:: wikimiki.org ::
| Panonio |
PanonioHistorio > Romia imperio Panonio < Antikva Eŭropo
----
Panonio estas pralando. Norde kaj oriente la lando limis al Danubo, okcidente al Noricum kaj supra Italio kaj sude al Dalmatio kaj supra Moesia. Tiu estis parto de la historia Hungario.
Ĝiaj originaj loĝantoj estis la panonoj. Ekde la 4-a jarcento a.K. ĝi estis atakata de diversaj keltaj triboj. Oni aŭdis malmulte pri la lando ĝis 35 a.K., kiam la loĝantaro aliancanta kun Dalmatio, estis atakata de Aŭgusto, kiu konkeris kaj okupis Sisakon. Tamen la lando ne estis tute subigita antaŭ ol 9 a.K., kiam ĝi aneksiĝis kun Illyria, kies limo do plivastiĝis ĝis Danubo.
Multaj urboj fondiĝis en romia Panonio, kiuj estas la avoj de nuntempaj hungaraj urboj. Precipe:
- Scarbantia (Sopron)
- Arrabona (Győr)
- Gorsium-Herculia (Székesfehérvár)
- Mursa (Osijek aŭ Eszék )
- Cibalae (Vinkovci)
- Marsonia (Slavonski Brod)
- Sopianae (Pécs)
- Taurunum (Zemun)
Kategorio:Historio de Hungario
HistorioLa historio ampleksas ĉiujn pasintajn okazaĵojn kaj la evoluojn de homoj, popoloj, komunumoj, socioj, civilizoj, landoj, ŝtatoj,regantoj kaj regatoj. La historion studas historiologio (=scienco pri historio/historiscienco). Laŭ pri strikta difino oni nomas historion nur tion, kio estas pruvebla per dokumentoj. Tiusence, la historia tempo komenciĝis nur, kiam aperis skribitaj informoj. Tamen eblas esplori ankaŭ la antaŭan (senskriban) tempon; ĝin oni nomas antaŭhistorio aŭ prahistorio.
(NB! Por historioj de lingvo, teatro ktp., vd. je la koncernataj artikoloj.)
----
:Historio de Scienco kaj Teknologio
Historiistoj (kaj historiaj pensintoj)
:Diodoro Sicila - Norbert ELIAS - Gibbon - Hamilton - Hekateo el Mileso - Herodoto - Josephus - ibn-Khaldun - Keynes - Lev GUMILEV - Makiavelo - Markso - Montesquieu - Plutarko - Rousseau - Adam SMITH - Suetonio - Tacito - Toqueville - Toynbee - Gloraj virinoj
Historiistaj sciencoj kaj teĥnikoj
: datadmetodoj - arĥivoj
Antikvaj Gentoj kaj Ŝtatoj
:Akadanoj - Akado - Amoreoj - Arameoj - Asirianoj - Asirio - Aztekoj - Babilonio- Elamo - Etruskoj - Frankoj - Gaŭloj - Galatoj - Gepidoj - Geto-dakoj - Ĝermanoj - Habiroj -Hunoj - Iberia - Induso-civilizo - Judoj - Kasitoj - Karirioj-Kuŝanoj kvadoj- Maŭroj - Ostrogotoj - Panonio - Parthoj - Peĉenegoj - Piktoj - Seleŭkio - Sumeranoj - Sumero - Urartu - Vandaloj - Visigotoj -
:Feŭdismo - Historio de Pratempo - Historio de Antikveco - Historio de Mezepoko - Kavaliro
vidu ankaŭ:
- Listo de papoj
- Listoj de Imperiestroj
- Francaj reĝoj
- Reĝoj de Hispanio
- (por caroj de Rusio aŭ aliaj imperiestroj, vidu ene de Listoj de Imperiestroj)
- Historio de Afriko
- Historio de Ameriko
- Historio de Aŭstralio
- Historio de Azio
- Historio de Eŭropo
:Gregoria Kalendaro - Luna Kalendaro - Hebrea Kalendaro - Hinda Kalendaro - Islama Kalendaro - Persa Kalendaro - Julia Kalendaro - Franca Respublika Kalendaro - Bahaa Kalendaro
Imperioj
Imperiestro (inkluzive ĉiuj la listoj)
:Araba Imperio - Bizanca Imperio - Brita Imperio - Ĉina Imperio - Kolĥeti - Grandmoravia regno - Meŝika imperio - Otomana imperio - Romio - Rusa Imperio - Sovetunio - Tria Regno - Usona Imperio
Mapoj
:[http://www.roman-emperors.org/Index.htm Eŭropo kaj Mediteraneo politike, en la jaroj 1-1500]
Vidu ankaŭ: Geografio
Diaoyu-Insularo De Ĉinio
vidu la Listo de militoj
Nuntempaj Etnoj: Vidu ĉe Etnoj
Nuntempaj Ŝtatoj: Vidu ĉe Nacioj
Okazintaĵoj
:Hipia revolto - Franca Revolucio - R.M.S. Titanic - 11-a de septembro 2001 - Koloniigado - Krucmilito - Sorĉopersekuto
:Anatolio - Antiloj - Mezopotamio - Palestino - ktp
Rolantoj
:Antonio - Breĵnevo - Osama Bin-Laden - Napoléon BONAPARTE - Marko Bruto - Aŭgusto Cezaro - Julio Cezaro - Charles DE GAULLE - Vo Nguyen GIAP - Gorbaĉevo - Herodo la Granda - Hipioj - Jelcino - Katono - Robert F. Kennedy - Lenino - Nasser - Pompejo - Sargono - Stalino - Vercingetorix - Usonaj Prezidentoj - Meksikaj prezidantoj
Komparu kun:
arkeologio, analo...
fiu-vro:Aolugu
ja:歴史
ko:역사
ms:Sejarah
simple:History
th:ประวัติศาสตร์
zh-min-nan:Le̍k-sú
Romia imperioHistorio > Romio > Romia Imperio
----
- daŭro: -27 ĝis 476 (okcidenta); ĝis 1453 (orienta)
- ĉefurbo: Romo
- teritorio: la landoj ĉirkaŭ la Mediteraneo
- lingvo: la latina kaj la greka lingvo
- religio: idolkultoj; ekde la 4-a jarcento, ĉefe kristanismo
500px
- provincoj:(kun jaro de kreado kiel provinco) Akaio(Achaea) (-27) - Egipto (Aegyptus) (-30) - Afriko (Africa) (-146) - Alpes Cottiae - Alpes Maritimae - Alpes Penninae - Aquitania - Arabia Petraea (105) - Armenia Inferior - Armenia - Asia (-129) - Assyria - Baetica - Baleares - Belgica (-16) - Bithynia (-74) - Britannia (43) - Cappadocia (17) - Cilicia (-64) - Commagene - Corsica kaj Sardinia(-231) - Cyprus - Cyrenaica (-74) - Dacia (107) - Dalmatia (-167) - Epirus (pr. 60 p.K.) - Galatia (-25) - Germania Inferior (17) - Germania Superior (17) - Illyria - Italia - Lugdunensis - Lusitania (-27) - Lycaonia - Lycia - Macedonia (-146) - Mauretania (40) - Mesopotamia (115) - Moesia (-29) - Narbonensis (-120) - Noricum (-15) - Osroene - Palaestina - Pamphylia (43) - Pannonia (10) - Pisidia - Pontus - Rhaetia (-15) - Sicilia(-241) - Sophene - Syria (-64) - Tarraconesis (-197) - Thracia (46)
- imperiestroj: Vidu listo de romiaj imperiestroj
- Spartacus
La romia imperio (27 a.K. ĝis 476 p.K.)
estis imperio de Romio, kiu regis la landojn ĉirkaŭ
Mediteraneo dum la kvin jarcentoj. En 476
Romo kaj la okcidentaj provincoj disfalis pro la atakoj de
ĝermanaj barbaroj. La orienta, greka duono de imperio, kiu
regis sin aparte depost 395, travivis kaj daŭris sub la
gvido de Konstantinopolo kiel la Bizanca imperio.
La ĝermanoj mem poste penis restarigis la imperion sub la nomo
la Sankta Romia Imperio.
La romia imperio estis la sukcesinto de la Romia Respubliko. Dum la
finaj cent jaroj de la Respubliko, Romio grande kreskis per
eksterlandaj militoj sed interne baraktis pro civilaj
militoj. La civilaj militoj finiĝis, kiam Oktavio restis kiel
la sola forta generalo, kiu ankoraŭ vivis. En -27 la Senato
nomis lin Aŭgusto Cezaro, kaj donis al li la potencon de
imperiestro. Post jarcentoj da militoj, la Mediteraneo sub la
imperio fine vidis jarcentojn da paco -- la tiel-nomata
Pax Romana aŭ romia paco.
Je sia maksimumo, ĉirkaŭ 120, la imperio regis
Eŭropon sude de la Danubo kaj okcidente de
Rejno, Brition sude de la Muro de Hadriano,
Dacion (nuna Rumanio), Anatolion,
Sirion, Palestinon, Egiption
kaj la nordan marbordon de Afriko. Portempe Romio ankaŭ tenis
Armenion, Mezopotamion, kaj okcidentan Germanion.
La imperio romiigis okcidentan Eŭropon, provizinte la kulturan
fundamenton de la Okcidento. En la oriento, la greka kulturo
estis tro forta. En norda Afriko, la araba imperio poste
forviŝis ĉian romian kulturon, kiu eble ankoraŭ restis tie.
ja:ローマ帝国
ko:로마 제국
simple:Roman Empire
NoricumNoricum (prononcu: Norikum) estis kelta reĝlando (latine: Regnum Noricum) en la nuntempa Aŭstrio kaj pli malfrue provinco de la Romia Imperio. Ĝi ĉirkaŭ inkluzivis la hodiaŭan nordan Slovenion (Karintion kaj Stirion) kaj aŭstrian federacian ŝtatojn Karintion, Salcburgon, Aŭstrion Supran kaj Stirion kaj krome sudorientan Bavarion kun la 'Chiemgau'. Lime troviĝis la provincoj Raetio en la okcidento, Panonio en la oriento kaj Dalmatio en la sudoriento. Sude de Noricum situis la itala kernlando, norde la provinco limigis la Romian Imperion per la rivero Danubo.
----
http://en.wikipedia.org/upload/9/99/REmpire-Noricum.png
4-a jarcento a.K.Historio > Jarcentoj: 5-a jarcento a.K. - 4-a jarcento antaŭ Kristo - 3-a jarcento a.K.
Jaroj:
ja:紀元前4世紀
ko:기원전 4세기
SopronĜeneralaĵoj
Sopron (germane Ödenburg),
estas urbo en okcidenta Hungario,
en la provinco
Gy%c5%91r-Moson-Sopron.
Norde de ĝi situas la Lago Fertő
(germane Neusiedler See),
okcidente kaj sude la limo al Aŭstrio.
En la tempo de la aŭstra-hungara imperio, ĝi estis la ĉefa urbo de Burgenlando, germanlingva regioneto, kiu tamen apartenis al Hungario . Post la unua mondmilito kaj la sekva redivido de Eŭropo fare de la usona prezidento Woodrow WILSON, Burgenlando estis donita al Aŭstrio sed Hungario obtenis plebisciton en 1921, kiu mirige donis al ĝi en la urbo preskaŭ du trionojn el la voĉoj. Tiu disigo de Sopron/Ödenburg el la resto de Burgenlando estis tre dolora por la Aŭstroj kaj la Germanoj. Tiuj klarigas la elekton de Hungario fare de Germanlingvuloj per la fakto, ke oni timis komunismon, kaj Hungario regata de la tre konservativa admiralo Horthy ŝajnis pli sekuriga ol Aŭstrio, agitata de marksistaj movadoj. Oni decidis, do, ne laŭ sia lingvo sed laŭ sia politika sinteno.
Rezultis, ke Sopron fariĝas norde, okcidente kaj sude ĉirkaŭata de Aŭstrio.
Inverse la aŭstria provinco Burgenland ne plu havis ĉefurbon.
Pro tio necesis, ke la aŭstra urbo Eisenstadt
(hungare Kismarton) iĝu ĉefurbo.
Pro la situo de Sopron ne estas mirige, ke Sopron ludis interesan rolon en la falo de la Fera Kurteno, kiam en 1989 pluraj centoj da GDR-anoj provis transiri la limon al Aŭstrio kaj sukcesis fari tion sen malhelpo de la hungariaj aŭtoritatoj. Pro tio poste okazis kelkaj vanaj protestoj de la mortanta GDR sed ankaŭ pluraj oficialaj dank-esprimoj de FGR al Hungario.
Datenoj
Sopron havas ĉ. 55.000 loĝantojn.
Ĝi situas je 16° 60'; de orienta longitudo
kaj 47° 68'; de norda latitudo.
Iama kelta setlejo tiuloka havis la (probable latinan) nomon Scarabantia.
La proksima lago Fertő (Neusiedler See)
estas naturprotektejo,
ankaŭ ĉe la aŭstria flanko de la lago.
Ligoj
La urba ret-paĝejo havas la adreson
[http://www.sopron.hu/sopron/ www.sopron.hu].
Kategorio:Urboj_de_Hungario
ja:ショプロン
GyőrHungario Győr-Moson-Sopron-a departemento
Győr (Djoer) estas administra centro en okcidenta Hungario.
Ĝi estas naskiĝurbo de WACHA Balázs.
WACHA Balázs
Győr situas en okcidenta Hungario proksime de Danubo,
ĉe historie grava eŭropa vojo tra la danuba valo.
Tra la urbo fluas la al-danubaj riveroj
Mosoni Duna, Rábca kaj Rába,
kiu lasta donis al la urbo ĝian germanan nomon Raab.
(Mosoni Duna estas debranĉigita brako de Danubo.)
Datenoj
- Loĝantoj: 130.000
- Koordinatoj: 17,67° E, 47,68° N.
- Provinco: Győr-Moson-Sopron (ĉefurbo)
- Alteco: ĉ. 120 metroj super marnivelo
- Areo: ĉ. 175 km²
- Poŝtkodoj: 9000–9028
- Telefona prefikso: 96 (de eksterlande +36-96)
Historio
La urbo Győr situas sur naturaj gruzterasoj meze de nun jam grandparte elsekigitaj marĉoj, kiuj ĝin kompakte ĉirkaŭas, ĉe la renkontiĝo de kvar riveroj Danubo de Moson [moŝon], Rába, Rábca kaj Marcal. Tial ĉiuj trafikvojoj logike kondukas tra ĝi. Kiam la turkoj en la 16-a jarcento elmordis la mezan parton de Hungario, ili povis plumarŝi al okcidenta Eŭropo nur tra Győr. Pro tiuj cirkonstancoj la strategia signifo de la urbo estis ĉiam granda. La riveroj kaj marĉoj estis abundaj je fiŝoj kaj ĉasbestoj, je dispono estis konstrumaterialoj, ŝirmo kaj trapasejo.
Tiu loko estis loĝata jam ekde la bronza epoko. Iliroj kaj keltoj ekloĝis ĉi tie. Ĉi tiuj donis la unuan nomon de la loĝloko: Arrabona, tio estas setlejo ĉe Rabona (nuna rivero Rába). La romianoj transprenis la nomon, en 1-a a jarcento post Kristo ili konstruigis ĉi tie garnizonon kun 226 cm dikaj muregoj kaj civiton. En tiu grava urbo de Panonio konserviĝis multe da murrestajoj, sarkofagoj, statuoj kaj iloj, uzataj ĉiutage de la romianoj. Oni konservas ilin nun en la ŝtona kaj historia muzeoj de la urbo.
Post kiam la hunoj venkis la romianojn en la 5a jarcento, sekvis en la 5-a jarcento, sekvis longa vico de popoloj setliĝintaj ĉi tie: gotoj, longobardoj, avaroj. Ĉi tiuj fortikigis la romian fortikajon per ringforma remparo, el kies nomo „gyűrű” [djuru] (ringo) kelkaj devenigas la nunan nomon de la urbo (ĝi fakte estas la nomo de feŭdulo, posedanta bienojn en la regiono). Kontraŭ tiu fortikigita loĝloko sieĝon persone ekgvidis la franka imperiestro Karolo la Granda en la jaro 791. Per tio finiĝis la plurjarcenta regado de la avaroj. La hungaroj aperis en la 9a jarcento. Ili rekonis la strategian signifon de la loko kaj ties unua reĝo Stefano la Sankta refortikigis la urbon. En 1001 li fondis administran centron kaj episkopejon. Győr travivis plurajn sieĝojn fare de germanoj, aŭstroj kaj
ĉeĥoj. En 1271 ĝi ricevis privilegiojn de libera urbo dum la regado de reĝo Stefano la 5-a, ĉar la loĝantoj helpis lin venki la invadantajn trupojn de la ĉeĥa reganto Otokaro la 2-a. Pro komercstimula rajto Győr fariĝis grava centro de komerco kaj metipraktikado.
El milita vidpunkto Győr iĝis grava loko precipe en la 16a jarcento, kiam la turkoj militmarŝis kontraŭ Vienon. En 1529 oni bruligis la urbon antaŭ la proksimiĝantaj otomanoj, por malhelpi, ke ili konkeru ĝin. Pro ties nigraj muroj la turkoj, baptis" ĝin Janik Kala, brulinta urbo.
Kiam en 1594 ili la duan fojon, post longa sieĝo, konkeris ĝin, paŝao Sinan konstruigis belvidejon sur la danuba bastiono kaj fiksigis ventokokon kun duonluno sur ĝia pinto. „La hungaroj rekonkeros la urbon - li asertis tromemfide, - nur se ĉi tiu koko ekkokerikos kaj la duonluno pleniĝos!" Ĉe la rekonkero tamen, ĉu vere, ĉu ne, ŝercema husaro grimpis sur la turon kaj de tie sonigis trumpeton kokerike. La turkoj, onidire popolo superstiĉa, teruriĝis pro la mirakla plenumiĝo de la antaŭdiro: la ferkoko kokerikis, kaj estis ĝuste plenluno! Fakto estas, ke la ventokoko de paŝao Sinan vidiĝas en la urba muzeo, kaj kopio de ĝi nuntempe ornamas publikan fontanon sur la danuba bastionplaco. Cetere la „ferkoko' estas fakte el kupro, sed tia bagatelo ne ĝenas la memfidajn loĝantojn de Győr.
La fama ventobirdo kun la duonluno kaj poste alfiksita duobla kruco estiĝis emblemo de la urbo kaj indikas ĝian eternan vivopovon. Post la turka okupado italaj inĝenieroj konstruigis tiutempe plej modernajn ekstermurajn angulbastionojn (orelbastionojn), remparojn kaj fuortojn. Győr iĝis la plej forta defendilo en la limfortikaĵa ĉeno de Hungario, „remparo de Eŭropo", kiel tiutempe oni ĝin nomis. Post preskaŭ cent jaroj paŝao Mustafa, militmarŝanta al Vieno, vane sieĝis ĝin.
La 29-an de marto 1598 ĉirkaŭ noktomeze malgranda taĉmento kun nutrajĉaregoj petis enlason en la fortikajon Győr [djer], situantan en nord-okcidenta Hungario, kiun tiutempe la turkoj okupadis jam la kvaran jaron. Nutraĵoj ne abundis: la urbo ja estis la plej okcidenta punkto de la tiama potenca imperio otomana, kiu per la konkero de tiu fortikaĵo prenis la lastan obstaklon survoje al Vieno kaj tuta Eŭropo.
La pordisto ĝojprete iris mallevi la ponton. La taĉmento kun la kvar ĉaregoj haltis antaŭ la pordego. Sub la ŝirmo de la nokto oni elprenis eksplod-tubegon el la unua ĉarego, fiksis ĝin al la kverka pordego kaj kun surdiga tondro detruis ties ŝtalplatajn alojn. El la aliaj ĉaregoj elsaltis husaroj, senarmigis la gardistaron kaj vokis siajn kamaradojn, kaŝitajn en la ĉirkaŭaj marĉoj. La husaroj de generalo Paálffy [paalfi] kaj infanterianoj de generalo Schwarzenberg [ŝvárcenberk] impetis tra la malfermita pordego kaj invadis la fortikaĵon. La otomana minaco al Eŭropo ĉesis por longa tempo.
La sekva, grava atako venis jam de okcidento. En 1809, en la militiro kontraŭ Aŭstrio, Napoleono transiris la hungaran landlimon, esperante ribeligi la hungarojn kontraŭ la kun Aŭstrio komuna reganto. Post la batalperdo ĉe Győr kaj intensa sieĝo de la urbo, la urbanoj - por eviti ege grandan detruon - malfermis la pordegojn. Napoleono pasigis unu nokton en la urbo, propramane indikis 9 partojn, detruendajn en la urbomuro. En la strato Király [kiraj] (reĝo) ankaŭ nun staras duetaĝa barokpalaco, kie la granda imperiestro pasigis la nokton de la 31-a de aŭgusto 1809.
Ekonomia kaj kultura evoluo
Győr prosperis sekve de la intensa gren- kaj brut-komerco. Kiam oni konstruis la unuan fervojon, kiu kunligis la urbojn Buda kaj Peŝto kun Vieno meze de la 19-a jarcento, la akvaj kaj strataj trafikvojoj perdis sian signifon. La urbo devis trovi al si novajn evolueblecojn. Fine de la 19-a jarcento unu post alia fondiĝis industriaj entreprenoj: Rába Vagonfabriko, Richards Tekstilfabriko, Alkoholfabriko, Koestlin Keksfabriko, Gasfabriko, Olefabriko. La cirkonstancoj tre favoris tiun evoluon, ĉar la urbo situis ĝuste mezdistance inter Vieno kaj Budapeŝto, kaj ĉiuj fervojaj, ŝoseaj, riveraj transportvojoj trapasis ĝin. Do, Győr ne eblis preteriri, kaj la inĝeniera inventemo kreis miraklojn. En la urba vagonfabrika muzeo oni povas admiri la blenditan truptransportilon Botond, superantan ajnajn terenobstaklojn. Dum la dua mondmilito ĝin ŝtelis la aliancanoj germanoj grandkvante, tiel bona ĝi ja estis.
Someraj Festivaloj de Győr estas tradiciaj. Dum ili okazas popular-, klasik kaj popol-muzikaj koncertoj, subĉielaj operprezentadoj, surstrataj teatraj spektakloj, renkontiĝo de popolaj dancgrupoj el la tuta mondo, publikaj geedziĝoj en barokaj kostumoj kaj baroka pompo, artfajrado, turkaj pavilon-muzikado, internaciaj akvaj kaj pilkokonkursoj. Por urbo kun 130 000 loĝantoj tio estas nemalgranda defio kaj samtempe plezuro. Kaj oni ne forgesu la mondfaman urban baletensemblon. Ĉi tie estas ŝatataj ankaŭ floroj: por sia florpompo la urbo ricevis Eŭropan Premion.
Vidindaĵoj
Plej multe vidindas la baroka centro de la urbo, atestanta pri la delikata artosento de la iama riĉa burĝaro. La plej malnova parto estas tamen ne la iama civila urbo, sed la sur la kapitula monteto inter du riveroj altiĝanta episkopa-religia centro. La urbanoj nomas la palacon de diocezestro Episkopa Kastelo, ĝi ja estis konstruita sur la ruinoj de romia fortikaĵo, komence kiel ĉefturo remparita kaj kerno de posta renesanca fortreso. Vidalvide al la palaco leviĝas la katedralturego „basilica minoren” mirinda harmonio de la stiloj romanika, gotika, renesanca, baroka kaj klasikisma. En ĝiaj muroj eblas vidi enkonstruitajn steleojn kaj kvadratajn ŝtonojn de la iamaj romiaj koloniistoj.
En ĝia gotika kapelo oni konservas la bustorelikvujon de reĝo Sankta Ladislao la 1-a, mirindan memoraĵon de la mezepoka hungara cizelarto en dratemajla tekniko. En la Maria-navo pendas la pentraĵo de la ,Larmanta Sankta Maria". La bildon kunprenis irianda episkopo Walter Linch, rifuĝinta en 1649 al Győr sekve de persekutoj fare de protestantoj. La 17an de marto 1697, festotago de la protekta sanktulo de Irlando Sankta Patriko, de la 6a ĝis la 9a horo la portreto de Sankta Maria faligis sangajn larmojn pro la persekutataj irlandaj katolikoj. De tiu tempo la baziliko estiĝis pilgrimejo.
Piede de la kapitula monteto, sur la placo Gutenberg, en sia baroka oro pompas la Kesto de la Interligo, monumento starigita pro eskapinta soldulo, kiu fuĝis inter la procesiantan amason. La persekutantoj rekonis lin kaj ĉe la arestada tumulto ili terenpuŝis la Sanktan Hostion. Kiel puno ili devis starigi monumenton. Ĉe proksima stratangulo oni povas vidi la por pendŝildo uzatan „Oran Ŝipon", belege cizelitan, orumitan velŝipon el kupro, objekton de entuziasmo por ĉiuj infanoj, verkon de esperantisto Bandi Schima [ŝima] el Győr. Malpendiginte ĝin por ripari post duonjarcenta senĉesa pendado, surprizite oni trovis en ĝia interno precizan desegnon, konsilojn de ties majstro pri renovigo kaj liajn bondezirojn al la estontaj generacioj.
La karmelanan preĝejon kronas ovala kupolo, donanta unikan ĉarmon al la pompa baroka ,juvelkesto" sur la bordo de rivero Rába. En ĝia ekstera kapelo staras belega virina figuro en itala baroko, la tiel nomata „ŜaŭmMaria", ŝtonstatuo de Sankta Maria, aldrivinta laŭ Rába nekonate de kie. La kripto de la preĝejo longe gardis (ankaŭ mezureble) pezan sekreton. En iu ĉerkofako oni ,enterigis" antaŭ la enmarŝanta sovetia armeo en 1945 nemezureblajn trezorojn de miljara episkopejo. La sekreton lastminute, antaŭ sia morto kaj post la retiriĝo de la okupantoj, malkovris ĝia lasta scianto. La arttrezoroj nun videbliĝas en la Dioceza Muzeo sur la kapitula monteto.
La benediktana dutura preĝejo, konstruita en itala baroko, superregas la barokan ĉefplacon, centran publikejon de la civila urbo. Ankaŭ ĉi tie oni trovas ĉiupaŝe fermitajn balkonojn sur la domanguloj, tre tipaj por Győr. Bone vidiĝas ankaŭ la orta, tre regula stratoreto, kiu ebligis en la mezepoko rapide movi la militfortojn de unu loko al alia. Kelkloke neatendite la regulecon rompas kurbaj, tre mallarĝaj stratetoj kun esprimivaj nomoj kiel Sprono, Serpo, Ŝtupo, Serpento. Sub angulbalkono sur la ĉefplaco, je domangulo ekde jarcentoj fiksite staras „fera arbo": trunko, en kiun preterpasantaj metipraktikantoj batis po unu najlon, memorigante pri sia restado. La iama baroka rezidejo de la abato de Pannonhalma nun estas loko de la urba historia muzeo.
Al tiu, kiu laŭiras la straton Kossuth en kvartalo újváros [ujvaroŝ], Nova Urbo, povas ĝui en unu strato unikan por Eŭropo pitoreskan vidaĵon de turoj kaj kupoloj de kvin eklezioj (serbortodoksa, katolika, kalvinana, juda kaj luterana) kun lernejoj, administrejoj, socialaj hejmoj, atestantaj pri la religia toleremo de la urbanoj.
Győr havas multajn epitetojn: ĝi estas tria plej industriigita urbo de Hungario, tria plej riĉa je arkitekturaj monumentoj, posedanta la Eŭropan Premion de Urboprotektado, urbo de riveroj, pontoj (12 grandaj kaj pluraj malgrandaj) kaj de bicikloj. Ĝi estas kunirejo de riveroj, fervojoj, Soseoj, de kulturoj kaj popoloj. La urbo situas mezvoje inter Vieno kaj Budapeŝto, tre proksime al Bratislavo (en la „ora triangulo" Vieno-Bratislavo-Győr). En la mezo de la urbo abunde ŝprucas 66-grada minerala fonto (kun akvo enhavanta kloridojn, karbonatojn, jodon), iganta jin ankaŭ grava ban- kaj kuracloko.
La urbo estas eterne renoviĝanta urbo, mirinda miksaĵo de pasinteco kaj nuntempo, harmonio de arto, industrio kaj kulturo, etosplena urbo moderna. Ĝiaj loĝantoj diras: Vi trovas ĉion ĉi tie, kaj se tamen io mankus, tion vi ne trovus posedinda.
Győr estas loko kie István NAGY-MOLNÁR loĝis post Unua Mondmilito; ĝi havas esperantostraton.
Ĝemelurboj
- Braşov/Brassó/Kronstadt (RO), [http://www.brasov.ro/ www.brasov.ro]
- Colmar (FR), [http://www.colmar.fr/ www.colmar.fr]
- Erfurt (DE), [http://www.erfurt.de/ www.erfurt.de]
- Kuopio (FI), [http://www.kuopio.fi/ www.kuopio.fi]
- Nazareth-Illit (Supra Nazareto) (IL), [http://www.nazareth-illit.muni.il/ www.nazareth-illit.muni.il]
- Sindelfingen (DE), [http://www.sindelfingen.de/ ww.sindelfingen.de]
- Vuhan (CN), [http://www.wuhan.net.cn/ www.wuhan.net.cn]
Eksteraj ligoj
- [http://www.arrabonet.gyor.hu./gyor/index_es.html esperantlingva paĝaro]
- [http://www.gyor.hu/ urba paĝaro]
- [http://www.vendegvaro.hu/kep5-5-900 bildoj]
Kategorio:Urboj de Hungario
Kategorio:Historio de HungarioHungario
Kategorio:Hungario
ja:Category:ハンガリーの歴史
ko:분류:헝가리의 역사
Nicolas Durand de Villegagnon
Villegagnon, Nicolas Durand de
Villegagnon, Nicolas Durand de
Villegagnon
Nicolas Durand de Villegagnon (1510, Provins - 9 janvier 1571) fut un militaire et explorateur français.
Origine
Villegagnon est élève des collèges de La Marche et de Montaigu à Paris, en compagnie de Calvin. Il étudie ensuite le droit à Orléans.
Ordre de Malte
Il entre dans l’Ordre de Malte en 1531 sur la recommandation de son oncle Villiers de L’Isle-Adam, grand maître de l’ordre. Il prend part en 1541 à l’expédition, de Charles Quint contre Alger dont il écrit le récit. En 1548, il commande la flotte envoyée en Écosse pour ramener Marie Stuart à la cour de France, pour ses fiançailles au dauphin François. En 1551, il tente en vain, depuis Malte, de défendre Tripoli contre les Turcs. Rentré en France, il est nommé en 1553 vice-amiral de Bretagne après ses campagnes en Hongrie et au Piémont.
Le Brésil
Il reçoit en 1555 le commandement de la flotte mise par Henri II à la disposition de Gaspard de Coligny pour installer une colonie protestante au Brésil où les protestants français pourraient exercer librement leur religion. Parti du Havre, il construit dans la baie de Rio de Janeiro le Fort-Coligny et s’installe sur la côte qu’il appelle la «France antarctique» (France atlantique?).
Deux ans plus tard, après l’arrivée d’un deuxième contingent constitué de protestants, une dispute théologique avec Villegagnon qui s’est reconverti au catholicisme dégénère en massacre.
Le récit de l’expédition a été écrit en 1578 par l’un de ses membres, l’étudiant en théologie Jean de Léry : Histoire d’un voyage fait en la terre de Brésil.
Epilogue
De retour en France, Villegagnon poursuit sa polémique avec les calvinistes et prend part aux Guerres de Religion dans le camp catholique. Il sera notamment blessé au siège de Rouen en 1562.
Il sera ensuite nommé gouverneur de Sens en 1567.
Il meurt le 9 janvier 1572 dans sa commanderie de Beauvais-en-Gâtinais près de Nemours.
Bibliographie
- De bello Melitensi, & eius euentu Francis imposito, ad Carolû Cæsarem V. Nicolai Villagagnonis Commentarius. Parisiis, Apud Carolum Stephanû, 1553. Edition originale du texte latin. Elle a été publiée en même temps que la version française, également chez Charles Estienne, afin d'avoir la diffusion la plus large dans la Chrétienté. Il fait le récit de la guerre de Malte en 1551 et de la prise par les Turcs de l'île et de Tripoli qu'il avait été secourir à la demande des chevaliers de Malte. Les Impériaux rendaient les Français co-responsables du sac de Gozzo, une île près de Malte, et de la perte de Tripoli. Il est témoin des graves défaites subies par l'ordre de Malte en 1551, en rejette la responsabilité sur le Grand Maître et sur les éléments espagnols de la garnison de Tripoli. Il disculpe les Français, en particulier l'ambassadeur d'Aramont, le gouverneur Vallier et lui-même
- Rouge Brésil de Jean-Christophe Rufin. Roman librement inspiré de l'épopée de Villegagnon au Brésil.
Villegagnon
Villegagnon
gry praca w anglii tapety na pulpit sms tekst |
|
|
|
|
