Teatro > Therese GIEHSE < Aktoroj < Kino
----
Therese GIEHSE [tereze gize] (naskiĝis la 6-an de marto, 1898, mortis la 3-an de marto, 1975) estis germana aktorino.
Therese Giehse naskiĝis en Munkeno. De 1925 ĝis 1933 kaj ŝi laboris por la Münchner Kammerspiele. En la jaro 1933 ŝi kune kun Erika MANN fondis la kabaredon Die Pfeffermühle, kiu tamen mallonge poste pro la politika situacio en Germanio nur eksterlande povis turnei.
Post la Dua Mondmilito Therese Gift laboris kun Bertolt BRECHT en Zürich kaj Berlino. Krom en teatraĵoj de Brecht (i.a. kiel Mutter Courage) ŝi brilis en dramoj verkitaj de Gerhart HAUPTMANN, Henrik IBSEN, Friedrich DÜRRENMATT kaj Maksim GORKIJ.
En filmoj ŝi malofte aperis, sed menciindaj estas Mädchen in Uniform (Germanio, 1958) kaj Lacombe Lucien (Germanio/Francio/Italio, 1973). Ŝi mortis en Munkeno.
Teatro
Teatro estas konstruaĵo, en kiu oni prezentas spektaklojn pere de aktoroj, kantistoj, dancistoj aŭ marionetoj (PIV), en pli vasta senco artspeco kiu baziĝas sur movo, bildo kaj teksto - tiele, ĝi estas antaŭinto de modern-teknika kinarto. Kutime ĝi estas montrata kiel spektaklo sur scenejo interne de teatra konstruaĵo, sed la scenejon oni povas prepari ankaŭ sub libera ĉielo, en parkoj, malnovaj kasteloj aŭ antikvaj amfiteatroj.
Muzikigita teatro estas opero, aŭ ties pli leĝeraj kuzoj opereto kaj muzikalo. Male senvorta teatro estas pantomimo. Ofte en teatraĵoj rolas homoj, sed ankaŭ ekzistas teatro kun pupoj aŭ eĉ nur kun ombroj.
Teatro havas multajn radikojn en cirko. Samkiel filozofio moderneca teatro ekfloris en grandiozaj kulturioj kiel Grekio, Romio, Hindio kaj Ĉinio. Tamen iaforma teatraĵo ekzistis en senescepte ĉiuj kulturoj. Indonezio estas grava lando por ombroteatro.
Teatraĵa rolludanto nomiĝas aktoro.
Oni ŝtatproprigis la hungarajn teatrojn en 1949.
Historio de teatroEsperanta Teatro
Teatro - Kino - Televido
Aktoro estas persono, kiu ludas rolon en teatro, televido aŭ en filmo kiel sian profesion. Ekzistas ankaŭ amatoraj aktoroj, iam nomataj rolantaj neaktoroj, kiuj aŭ ludas teatraĵojn kiel sian hobion aŭ estis elektitaj en konkurso de filma reĝisoro pro siaj tipaj kvalitoj aŭ tial, ĉar la reĝisoro bezonas simplan, naturan homon sen aktora afekteco. Profesiaj aktoroj studas sian fakon en aktoraj konservatorioj kaj universitatoj, ili distingiĝas per kultivita, karakteriza voĉo, per aktora stilo, kiu ne estas nura ŝajnigado. Aktoro ne volas spektanton trompi, sed rakontas al li draman agadon per aktoraj rimedoj - per regado de voĉo, movoj, korpotenado, mimiko.
Je la fino de la 19-a jarcento, la progreso de tekniko faris el fotografio la novan arton kinematografio, aŭ kino. Serio de bildoj, montrata sufiĉe rapide, fariĝas vivanta sceno, kaj la teatraĵo povas esti rafinita, pakita, kaj liverata tra la mondo. La kino, kaj ĝia ido televido, fariĝis grandega kultura influo de la 20-a jarcento.
20-a jarcento
Historio > Tagoj > la 6-a de marto
----
La 6-a de marto estas la 65-a tago de la jaro (la 66-a en superjaroj) laŭ la gregoria kalendaro. 300 tagoj restas.
Je la 6-a de marto okazis, interalie:
Historio > Tagoj > la 3-a de marto
----
La 3-a de marto estas la 62-a tago de la jaro (la 63-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 303 tagoj restas.
Je la 3-a de marto okazis, interalie:
Badenio-Vurtembergo, Bavario, Berlino, Brandenburgio, Bremeno, Hamburgo, Hesio, Malsupra Saksio, Meklenburgo-Antaŭpomerio, Nord-Rejno-Vestfalio, Rejnlando-Palatinato, Saksio, Saksio-Anhalto, Sarlando, Ŝlesvigo-Holstinio kaj Turingio
La regionaj ŝtatoj estas nomataj en Germanio federaciaj landoj ('Land' aŭ 'Bundesland', pl. 'Länder'). Ili estas teorie ŝtatkarakteraj politikaj unuoj. Ano de federacia lando estas ĉiu enloĝanto kiu havas tie sian oficialan loĝejon minimume ekde tri monatoj. La limoj de regiona ŝtato estas ŝanĝeblaj nur per plebiscito de la koncernaj enloĝantoj.
Inter Federacio kaj regionaj ŝtatoj ekzistas divido de la taskoj. Ekzemple, nur la Federacio okupiĝas pri eksteraj rilatoj, defendo, valuto kaj mezuroj, kaj nur la regionaj ŝtatoj okupiĝas pri lernejoj. Multaj taskoj tamen estas komuna agadkampo de ambaŭ. La regionaj ŝtatoj estas reprezentataj en speciala germana organo, la Federacia Konsilio ('Bundesrat'), kiu havas certajn veto-rajtojn rilate al federaciaj leĝoj. Ĉar laŭ la germana konstitucio ĉiuj germanoj devas havi proksimume samajn vivkondiĉojn en la tuta lando, Germanio estas tre unuecisma federacia ŝtato (kompare ekzemple al Usono).
Germana regiona ŝtato havas propran ĉefministron, registaron kaj parlamenton, sed ankaŭ konstitucion, flagon kaj ofte ankaŭ himnon.
La etnogenezo, la estiĝo de la germana popolo, estis longdaŭra procezo. Post la disigo de latinidalingva okcidento kaj ĝermanlingva oriento, la orientfrankona regno fariĝis la lulilo de posta Germanio.
Legu pli > Historio de Germanio
Vidu ankaŭ:konstitucio (Germanio)
La Federacia Respubliko estas federacia ŝtato laŭ popola suvereno. Centra organo estas la unuĉambra parlamento ('Bundestag'), elektita laŭ personigita proporcia baloto de la germanoj. La parlamento elektas interalie la ĉefministron (Kanceliero) kaj la superajn juĝistojn; la ĉefa laboro estas decidi pri la federaciaj leĝoj (kaj la ŝtata budĝeto). Oficperiodo estas kvar jaroj.
Krom la parlamento ekzistas la Federacia Konsilio (FK, "Bundesrat"), kiu estas propra organo (ne konsiderata kiel parto de la parlamento) kaj daŭrigas la federaciisman tradicion de la 'Reichstag' antaŭ 1806. La FK konsistas el reprezentantoj de la regionaj subŝtatoj kaj kundecidas pri la federaciaj leĝoj (se ili tuŝas la interesojn de la regionaj subŝtatoj).
Kiel dirite, la parlamento elektas nur la Federacian Kancelieron ('Bundeskanzler') laŭ propono de la Federacia Prezidento. La Kanceliero mem proponas al la Federacia Prezidento la ministrojn. Estas iom specialaj la reguloj rilate al elekto kaj malelekto de Kanceliero; plej gravas, ke la parlamento povas forelekti ĉefministron nur, se ĝi samtempe elektas novan.
La plej alta reprezentanto estas la Federacia Prezidanto, elektita de speciala organo nomata Federacia Asembleo. Tiu organo kunvenas nur por elekti Fed. Prezidanton, normale do ĉiun kvinan jaron. Ĝi konsistas el ĉiuj anoj de la (federacia) parlamento kaj same granda nombro de homoj elektitaj de la parlamentoj de la regionaj ŝtatoj. Kvankam la Federacia Prezidanto havas ĉefe nur reprezentajn taskojn, restas certaj kompetentecoj specialaj por krizaj kazoj.
Kutime Germanio estas regata de koalicio el du partioj, unu granda, unu malgranda. Tiuj du partioj havas la (absolutan) plimulton en la parlamento kaj komune formas la registaron. La du grandaj partioj estas la Kristandemokrata Unio (CDU) (en Bavario: Kristansociala Unio) kaj la Socialdemokrata Partio (SPD). Krome en la nuna parlamento (elektita lastfoje en 2005) sidas la frakcio de la verduloj ('Bündnis 90 / Die Grünen'), de la liberaluloj (FDP) kaj de la "Maldekstra Partio", kiu antaŭe nomiĝis PDS ("partio por demokrata socialismo").
Bavario - Urbestro: Christian UDE - loko: 48,13° Norde, 11,55° Oriente
- horzono: GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)
- loĝantaro: ĉ. 1.200 mil (2004) nur 30% denaskaj bavarianoj
- 17 fest-tagoj
- 6,1 miljonoj da vizitantoj
- 6 miljonoj literoj de biero trinkitaj
- 95 oksoj manĝitaj
- 215.000 ŝtelitaj potoj de biero estis arestataj
- 4.000 personalaj aĵoj trovitaj, ties 1.400 vestaĵoj, 400 monujoj, 350 ŝlosiloj, 330 poŝoj, 260 okulvitroj, 200 poŝtelefonoj, 200 pluvombreloj kaj 40 fotokameraoj.
Historio
Theresienwiese - 1158 - La urbo “Munichen” estis unue foje menciata en skribita dokumento. La nomo de Munkeno venas de “Mönch”, la germana vorto pri monaĥo. Ĝis hodiaŭ, oni povas vidi monaĥon en la blazono de la urbo.
- 1468 – Oni komencas konstrui la Eklezio de Virinoj.
- 1505 – Munkeno devenas la ĉefurbo de la Bavario.
- 1522 – La duko Wilhelm la 4-a malpermesas la protestantismo. Ĝis hodiaŭ la plejparto de la bavarianoj havas la katolika religion.
- 1589 – La Hofbräuhaus (domo de la biero) estas fondata. Oni nomigas Munkenon "ĉefurbo de la biero” en Germanio.
- 1777 – La bavaria reĝanto Max la 3-a,la lasta de la dominanta familio Wittelsbach mortas. Palatinata familio heredas la rajton reĝi Bavarion.
- 1806 – Napoléon konkeras Bavario kaj farigis ĝin
reĝolandon.
- 1825 – La reĝeco de Ludovico la 1-a de Bavario komencas. Li amas la arton kaj faris konstrui multajn muzeojn kaj kasteloj en romana stilo. Munkeno devenas centro kultura de Bavario.
- 1918 – La fino de la Unua Mondmilito signifias ankaŭ la fino de la reĝolando de Bavario. La Bavario devenas respublikon.
- 1933-1945 – Domineco de la naciismo en Germanio. En la Dua Mondmilito Munkeno estas bombardata (50 % de la urbo detruita) kaj la “Weiße Rose” (Blanka Roso) provas movi kontraŭstaron kontraŭ Hitler.
- 1957 – Munkeno havas pli ol 1 milion da loĝantoj
- 1972 – Olimpiaj ludoj en Munkeno, teroristaj atencoj
- 1992 – Bapto de la munkena flugejo.
- [http://www.esperanto-muenchen.de/Turismo_Tourismus/turismo_tourismus.html Rondiro tra la turista parto de la urbo.]
- [http://www.muenchen.de La germanlingva retpaĝo de Munkeno]
- [http://www.esperanto-muenchen.de Informoj pri la Munkena Esperanto-Movado]
- [http://www.munkeno.de Pli da informoj pri Esperanto en Munkeno]
Literaturo > Germanlingva Literaturo > Erika MANN < Germana Lingvo
----
Erika Julia Hedwig MANN (naskiĝis la 9-an de novembro, 1905 en Munkeno, mortis la 27-an de aŭgusto, 1969 en Zürich, Svislando) estis germana verkistino, ĵurnalistino kaj aktorino. Ŝi estis la filino de Thomas MANN, la fratino de Klaus MANN kaj Golo MANN kaj la nevino de Heinrich MANN.
La verkaro de Erika Mann konsistas ĉefe el infanliteraturo, rakontoj, eseoj, vojaĝraportoj, biografioj kaj tekstoj por la kontraŭnazia kabaredo Die Pfeffermühle kun kiu ŝi tre sukcese turneis tra Eŭropo. En la jaro 1933 Erika Mann elmigris al Svislando, kvar jarojn poste al Usono. Tie ŝi provis daŭrigi sian kabaredan laboron (nomante la entreprenon The Peppermill), sed ne gajnis tiel grandajn sukcesojn kiel en Eŭropo. En 1952 ŝi revenis al Svislando, kie ŝi restis ĝismorte.
Listo de verkoj
- Rundherum. Das Abenteuer einer Weltreise (vojaĝraporto, kun Klaus Mann, 1927)
- Stoffel fliegt übers Meer (infanlibro, 1932)
- Muck, der Zauberonkel (infanlibro, 1934)
- Zehn Millionen Kinder. School for Barbarians (eseo, 1938)
- Escape to Life (pri la ekzila vivo, kun Klaus Mann, 1939)
- Das letzte Jahr. Bericht über meinen Vater (biogr. pri sia patro, 1956)
- Die Zugvögel (infanlibro, 1959)
MANN, ERIKAMANN, ERIKA
Zürich
: Zuriko
Gerhart HAUPTMANN
Literaturo > Germanlingva Literaturo > Gerhart HAUPTMANN < Germana Lingvo
----
Gerhart HAUPTMANN [GEhart HAŬPTman] (naskiĝis la 15-an de novembro, 1862, mortis la 6-an de junio, 1946) estis germana verkisto.
Gerhart Hauptmann naskiĝis en Obersalzbrunn, Silezio (nuntempe en Pollando. Fininte la lernejon li en la jaro 1878 komencis agrikulturan lernadon en silezia bieno.
En la aĝo de 28 jaroj li decidis fariĝi skulptisto. Post mallonga studado en Breslau (nuntempe Vroclavo) kaj Jena li komencis krei siajn unuajn literaturajn verkojn. Li multe vojaĝis, sed lia provo, komenci skulptistan karieron en Romo, fiaskis. En la jaro 1885 li edziĝis al filino de grandbienulo. Sen financaj zorgoj li ekde tiam povis plene dediĉi sin al la verkado. La geedzoj ekloĝis en Berlino. En 1904, post divorco, li edziĝis duan fojon.
La frua verkaro Gerhart Hauptmann estas inspirita de la Naturalismo. Lia unua teatraĵo Vor Sonnenaufgang (1989) kaŭzis skandalon kaj estis malpermesata, sed li subite famiĝis. Per sia verko Hanneles Traumfahrt (1893) li miksis naturalismajn kaj romantismajn elementojn. La komedio Der Biberpelz (1893) kaj tragedioj Rose Bernd ´(1901) kaj Die Ratten (1911) estas socikritikaj. En 1912 li gajnis la Premion Nobel de Literaturo.
En la jaro 1918 li aktive kontribuis al la konstruo de la Vajmara Respubliko. Por ripozi li ofte vojaĝis al la insulo Hiddensee, kaj en 1930 li tie aĉetis domon. En la jaro 1933 li retiriĝis el la publika vivo.
Gerhart Hauptmann mortis en Agnetendorf, Silezio. (nuntempe en Pollando). Lia tombo troviĝas sur la insulo Hiddensee, kie ankaŭ troviĝas muzeo pri li.
- Es steht geschrieben (1947)
- Der Blinde (1947)
- Romulus der Große (1950)
- Der Richter und sein Henker (1952)
- Die Ehe des Herrn Mississippi (1952)
- Der Verdacht (1953)
- Der Besuch der alten Dame (1956)
- Die Panne (1956)
- Die Physiker (1962)
- Der Meteor (1966)
- Play Strindberg (1969)
- Der Sturz (1971)
- Achterloo (1982)
- Justiz (1985)
La blindulo : dramo / Esperantigis: Gerd BUSSING; Tomasz CHMIELIK. Lingve reviziis Wojciech USAKIEWICZ. - [Swidnik: Libro- Mondo ; Forumo Edmond kaj Yvonne Privat, 1990]. - 69 folioj : ilustr. – (Nova Esperanta Biblioteko Internacia : Svisa Literaturo ; 31,3)
Originalo: Der Blinde : ein Drama
Bornaviridae
Der einzige Vertreter der Bornaviridae ist das Bornavirus. Bei der Familie handelt es sich um umhüllte Viren mit einem nicht-segmentierten, negativ-strangigen RNA-Genom. Die Familie der Bornaviridae wurde in der Ordnung Mononegavirales geschaffen, da diese Viren den Zellkern für die Translation und für Regulationsprozesse benötigen.
Kategorie:Viren, Viroide und Prionen
Hausdorffs Maximalkettensatz
Der Maximalkettensatz wird meist als Maximalitätsprinzip von Hausdorff bezeichnet.
Es handelt sich um ein grundlegendes Prinzip der Mengenlehre, welches eng mit dem
Lemma von Zorn verbunden ist. Es ist mit diesem
(im Rahmen der Mengenlehre auf Grundlage der Zermelo-Fraenkel-Axiome)
sogar äquivalent, damit also auch mit dem Auswahlaxi
Nama (Volk)
Die Nama (früher auch abwertend als Hottentotten bezeichnet) sind ein im südlichen Afrika beheimateter Volksstamm und zählen wie die Orlam zu den Khoi Khoi.
Geschichte
Die Nama werden von den San als "Brudervolk" bezeichnet, sind vermutlich mit diesen oder später aus Zentralafrika zugewandert und haben sich sowohl in Südafrika als auch später in
Translatio
Als Translatio (lat. translatio: "Übertragung, Überführung") im engeren Sinne bezeichnet man die Überführung von Überresten christlicher Märtyrer ("Reliquien") im Mittelalter. Im weiteren Sinne meint Translatio auch eine bestimmte literarische Gattung, den Translationsbericht, in dem von der Überführung der Reliquien sowie den dabei geschehenen Heilungswundern berichtet wird.
Insbesondere in das von Wasserstoff gefüllte Röhre, in der sich ein Widerstandsdraht aus Eisen befindet. Wird diesr Widerstandsdraht so belastet, daß seine Temperatur etwa 700° Celsius beträgt, so kommt die Temperaturanomalie des elektrischen Widerstands des Eisens zum Tragen und bei steigenden Strom (und damit einhergehender größerer Erwärmung) nimmt der Wert des Widerstandes zu, und der Strom nimmt wieder ab. Der Eisen-Wasserstoff-Widerstand stabilisiert
Luhya (Volk)
Die Luhya (Luyia, Luhia) sind ein Bantuvolk und leben in der Western Province (Hauptstadt: Kakamega) von Kenia zwischen dem Viktoriasee, Uganda und Mount Elgon.
Sie sind mit fast 5 Millionen Angehörigen die zweitgrößte ethnische Gruppe in Kenia.
Luhya meint
Kunama (Sprache)
Das Kunama ist die Sprache des Kunama Volkes und ist eine Einzelsprache, die mit kaum einer anderen Sprache etwas gemeinsam hat. Sie wird im Hochland von Eritrea gesprochen.
Die Kunama-Sprache würde nach J. Greenberg zu den Schari-Nil-Sprachen innerhalb der Sprachfamilie der Nilosaharanischen Sprachen zugehören.
