Home About us Products Services Contact us Bookmark
:: wikimiki.org ::
Orson WELLES

Orson WELLES

Kino > Direktoroj > Aktoroj > Orson WELLES ---- Aktoroj La usona aktoro, scenaristo kaj reĝisoro Orson WELLES naskiĝis je la 6-a de majo 1915 en Kenosha, Viskonsino kaj mortis je la 10-a de oktobro 1985 en Losanĝeleso. Lia kariero komenciĝis en la Dublina Teatro Gate Theatre en la jaro 1931. Ekde 1933 li laboris ĉe Novjorka radiostacio. La atenton de Hollywood li kaptis per sia radiodramo War of the Worlds (adaptita laŭ verko de H. G. WELLS). Li tiel genie prezentis ĝin, ke tiuj aŭskultantoj, kiuj elektis lian programon anstataŭ tiu de Edgar BERGEN, vere kredis, ke eksterteranoj el Marso ekatakis la teron. Mondfamon Welles gajnis pro la filmo Citizen Kane, al kiu li kontribuis kiel scenejisto, aktoro kaj reĝisoro. Kvankam la filmo ne portis grandan financan gajnon kaj eĉ estis bojkotata de la eldonisto William Randolph HEARST, kiu en ĝi vidis paralelojn al sia propra vivo, la senkonvenciaj eksperimentoj pri sonoj, kameraumado kaj filmotondado igis kritikantojn paroli pri majstroverko. Dum jaroj Citizen Kane estas sur la unua loko de la listo [http://www.afi.com/tvevents/100years/movies.aspx de la plej gravaj / famaj usonaj filmoj]. Li geedziĝis kun usona aktorino Rita HAYWORTH, kiu rolis en lia The Lady from Shanghai. Orson WELLES, kiu ankaŭ famas pro siaj filmigoj de Ŝekspiraj verkoj, en 1971 gajnis Honor-Oskarpremion. Nuntempe li estas rigardata unu el la plej gravaj filmistoj de la kinohistorio.

Famaj filmoj


- Citizen Kane (Usono, 1941)
- The magnificent Ambersons (Usono, 1942)
- The lady from Shanghai (Usono, 1947)
- Macbeth (Usono, 1948)
- The third man (Britio, 1950)
- Othello (Usono/Francio/Italio, 1952)
- Moby Dick (Usono, 1956)
- Touch of evil (Usono, 1958)
- The long, hot summer (Usono, 1958)
- Der Prozess (Germanio/Francio/Italio, 1962), kun Romy SCHNEIDER
- Casino Royale (Britio, 1966)
- Catch 22 (Usono, 1970) WELLES, ORSON WELLES, ORSON WELLES, ORSON WELLES, ORSON ja:オーソン・ウェルズ

Kino

Je la fino de la 19-a jarcento, la progreso de tekniko faris el fotografio la novan arton kinematografio, aŭ kino. Serio de bildoj, montrata sufiĉe rapide, fariĝas vivanta sceno, kaj la teatraĵo povas esti rafinita, pakita, kaj liverata tra la mondo. La kino, kaj ĝia ido televido, fariĝis grandega kultura influo de la 20-a jarcento. 20-a jarcento

Kino-Festivaloj laŭ landoj

Brazilo


- Festivalo de Gramado
- Festivalo de Sao Paŭlo
- Festivalo de Tiradentes

Francio


- Festivalo de Cannes

Germanio


- Festivalo de Berlino Berlinale

Hispanio


- Seminci de Valladolid.
- Festivalo de San Sebastián
- Fantasta Festivalo de Sitges

Italio


- Festivalo de Venecio (La Biennale di Venezia)

Kanado


- Festivalo de Toronto
- Festivalo de Rouyn-Noranda

Kroatio


- Festivalo de Motovuno
- Festivalo de Zagrebo
- Festivalo de Pulo

Nederlando


- Festivalo de Roterdamo

Portugalio


- Festivalo de Porto/Oporto Fantasporto (internacia/fantazi-temaj filmoj)

Usono


- Festivalo de Sundance
- Festivalo de Nov-Jorko
- Seatla Internacia Kino-Festivalo (SIFF)

Famaj filmuloj


- Aktoroj
- Reĝisoroj
- Ĉefaj fotografistoj

Famaj fikciuloj


- James BOND
- Harry POTTER

Filmoj

vidu Listo de filmoj

Filmetoj


- Murdoj en Kastelo
- La Junaj Trezorserĉantoj (nuntempe en farado)

Filmotekniko


- Filmteorio
- Filmformatoj
- Kamerao
- Kinolumiloj
- Kinematografio
- Fakterminaro de Kino

Firmaoj


- Defa
- Gaumont
- Lucasfilm
- MGM
- Paramount
- Pathé
- UFA
- United Artists
- 20th Century Fox

Skoloj


- Dogmo 95
- Franca Nova Ondo

Ĝenroj


- Animeo
- Animacio
- Agfilmo
- Dokumenta Filmo
- Drama Filmo
- Kinoĵurnalo
- Komedia Filmo
- Kulta Filmo
- Mallonga Filmo
- Suspensa filmo
- Vakera filmo
- Vesterno

Premioj


- Akademio de Film-Artoj kaj Sciencoj - vidu Oskaro
- César (Francio)
- Goya (Hispanio) ---- Vidu ankaŭ: Esperanto-filmo Kategorio:Kino ja:映画

Direktoroj

Kino > Filmreĝisoroj - Reĝisoro ---- Jen listo kelkaj rimarkindaj filmreĝisoroj: __NOTOC__

A

:Pedro ALMODÓVAR :Alejandro AMENÁBAR

B

:Warren BEATTY :Bahram BEJZAI :Dev BENEGAL :Ingmar BERGMAN :Luc BESSON :Lidja BOBROVA :Klaus Maria BRANDAUER :Luis BUÑUEL :Tim BURTON

C

:Jussef CHAHINE :Charlie CHAPLIN :Francis Ford COPPOLA :Kevin COSTNER :Michael CURTIZ

D

:Walt DISNEY

E

:Clint EASTWOOD

F

:Bahman FARMAN-ARA :Rainer Werner FASSBINDER :Federico FELLINI :Emilio 'Indio' FERNANDEZ :John FORD :Miloš FORMAN

G

H

:Ebrahim HATAMI-KIA :Jim HENSON :Alfred HITCHCOCK :Dennis HOPPER

I

J

:Jean-Pierre JEUNET

K

:Aki KAURISMÄKI :Elia KAZAN :Buster KEATON :Abbas KIAROSTAMI :KIM Ki-duk :Stanley KUBRICK :KUROSAWA Akira :Krzystof KIESLOWSKI

L

:Fritz LANG :Sergio LEONE :Ken LOACH :Loriot :Ernst LUBITSCH :George LUCAS :Auguste kaj Louis LUMIÈRE

M

:Mohsen MAĤMALBAF :Georges MÉLIÈS :Jiří MENZEL :Tahmine MILANI :Vincente MINNELLI :Sejjed Reza MIR-KARIMI :MIYAZAKI Hayao :Michael MOORE :Friedrich Wilhelm MURNAU

N

:Leonard NIMOY

O

:Laurence OLIVIER :OSHII Mamoru

P

:Roman POLAŃSKI

Q

R

:Atik RAHIMI :Satjaĵit RAY :Robert REDFORD :Leni RIEFENSTAHL

S

:Maximilian SCHELL :Volker SCHLÖNDORFF :Steven SPIELBERG :SZABÓ István

T

:Kamal TABRIZI :Bertrand TAVERNIER :François TRUFFAUT :Tom TYKWER

U

:Liv ULLMANN

V

:Roger VADIM :Dziga VERTOV :Luchino VISCONTI

W

:Lothar WARNEKE :Orson WELLES :Wim WENDERS :Billy WILDER :Sönke WORTMANN

X

Y

Z

:ZHANG Yimou
- ja:映画監督一覧

Usono

:Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono La tria plej granda laŭ loĝantaro, Usono (aŭ Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko) estas la plej granda nacio laŭ mono kaj militistara forto, kaj do estas la plej potenca nacio nun surtera. Usono lokiĝas en Nordameriko; la plej granda parto de Usono (la t.n. 48 ŝtatoj, krom Alasko kaj Havajo) limitiĝas norde de Kanado, oriente de la Atlantika Oceano, sude de la Golfo de Meksiko kaj Meksiko, kaj okcidente de la Pacifika Oceano. Alasko lokiĝas nord-okcidente de Kanado, kaj Havajo lokiĝas enmeze de la Pacifika Oceano. Usono permesas al siaj civitanoj la posedon de armiloj (garantiite de ĝia konstitucio), estas tre kapitalisma, angleparolanta lando, kiu donis al la mondo televidon, komputilon, atombombon kaj Mickey Mouse. Kritikantoj asertas, ke ĝi kondukis la mondon al la rando de la abismo, batalante en la Malvarma Milito (1948-91) kontraŭ Sovetunio, en kiu ĝi venkis. Havante la plej grandan amaskulturon de la mondo, ĝi profunde influas amaskulturon tra la mondo, de Holivudo al hiphopo, kaj, per tiuj ĉi, influas la morojn de aliaj landoj.

Faktoj


- Loko: 38 00 No, 97 00 Ok (centra Nordameriko)
- Ĉefurbo: Vaŝingtono
- Areo: 9.166.600 km²
- semotaŭga: 19%
- Loĝantaro: 275.562.673 (2000, takso), urbanoj 77% (2000)
- homoj en kv. km: 30,1 (2000)
- homoj en kv. km da semotaŭga tero: 158,2 (2000)
- kreskanta elcento: 0,91% (2000, takso)
- naskoj: po 14,2 el 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- mortoj: po 8,7 el 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- migrantoj: po +3,5 el 1000 homoj en jaro (2000, takso)
- mortokvanto de beboj: po 6,82 mortoj el 1000 naskoj (2000, takso)
- infanoj je virino: po 2,06 infanoj naskitaj de virino
- meza vivo-longeco: 77,12 jaroj (74,24 viroj, 79,9 virinoj) (2000, takso)
- Esperanto: Historio en la lando Usono estas la sola grava lando, kiu ne uzas la SI-sistemon. La Esperanta vorto Usono venas el Usonia, iam proponita vorto por eviti la uzon de "Ameriko" por la lando kaj "Amerikanoj" por ĝiaj loĝantoj. La longforma nomo estas Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko, kaj oftega mallongigo estas USA.

La plej grandaj urboj

La datumoj estas de la jaro 2000. La nombroj montras milionojn da loĝantoj. Ne temas pri la loĝantoj ene de la juraj limoj de la urboj, sed pri ampleksaj regionoj kun multaj antaŭurbetoj kaj eĉ memstaraj urboj, kies centron formas la nomitaj urboj. Usono konsistas el 50 ŝtatoj:

Etnoj

Je 1996, la plimulto da la 916 mil (laŭleĝaj) enmigrintoj venis el Meksiko (164 mil), Filipinoj (56), Barato (45), Vjetnamio (42), Ĉinio (42), Domingo (40), Kubo (26), Ukrainio (21), Rusio (20) kaj Jamajko (19).

Religio

En la jaro 2002:
- 52% protestantismo
- 24% katolikismo
- 10% nenia
- 10% alia
- 2% mormonismo
- 1% judismo
- 1% islamo

Lingvo

Denaskaj lingvoj en 1990. La nombroj montras milionojn da parolantoj. Kun 500-100 mil parolantoj: la portugala (430), japana (428), greka (388), araba (355), hindia kaj urduo (331), rusa (242), jida (213), taja (206), persa (201), haitia (189), armena (150), navaha (149), hungara (148), hebrea (144), nederlanda (143), kmera (127), guĝarata (102). 2,04 milionoj parolas lingvojn kun malpli ol 100 mil usonaj parolantoj. legpova: 97% (97% viroj, 97% virinoj) (1979, takso) [http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/amnord/usaacc.htm lingvaj situacio kaj leĝaro en usono (france)]
- registaro: demokratia federacia respubliko. La ĉefekzekutivo kaj la ŝtatestro de Usono estas la usona prezidanto.
- sendependeco: je la 4-a de julio 1776 de Britio
- organizoj: UNO (1945), NATO
- konstitucio: la 4-an marto 1789
- korupteco: 8,7 CPI (10 = honesta, 0,0 = tute korupta) (2000)
- ekonomio: 3169,0 Md (1998, takso)
- por kapo: 11,50 kd (1998, takso)
- kreskanta elcento: 4,1% (1999, takso)
- inflacio: 2,2% (1999)
- senokupeco: 4,2% (1999)
- valuto: 1 dolaro ($)

Historio

Vidu apartan artikolon: Historio de Usono

ekonomio

Agrikulturo de Usono

Esperanto en Usono

Vidu apartan artikolon: Usono:Esperanto-movado Stella Toogood Cope (1914-2004), D kaj FD (kvakerismo) en Berkeley/Kalifornio, mortis la 1-an de aŭgusto pro kancero. Kategorio:Nordameriko ! ja:アメリカ合衆国 ko:미국 ms:Amerika Syarikat simple:United States th:สหรัฐอเมริกา zh-min-nan:Bí-kok

6-a de majo

Historio > Tagoj > la 6-a de majo ---- La 6-a de majo estas la 126-a tago de la jaro (la 127-a en superjaroj) laŭ la gregoria kalendaro. 239 tagoj restas. Je la 6-a de majo okazis, interalie:

Eventoj


- 1527 : Rabo de Romo: Imperiaj soldatoj, ne ricevintaj salajron komencas rabi Romon
- 1794 : Haitio, regata de Toussaint L'Ouverture, ribelas kontraŭ Francio
- 1861 : Arkansaso kaj Tenesio malunias el Usonon
- 1889 : La Eiffel-Turo estas inaŭguraciita.
- 1890 : La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj rezignas pri poligamio
- 1910 : Georgo la 5-a iĝas Reĝo de Britio
- 1937 : Zepelino nomiĝanta Hindenburg ekbrulis kaj eksplodis dum ĝi provis alteriĝi en Lakehurst, Nov-Ĵerzejo, Usono. En la aerŝipo estis 61 aerŝipistoj kaj 36 pasaĝeroj. Pereis 36 homoj.
- 1942 : Dua Mondmilito: Ĉiuj usonaj trupoj en Filipinio kapitulacias al Japanio
- 1954 : Roger BANNISTER kuras mejlon en malpli ol kvar minutoj unue
- 1994 : La Manika Tunelo estas inaŭguraciita
- 2002
  - Nederlanda politikisto Pim FORTUYN estas murdita naŭ tagojn antaŭ la parlamenta voĉdonado.
  - Nobel-pacpremiita pordemokratia politikistino AUNG SAN Suu Kyi liberigita post 19 monatoj de mallibero en sia hejmo en Mjanmaro (Birmo).

Naskiĝoj


- 1758 : Maximilian ROBESPIERRE, revoluciisto († 1794)
- 1856 : Sigmund FREUD, psiĥiatriisto, fondinto de psiĥanalizo († 1939)
- 1856 : Robert PEARY, teresploristo († 1920)
- 1861 : Rabindranath TAGORE, verkisto († 1941)
- 1868 : Caro Nikolao la 2-a de Rusio († 1918)
- 1868 : Gaston LEROUX, verkisto († 1927)
- 1871 : Christian MORGENSTERN, germana verkisto († 1914)
- 1878 : Pedro de CAMARGO
- 1880 : Ernst Ludwig KIRCHNER, pentristo († 1938)
- 1882 : Kronprinco Vilhelmo de Germanio, heredonto de kajsero Vilhelmo la 2-a de Germanio († 1951)
- 1883 : Wiliiam Francis LAWRENCE
- 1888 : Arie Leopold MOREAU
- 1894: Leon COURTINAT
- 1895 : Rudolph VALENTINO, itala filmstelulo († 1926)
- 1902 : Max OPHÜLS, direktoro († 1957)
- 1904 : Harry MARTINSON
- 1915 : Orson WELLES, usona direktoro († 1985)
- 1915 : Theodore H. WHITE, verkisto (†+ 1986)
- 1920 : Ross HUNTER, produktoro († 1996)
- 1921 : Erich FRIED, aŭstria verkisto († 1988)
- 1925 : Hanns Dieter HÜSCH, kabaredisto
- 1953 : Tony BLAIR, Brita ĉefministro
- 1961 : George CLOONEY, aktoro

Mortoj


- 1859 : Alexander VON HUMBOLDT
- 1877 : Johan Ludvig RUNEBERG
- 1910 : Reĝo Edvardo la 7-a de Britio
- 1919 : L. Frank BAUM, Usono
- 1987 : William CASEY, estro de Central Intelligence Agency
- 1971 : Helene WEIGEL, Germanio
- 1990 : Irmtraud MORGNER
- 1992 : Marlene DIETRICH, Francio

Specialaj tagoj kaj festoj


- La Svisa Gvardio de Vatikano akceptas novajn anojn.

Tagoj de semajno

La 6-a de majo estas (laŭ gregoria kalendaro):
- Lundo en jaroj: 1585 1591 1596 1602 1613 1619 1624 1630 1641 1647 1652 1658 1669 1675 1680 1686 1697 1709 1715 1720 1726 1737 1743 1748 1754 1765 1771 1776 1782 1793 1799 1805 1811 1816 1822 1833 1839 1844 1850 1861 1867 1872 1878 1889 1895 1901 1907 1912 1918 1929 1935 1940 1946 1957 1963 1968 1974 1985 1991 1996 2002 2013 2019 2024 2030 2041 2047 2052 2058 2069 2075 2080 2086 2097;
- Mardo en jaroj: 1586 1597 1603 1608 1614 1625 1631 1636 1642 1653 1659 1664 1670 1681 1687 1692 1698 1704 1710 1721 1727 1732 1738 1749 1755 1760 1766 1777 1783 1788 1794 1800 1806 1817 1823 1828 1834 1845 1851 1856 1862 1873 1879 1884 1890 1902 1913 1919 1924 1930 1941 1947 1952 1958 1969 1975 1980 1986 1997 2003 2008 2014 2025 2031 2036 2042 2053 2059 2064 2070 2081 2087 2092 2098;
- Merkredo en jaroj: 1587 1592 1598 1609 1615 1620 1626 1637 1643 1648 1654 1665 1671 1676 1682 1693 1699 1705 1711 1716 1722 1733 1739 1744 1750 1761 1767 1772 1778 1789 1795 1801 1807 1812 1818 1829 1835 1840 1846 1857 1863 1868 1874 1885 1891 1896 1903 1908 1914 1925 1931 1936 1942 1953 1959 1964 1970 1981 1987 1992 1998 2009 2015 2020 2026 2037 2043 2048 2054 2065 2071 2076 2082 2093 2099;
- Ĵaŭdo en jaroj: 1582 1593 1599 1604 1610 1621 1627 1632 1638 1649 1655 1660 1666 1677 1683 1688 1694 1700 1706 1717 1723 1728 1734 1745 1751 1756 1762 1773 1779 1784 1790 1802 1813 1819 1824 1830 1841 1847 1852 1858 1869 1875 1880 1886 1897 1909 1915 1920 1926 1937 1943 1948 1954 1965 1971 1976 1982 1993 1999 2004 2010 2021 2027 2032 2038 2049 2055 2060 2066 2077 2083 2088 2094;
- Vendredo en jaroj: 1583 1588 1594 1605 1611 1616 1622 1633 1639 1644 1650 1661 1667 1672 1678 1689 1695 1701 1707 1712 1718 1729 1735 1740 1746 1757 1763 1768 1774 1785 1791 1796 1803 1808 1814 1825 1831 1836 1842 1853 1859 1864 1870 1881 1887 1892 1898 1904 1910 1921 1927 1932 1938 1949 1955 1960 1966 1977 1983 1988 1994 2005 2011 2016 2022 2033 2039 2044 2050 2061 2067 2072 2078 2089 2095;
- Sabato en jaroj: 1589 1595 1600 1606 1617 1623 1628 1634 1645 1651 1656 1662 1673 1679 1684 1690 1702 1713 1719 1724 1730 1741 1747 1752 1758 1769 1775 1780 1786 1797 1809 1815 1820 1826 1837 1843 1848 1854 1865 1871 1876 1882 1893 1899 1905 1911 1916 1922 1933 1939 1944 1950 1961 1967 1972 1978 1989 1995 2000 2006 2017 2023 2028 2034 2045 2051 2056 2062 2073 2079 2084 2090;
- Dimanĉo en jaroj: 1584 1590 1601 1607 1612 1618 1629 1635 1640 1646 1657 1663 1668 1674 1685 1691 1696 1703 1708 1714 1725 1731 1736 1742 1753 1759 1764 1770 1781 1787 1792 1798 1804 1810 1821 1827 1832 1838 1849 1855 1860 1866 1877 1883 1888 1894 1900 1906 1917 1923 1928 1934 1945 1951 1956 1962 1973 1979 1984 1990 2001 2007 2012 2018 2029 2035 2040 2046 2057 2063 2068 2074 2085 2091 2096.

Vidu ankaŭ jenon:


- 5-a de majo | 7-a de majo
- 6-a de aprilo | 6-a de junio
- Januaro | Februaro | Marto | Aprilo | Majo | Junio | Julio | Aŭgusto | Septembro | Oktobro | Novembro | Decembro
- Historio - Tagoj kategorio:Almanako kategorio:Majo ja:5月6日 ko:5월 6일 simple:May 6 th:6 พฤษภาคม

1915

Historio > Jarcentoj > 20-a jarcento > 1915 ---- Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1915 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj


- 11-a Universala Kongreso de Esperanto en Sanfrancisko
- Fidia Romeo Giuseppe CESARINI, Hermanus Jacob BLOKKER kaj Jozsef HALÁSZ eklernis Esperanton
- Einstein publikas sian duan teorion de relativeco.
- Haitio falas sub la efektiva rego de Usono (ĝis 1934).
- Monda germana kreita.

Naskiĝoj


- Aage FALCH
- Ferenc TEREMI
- Karel FILIP
- Poul THORSEN
- Jan JIČÍNSKÝ
- 16-a de januaro : Carlos de ALMEIDA WUTKE
- 12-a de marto :Jiří MUCHA
- 27-a de marto : JONESCU-CAPATANA
- 21-a de aprilo (Meksiko): Anthony QUINN
- 6-a de majo (Usono): Orson WELLES
- 29-a de aŭgusto (Svedio): Ingrid BERGMAN
- 17-a de oktobro (Usono): Arthur MILLER
- 12-a de decembro (Usono): Frank SINATRA
- 13-a de decembro: Curd JÜRGENS
- 19-a de decembro (Francio): Edith PIAF

Mortoj


- 27-a de marto: SIFO
- 20-a de aŭgusto : Paul EHRLICH
- 20-a de aŭgusto: József MILETZ ----
1910 | 1911 | 1912 | 1913 | 1914 | 1915 | 1916 | 1917 | 1918 | 1919 | 1920
19-a jarcento - 20-a jarcento - 21-a jarcento
ja:1915年 ko:1915년 simple:1915

10-a de oktobro

Historio > Tagoj > la 10-a de oktobro ---- La 10-a de oktobro estas la 283-a tago de la jaro (la 284-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 82 tagoj restas. Je la 10-a de oktobro okazis, interalie:

Eventoj


- 1970 : Fiĝioj sendependiĝas
- 1993 : la PEN-Mondkongreso akceptas la Esperantan PEN-Centron

Naskiĝoj


- 1834 : Aleksis KIVI, Finnlando
- 1886 : Axel ANDERSEN
- 1898 : Eugen WÜSTER
- 1913 : Claude SIMON

Mortoj


- 1875 : Aleksej Konstantinoviĉ TOLSTOJ
- 1974 : Marie Luise KASCHNITZ
- 1985 : Orson WELLES, Usono
- 2004 : Christopher REEVE

Specialaj tagoj kaj festoj


- Fiĝioj: Nacia tago ---- Vidu ankaŭ:
- Historio - Tagoj. ja:10月10日 ko:10월 10일 simple:October 10 th:10 ตุลาคม

Losanĝeleso

Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Kalifornio > Los-Anĝeleso ---- Fondita dum la jarcento XVIII kiel meksika farmvilaĝo, Los-Anĝeleso fariĝis mondfama dum la jarcento XX kiel la loko de Hollywood, centro de la usona kinoindustrio pro ties bona vetero, variega tereno, kaj libereco el tiamaj monopoliistoj de Novjorko (inter ili, Edisono). Ĝi nun estas la plej granda urbo en Kalifornio, dua plej granda en Usono, kaj deka plej granda en la mondo. Kvankam nur 3,6 milionoj da homoj loĝas inter la landlimoj de la urbo Los-Anĝeleso mem, pli ol 16 milionoj enloĝas la urban aglomeraĵon de la tri kantonoj Los-Anĝeleso, Orange, kaj Riverside. Ĝi lokiĝas ĉe koordinatoj .

Historio

Fondita de hispanaj koloniistoj en 1781 kun la nomo "El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Angeles de Porciúncula" (La Urbo de Nia Sinjorino la Reĝino de la Anĝeloj de Porciúncula). La nomo devenis de tiu de kapelo aperteninta de la Sankta Francisko, kies sektanoj regadis la hispanan koloniadon de Kalifornio kaj konstruis multajn misionejojn tra la ŝtato. (Ili donis la nomon de sia majstro al la alia urbego de Kalifornio, Sanfrancisko.) Iom post iom, la nomo mallongiĝis al la nuna "Los Angeles" (prononcita angle "lasANĝeliz", hispane "losANĥeles") kaj ofte simple al "L.A." (elej'). Dum la malfrua jarcento XIX kaj jarcento XX, la urbo kreskadis, ĝis ĝi farigixis la plej granda en Kalifornio. Los-Anĝeleso fifamiĝis pro malbona situacio inter rasoj. Nigrahaŭtuloj tumultis tie en 1965 kaj 1992, kiel protesto kontraŭ brutaleco polica kaj la malegala ekonomia situacio. Je 2001, la urbego estis la dua plej granda de Usono, la kvara plej granda de Ameriko kaj la sepa plej granda de la mondo. Tio povas ŝanĝiĝi venontjare. Novembron de 2002, okazis balotado pri la apartiĝo de kelkaj sekcioj de Los-Anĝeleso. Movado por fariĝi novan urbon el tiu parto nomata Valo San-Fernando (norde de Mulholland Dr.) sukcesis por ke loka instanco LAFCO aprobis specialan balotadon, sed finfine Losanĝelesanoj voĉdonis malpermesi la apartiĝon laŭ plimulto de du kontraŭ unu. La demando devus ricevi majoritatan aprobon de la tuta urbo kaj cetere la aprobon de la voĉdonantoj en la koncerna sekcio de la urbo. Se la apartiĝo okazus, (je 1a de julio 2003) Los-Anĝeleso tuj fariĝus la tria plej granda urbo en Usono, Valo San-Fernando la sesa. Simila balotado okazis pri Hollywood, kiu simile malsukcesis. LAFCO pristudas la demandon ĉu okazigi similan balotadon por la apartiĝo de la suda 'havena regiono.' Kategorio:Urboj de Kalifornio Kategorio:Urboj de Usono ja:ロサンゼルス ko:로스앤젤레스 simple:Los Angeles, California th:ลอสแองเจลีส

Teatro

Teatro estas konstruaĵo, en kiu oni prezentas spektaklojn pere de aktoroj, kantistoj, dancistoj aŭ marionetoj (PIV), en pli vasta senco artspeco kiu baziĝas sur movo, bildo kaj teksto - tiele, ĝi estas antaŭinto de modern-teknika kinarto. Kutime ĝi estas montrata kiel spektaklo sur scenejo interne de teatra konstruaĵo, sed la scenejon oni povas prepari ankaŭ sub libera ĉielo, en parkoj, malnovaj kasteloj aŭ antikvaj amfiteatroj. Muzikigita teatro estas opero, aŭ ties pli leĝeraj kuzoj opereto kaj muzikalo. Male senvorta teatro estas pantomimo. Ofte en teatraĵoj rolas homoj, sed ankaŭ ekzistas teatro kun pupoj aŭ eĉ nur kun ombroj. Teatro havas multajn radikojn en cirko. Samkiel filozofio moderneca teatro ekfloris en grandiozaj kulturioj kiel Grekio, Romio, Hindio kaj Ĉinio. Tamen iaforma teatraĵo ekzistis en senescepte ĉiuj kulturoj. Indonezio estas grava lando por ombroteatro. Teatraĵa rolludanto nomiĝas aktoro. Oni ŝtatproprigis la hungarajn teatrojn en 1949. Historio de teatro Esperanta Teatro

Teatrospecoj

:Tragedio - Komedio - Dramo - Revuo - Skeĉo - Pupteatro - Ombroteatro - Pantomimo Cirkartoj

Famaj teatraĵ-aŭtoroj

:William SHAKESPEARE - Henrik IBSEN - Ludvig HOLBERG - Molière - David GARRICK - Pierre CORNEILLE - Anton ĈEĤOV - Karel ČAPEK - Carlo GOLDONI

Famaj aktoroj kaj kantistoj

:Sarah BERNHARDT - Enrico CARUSO - Maria CALLAS - Therese GIEHSE - Lotte LENYA - Bernhard MINETTI - Will QUADFLIEG - Paul ROBESON- Helene WEIGEL

Famaj scenejoj

:Broadway Theatre - Golden Globe Theatre

Famaj verkoj

:Ollantay - Reĝo Oedipus - Romeo kaj Julieta ja:演劇 simple:Theater zh-tw:劇場

Novjorko

Geografio > Ameriko > Nordameriko > Usono > Nov-Jorkio > Novjorko < Urboj ---- Urboj
- loko:
- horzono: GMT-5h (-4h somere)
- loĝantaro: 21.500 mil homoj (en la aglomeraĵo) Novjorko, aŭ Nov-Jorko (angle New York [nu-jork]) estas la plej granda urbo en Usono kaj grava monda centro por komerco kaj financo. La stabejo de la Unuiĝintaj Nacioj troviĝas en la urbo. La politika urbo enhavas 8,0 milionojn da homoj, la aglomeraĵo, kies diametro estas 200 km, enhavas 21,5 milionojn (la dua plej granda de la mondo). Ĝi estas en la nordoriento de la lando ĉe la marbordo. Novjorko situas en la plej suda pinto de la usona subŝtato Nov-Jorkio. Ĝi estis fondita kiel Nov-Amsterdamo (Nieuwe Amsterdam) de la nederlandanoj en 1624. La britoj forprenis la urbon en 1664 kaj renomis ĝin Novjorko. La malnova Jorko estas angla urbo (kiu iam estis la romia urbo Eboracum). http://en.wikipedia.org/upload/thumb/7/7b/300px-Map_of_New_York_highlighting_NYC.jpg
Lokiĝo de Novjorko en la subŝtato Nov-Jorko. Novjorko estas la centro de financo, amaskomuniko, modo, teatro kaj belarto en Usono. Nur Los-Anĝeleso konkuras kontraŭ Novjorko kiel kultura centro de la lando. Los-Anĝeleso, ● (3) Kvinzo, ● (4) Bronkso, ● (5) Staten-Insulo]] Novjorko konsistas de jenaj kvin komunumoj (boroughs) (kun la nombro de loĝantoj en 2000):
- Manhatano (Manhattan) - 1,5 milionoj, 61 km2
- Broklino (Brooklyn) - 2,5 milionoj, 212 km2
- Bronkso (The Bronx) - 1,3 milionoj, 114 km2
- Kvinzo (Queens) - 2,2 milionoj, 290 km2
- Staten-Insulo (Staten Island) - 0,4 milionoj, 116 km2 Manhatano estas la kultura kaj komerca koro de la urbo; la aliaj burgoj estas plejparte plenaj de domaroj, tombejoj kaj etnaj kvartaloj. Novjorko iam (1865-1970) estis granda haveno de transmaraj ŝipoj kaj havis multajn fabrikojn kaj malpuran aeron. Sed la fabrikoj foriris al Orienta Azio kaj la haveno nun estas en Nov-Ĵerzejo. La ekonomia koro de la urbo nun estas la grandaj bankoj de Wall Street ("Murstrato"), kiu estas la financa ĉefurbo de la mondo. Novjorko estas urbo de "tiuj, kiuj venis el aliloko." Ne nur lokoj usonaj, sed lokoj tramondaj. Novjorko estas plena de enmigrintoj kaj la usona kulturo ne ĉie regas. De kvartalo al kvartalo, la kulturo ofte ŝanĝiĝas: juda (Novjorko estas la urbo kun plej da judoj kaj jidoparolantoj en la mondo), jamajka, dominga, greka, hindia, rusa, salvadorana, ktp. Estas pli da Puertorikanoj en Novjorko ol en Puerto-Riko mem. La riĉaj, la malriĉaj kaj la enmigrantoj loĝas en la urbo mem. La burĝaro, aliflanke, plejparte loĝas en la antaŭurboj de Long-Insulo, Vestĉestro, suda Konetikuto kaj norda Nov-Ĵerzejo. 13,5 milionoj loĝas en la antaŭurboj. La Statuo de Libereco, kvankam ĝi troviĝas en novĵerzeja teritorio, estas grava simbolo de Novjorko; tamen ne nur de la metropolo, sed ankaŭ de tuta Usono. Ĝin donacis Francio al Usono por celebri la centjaran datrevenon de la usona sendependiĝo. Je la 11-a de septembro 2001 la Ĝemelturoj estis tute detruitaj per pasaĝer-aviadiloj kaptitaj de islamismaj atencistoj. Ilian lokon prenu la Turo de la Libero, estonta la plej alta konstruaĵo de la mondo. La urbo gastigis la landan kongreson de ELNA en 1957, 1964, 1981 kaj 1995.
- [http://www.cnewyork.net/ Fotoj pri Novjorko] kategorio:Urboj de Nov-Jorkio kategorio:Urboj de Usono ja:ニューヨーク (市) ko:뉴욕 simple:New York City zh-cn:纽约市 zh-tw:紐約市

Hollywood

Hollywood, Kalifornio estas sekcio de Los-Anĝeleso, Kalifornio, kiu famiĝis pro la tiea kina industrio. Kategorio:Kalifornio ja:ハリウッド

Edgar BERGEN

Edgar John BERGEN (naskiĝis la 16-a de februaro, 1903, en Ĉikago, Ilinojo, mortis la 30-a de septembro, 1978) estis usona aktoro kaj radia ludisto, bone konata kiel ventroparolisto. BERGEN naskiĝis al sveda familio, kreskis en Decatur, Miŝigano, kaj instruis mem ventroparolismo el libreto kiam li havis nur 11 jarojn. Plu jaroj poste li komisiigis lignoskuptanton fari similaĵo de friponan irlandan gazetliverantiston li konis. La ĉapo suriris manakenon nomiĝis Charlie MCCARTHY, kiu estiĝis vivtempa kunligo de BERGEN. La unuaj ludaĵoj de BERGEN estis en vodevilo kaj unu-bobeno mallongaj filmoj, sed lia aktuala sukceso estis sur la radio. Li kaj Charlie estis vidata ĉe Hollywood festo de Noel COWARD, kiu rekomendis ilin por aperaĵo sur la programo de Rudy VALLEE. La aperaĵo estis tro sukcesa ol la sekvanta jaro ili estas doniĝanta iliajn proprajn programon. Ili estis sur la aero el 1937 al 1956. Por la radioprogramo, BERGEN disvolvigis aliajn karakterojn, notinde la malrapida spritata Mortimer SNERD kaj la viro-malŝata Effie CLINKER. La stelo, tamen, estis Charlie, kiu estis ĉiam prezentuis kiel infano – spite de en cilindra ĉapelo, kabo, kaj monoklo – gajmiena, virinofreneza, infano-ĉirkaŭ-urbo. Kiel infano, kaj ligna unu ĉe tia, Charlie povas agi senpune kun double entendre (duobla signifo) tio adoltaj homoj ne povas, eĉ en tioj pli cenzurada tempoj. :Charlie: "Ĉu estas permesate kiso adiaŭe?" :Dale EVANS: "Bone, mi ne povas vidi ĉiun lezon en tio!" :Charlie: "Ho. Mi volas vi povus. Neleza kiso ne sonas tre vibriganta." Similaj linioj donis al Mae WEST en skizo sur la programo rezultis en ŝia 15-jara disaŭdiĝanta malpermeso. Charlie's vendeto kun W. C. FIELDS estis regularo emfazaĵo de la programo. :Charlie (al FIELDS): "Se mi havis meĉon mi gluis ĝin en vian buson kaj luprenos vin ekstere por alkohola lampo!" :W.C. FIELDS: "Ĉu estas ĝi vera ke via patro estis porda gambata tablo?" :Charlie: "Se ĝi estas, via patro estis sub ĝin." :W.C. FIELDS: "Mi amas infanojn. M povas rememori kiam, kun miaj propraj malgrandaj necertaj gamboj, mi paŝetis el ĉambro al ĉambro." :Charlie: "Kiam estis tio? Lasta nokto?" BERGEN ne estis la plej teknike lerta ventroparolisto – Charlie MCCARTHY frekvente incitetis lin por movanta liajn lipojn; sed lia senco de komedieca tempado estis grandioza, kaj li traktis la akratonan dialogon de Charlie kun aplombo. La brila sprito de BERGEN en kreanta la trafan personecon de MCCARTHY kaj ilian de liaj aliaj karakteroj faris la programon. Kaj movanta liajn lipojn estis ne grava, kiel li estis radioventroparolisto. BERGEN kaj MCCARTHY estas iom kreditata kun "savanta la mondo" ĉar, sur la nokto de la 30-a de oktobro, 1938, kiam Orson WELLES ludis lian War of the Worlds (Milito de la Mondoj) radioteatraĵon tiu do panikata la nacio, la plejparto de la usona publiko tonigis en aŭdi BERGEN kaj MCCARTHY kaj neniam aŭdis la teatraĵon de WELLES. Post la fino de la radioprogramo, BERGEN kaj MCCARTHY aperis sur la televida programo Do You Trust Your Wife?, kaj ankaŭ en viva ludado. En aldono al lia laboro kiel ventroparolisto, BERGEN estis ankaŭ aktoro. Li aperis kiel la sinĝena norvega aspiranto en I Remember Mama (1948). Li ankaŭ aperis en Captain China (1949) kaj Don't Make Waves (1965). Li kaj MCCARTHY aperis en The Goldwyn Follies (1938) kaj en The Muppet Movie (1979). Ĝi estis lia lasta aperaĵo, kaj la filmo estis dediĉata al li. En 1938 BERGEN estis prezentata Honora Oscar (en la formo de ligna Oscar statueto) por lia kreado de Charlie MCCARTHY. BERGEN atendis Northwestern University, sed ne did not graduate. Later the school gave him an honorary degree as Master of Innuendo and Snappy Comeback. Edgar BERGEN mortis de rena malsano en Las Vegas, Nevada ĉe la aĝo de 75. Li estis elektata al la Usona Radia Halo de Famo en 1990, la sama jaro ke The Charlie McCarthy Show (La Programo de Charlie MCCARTHY) estis elektata kiel honorata programo. BERGEN estis la patro de aktorino Candice BERGEN, kiuj unuaj ludaĵoj estis sur la radia programo; kvankam ŝi lacis de estata vokiĝata "Charlie's malgranda filino". En 1940 li estas granda marŝalo de la Tournament of Roses Parade (Parado de la Turniro de Rozoj).

Externaj ligoj


- [http://www.radiohof.org/comedy/edgarbergen.html Radia Halo de Famo]
- [http://www.fathom.org/snerdville/show.html Snerdville], TTT-paĝo pri la radioelsendaĵo
- [http://www.imdb.com/name/nm0001944/ IMDb filmografio]

Ŝekspiro

Literaturo > Anglalingva literaturo ----

Biografio

Anglalingva literaturo William SHAKESPEARE [ŭiljam ŝejkspir] aŭ Ŝekspiro (naskĝis en aprilo 1564 - dato ne certe konata; li baptiĝis la 26-an de aprilo - kaj mortis la 23an de aprilo, 1616) estis angla poeto kaj dramverkisto, konsiderata preskaŭ universale unu el la plej bonaj poetoj kaj dramverkistoj de la mondo kaj la plej bona verkisto de la angla lingvo. Kiel kultura kaj lingva fonto en la anglalingva mondo, nur la Biblio estis pli influhava ol li. Li floris du jardekojn inter 1593-1613. Liaj teatraĵoj montras tre bonegan regadon de lingvo kaj profundan komprenon pri homo. Li mortis je la sama dato (ne je la sama tago, ĉar Britio uzis julian kalendaron) kiel Miguel de CERVANTES. Tial, 23-a de aprilo estas internacia librotago.

Verkoj

Teatraĵoj


- 1590-1592: Henriko la 6-a
- 1590-1595: Du Sinjoroj el Verono
- 1593: Rikardo la 3-a
- 1593: Tito Androniko
- 1594: Komedio de eraroj
- 1594: Peno de amo perdita
- 1594: La Dresado de la megero
- 1595: Romeo kaj Julieta
- 1595: Rikardo la 2-a
- 1595: Somermeznokta sonĝo aŭ Sonĝo de someromeza nokto
- 1596: Reĝo Johano
- 1597: La Gajaj edzinoj de Windsor
- 1598: La Venecia Komercisto
- 1598: Henriko la 4-a
- 1599: Multa bruo pri nenio
- 1599: Henriko la 5-a
- 1599: Julio Cezaro, pri la morto de Julio Cezaro
- 1600: Kiel Plaĉas al Vi
- 1601: Dek-dua nokto aŭ Epifanio : aŭ kiel vi volas
- 1601: Trojlo kaj Kresida
- 1602-1603: Fino bona, ĉio bona
- 1603: Hamleto -- tragedio pri hezitema reĝido de Danio.
- 1604: Otelo, la maŭro de Venecio, tragedio pri ĵaluzo
- 1604: Mezuro pro mezuro
- 1605: La Tragedio de Reĝo Lear
- 1606: Makbeto
- 1606: Timono de Ateno
- 1607: Antonio kaj Kleopatra
- 1607: Periklo
- 1608: Koriolano
- 1610: Cimbelino
- 1611: La Vintra fabelo
- 1611: La Tempesto aŭ La Ventego
- 1613: La Vivo de Henriko Kvina

Eksteraj ligoj


- [http://www.esperanto.nu/eLibrejo/ Esperantigita teatraĵo Julio Cezaro de eLibrejo]
- [http://www.google.com/search?q=%2Bkaj+%2Bestas+%2BŜekspiro&hl=en&start=10&sa=N Kelketaj poemoj esperantigitaj de Shakespeare]

En Esperanto aperis jenaj verkoj de Shakespeare

Antonio kaj Kleopatro (tutproze trad. de Stephen A. Andrew. - Rickmansworth: The Esperanto Publ. Co., 1947. - 95 p.) La dresado de la megero (Trad. Gerald C. Jervis. Ed. Reto Rossetti. - Rotterdam: Esperantaj Kajeroj, 1988. - 136p.) Epifanio: aŭ kiel vi volas (trad. William Auld. - Glasgow: Eld. Kardo, 1977. - 71 p.) La gajaj edzinoj de Windsor (trad. de Stephen A. Andrew. - Rickmansworth: The Esperanto Publ. Co., 1948. - 89 p.) Hamleto: reĝido de Danujo (Trad. L. Zamenhof. - Nürnberg: Tümmel, 1894. - 136 p.) Hamleto, princo de Danujo (Trad. de L. N. M. Newell. - La Laguna: Régulo, 1964. - 207 p.) Julio Cezaro (Trad. de D. H. Lambert. - London: Brita Esperantista Asocio, 1906. - VI, 85 p.) Kiel plaĉas al vi (Trad. Ivy Kellerman. [Antauparolo Edwin C. Reed]. - Washington, DC: Sesa Internacia Kongreso de Esperanto, 1910. - 137 p. : ilustr.) La komedio de eraroj (Trad. William Auld kaj Asen M. Simeonov. - Glasgow; Sarajevo: Eld. Kardo; ELBiH, 1945. - 88 p.) Makbeto (Trad. de D. H. Lambert. - Paris: Hachette, 1908. -160 p.) Otelo, la maŭro de Venecio (Trad. de Reto Rossetti. Antaŭparolo de Roy Walker. - La Laguna: Régulo, 1960. - 207 p.) Romeo kaj Julieto (Tutproze trad. de Stephen A. Andrew. - Heronsgate, Rickmannsworth: Esperanto Publ. Co., 1945. - 77 p.) Serenado (verkita de Shakespeare, komponita de F. Schubert. Trad. de F. Stengel.) Somermeznokta sonĝo (Trad. K. Kalocsay. - La Laguna: Régulo, 1967. - 99 p.) Sonetoj (En: Tutmonda sonoro / Hrsg.: Kalocsay, Kálmán; p. 332 - 335, vol. 1) La sonetoj (Trad. William Auld. [Enkonduko: Humphrey Tonkin]. - Pisa: Edistudio, 1981. - 326 p.) La sonetoj: XVIII, LXV, LXXXIX, XCIX ; el: Romeo kaj Julieta: akto II; La tragedio de Julio Cezaro: akto III, dua sceno (En: Angla antologio; p. 64 - 90, vol. 1) Sonĝo de someromeza nokto (Trad. Louise Briggs. - London: Brita Literatura kaj Debata Societo, [proks. 1921]. - 70 p.) La tempesto (Trad. K. Kalocsay. - La Laguna: Régulo, 1970. - 119 p.: ilustr.) La tragedio de Reĝo Lear (Trad. K. Kalocsay.[Enkonduko: Ivo Lapenna]. - Rotterdam: UEA, 1966. - 160 p.) La tragedio de Reĝo Lear (Trad. A.L. Curry kaj A. J. Ashley. - Dresden: Limpert, 1924. - 160 p.) Tri lirikoj (de Shakespeare, muziko de Matthew Francis Coates, trad. de Archibald John Ashley. - Farnley Tyas: Ashley, 1924. - 11 p.) Trojlo kaj Kresida (Tutproze trad. de Stephen A. Andrew. - Rickmansworth: Esperanto Publ. Co., 1952. - 94 p.) La Venecia Komercisto (Trad. Alfred E. Wackrill. - London: British Esperanto Association, 1914. - 101 p.) La Ventego (Trad. de Ach. Motteau. - London: The Esperantist, [1903]. - 96 p.: ilustr.) La vivo de Henriko Kvina (Trad. Humphrey Tonkin - Rotterdam, UEA, 2003, 158 p.) ja:ウィリアム・シェイクスピア ko:윌리엄 셰익스피어 ms:William Shakespeare simple:William Shakespeare th:วิลเลียม เชกสเปียร์



Romy SCHNEIDER

Kino > Aktoroj > Romy SCHNEIDER ---- Romy SCHNEIDER [romi ŝnajde], aŭ realnome: Rosemarie Magdalena ALBACH (naskiĝis la 23-an de septembro, 1938, mortis la 29-an de majo, 1982) estis aŭstra aktorino. Ŝi naskiĝis kiel filino de la geaktoroj Magda SCHNEIDER kaj Wolf ALBACH-RETTY en Vieno. La nomon Schneider ŝi ekuzis post la divorco de siaj gepatroj en 1945. La unuajn filmrolojn ŝi ludis kune kun sia patrino. Famon ŝi akiris per la Sissi-filmoj (1955-57) temantaj pri la bavara princino Elisabeth (mallonge: Sissi), sed post la tria tiuspeca filmo la juna aktorino ribelis kontraŭ la teda roloskemo de la deca knabino. En la jaro 1958 Romy Schneider enamiĝis al sia franca kolego Alain DELON kaj transloĝiĝis al Parizo. Ŝi studis aktoradon, elprovis sin en teatro kaj baldaŭ ricevis ofertojn al altnivelaj filmroloj, ekz. Der Prozess, filmigita far Orson WELLES laŭ verko de Franz KAFKA. Profesie ŝi ekde tiam estis ege sukcesa, sed private ŝi suferis plurajn sortobatojn. Ŝia rilato kun Alain Delon fiaskis, same kiel poste ŝiaj du edzecoj. La plej granda katastrofo tamen estis la akcidenta morto de ŝia 14-jara filo en la jaro 1981. Ankaŭ ŝia sanstato malboniĝis, kaj kelkajn monatojn post sia lasta filmo Romy Schneider mortis en la aĝo de nur 43 jaroj en Parizo.

Listo de filmoj


- Wenn der weiße Flieder wieder blüht (Germanio, 1953)
- Sissi (Aŭstrio, 1955)
- Sissi, die junge Kaiserin (Aŭstrio, 1956)
- Sissi, Schicksalsjahre einer Kaiserin (Aŭstrio, 1957)
- Christine (Francio/Italio, 1958)
- Boccaccio 70 (Italio/Francio, 1962)
- Der Prozess (Germanio/Francio/Italio, 1962)
- What’s new Pussicat? (Usono, 1965)
- La piscine (Francio/Italio, 1968)
- Les choses de la vie (Francio/Italio, 1969)
- Ludwig II (Germanio/Italio/Francio, 1972)
- Cesar und Rosalie (Germanio/Francio/Italio, 1972)
- Gruppenbild mit Dame (Germanio/Francio, 1976)
- La passante du Sans-Souci (Francio/Germanio, 1981) SCHNEIDER, ROMY

Kategorio:Aktoroj

Kategorio:Biografio Kategorio:Famaj personoj Kategorio:Kino ja:Category:俳優 ko:분류:배우 simple:Category:Actors

Kategorio:Oskaro

Komparu la ĉefan artikolon pri Oskar-premio. Kategorio:Kino

Use cases

In software engineering, a use case is a technique for capturing the potential requirements of a new system or software change. Each use case provides one or more scenarios that convey how the system should interact with the end user or another system to achieve a specific business goal. Use cases typically avoid technical jargon, preferring instead the language of the end user or domain expert. Use cases are often co-authored by Business Analysts and end users. In 1986, Ivar Jacobson, an important contributor to the Unified Modeling Language (UML) and Unified Process, originated the concept of the use case. Jacobson’s idea was influential and seminal. Numerous contributions have been made to the subject since then, but the most significant, influential and comprehensive, in terms of defining what use cases are and how to write them effectively, was provided by Alistair Cockburn, in his 2000 book Writing Effective Use Cases. During the 1990s use cases became one of the most common practices for capturing functional requirements. This is especially the case within the object-oriented community where they originated, but their applicability is not restricted to object-oriented systems, because use cases are not object oriented in nature.

Scope and goals of a use case

Each use case focuses on describing how to achieve a single business goal or task. From a traditional software engineering perspective a use case describes just one feature of the system. For most software projects this means that multiple, perhaps dozens, of use cases are needed to fully specify the new system. The degree of formality of a particular software project and the stage of the project will influence the level of detail required in each use case. A use case defines the interactions between external actors and the system under consideration to accomplish a business goal. Actors are parties outside the system that interact with the system; an actor can be a class of users, roles users can play, or other systems. Use cases treat the system as a "black box", and the interactions with system, including system responses, are as perceived from outside the system. This is deliberate policy, because it simplifies the description of requirements, and avoids the trap of making assumptions about how this functionality will be accomplished. A use case should:
- describe a business task to serve a business goal
- have no implementation-specific language
- be at the appropriate level of detail
- be short enough to implement by one software developer in a single release.

Use Case diagrams

Many people are introduced to use cases via UML, which defines a graphical notation for representing use cases called the Use case model. UML does not define standards for the written format to describe use cases, and thus many people have the misapprehension that this graphical notation defines the nature of a use case; however, a graphical notation can only give the simplest overview of a use case or set of use cases. The UML standard is the most popular standard for graphical notation of use cases. However, there are a number of alternative standards.

UML Use Case diagram

The OMG defines a graphical notation for use cases, but it refrains from defining any written format for describing use cases in detail. Many people suffer under the misapprehension that a use case is its graphical notation. In fact, the true value of a use case lies in two areas. The first is the written description of system behavior regarding a business task or requirement. This description focuses on the value provided by the system to external entities such as human users or other systems. The second is the position or context of the use case among other use cases. As an organizing mechanism, a set of consistent, coherent use cases promotes a useful picture of system behavior, a common understanding between the customer/owner/user and the development team. It is common practice to create supplementary specifications to capture requirement details that lie outside the scope of use case descriptions. Examples of these topics include performance, scale/management issues, or standards compliance. use case The diagram on the right describes the functionality of a simplistic Restaurant System. Use cases are represented by ovals and the Actors are represented by stick figures. The Patron actor can Eat Food, Pay for Food, or Drink Wine. Only the Chef actor can Cook Food. Note that both the Patron and the Cashier are involved in the Pay for Food use case. The box defines the boundaries of the Restaurant System, i.e., the use cases shown are part of the system being modelled, the actors are not. Interaction among actors is not shown on the use case diagram. If this interaction is essential to a coherent description of the desired behavior, perhaps the system or use case boundaries should be re-examined. Alternatively, interaction among actors can be part of the assumptions used in the use case. However, note that actors are a form of role, a given human user or other external entity may play several roles. Thus the Chef and the Cashier may actually be the same person. Three major relationships among use cases are part of the UML technique. The OMG standard describes graphical notation for these relationships. In one form of interaction, a given use case may include another. The first use case often depends on the outcome of the included use case. This is useful for extracting truly common behaviors from several use cases into a single description. The notation is a dashed arrow from the including to the included use case, with the label <>. This usage resembles a macro expansion where the included use case behavior is placed inline in the base use case behavior. There are no paramaters or return values. In another form of interaction, a given use case, (the extension) may extend another. This relationship indicates that the behavior of the extension use case may be inserted in the extended use case under some conditions. The notation is a dashed arrow from the extension to the extended use case, with the label <>. This can be useful for dealing with special cases, or in accommodating new requirements during system maintenance and extension. In the third form of relationship among use cases, a generalization/specialization relationship exists. A given use case may be a specialized form of an existing use case. The notation is a solid line ending in a hollow triangle drawn from the specialized to the more general use case. This resembles the object-oriented concept of sub-classing, in practice it can be both useful and effective to factor common behaviors, constraints and assumptions to the general use case, describe them once, and deal with same as except details in the specialized cases.

Writing a use case

Degree of detail

Alistair Cockburn in Writing Effective Use Cases identifies three degrees of detail in writing use cases.

Brief

A brief use case consists of a few sentences summarizing the use case. It is highly suitable to use a spreadsheet for planning software development. A brief use case can be easily inserted in a spreadsheet cell, and allows the other columns in the spreadsheet to record business priority, technical complexity, release number, etc

Casual

A casual use case consists of a few paragraphs of text, covering the items mentioned above, elaborating the use case in the form of a summary or story.

Detailed

A detailed or complex use case is a formal document based on a long template with fields for various sections; and it is the most common understanding of the meaning of a use case. Detailed use cases are discussed in detail in the next section on use case templates.

Appropriate detail

Some software development methodologies do not require anything more than a simple use case to define requirements. However, some other development methodologies require detailed use cases to define requirements. The larger and more complex the project, the more likely it will be necessary to use detailed use cases. The level of detail in a use case often differs according to the progress of the project. The initial use cases may be brief; but as the development process unfolds the use cases become ever more detailed. This reflects the different requirements of the use case. Initially they need only be brief; because they are used to summarise the business requirement from the point of view of users. However, later in the process, software developers need far more specific and detailed guidance.

Use case templates

There is no agreed template for documenting detailed use cases. There is a number of competing schemes and individuals are encouraged to use templates that work for them or the project they are on. Standardization for each project is more important than the detail of a specific template. However, there is considerable agreement about the core sections; and so beneath different terminology and order there is an underlying similarity between most use cases. Typical sections include:
- Use Case Name
- Iteration
- Summary
- Preconditions
- Triggers
- Basic course of events
- Alternative paths
- Postconditions
- Business rules
- Notes
- Author and date Different templates often have additional sections, e.g. assumptions, exceptions, recommendations, technical requirements. There may also be industry specific sections.

Use case name

The use case name provides a unique identifier for the use case. It should be written in the verb/noun format and should be sufficient for the end user to understand what the use case is about. Goal-driven use case analysis will name the use cases according to the Actor's goals thus ensuring use cases are strongly user centric.

Iteration

Often an iteration section is needed to inform the reader the stage a use case has reached. The initial use case developed for business analysis and scoping may well be very different from the evolved version of that use case when the software is being developed. Older versions of the use case may still be current documents, because they may be valuable to different user groups.

Summary

The summary section is used to capture the essence of the scenario before the main body is complete. It provides a quick overview which is intended to save the reader from having to read the full contents of a use case to understand what the use case is about.

Preconditions

A preconditions section is used to convey any conditions that must be true when a user initiates a use case. They are not however the triggers that initiate a use case.

Triggers

The Triggers section describe the starting condition(s) which cause a use case to be initiated. Can be external, temporal or internal

Basic course of events

At a minimum, each use case should convey a primary scenario, or the typical course of events. The main basic course of events is often conveyed as a set of usually numbered steps, for example: # The system prompts the user to logon. # The user enters his name and password. # The system verifies the login information. # The system logs user on to system. ...and so on.

Alternative paths

Use cases may contain secondary paths, or alternative scenarios which are variations on the main theme. Exceptions, or what happens when things go wrong, may also be described, either within the alternative paths section or in a section on their own. The alternative paths make use of the numbering of the basic course of events to show at which point they differ from the basic scenario, and if appropriate where they rejoin. The intention is to avoid repeating information unnecessarily. An example of an alternative path would be: # The system recognizes cookie on users machine. # Go to step 4 (Main path) An example of an exception path would be: :3. The system does not recognize users logon information :4. Go to step 1 (Main path)

Postconditions

The post-conditions section summarizes the state of affairs after the scenario is complete.

Business rules

Business rules are written or unwritten rules that determine how an organization conducts its business with regard to a use case. Business rules are a special kind of assumption. Business rules may be specific to a use case or apply across all the use cases, and indeed all the business.

Notes

Experience has shown that whatever template is used, analysts discover there is always important information that doesn't fit the structure of the template. Therefore each template usually includes a section for such seemingly inevitable information.

Author and date

This section should list when this version of the use case was created and who documented it. It should also list and date any versions of the use case from an earlier stage in the development which are still current documents. The author is traditionally listed at the bottom, because it is not considered to be essential information; use cases are intended to be collaborative endeavors and they should be