:: wikimiki.org ::
| Siena |
Siena
Sieno (Itale Siena) estas ĉefurbo de samnoma provinco situata en regiono Toskanio, Italio (43° 20'N-11° 20'E). Enhavas pli ol 52.000 loĝantoj (en jaro 2003).
Pro ĝia grava monumentaro kaj kongruo de ĝiaj konstruaĵoj ĝi estas Monda Kulturheredaĵo de UNESKO.
Situita en la valo inter riveroj Arbia, Merse kaj Elsa ĝi ekis kiel etruska vilaĝo ĝis kreado de la urbo far la romia imperiestro Aŭgusto. La graveco de la urbo komencis en 12-a jarcento kiam sendependiĝis kaj formis la Respubliko de Siena kiu daŭris ĝis 1557, de tiam venas la konkurenco kun la najbara urbo Florenco, fama dum la 13-a jarcento.
Inter ĝia monumentaro ĉefe gravas la Katedralo (ekzemplo de itala gotiko), la Universitato (unu el la plej elstaraj el la lando) kaj la Palazzo Comunale (la Urbodomo situita en Piazza del Campo kie okazas la fama Palio).
ToskanioGeografio > Eŭropo > Itala Duoninsulo > Italio > Toskanio
----
Dosiero:it-toscana.gif itale Toscana [toskana]
Dosiero:it-toscana.gif]
Toskanio estas regiono en Italio. Ĝi estas grava centro de turismo kaj vin-produktado.
Faktoj:
- Itala nomo: Toscana [toskana]
- Areo: 23.000 km2
- Loĝantaro: proksimume 3,6 Millionoj
- Ĉefurbo: Florenco
ja:トスカーナ州
ko:토스카나 주
2003Historio > Jarcentoj > 21-a jarcento > 2003
----
Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta je merkredo (vidu ĉi tie kalendaron).
En la jaro 2003 post Kristo okazis, interalie:
Eventoj
- Svedio, Gotenburgo, 88-a Universala Kongreso de Esperanto
- Salah GHANEM kaj Edwin BURG iĝis honoraj membroj de UEA
- Marso atingis rekordan perielion kaj proksimecon de Tero sama al kio okazis en jaro -57617
- 1-a de februaro eksplodis la spacoŝipo Columbia 67 km super Teksaso, mortis 7 kosmonaŭtoj, inter ili la unua de Israelo
- 12-a de marto oni murdis Zoran DJINDJIĈ, la ĉefministron de Serbio
- 20-a de marto Usono ekatakis Irakon
- 29-a de majo ĝis 1-a de junio : Interasocia kongreso en Francio
- 18-a de julio David KELLY mortigis sin post kampanjo kontraŭ li
- Marso estis 56 milionojn km proksima al Tero.
- 11-a de aŭgusto: Liberio: Post intensa internacia premo, prezidento Charles TAYLOR forlasas sian landon, transdoninte potencon al Moses BLAH.
- septembro : Skeletojn de Homo floresiensis unuafoje malkovris Arkeologoj
- 10-a de septembro okazis murdo de la sveda ministrino pri eksteraj aferoj Anna LINDH
- 7-a de oktobro Arnold SCHWARZENEGGER venkis en la antaŭtempajn balotojn en Kalifornio
- 15-a de oktobro Ilham ALIJEV venkis en la prezidentaj balotoj en Azerbajĝano, tiel li transprenis la prezidentecon post sia patro (nepotismo)
- 31-a de oktobro abdikis Mahathir MOHAMAD ŝtatestro de Indonezio
- Publikitaj planlingvoj Interlango, Speto, Brandoniano, Kaniso, Aiola, Lusiakio, Inter-Esperanto, Arionako kaj 2004.
- La germana piloto Michael SCHUMACHER gajnis la mondan ĉampionecon de Formulo Unu [http://www.funof1.com.ar/tx/cp2003_spe_maxi_.htm].
Naskiĝoj
- 29-a de aprilo: Norvegio : Maud Angelica BEHN
Mortoj
- Aldo de' GIORGI
- Li NAIXI
- Angel Figuerola AUQUE
- 3-a de marto: Horst BUCHHOLZ, Gilbert LEDON
- 30-a de marto: Eurico FIGUEIRA
- 5-a de majo : Walter SISULU
- junio: Hella LANKA
- 12-a de junio: Gregory PECK
- 29-a de junio: Katharine HEPBURN
- 4-a de julio : Barry WHITE
- 14-a de julio : Compay Segundo
- 28-a de aŭgusto : Peter HACKS
- 30-a de aŭgusto : Charles BRONSON
- 8-a de septembro : Leni RIEFENSTAHL
- 9-a de septembro : Edward TELLER
- 22-a de septembro : Armand PIEN
- 28-a de septembro : Elia KAZAN
- 15-a de oktobro : Aage FALCH
- 18-a de oktobro : Manuel VÁZQUEZ MONTALBÁN, hispana ĵurnalisto kaj verkisto
- Drahomír KOČVARA : Drahomír KOČVARA
- 27-a de novembro : Will QUADFLIEG
----
1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008
20-a jarcento - 21-a jarcento - 22-a jarcento
----
Vidu ankaŭ Nun en 2003 por eksvalidiĝontaj informoj.
als:2003
ja:2003年
ko:2003년
ms:2003
simple:2003
th:พ.ศ. 2546
zh-min-nan:2003 nî
Monda Kulturheredaĵo de UNESKOMonda Kulturheredaĵo de UNESKO estas aparta loko (kiel arbaro, montaro, lago, dezerto, konstruaĵo, aro da diversaĵoj aŭ urbo), kiun Unesko elektis por la internacia programo de Monda Kultur-/Naturheredaĵo pro ties natura, historia aŭ kultura valoro.
Kelkaj el la 788 heredaĵoj
(julio 2004)
Afriko
Aŭstralio kaj Oceanio
Azio
- Bam-Citadelo
- Mcĥeta
- Ĥiva la tuta malnova urbo
Eŭropo
- flandraj beginejoj
Bruĝo, Dendermonde, Diest, Gento (Malgranda Beginejo), Hoogstraten, Kortrejko, Loveno, Lier, Meĥleno, Sint-Amandsberg, Sint-Truiden, Tungro, Turnhout
- Granda Placo de Bruselo
- Belfridoj kaj preĝejoj en Flandrio kaj Valonio
Aalst, Katedralo de Antverpeno, Urbodomo de Antverpeno, Belfrido de Bruĝo, Belfrido de Dendermonde, Diksmuide, Eeklo, Belfrido de Gento, Herentals, Ipro, Kortrejko, Loveno (Preĝejo de Sankta Petro), Lier
- La historia urbocentro de Bruĝo
- Muzeo Plantin-Moretus en Antverpeno (ekde 2005)
- Anglio
- Stonehenge
- Brno : Vilao Tugendhat
- Český Krumlov : Historia urbocentro
- Holašovice : Histori-vilaĝa rezervejo
- Kroměříž : Ĝardenoj kaj kastelo
- Kutná Hora : Historia urbocentro
- Lednice-Valtice : Kultura pejzaĝo
- Litomyšl : Kastelo
- Olomouc : Kolumno de la Sankta Triunuo
- Prago : Historia urbocentro
- Telč : Historia urbocentro
- Třebíč : La juda kvartalo kaj la Baziliko de sankta Prokopio
- Zelená Hora : Pilgrima preĝejo de sankta Johano de Nepomuk
- Amiens : Katedralo
- Arc-et-Senans : Reĝa salejo
- Arles : Romiaj kaj romanaj monumentoj de Arles
- Avignon : Historia centro
- Bourges : Katedralo
- Carcassonne : Historia fortikita urbo
- Chartres : Katedralo
- Fontenay : Cistercia abatejo
- Fontainebleau : Palaco kaj parko
- Gard : Ponto de Gard
- Korsiko : Girolata kaj Porto kaboj kaj Naturrezervejo de Scandola, Piana kalankoj
- Liono : Historia komplekso
- Luarvalo inter Sully-sur-Loire kaj Chalonnes
- Nancy : Stanislas, Carrière kaj Alliance placoj
- Orange : Antikva teatro kaj ties ĉirkaŭaĵoj kaj Triumfarko de Orange
- Parizo : Sejnbordoj
- Pilgrimvojoj al Santiago-de-Compostella en Francio
- Provins, Mezepoka foirurbo
- Reims : Katedralo, Malnova abatejo Saint-Remi kaj Tau-palaco
- Saint-Émilion : Jurdistrikto
- Saint-Michel-Monto kaj ties golfo
- Saint-Savin-sur-Gartempe : Preĝejo
- Strasburgo : Kvartalo Eta Francio aŭ Grande Île
- Suda Kanalo
- Versajlo : Palaco kaj parko
- Vézelay : Baziliko kaj monteto de Vézelay
- Vézère : Ornamitaj grotoj de Vezervalo
- Aachen: katedralo (1978)
- Speyer: katedralo (1981)
- Dessau: Bauhaus (1996)
- Dessau: Dessau-Wörlitzer Gartenreich (2000)
- Dresdeno: Valo de Elbo (2004)
- Jakoba Vojo al Santiago de Compostela
- Surroka arto ĉe mediteranea marbordo de Iberio
- Andaluzio
- Nacia parko Doñana
- Alhambro, Ĝeneralifo kaj kvartalo Albaicín, Granado
- Historia kerno de Kordovo
- Katedralo kun sia Giraldo, Alcázar kaj Archivo de Indias de Seviljo
- Aragono
- Mudeĥara arĥitekturo
- Asturio
- Monumentoj de Oviedo kaj reĝlando Asturio
- Balearoj
- Ibiza, naturdiverseco kaj kulturo
- Ekstremaduro
- Malnova kvartalo de Cáceres
- Reĝa Monaĥejo Santa María de Guadalupe
- Arĥeologiaĵoj ĉe Mérida
- Galegio
- Romia urbomuro de Lugo
- Malnova kvartalo de Santiago de Compostela
- Kanarioj
- Nacia parko Garajonay
- San Cristóbal de La Laguna
- Kantabrio
- Kavaĵo Altamira
- Kastilio kaj Leono
- Arĥeologiejo Atapuerca
- Malnova kvartalo de Ávila kaj ekstermuregaj kirkoj
- Katedralo de Burgos
- Las Médulas
- Malnova kvartalo de Salamanca
- Kastilio-Manĉo
- Historia (fortresa?) urbo Cuenca
- Malnova kvartalo de Toledo
- Malnova kvartalo de Segovia kaj ties romia akvovojo
- Katalunio
- Parko kaj Palaco Güell kaj Domo Milá en Barcelono
- Palau de la música catalana kaj hospital de San Pau en Barcelono
- Romanikaj kirkoj en valo de rivero Boí
- Monaĥejo Poblet
- Arĥeologiejaro ĉe Tarragona
- Madrida Regiono
- Universitato kaj historia ejo ĉe Alcalá de Henares
- Kultura pejzaĝo ĉe Aranjuez
- Monaĥejo El Escorial
- Rioĥo
- Monaĥejoj San Millán de Yuso kaj San Millán de Suso
- Valencia Regiono
- Palmarbaro ĉe Elche
- La Lonja de la Seda de Valencio
- 1987 - K - bordo de la Danubo kaj fortikaĵo de Buda en Budapeŝto
- en 2002 aldonita Andrássy-avenuo ĝis Hősök tere en Budapeŝto
- 1987 - K - historia vilaĝo Hollókő
- 1995 - N - grotoj de Aggtelek
- 1996 - K - benediktana abatejo en Pannonhalma
- 1999 - K - nacia parko Hortobágy
- 2000 - K - frukristana tombejo en Pécs
- 2001 - K - areo de lago Fertő
- 2002 - K - vinregiono Tokaj
- Arĥeologia trovejo en Pompejo, Herkulaneum kaj Torre Annunziata
- Dubrovnik - Malnova urbo
- Palaco de Diokleciano en Split
- La lagoj de Plitvice
- Eufraziana - la romkatolika katedralo en Poreĉ
- Trogir - Malnova urbo
- La romkatolika katedralo en Ŝibenik
- La Valeto
- Historia Centro de Braga
- Historia Centro de Porto
- Vin-Regiono de Alto Douro
- Konvento de Kristo en Tomar
- Monaĥejo de Batalha
- Monaĥejo de Alcobaca
- Monaĥejo de Hieronimitoj kaj Turo de Belem en Lisbono
- Kultura Pejzaĝo de Sintra
- Pejzaĝo ĉirkaŭ insulo Pico (Acoroj)
- Centra parto de Angra do Heroismo (Acoroj)
- Laŭrisilvo-arbaro en Madejro
- Arĥitektura ensemblo de Troice-Sergijeva Lavra en Sergiev Posad (1993)
- Preĝejo de ĉieliro, Kolomenskoje (1994)
- Konstruaĵoj de Citadelo, Antikva Urbo kaj Fortreso en Derbent (2003)
- Kultura kaj historia ensemblo de Soloveckije Insuloj (1992)
- Terlango Kurŝ (2000)
- Ensemblo de monaĥinejo Novodjevicij (2004)
- Historia kaj arĥitektura komplekso de Kremlo en Kazanj (2000)
- Historia Centro de Sankt-Peterburgo kaj rilataj grupoj de monumentoj (1994)
- Historiaj monumentoj de Novgorod kaj ĉirkaŭaĵoj (1992)
- Pogost en Kiĵi, (1990)
- Kremlo kaj Ruĝa Placo en Moskvo, (1990)
- Ensemblo de Monaĥejo Ferapontovskij (2000)
- Blankaj monumentoj de Vladimir kaj Suzdal (1992)
Meza kaj Suda Amerikoj
- Glaciriveroj
- Nacia Parko Iguazú
- Cueva de las Manos, Río Pinturas
- Duoninsulo Valdés
- Jezuitaj ejoj en Córdoba
- Naciaj parkoj Ischigualasto kaj Talampaya
- Jezuitaj misiejoj ĉe gvaranioj
- Argentino: San Ignacio Mini, Santa Ana, Nuestra Señora de Loreto kaj Santa María Mayor
- Brazilo: ruinoj de Sao Miguel das Missoes.
- Potosí
- Jezuitaj misiejoj de Chiquitos
- Historia urbo Sucre
- Fortikejo Samaipata
- Nacia Parko Noel Kempff Mercado
- Tiwanaku
- La urbo Kito
- Urbo Kusko
- Historia sanktejo Maĉu Pikĉu
- Nacia parko Huascarán
- Arĥeologia loko de Chavín
- Arĥeologia zono de Chan Chan
- Nacia parko de Manu
- Historia centro de Limo
- Nacia parko de la rivero Abiseo
- Historia centro de la urbo Arequipa
Norda Ameriko
Eksteraj ligoj
- [http://whc.unesco.org/heritage.htm#debut Monda Kulturheredaĵo de UNESKO] : listo de la 730 heredaĵoj (angle, france kaj hispane)
- Por partopreni en dokumentado pri Monda Kulturheredaĵo de UNESKO: [http://www.vrheritage.org VRheritage.org].
Kategorio:Unesko
Kategorio:Monda Kulturheredaĵo de UNESKO
ja:世界遺産
minnan:UNESCO Sè-kài Ûi-sán
RomioGeografio > Mediteraneo > Romio < Antikva Epoko < Historio
Romio estis la antikva regno, kies ĉefurbo estas Romo. Ĝia historio konsistas el tri grandaj epokoj:
- Romia Regno
- Romia Respubliko
- Romia Imperio
- Romia Imperio de Okcidento
- Romia Imperio de Oriento
La ĉefa, oficiala lingvo de la ŝtato estis la latina.
Laŭ Romia tradicio, la urbon Romo fondis en Latio du ĝemelfratoj Romulo kaj Remo sur la Monteto Palatino je 21-a de aprilo, -753. Ĉefaj kaj famaj romianoj estis i.a. Julio Cezaro, Aŭgusto Cezaro, Aleksandro Severo, Karakalo, Filipo la araba, Trajano
Dum la unuaj kvar jarcentoj post Kristo, Romio regis grandan imperion ĉirkaŭ la Mediteraneo, de Mezopotamio ĝis Hispanio, de Egipto ĝis Britio. Kvankam la imperio fine disfalis, Romio metis la fundamenton de la Okcidento, kies bazo estis tute romia: ties
skribo,
ciferoj,
interlingvo,
valuto,
leĝo,
religio,
kalendaro,
mezuro,
vort-provizo,
literaturo,
arkitekturo, ktp. estis esence romiaj. Eĉ en la 13-a jarcento, okcidentaj eŭropanoj nomis sin "latinoj" kaj la grekoj "romianoj".
La prestiĝo de Romio kauzis, ke Rusa imperio regita de "caro" (= cezaro) nomis sin "Tria Romo" kaj Germana imperio regita de "kajsero" (= cezaro) pledis heredon de mezepoka germana Sankta Romia Imperio.
Ankaŭ revolucianoj Usonaj kaj Francaj ligis sin al Romia Respubliko
Vidu ankaŭ:
- Senato
- Konsulo
- tribuno
- plebo
- patricio
- Kavaliroj (Romia socio)
- Liberigituloj (Romia socio)
- sklavoj
- Jaro de la Kvar Imperiestroj
ja:ローマ帝国
simple:Roman Empire
Aŭgusto CezaroHistorio > Romio > Aŭgusto Cezaro < Latina literaturo
----
Latina literaturo
Aŭgusto Cezaro (naskiĝis la 23-an de septembro, 63 a.K., mortis la 19-an de aŭgusto, 14 p.K; latinlingve Augustus Caesar), estis la unua imperiestro de la Romia imperio, kvankam li nomis sin nur la "Unua Civitano". Antaŭ la imperio oni nomis lin Oktavio, li partoprenis en la dua triumviraro kaj la pra-nevo kaj heredonto de Julio Cezaro. Kiel triumviro kaj poste kiel imperiestro, Aŭgusto regis la Roman imperion dum 57 jaroj, de -43 ĝis 14.
Post la murdo de Julio, Oktavio kune kun Antonio venkis Markon Bruton kaj la respublikanojn en la Batalo de Filipio je -42. Oktavio estis malsana dum la batalo, do Antonio estis la vera venkinto. Post Filipio, Oktavio kaj Antonio kaj Marko Lepido dividis Romion inter si kaj formis la duan triumviraron. Sed poste Oktavio venkis Lepidon kaj, en la Batalo de Aktio je la 2-a de aŭgusto -31, li venkis Antonion mem. Antonio klare estis la pli bona generalo, sed lia pasia amoro por Kleopatra nubigis lian juĝon.
Post la venko de Antonio, neniu povis stari kontraŭ Oktavio. Do je -27, la Senato donis al li la nomon Aŭgusto (latine, Augustus, "altigita") kaj donis al li la potencon de imperiestro.
La Respubliko kaj ties libereco estis delonge mortintaj -- ili efektive mortis sur la kampo de Filipio -- sed cent jaroj de militoj, internaj kaj eksteraj, estis anstataŭigitaj de paco, bona regado, bona mono, bonaj vojoj, libera komerco kaj poŝto, kiu alvenas. La longa romia paco komencis...
La monato aŭgusto estis nomita por li.
En Esperanto aperis
- Kajo Julio Cezaro Oktaviano Aŭgusto: el Monumento Ankira
(Antologio latina, volumo 2, paĝo 531, trad. Gerrit BERVELING
Kategorio:Romiaj imperiestroj
ja:アウグストゥス
ko:아우구스투스
12-a jarcentoHistorio > Jarcentoj: 11-a jarcento - 12-a jarcento - 13-a jarcento
Jaroj:
ja:12世紀
ko:12세기
simple:12th century
th:คริสต์ศตวรรษที่ 12
Respubliko ja:共和制 ja:共和国
Respubliko estas politika organizo de la publikaj aferoj, forte ligita al demokratio, kiu havis en la historio diversajn formojn. La difino de Respubliko do malsamas depende ĉu temas pri antikva tempo ĉu de nuntempo. La vorto respubliko venas de la latinlingvaj vortoj res publica "publika afero" kaj origine uzatis pri aferoj, pri kiuj decidis plejmulto de la plebo, anstataŭe al reĝo aŭ cezaro.
Fundamento de modernaj respublikoj estas apartigo de la tri povoj : ekzekuta, juĝa kaj leĝofara, kiuj en monarkio estis inter la samaj manoj. Krom la mallonga Angla Respubliko, Usono de sia sendependiĝo kaj Francio dum la Franca Revolucio iniciatis la modernajn respublikojn sur tiu bazo. La respublikoj de la antikva tempo akada, atena, romia ne havis tiun fundamentan bazon.
Respubliko povas ankaŭ esti difinita kiel reĝimo, kies estro ne estas hereda, kontraŭe al monarkio, en kiu la ŝtatestro heredas sian postenon. Pluraj tipoj de respublikoj ekzistas aŭ ekzistis:
- Prezidenta respubliko, estrita de Prezidento
- Parlamenta respubliko, estrita de Ĉefministro
- Aliaj (asemblea reĝimo, Romia respubliko, Venezia respubliko, ktp)
Oni nepre ne forgesu, ke respubliko ne necese estas demokrata, demokrateco estas alia koncepto (kaj ekzemple nuntempe povas efektiviĝi en konstituciaj monarkioj), kaj respubliko povas esti oligarĥa (t.e. la povo de kelkaj), derajte aŭ defakte, ekzemple la respubliko de Venezia tute ne estis demokrata, kaj tiu de Romio ne vere. Ankaŭ kelkaj monarĥioj oni priskribis kiel ia "nobelara respubliko", ĉar la nobelaro elektis la reĝon, kaj retenis multe da povo kaj liberecoj (por si), ĉefa ekzemplo estis Pollando.
Respubliko ankaŭ povas ne havi estron, aŭ havi grupon da homoj kiel estro. Ekzemple, la plej supera posteno de la antikva Romia Respubliko estis duo de konsuloj, kaj en la hodiaŭa Svisio la estro estas la sep-membra Federacia Konsilio aŭ Bundesrat.
Laŭ strikta difino, respubliko nur devas havi neheredan ŝtatestron, sed oni ofte atribuas al respubliko aliajn kvalitojn. Multaj homoj en demokrata mondo sentas, ke la termino respubliko sugestas, ke la popolo elektas la respublikestron aŭ rekte aŭ nerekte, kaj iafoje oni dubas, ĉu diktatora respubliko kiel Ĉinio estas vera respubliko. Ĉinio sin nomas "popola respubliko", ĉar ĝia ŝtatestro ja estas nehereda prezidento, sed iuj diras, ke tio ne estas ĝusta, ĉar tiun prezidenton elektis nur tre-tre eta elito.
Oni ankaŭ ofte konsideras, ke la potencoj de respubliko devas esti limigitaj, kaj do reĝimo, kiu havas la potencon limigi bazajn rajtojn de la civitanoj, kiel ekzemple la liberon de esprimo, ne estas vera respubliko.
Hodiaŭ, la plejmulto el la monarkioj estas konstituciaj monarkioj, kaj la potenco de la monarko estas limigita de konstitucio, kaj la reprezentantaj de la civitanoj efektive regas. Tial, la praktika diferenco inter demokratia respubliko kaj konstitucia monarkio ne estas granda.
----
Laŭ la influo de tieaj lingvoj, oni uzas respubliko por nomi ankaŭ federacierojn en Jugoslavio, Rusio kaj Sovetio.
Vidu ankaŭ
- monarkio
Florenco
Florenco () (Itale, Firenze) estas urbo en la centro de Toskanio, en centra Italio, apud la Rivero Arno. Ĝi grandas 102 km2 kaj ĝia loĝantaro estas ĉirkaŭ 375,000, krom antaŭurba loĝantaro de 200,000. Florenco estas la ĉefurbo de la regiono de Toskanio, kaj mallonge (1865-1871) estis la ĉefurbo de la reĝlando de Italio. Florencon longe (1434-1494, 1512-1527 kaj 1530-1737) regis la Mediĉoj.
Florenco estis centro de mezepoka eŭropa komerco kaj financo kaj kelkfoje konsideriĝas la naskloko de la Italia Renesanco. Florenco estas fama pro ĝia riĉo de arto kaj arkitekturo. Oni diras, ke el la 1000 plej gravaj eŭropaj artistoj de la dua jarmilo, 350 loĝis aŭ laboris en Florenco.
Historio de Florenco
La registrita historio de Florenco komencis kun la fondiĝo en 59 a.K. de kolonio far romiaj eks-soldatoj, kun la nomo Florentia. Ĝi estiĝis la ĉefurbo de episkopejo en la frua 4-a jarcento, kaj sekve estis sub la regno de Bizanca Imperio, Ostrogotoj, Lombardoj kaj Frankoj, dum kiu la loĝantaro eble malkreskis al 1000 homoj.
Frankoj
Ĝi fariĝis Aŭtonoma Urbo de 1115 kaj komencis sian progreson ĝis konvertiĝo en grava ekonomia potenco en Eŭropo kun la kreado de sia propra valuto floreno en 1252.
1252
El 80.000 loĝantoj antaŭ ol pesto de 1348, multaj laboris en lano-industrio. Florencanoj vivis kelkaj rebeloj ĝis alveno al magistrata posto de familio Mediĉoj. Plurfoje Mediĉoj lasis kaj reprenis urbestradon ĝis 1537 kiam ili fariĝis per papa helpo Dukoj, unue de Florenco kaj poste de Toskanio en 1569. Ilia regado tiamaniere daŭris du jarcentoj.
La malapero de tiu ĉi dinastio inkludis Toskanon ene de Aŭstrio-Hungario ĝis la unuiĝo de Italio. Toskanio fariĝis provinco de la Itala Reĝlando en 1861, la unua itala parlamento estis en Florenco, kiu iĝis ĉefurbo de la nova lando inter 1865 kaj 1871 (post Torino kaj antaŭ Romo)
En la 20-a jarcento la urbo multe kreskis precipe dank'al turismo (tre grava pro siaj pluraj artaĵoj), industrio kaj komerco.
En Florenco okazis la 1-a Eŭropa Socia Forumo, de la 7-a ĝis la 10-a de novembro 2002, kaj ĝi estas la urbo de la 91-a Universala Kongreso de Esperanto en 2006.
Monumentoj
2006
La Rivero Arno fluas tra antikva parto de la urbo kaj okupas gravas poston en ĝia historio, portante riĉecon per komerco kaj malriĉeco pro oftaj inundoj. Sur ĉi rivero troviĝas grava kaj bela ponto, la Ponte Vecchio (Olda Ponto), komece konstruita far la etruskoj kaj la nura ne difektita dum la Dua Mondmilito
Centre de la urbo troviĝas la Fontano de Neptuno, skulptaĵo farita el marmoro ĉe romia akvodukto ankoraŭ funkcianta.
romia
La plej fama palaco estas la Palazzo Vecchio (Olda Palaco), monumento dediĉita a la familio Mediĉoj, kiuj regis la urbon dum la 15-a jarcento. Tre proksima estas la Galleria degli Uffizi (unu el plej famaj artaj muzeoj en la mondo) kaj la skulptarta muzeo Bargello kun pluraj laboroj de Michelangelo kaj Donatello.
En alia bordo de la Arno (Oltrarno laŭ florencanoj) troviĝas la granda Palazzo Pitti kun gastigas la privatan artan kolekton de familio Mediĉoj, ĉe ĉi tiu palaco troviĝas la ĝardeno Giardino di Boboli dekorita per interesaj skulptaĵoj.
La arkitektura juvelo de la urbo estas sendube la Katedralo Santa Maria del Fiore konata ankaŭ kun la nomo "il Duomo", alia grava preĝejo estas Santa Croce (Sankta Kruco) oni povas vidi tombojn de Galileo, Michelangelo kaj aliaj famuloj de la florenca historio.
Sporto
La loka futbala teamo estas Fiorentina.
Florenca piedpilko estas revivigo de mezepoka piedpilko.
Notindaj homoj el Florenco
- Baccio D'AGNOLO
- Dante ALIGHIERI
- Giovanni BOCCACCIO
- Bartolomeo KARDUĈO
- Vincento KARDUĈO
- Lorenzo dei MEDICI
- Michelangelo
- Eugenio MONTALE
- Leonardo DA VINCI
- Girolamo SAVONAROLA
- Niccolò MACHIAVELLI
Ĝemelaj urboj
Florenco havas multajn ĝemelajn urbojn.
- Eŭropo:
- Dresdeno (Germanio)
- Edinburgo (Skotlando, Unuiĝinta Reĝlando)
- Reims (Francio)
- Turku (Finlando)
- Ateno (Greklando)
- Aliaj urboj tra la mondo:
- Ajuno (Okcidenta Saharo)
- Asmara (Eritreo)
- Esfahano (Irano)
- Fez (Irano)
- Filadelfio (Usono)
- Kiev (Ukrainio)
- Kyoto (Japanio)
- Kuvajto (Kuvajto)
- Nankino (Ĉinio)
- Nazareto (Israelo)
- Riga (Latvio)
- Salvadoro de Bahia (Brazilo)
- Tirano (Albanio)
Vidu ankaŭ
- Sindromo Stendhal
- [http://www.comune.firenze.it Oficiala ttt-paĝo]
- [http://www.compart-multimedia.com/virtuale/us/florence/florence_italy.htm Florence: Virtual travel in the city of Renaissance] (English/Italian)
- [http://www.ukflorenco2006.it/ Aliaj informoj pri Florenco]
Kategorio:Urboj de Italio
ja:フィレンツェ
ko:피렌체
KatedraloJe Katedralo kvalifikiĝas Kristana (katolika, ortodoksa aŭ anglikana preĝejo ( = kirko)), en kiu troviĝas la trono de episkopo de la episkopujo. De tio venas la nomo, ĉar en greka lingvo καθηδρα signifas seĝo. Origine la trono estis lokigita funde de la Absido en akso de la konstruaĵo, simile al la trono de la juĝisto en la romianaj Bazilikoj, konstruaĵo kiu estas origina modelo de la kristanaj preĝejoj.
Baziliko
Ĉar la plej famaj katedraloj estas belegaj kaj grandegaj preĝejoj, multaj da homoj diras "katedralo" por signifi iun ajn grandegan belegan preĝejon. Ili tamen malkorektas: estas katedralo nur se en ĝi troveblas la trono de episkopo. Ekzistas pluraj malgrandaj katedraloj, kaj pluraj urboj kun kirkoj pli grandaj ol la urba katedralo. Ekzemple, la Baziliko de Sankta Petro de Romo, kvankam la ĉefkirko de romkatolikismo, ne estas katedralo; la seĝo de la Papo kiel episkopo de Romo estas la Katedralo de Sankta Johano Laterana.
Alia vorto por granda, belega preĝejo (katedralo aŭ ne) estas baziliko, kiu temas pri kirko al kiu la Papo donis specifajn ceremoniajn honorojn.
Historio
Ĝis fino la 12-a jarcento la eŭropaj katedraloj ne estis tre grandaj; multaj abatejaj preĝejoj estis pli ampleksaj. Kaŭzo de tio estis, ke ĝis tiu epoko, urboj estis malmulte loĝataj, la reĝlandoj de okcidenta Eŭropo estis precipe feŭdaj kaj kamparecaj. Kaj simile la povo de episkopoj estis bremsata de tiu de la grandaj abatejoj, kies abatoj estis kiel feŭdaj grandsignoroj, protektitaj de la papo, regantaj edukadon de junuloj, partoprenante en la aferoj de eklezio, ili tenis ekonomian kaj kleran potencon.
Kiam ekis la komunuma movado, urboj iĝis pli loĝataj, kaj pli fieraj, la episkopoj de tiuj pli potencaj kaj aktivaj. Tiam ili ekis rekonstrui pli grandajn, kaj pli belajn siajn katedralojn. La neceso konstrui pli ampleksajn konstruaĵojn instigis al arĥitektaj kaj teĥnikaj progresoj, la nun tiel nomata gotika stilo kreiĝis. La religia fervoro, materiaj necesoj kaj urba fiero igis konkuri al haviĝi la plej belan vastan altan aŭdacan katedralon. Tiam konstruitaj katedraloj kiel Beauvais (plej alta volbo), Ulm (plej alta turo) Amiens (plej vasta sufaco), Metz (plej grandsurfacaj vitraloj), Köln, ktp. Al analfabeta paroxharo la skulptaĵoj kaj vitraloj de la katedraloj prezentis la rakontoj kaj instruon de la religio bildforme. Nun ili estas inter la plej belaj kaj impresaj konstruaĵoj en la eŭropaj urboj.
Famaj katedraloj
Vieno
Antverpeno~Bruselo
Image:OLV-kathedraal Antwerpen.jpg|Katedralo Nia Sinjorino, Antverpeno
Image:SteGudule.jpg|Katedralo Saints-Michel-et-Gudule, Bruselo
~Bristol
~Canterbury
~Chester
~Coventry
~Durham
~Exeter
~Gloucester
~Lincoln
~Peterborough
~Salisbury
~York
~Wells
Image:Bristol.cathedral.front.arp.500pix.jpg|Bristol
Image:Coventry_cathedral.jpg|Coventry
Image:Exeter Cathedral (West End) 300px.jpg|Exeter
Prago
Image:Saint Vitus Cathedral in Prague.jpg|Katedralo de sankta Vito en Prago (1)
Image:Veitsdom 01 2003-12-24.jpg|Sankta Vito (2)
Image:Praga przypory.jpg|Sankta Vito (3)
Roskilde
Image:RD fra fjorden.jpg|Roskilde
Helsinki
Image:Helsinki Cathedral in July 2004.jpg|Luterana katedralo en Helsinki
Amiens
~Angers
~Bayeŭ
~Beauvais
~Bourges
~Chartres
~Evreux
~Laon
~Lavaur
~Metz
~Noyon
~Orléans
~Parizo
~Poitiers
~Reims
~Rouen
~Strasbourg
~Tours
Image:NotreDame2.JPG|Katedralo Nia Sinjorino (Parizo)
Image:Cathedral of Laon (FR-02000).jpg|Laon
Image:Cathedral Notre-Dame de Reims, France-PerCorr.jpg|Katedralo Nia Sinjorino Reims
Image:FR-81140 cathstalain01.jpg|Katedralo Saint-Alain en Lavaur
Dosiero:KatedraloBayeu.jpeg|Bayeŭ
Image:Cathedralportail.jpg|Rouen
Image:Portail Calende10.jpg|Katedralo en Rouen, de sudo
Billerbeck~Bremen~Kolonjo~Ulm
Image:Bremen-dom.jpg|Bremen
Image:100_5873.jpg|Billerbeck
Image:2002-12 Cologne - Cathedral (Dome).jpg|Kolonjo
Madrid~Segovia~Zaragoza
Image:La Seo - Vista frontal.JPG|La Seo, Zaragoza
Image:Catedral de Segovia.jpg|Segovia
Image:Almudena Vista del norte1.jpg|Madrid
Dosiero:Catedral santiago compostela.jpg|Santiago de Compostela
Image:Cathedral_and_Archivo_de_Indias_-_Seville.jpg|Seviljo
Tegucigalpa
Image:23 Teguc Hauptpl.JPG|Tegucigalpa
Milano
Dosiero:Milanoduomoparto.jpeg|Katedralo en Milano ("Duomo")
Dosiero:Milanoduomointerno.jpeg|Katedralo en Milano (interno)
Utrecht
Image:Utrecht 013.jpg|Katedralo Sankta Marteno, Utrecht
Image:Dom-Utrecht.png|Utrecht (interno)
Kristiansand~Tromsø~Trondheim
Image:Norskdomkirke ubt.jpeg|Kristiansand
Image:Eismeerkathedrale.JPG|Glacimara katedralo, Tromsø
Image:Nidarosdomen.jpg|Katedralo Nidaros, Trondheim
Kaliningrad~Sankt-Peterburgo
Image:Kaliningrad cathedral.JPG|Kaliningrad
Image:Buberel StPetersburg StNicolas Cathedral.jpg|Katedralo Sankta Nikolao, Sankt-Peterburgo
Lausanne
Image:Cathedral on a hill in Lausanne.jpg|Lausanne
Bangkok
Image:Assumption cathedral Bangkok.jpg|Assumption Cathedral en Bangkok
Daegu
Image:Cathedral and Migliore.jpg|Romkatolika Katedralo en Daegu
Kansas
Image:VictoriaKansasCathedralOfThePlainsSide.jpg|The Cathedral of the Plains, Victoria, Kansas
Image:VictoriaKansasCathedralOfThePlainsFront.jpg|The Cathedral of the Plains, Victoria, Kansas
Kategorio:Arkitekturo
ja:大聖堂
simple:Cathedral
UniversitatoPedagogio - Fakultato
Universitato estas institucio de edukado kaj esploro.
La unuaj Eŭropaj universitatoj estis fondataj en Italio je 1088 kaj Francio en la mezepoko por la studo de juro, sanscienco, teologio. La Universitato de Bolonjo en Italio estas konsiderata la unua eŭropa universitato. Antaŭe, similaj institucioj jam ekzistis en islamaj landoj, precipe en Kairo, Egipto. La plej grava Azia universitato estis Nalanda, en Bihar, Barato, kie la 2-a jarcenta budha filozofo Nagarjuna baziĝis.
En Eŭropo, junaj viroj iris al la universitato, kiam ili kompletigis la studon de la trivium: la artoj de gramatiko, retoriko, kaj logiko kaj la quadrivium: aritmetiko, geometrio, muziko kaj astronomio.
Listo de universitatoj
Nordamerikaj
- Berkeley
- Kalifornia Instituto de Teknologio
- Masaĉuseca Instituto de Teknologio
- Universitato de Kalifornio
- Universitato de Suda Kalifornio
- Universitato Rice
- Universitato Stanford
- Universitato McGill
- Universitato de Toronto
- Universitato de Brita Kolumbio
Sudamerikaj
- Universitato de Sudkolombia
Eŭropaj
- Listo de universitatoj en Hungario
- Ĉuvaŝa Ŝtata Universitato en Ĉeboksari
- ELTE en Budapeŝto: Esperanto-fako http://www.geocities.com/elte_alkalmazott_nyelveszet
- Karola Universitato en Prago
- La Sorbonne en Parizo
- Moskva Ŝtata Universitato
- Teknika Universitato Minakademio Freiberg
- Universitato de Barcelono en Barcelono (Hispanio)
- Universitato de Kembriĝo
- Universitato de Laponio en Rovanjemio
- Universitato de Loveno
- Universitato de Oksfordo
- Universitato Ernst Moritz ARNDT en Greifswald
- Universitato J. E. Purkyně en Ústí nad Labem
- Universitato Masaryk en Brno
- Universitato Palacký en Olomouc
- Universitato de Upsalo
Aziaj
- Universitato de Aligarh
- Universitato Nanjing
- Universitato Tokio
- Universitato Kjoto
- Hebrew-Universitato
- Shantiniketan: Universitato Viŝva Barati
- Tel-Aviva Universitato
Internaciaj
- AIS San-Marino
ja:大学
ko:대학교
ms:Universiti
simple:University
th:มหาวิทยาลัย
Años 110 adC__NOTOC__
Siglo: Tabla anual siglo II adC (siglo III adC - siglo II adC - siglo I adC)
Década: Años 140 adC - Años 130 adC - Años 120 adC - Años 110 adC - Años 100 adC - Años 90 adC - Años 80 adC
Años: 119 adC 118 adC 117 adC 116 adC 115 adC 114 adC 113 adC 112 adC 111 adC 110 adC
----
Acontecimientos
Personajes importantes
--------
Si realiza alguna aportación en este sentido, le rogamos que consulte previamente la sección de plantillas de cronología, para así lograr una coherencia entre todos los autores.
Categoría: Siglo II adC
zawory metalowe Pozycjonowanie wegetarianizm systemy zarzdzania luxury hotel prague
|
|
|
| :: RELATED NEWS :: |
|
Koran
Ti Koran wenno Qur'an ( al-qur'ān, wenno "ti panangisao", maawagan pay iti Al Qur'ān Al Karīm wenno "Ti Madaydayaw a Qur'an"), ket ti nasantuan a libro ti Islam. Mamati dagiti Muslim a ti Qur'an ket ti literal a balikas ti Dios iti pagsasao nga Arabo ken ti pagpatinggaan ti paltiing ti Dios iti sangkataoan, a naipalgak ken ni Muhamma
|
|
|
