojej odmiany taką jak wykrzyknik, ale ich znaczenie jest inne niż znaczenie tego wyrazu nie zostały zakwalifikowane do wykrzykników pochodnych np. wykrzyknik pach ma taką samą formę, co rzeczownik pacha w dopełniaczu liczby mnogiej- obydwa wyrazy nie mają jednak tego samego znaczenia.
- wyrazy, które mają te same znaczenie i te same formy np. wyraz skrzyp to zarówno rzeczownik (mianownik) jak również wykrzyknik (wyraz dźwiękonaśladowczy) oznaczający odgłos skrzypienia zostały zaliczone do wykrzykników pochodnych w tym wypadku odrzeczownikowych.
- wyrazy, które mają inne znaczenie i te same formy np. wyraz smyk to rzeczownik ( w mianowniku) jak również wykrzyknik. W tym przypadku wyraz został zaliczony do wykrzykników właściwych, ponieważ rzeczownik smyk oznacza dziecko,, brzdąca” lub smyczek używany przez dyrygenta natomiast wykrzyknik smyk oznacza szybki ruch.
- w podziale nie uwzględniono wyrażeń przyimkowych np. do diabła, do diaska, do widzenia, oraz wykrzykników dwuczłonowych np. a nuże, a sio, a psik,
- samogłoski a, e, i itd. zostały zaliczone do wykrzykników właściwych.

Wykrzykniki pochodzące od nieodmiennych części mowy

a, ach, adieu, aha, ahoj, aj, ajajaj, akurat, amen, ano, ale, alleluja, ap, apage, au, aua, auć, ba, bach, bam, banzai, basta, be, bee, bęc, biada, bim, ble, bravissimo, brr, bu, buch, bul, bzz, caps, capu, cha, chap, chaps, che, chi, chlap, chlapu, chlast, chlip, chlup, chodu, chrup, chu, chwileczkę, ciach, ciao, ciap, cicho, cip, cito, ciur, ciut, cmok, cup, cyk, cyt, czołem, człap, człapu, czmych, czuwaj, ćwir, dalibóg, darzbór, dlaboga, dup, dum, dzyń, e, ech, eh, ehe, ej, ejże, et, eureka, ęsi, fajt, fe, fi, fik, fiu, fora, frr, fru, fu, fuj, furda, gadu, gę, gore, gotowe, gul, gwałtu, ha, haj, hajda, hajże, hau, he, hej, hej-ho, hejże, hen, het, hetta, heureka, hę, hi, hip, hm, ho, hoc, hola, hop, hopla, hops, hopsa, hopsasa, hu, hula, hura, hurra, huzia, hyc, i, jeb, jej, jejku, kap, kaput, kici, klap, ko, kuku, kukuryku, kurde, kurdebalans, kurna, kwa, kysz, kłap, laboga, lu, łap, łapu, łaps, łe, łubu, łupu, me, miau, mniam, mu, myk, mru, niestety, no, nuże, o, och, oh, oho, oj, ojej, ojejku, ojoj, ojra, olaboga, op, opa, ops, ot, pa, pac, pach, paf, pfe, pff, pfiu, pfu, pfuj, phi, pi, pif, plum, prask, prast, precz, prr, przebóg, psiajucha, psiakość, psiakrew, psiamać, psik, pss, pst, psst, psyt, puff, puk, pyk, rety, ryms, sss, serwus, sic, sio, spoko, stuku, sz, sza, szast, szu, szur, szuru, szurum, tak, taś, tere, tfu, tfuj, tfy, tirli, trach, tralala, trele, ts, tss, tśśś, tup, tupu, tut, u, uch, uf, uff, uha, uhm, uhu, up, ups, verte, wara, wciórności, wio, wiśta, wolnego, wow, wyczha, wynocha, wrr, y

Podział wykrzykników ze względu na znaczenie

Wykrzykniki właściwe za pomocą wykrzykników właściwych mówiący może wyrażać najróżniejsze uczucia:  radość (wesołość): a ach aha brawo cha che chi eureka ha he hej hejże heureka hi hola hu hura (hurra) jej o och uha wiwat (vivat)  zdziwienie (zaskoczenie, zdumienie): a ach aj ale ba dlaboga e gwałtu ha hmm he hu jej laboga o och o dziwo oho oj ojej ojoj olaboga phi rety tak  zatroskanie: och, oj,  strach ( przestrach, lęk, przerażenie, obawa, trwoga): ach aj brr jej o och oj ojej olaboga  ból: aaa ach aj au aua o och oj ojej  obrzydzenie (wstret, odrazę, niesmak): a fe brr fe fu fuj ble, ble; pfe pfu pfuj tfu  drwinę (ironię, szyderstwo): aha hi tak no phi  lekceważenie (bagatelizowanie):aha e ech eh et eet furda i ii iii łe phi  przerażenie: aj o rety  rozczarowanie (rozgoryczenie): ba i ii iii łe tak  podziw: ale ba brawo e fiu he hm ho o dziwo oho oj ojej ojoj pi  zrozumienie: aha  niezadowolenie (niesmak) : a fe cóż ech eh fe fu fuj o pfe pfu pfuj łe  zaprzeczenie: ale skąd  przypomnienie: aha bo  zaskoczenie: a ale fiu ha phi pi o rety  zwątpienie (rezygnację, powątpiewanie): ba bo ech eh ha he  wstret: fu fuj pfe pfu pfuj  pogardę: brr łe tfu tfuj tfy  zniechęcenie: e ech eh et eet! i ii iii  zniecierpliwienie: e ech eh et eet i ii iii jej ojej olaboga wciórności  zachwyt: ach brawo he o och  naganę: a fe fe oj och pfe  pochwała (uznanie): ach brawo  aprobata: brawo  zadowolenie (satysfakcja):a aha cha chi ha hi hej hejże hola  uznanie: ho hura hurra oho wiwat  potwierdzenie: aha dalibóg dobra uha  groza: dlaboga o  zdziwienie: dlaboga e fiu o rety mam wielkie skarpety XD  obojętność: ech  niedowierzanie (powątpiewanie, nieufność): ej ejże hm pi  przestrogę (ostrzeżenie): ej ejże  pogróżkę: ej oj  zniknięcie przepadnięcie czegoś: fiu fiut  triumf: ha hura hurra  zdecydowanie: he  zakłopotanie: hm ojoj uha  niepewność: hm  wesołość: hoc hola hu uha  żal: laboga oj  rozpacz ( lament ): ach o och ojej ojejku olaboga laboga  uniesienie: tak  potępienie: tfu  namysł: uha  złość (gniew): wciórności grr wrr  entuzjazm: wiwat  smutek: ach o och ojej olaboga  sprzeciw: o Wykrzykniki wyrażające emocje: Wyrazy dźwiękonaśladowcze (onomatopeje) naśladują głosy otaczającego świata.  wykrzykniki naśladujące głosy instrumentów np. bim-bam dzyń tra, ta, ta bum, tara, bum tirli tra ta ta  odgłosy towarzyszące pewnym czynnościom ludzi i zwierząt: bach bęc bryk brzdęk buch cap chap chaps chlap chlapu chlast chlip chlup chlust chrup ciach ciach-mach ciap cmok cup człap czmych fajt fik fiu fiut hm hoc hyc lu łap łaps łup łubu-du klap mach myk pac plask plusk prask puk ryms siup smyk stuk szast szur trach trzask tup tupu  odgłosy wydawane przez ludzi: a psik brr (zimno) buch cha hm pik psik  odgłosy wydawane przez zwierzęta i owady: au (pies, wilk) bee (owca) bu bul bzz cip cyk ( konik polny, świerszcz ) ćwir ( wróbel, kanarek) frr ( ptak) fiu gę ( gęś ) gul hau ( pies ) hu ( sowa, puchacz ) iaa ( osioł ) kle ( bocian ) ko ( kura ) kra ( kruk ) kuku ( kukułka ) kukuryku ( kogut ) kum ( żaba ) kwa ( kaczka ) kwi ( prosię ) kłap mee ( koza ) miau ( kot ) muu ( krowa ) pi ( pisklę ) pik sss ( wąż, żmija ) wrr ( pies )  maszyny, urządzenia i pojazdy mechaniczne ( np. pociąg, lokomotywa, samochód, zegar ) : bim-bam bim-bom buch bum dzyń cyk paf pi pif pif-paf tik ( tik-tak ) tyk ( tyk-tak) wrr  zjawiska przyrody: bul chlap chlap, chlap chlapu chlup plusk  odgłosy zachowań zwierząt i ludzi: bu bryk cap chap chaps chlast fik fiu fiut  wykrzykniki naśladujące odgłosy uderzeń, stukania, wybuchów, wystrzałów, upadków skrzypienia ( np. przedmiotów ) bach bęc brzdęk buch bum chlast chlust cup klap lu łup łup-cup łupu-cupu łubu-du pac pach paf pif plask prask puk rym ryms skrzyp stuk szast szur trach tra ta ta trzask  odgłosy zjawisk fizycznych i chemicznych ( naturalnych i wywołanych przez człowieka bul chlap chlapu chlup chlust ciap ciur gul kap lu plum plusk  odgłosy stanów emocjonalnych i psychicznych ludzi ( śmiech): cha che chi ha he hi hu uf uff  odgłosy wydawane przez małe dzieci lub zwracające się do małych dzieci : am, be, ęsi, luli lulu Wyrażające wolę mówiącego:  służące do nawoływania i straszenia zwierząt: a kysz a sio aport cip gul harap kici kysz psik prr taś wio wyczha • apele (wezwania): fora gore gwałtu chodu dosyć dość halo hej hejże hola hop hopla hops hopsa hopsasa huzia jazda kysz lu o rany precz proszę ratunku stop uwaga wara won wynocha • wykrzykniki, których celem jest osiągnięcie pewnego zachowania się osoby do której jest on skierowany ( rozkazy ): cicho-sza cyk cyt hop hopla hops hopsa hopsasa huzia psyt pst sza tss • pozdrowienia (powitania, pożegnania) ahoj cześć czołem czuwaj darzbór dobranoc dobry wieczór do widzenia dzień dobry dzieńdoberek halo pa serwus • przywoływanie (nawoływanie): ej hej hejże halo ho hola hop hu hura hurra • ponaglające: cito dlaboga hajda huzia jazda precz nuż nuże Wykrzykniki wyrażające różne stany fizyczne i psychiczne: gorąca: uf (uff) zmęczenia: uf (uff) ulgi: uf (uff) zimna: brr  mające charakter przekleństw lub wyzwisk (będące wynikiem niezadowolenia) cholera cholewa! choroba! holender! diabli! kurczę! kurde! kurdebalans kurka! kurna! kurwa! licho! psiajucha psiakrew! psiakość! psiamać!

Podział wyrazów według kryterium syntaktycznego (składniowego)


- Wykrzykniki samodzielne nie wchodzące w związki składniowe: a, ach, adieu, aha, ahoj, aj, ajajaj, akurat, amen, ano, ale, alleluja, ap, apage, aport, am, au, aua, auć, ba, bach, baczność, bam, banzai, basta, be, bee, bęc, biada, bim, bis, ble, brawo, bravissimo, brr, bu, buch, bul, bum, cap, caps, capu, cha, chap, chaps, che, chi, chlap, chlapu, chlast, chlip, chlup, chlust, chodu, cholera, cholewa, choroba, chrup, chu, chwileczkę, ciach, ciao, ciap, cicho, cip, cito, ciuch, ciur, ciut, cmok, cup, cyk, cyt, cześć, czołem, człap, człapu, czmych, czuwaj, ćwir, dalibóg, darzbór, dlaboga, dobra, dobranoc, dup, dum, dziwo, dzyń, e, ech, eh, ehe, ej, ejże, et, eureka, ęsi, fajt, fe, fi, fik, fiku, fiu, fiut, fora, frr, fru, fu, fuj, furda, gadu, gę, gore, gotowe, gul, gwałtu, ha, haj, hajda, hajże, halo, harap, hau, he, hej, hejże, hen, het, hetta, heureka, hę, hi, hip, hm, ho, hoc, hola, holender, hop, hopla, hops, hopsa, hopsasa, hu, hula, hura, hurra, huzia, hyc, i, jazda, jeb, jej, jejku, joj, kap, kaput, kici, klap, klik, klops, ko, kuku, kukuryku, kum, kurde, kurdebalans, kurczę, kurna, kurka, kurwa, kwa, kwik, kysz, kłap, kra, laboga, lu, łap, łapu, łaps, łe, łubu, łup, łupu, mach, me, miau, mniam, mu, myk, mru, niestety, no, nuże, o, och, oh, oho, oj, ojej, ojejku, ojoj, ojra, olaboga, op, opa, ops, ot, pa, pac, pach, paf, pardon, pfe, pff, pfiu, pfu, pfuj, phi, pi, pif, pik, plask, plum, plusk, prask, prast, precz, proszę, prr, przebóg, psiajucha, psiakość, psiakrew, psiamać, psik, pss, pst, psst, pstryk, psyk, psyt, puf, puff, puk, pyk, rety, rym, ryms, sss, serwus, siad, sic, sio, siup, skrzyp, smyk, spoko, stop, stuk, stuku, świr, sz, sza, szach, szast, szu, szur, szuru, szurum, tak, taś, tere, tfu, tfuj, tfy, tirli, tik, trach, tralala, trele, ts, tss, tśśś, tup, tupu, tut, tyk, u, uch, uf, uff, uha, uhm, uhu, up, ups, uwaga, verte, vivat, wara, wciórności, wio, wiśta, wiwat, wolnego, won, wow, wyczha, wynocha, wrr, y.
- Wykrzykniki samodzielne wchodzące w związki składniowe: adieu, akurat, amen, ano, alleluja, apage, am, bach, bam, banzai, be, bee, bęc, bim, brawo, bravissimo, bryk, brzęk, brzdęk, buch, bul, bum, cap, caps, capu, chap, chaps, chlap, chlapu, chlast, chlip, chlup, chlust, chrup, chwileczkę, ciach, ciao, ciap, cito, ciuch, ciur, cmok, cyk, człap, człapu, czmych, ćwir, dup, dum, dzyń, ęsi, fajt, fik, fiku, fiu, fiut, frr, fru, gadu, gę, gotowe, gul, hau, hen, het, hetta, hu, hyc, jeb, kap, klap, klik, klops, ko, kuku, kukuryku, kum, kwa, kwik, kłap, kra, lu, łap, łapu, łaps, łubu, łup, łupu, mach, me, miau, mniam, mu, myk, mru, pac, pach, paf, pfiu, pi, pif, pik, plask, plum, plusk, prask, prast, psik, pstryk, psyk, puf, puff, puk, pyk, rety, rym, ryms, sss, serwus, siad, sic, sio, siup, skrzyp, smyk, spoko, stop, stuk, stuku, świr, sz, sza, szach, szast, szu, szur, szuru, szurum, tak, taś, tere, tfu, tfuj, tfy, tirli, tik, trach, tralala, trzask, tup, tupu, tut, tyk, u, uch, uf, uff, uha, uhm, uhu, up, ups, uwaga, verte, vivat, wara, wciórności, wio, wiśta, wiwat, wolnego, won, wow, wyczha, wynocha, wrr, y.

Budowa wykrzykników

Z punktu widzenia budowy wykrzyknikami mogą być:
- same samogłoski tzn. a, o, u, e (ę), i, y;
- samogłoski z przyłączonymi do nich spółgłoskami ch, f, h, l, m, n, j np. ach, aj, ap, au, ba, be, bu, cha, che, chi, chu, ech, eh, ej, et, fe, fi, fu, ha, he, hę, hi, ho, hu, ko, lu, łe, me, mu, no, och, oh, oj, op, ot, pa, pi, uch, uf, up;
- same spółgłoski: hm, sz, ts. Spółgłoski i samogłoski stojące na końcu wykrzyknika są często podwajane, lub potrajane (najczęściej ma to miejsce w wyrazach dźwiękonaśladowczych) np.: auuu, hmm (hmmm), mee, muu, uff, brr (brrr), bzz (bzzz), frr (frrr), prr (prrr), pss (psss), tss (tsss), wrr (wrrr). Wiele wykrzykników i wyrazów dźwiękonaśladowczych kończy się podwojonym lub potrojonym r np.: brr (brrr), chrr (chrrr), drr (drrr), frr (frrr), grr (grrr), hrr (hrrr), mrr (mirr), trr (trrr), wrr (wrrr).

Wykaz wykrzykników

a (aa, aaa) ach, adieu, a fe, aha, ahoj, aj, ajajaj, a kuku, akurat, amen, ano, a kysz, ale, alleluja, a nuże, ap, apage, aport, a psik, a sio, au (auuu), aua, auć, ba, bach, baczność, bam, banzai, basta, be, bee, bęc, biada, bim (bim-bam) ( bim-bom ), bis, ble, brawo, bravissimo, brr (brrr), bryk, brzęk, brzdęk, bu, buch, bul, bum, bzz (bzzz) cap, caps, capu, cha, chap, chaps, che, chi, chlap, chlapu, chlast, chlip, chlup, chlust, chodu, cholera, cholewa, choroba, chrup, chu, chwileczkę, ciach (ciach-mach), ciao, ciap, cicho, cip, cito, ciur, ciut, cmok, cup, cyk, cyt, cześć, czołem, człap, człapu, czmych, czuwaj, ćwir, dalibóg, darzbór, dlaboga, dobra, dobranoc, dup, dum, dzyń, e (ee, eee) ech, eh, ehe, ej, ejże, et, eureka, ęsi, fajt, fe, fi, fik (fik-mik), fiku (fiku-miku), fiu, fiut, fora, frr (frrr), fru, fu, fuj, furda, gadu, gę, gore, gotowe, gul, gwałtu, ha, haj, hajda, hajże, halo, harap, hau, he, hej, hej-ho, hejże, hen, het, hetta, heureka, hę, hi, hip, hm (hmm, hmmm), ho, hoc, hola, holender, hop, hopla, hops, hopsa, hopsasa, hu, hula, hura, hurra, huzia, hyc, i (ii, iii), jazda, jeb, jej, jejku, kap, kaput, kici, klap, klik, klops, ko, kuku, kukuryku, kum, kurde, kurdebalans, kurczę, kurna, kurka, kurwa, kwa, kwik, kysz, kłap, laboga, lu, łap (łap-cap), łapu (łapu-capu), łaps, łe, łubu (łubu-du), łup, łupu, (łupu-cupu), mach, me (mee), miau, mniam, mu (muu), myk, mru, niestety, no, nuże, o (oo, ooo) och, ocho, oh, oho, oj, ojej, ojejku, ojoj, ojra, olaboga, op, opa, ops, ot, pa, pac, pach, paf, pardon, pfe, pff, pfiu, pfu, pfuj, phi, pi, pif (pif-paf), pik, plask, plum, plusk, prask, prast, precz, proszę, prr (prrr), przebóg, psiajucha, psiakość, psiakrew, psiamać, psik, pss (psss), pst, psst, pstryk, psyk, psyt, puf, puff, puk, pyk, rety, rym, ryms, sss, serwus, siad, sic, sio, siup, skrzyp, smyk, spoko, stop, stuk (stuk-puk), stuku (stuku-puku), świr, sz (szszsz) , sza, szach (szach-mat), szast (szast-prast), szu, szur, szuru (szuru-buru), szurum (szurum-burum), tak, taś, tere (tere-fere), tfu, tfuj, tfy, tirli, tik (tik-tak), trach, tralala, trrrach, trzask (trzask-prask), trele (trele-morele), ts, tss, tśśś, tup, tupu, tut, tyk (tyk-tak), u (uuu), uch, uf, uff, uha, uhm, uhu, up, ups, uwaga, verte, vivat, wara, wciórności, wio, wiśta, wiwat, wolnego, won, wow, wyczha, wynocha, wrr (wrrr), y (yy, yyy) Uwagi do wykazu: # W nawiasie obok samogłosek umieszczono podwojone lub potrojone samogłoski np. a (aa, aaa), o (oo, ooo), y (yy, yyy). # Przy niektórych wykrzyknikach zostały umieszczone ich dłuższe formy z powtórzoną końcówką np. au (auuu), frr (frrr), mu (muu), wrr (wrrr). Oznacza to, że można stosować zarówno ich krótsze jak też dłuższe formy. # Niektóre z wykrzykników występuję samodzielnie niektóre zaś wyłącznie w połączeniu z innymi wyrazami, dlatego obok niektórych z nich zostały umieszczone wyrażenia, w których występują np. bim (bim-bam) (bim-bom), ciach (ciach-mach), łap (łap-cap), trzask (trzask-prask). # Połączenia typu a + inny wykrzyknik zostały włączone do zwykłych wykrzykników tzn. a fe, a kuku, a kysz, a nuże, a psik, a sio. kategoria:morfologia ja:感動詞

Numer

Numer to cyfrowe oznaczenie przedmiotu, wyrobu, pojazdu, pozycji na liście itp., np. numer rejestracyjny pojazdu, numer telefonu z numerem kierunkowym, numer użytkownika komunikatora internetowego. Zobacz też: cyfra, liczba, kod, symbol

Procent

Procent (symbol %, łac. pro centum, według stu) to setna część całości, 10 promili; zatem 1% = 10‰ :np. 20% = 0,2 :np. 20% = 200‰

Zobacz też


- przegląd zagadnień z zakresu matematyki
- procent składany
- oprocentowanie
- centy
- pozaukładowe jednostki miary. Kategoria:Arytmetyka ja:パーセント simple:Percent

Ampersand

Et (ang. ampersand, niem. Kaufmanns-Und), czyli & - znak pisarski, będący daleko przetworzonym symbolem łacińskiego spójnika "et" czyli polskiego "i" - stąd potoczna polska nazwa tego znaku - etka. "Et" jest popularnym znakiem samodzielnym, choć teoretycznie można potraktować go jako bardzo nietypową ligaturę. Jego powstanie wiążę się z osobą Cycerona, który stworzył ten znak dla potrzeb swojego systemu stenograficznego. Znak jest stosowany w językach, w których spójnik przedstawiający ten znak jest wieloliterowy, jak np. w jęz. angielskim - "and", czy też niemieckim - "und". Po prostu zastępuje wieloliterowy obcy odpowiednik słowa "i". W tekstach ciągłych nie ma potrzeby jego stosowania, natomiast zadomowił się tam, gdzie istotne jest nawet niewielkie zaoszczędzenie miejsca. Z czasem zaczął być stosowany jako typograficzny element zdobiący w napisach i w tym użyciu występuje czasami także w Polsce. Występuje na każdej klawiaturze komputerowej oraz maszyny do pisania. Kod ASCII to 38.

Zobacz też


- DTP
- pismo kategoria:językoznawstwo kategoria:DTP ja:アンパサンド

Apostrof

Apostrof jest to znak '. W języku polskim służy do oznaczenia, że litera występująca przed nim jest niewymawialna. Np. w przypadku angielskiego nazwiska Cabe [kejb] ostatnia litera e nie jest wymawialna, więc w przypadku, gdy chcemy odmienić to nazwisko musimy postawić po nim apostrof: nie ma Cabe'a, pożyczyłem auto Cabe'owi. kategoria:językoznawstwo kategoria:DTP ja:アポストロフィー

Dywiz

Dywiz to znak pisarski – czcionka lub font, o oczku w kształcie poziomej kreski biegnącej mniej więcej na wysokości środkowej linii pisma (górnej krawędzi liter minuskułowych bez wydłużeń górnych) lub trochę poniżej tej linii. Ma długość ok. 1/4 do 1/3 firetu. Przypomina znaki minus lub myślnik, przy czym za prawdziwy myślnik uważa się trochę dłuższe kreski – półpauzę i pauzę. Dywiz biegnie dokładnie na tej samej wysokości co myślniki, natomiast prawdziwy minus, jako znak matematyczny, może biec na innej wysokości. Dywiz jest najkrótszy spośród wszystkich znaków w postaci kreski. Dywiz stosowany jest przy dzieleniu i przenoszeniu wyrazu do następnej linii lub przy łączeniu wyrazów wieloczłonowych (złożonych) i styka się zawsze bezpośrednio z innym znakiem drukowalnym, a ze spacją co najwyżej z jednej strony i tylko w wyjątkowych sytuacjach (np. w postaci: "jedno- lub dwuczłonowy"). Inaczej mówiąc, dywiz jest znakiem wewnątrzwyrazowym lub międzywyrazowym, ale nigdy międzywyrażeniowym i dlatego nie zalicza się go do znaków interpunkcyjnych. Do dialogów dywizu nie powinno się używać, pomijając względy językowe, również dlatego, iż jest wyraźnie za krótki. Przy przenoszeniu wyrazów złożonych, gdy przeniesienie wypada na dywizie, powtarza się dywiz na początku następnej linii. Ponadto, przy przenoszeniu wyrazów złożonych, wręcz wskazane jest przenoszenie właśnie na dywizie. Dywizu używa się ponadto wewnątrz nazw chemicznych, kodów pocztowych, numerów telefonów, itp..., natomiast przy podawaniu zakresów liczbowych (od...do) zamiast dywizu stosuje się myślnik (z reguły w jego krótszej postaci, czyli jako półpauzę). Inne nazwy dywizu to: znak przeniesienia, mała kreska, łącznik oraz tiret (z franc. tiré). Zobacz też: DTP, typografia. kategoria:DTP ja:ハイフン

48


- 048 ko:48년

50


- 050 ko:50년 simple:50

52


- 052 ko:52년

54


- 054 ko:54년

56


- 056 ko:56년 ja:56

57


- 057 ko:57년 ja:57

Pytajnik

? - pytajnik, znak zapytania - jest znakiem interpunkcyjnym, służy do określenia intencji osoby mówiącej, która chce otrzymać otrzymać odpowiedznie informacje od osoby pytanej (wyjątkiem jest pytanie retoryczne). Zdania zakończone pytajnikiem posiadają specyficzną intonację. kategoria:językoznawstwo

Mapa

:W programowaniu także synonim tablicy asocjacyjnej lub w teorii grafów termin związany z grafami planarnymi. grafami planarnymi grafami planarnymi Mapa (z łac. mappa = 'obrus') - model powierzchni Ziemi (także nieba lub planety czy innego ciała niebieskiego). Występuje w postaci analogowej (obraz na płaszczyźnie) lub (coraz częściej) cyfrowej - zobrazowanie zbioru danych o obiektach oryginału (Ziemi, Marsa itp.) i ich wzajemnym usytuowaniu. Mapa stanowi podstawowe narzędzie badań i prezentacji wyników w geografii i geodezji. Najstarszą mapą jest mapa z Ga-Sur. Przeniesienie powierzchni ze sfery (Ziemia nie jest idealną kulą, ma nieregularny kształt geoidy, ale przy sporządzaniu mapy przyjmuje się założenie o jej kulistości, lub że jest elipsoidą obrotową) na płaską powierzchnię mapy wymaga:
- zastosowania odpowiedniego rzutu, czyli odwzorowania kartograficznego,
- zmniejszenia obrazu do żądanej skali,
- zastosowania przyjętych znaków umownych (zobacz: legenda mapy),
- uogólnienia przedstawionego obrazu. Nauka o mapach to kartografia.

Podział map

Ze względu na treść mapy geograficzne dzielimy na:
- ogólnogeograficzne
  - topograficzne wieloskalowe
  - topograficzne średnioskalowe
  - topograficzne małoskalowe
- tematyczne
  - spoleczno-gospodarcze
    - gospodarcze
      - mapy zasadnicze
      - podstawy zagospodarowania terenu
      - uzbrojenia terenu
      - komunikacji
      - gospodarki mieszkaniowej
      - przemysłu
      - rolnictwa
      - udług
      - swobody dyspozycyjnej terenu
    - społeczne
      - demograficzne
      - wybranych elementów socjalno-bytowych
      - patologii społecznych
  - przyrodnicze
    - fizjograficzne
      - geologiczne
      - rzeźby terenu (hipsometryczne)
      - hyd