Yokaanam, pseŭdonimo de Oceano de SÁ, naskiĝis en Maceió, ĉefurbo de subŝtato Alagoaso en la brazila nordoriento la 23-an de februaro1911 kaj mortis en Goiânia la 21-an de aprilo1986. Li estis kuracisto, inĝeniero kaj aviadisto.
Estro de Fraternidade:. Eclética:. Espiritualista:. Universal:. (Ekletika Spiritualisma Universala Frateco). Kiam oni inaŭguris Braziljon, Yokaanam konstruis la "Cidade Eclética", alternativan komunumon kun 300 homoj, 50 kilometrojn for de la ĉefurbo. Liaj sekvantoj (ĉ. 3000) kredas ke li estis Johano la Baptisto reenkarniĝita.
Inter multaj laboroj, li eldonis la gazeton "O Nosso", per kiu li faris intensan kampanjon por la studado kaj divastigo de Spiritismo kaj de Esperanto.
kategorio:Brazilaj esperantistoj
Maceió
geografio>Ameriko>Sudameriko>Brazilo>Alagoaso>Maceioo<Urbo
Maceioo, portugallingve Maceió [ma'sejÓ]] (kiu signifas dolĉa malfunda laketo formita de pluvakvo apud maro), estas municipo kaj urbo de Ŝtato Alagoaso. Urbo Maceioo, fondita en la 5-a de decembro1815, estas ĉefurbo de Ŝtato Alagoaso. En ĝi estas ĉirkaŭ 797 mil homoj. En municipo Maceioo, krom la urbo estas vilaĝoj Floriano Peixoto kaj Fernão Velho. Poŝta kodo: 57.000-000
----
Ekstera ligo (oficiala urbdoma paĝo, portugale):
http://www.maceio.al.gov.br/
Kategorio:Urboj de Brazilosimple:Maceió
Brazilo
Geografio > Ameriko > Sudameriko > Brazilo
----
----
Brazilo estas la kvina plej granda lando en la mondo laŭ surfaco (post Rusio, Ĉinio, Kanado, kaj Usono), kaj la kvina plej granda en la mondo laŭ loĝantaro (post Ĉinio, Barato, Usono, kaj Indonezio). La unua eksteramerikano kiu "malkovris" hodiaŭan Brazilon, estis la portugaloPedro ÁLVARES CABRAL en 1500. Pro tio en Brazilo oni parolas la portugalan, kaj la lando havas grandan rasan kaj kulturan diversecon. La portugaloj intermiksiĝis kun la indiĝenoj. Al ili aldoniĝis afrikaj negroj, alportitaj dum la kolonia periodo ĝis 1888. Al ĉiuj aliĝis enmigrintoj el pli ol 50 landoj, precipe de Eŭropo kaj Japanio.
Brazilo havas kvin geografiajn regionojn: la Norda Regiono, karakterizata per grava ekologia sistemo, la Amazona Arbaro, kaj la Amazono, la plej granda rivero en la mondo; la Nordorienta Regiono, karakterizata per iomete arida klimato landinterne kaj pli mildajn temperaturojn marborde; la Centrokcidenta Regiono, karakterizata per vastaj savanoj kaj per la Pantanalo, grandega marĉa regiono kiu entenas riĉan faŭnon kaj flaŭron; la Sudorienta Regiono, kiu estas la plej
industrialigita regiono de la lando, kie troviĝas, interalie, la bela urbo Rio-de-Ĵanejro kaj la potenca San-Paŭlo, financa centro de la lando, kaj Ouro Preto (esp-e, Nigra Oro), kie oni povas vidi la verkojn de Aleijadinho, la plej grava baroka skulptisto en Brazilo; kaj, finfine, la Suda Regiono, karakterizata de montara pejzaĝo kaj forta eŭropeca kulturo pro la plurlandaj enmigrintoj tie loĝantaj, kaj kie estas unu el plej elstaraj akvofaloj de la mondo, Igŭacuo, deklarita de Unesko kiel mondheredaĵo pro sia natura beleco.
----
Loko: 10 Su, 55 Ok (centra kaj orienta Sudameriko)
Areo: 8.456.510 km²
semotaŭga: 5 %
Loĝantaro: 172.860.370 (julio 2000, takso)
% urbana: 81 % (2000)
homoj po kv. km: 20,4 (2000)
homoj po kv. km da semotaŭga tero: 408,8 (2000)
kreskado en procentoj: 0,94 % (2000, takso)
naskoj: 18,84 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
mortoj: 9,37 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
migrantoj: -0,03 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
mortokvanto de beboj: 38,04 mortoj po 1000 naskoj (2000, takso)
infanoj po virino: 2,13 infanoj naskita po virino (2000, takso)
meza vivo longeco: 62,94 jaroj (58,54 viroj, 67,56
virinoj) (2000, takso)
Ĉefurbo:Braziljo La plej grandaj urboj: milionoj en 2000:
Historio > Tagoj > la 23-a de februaro
----
La 23-a de februaro estas la 54-a tago de la jaro laŭ la Gregoria kalendaro. 311 tagoj restas (312 en superjaroj).
Je la 23-a de februaro okazis, interalie:
Historio > Tagoj > la 21-a de aprilo
----
La 21-a de aprilo estas la 111-a tago de la jaro (la 112-a en superjaroj) laŭ la gregoria kalendaro. 254 tagoj restas.
Je la 21-a de aprilo okazis, interalie:
Profesio > Inĝeniero
----
Inĝeniero estas science instruita profesiulo pri teknika fako.
Li praktike aplikas la scion de inĝenierarto,
kiu siavice aplikas la scion de natura aŭ kibernetika scienco.
Foje oni parolas pri inĝenierarto,
sed grava diferenco inter arto kaj inĝenieriko estas,
ke en inĝenieriko ĉio estu reproduktebla, en arto ĉio estu originala kaj unika.
Oni distingas inter diversaj branĉoj de inĝenieriko, precipe:
- Statika inĝenieriko okupiĝas pri la konstruado de domoj, turoj, pontoj kaj similaj. Statika inĝeniero kunlaboras kun, sed ne (nepre) estas identa kun arĥitekto, kiu planas konstruaĵon precipe el la vidpunkto de utileco kaj beleco.
- Maŝinkonstrua inĝenieriko okupiĝas pri la konstruado de maŝinoj kun moviĝantaj partoj.
- Aviadila inĝenieriko okupiĝas pri ka konstruado de flugantaj maŝinoj. Ĝi nun ofte estas kunigata kun la kosmo-vetura inĝenieriko.
- Elektra inĝenieriko traktas la konstruadon de elektraj aparatoj. Foje oni distingas ĝin de la elektronika inĝenieriko, kies kampo estas la aktivaj (amplifaj) kaj oscilantaj elektraj konstruaĵoj.
- Programaĵa inĝenieriko estas la plej nova inĝeniera disciplino; ĝia objekto estas la programado de komputiloj kaj ĉio rilata al ĝi.
La vorto inĝeniero venas de la franca vorto ingenieur [eĵenJER]. Ĝi estis unue uzita pri la franco Sebastien LE PESTRE DE VAUBAN, fortikaĵisto de Ludoviko la 14-a.
La milita inĝenieriko (konstruado de fortikaĵoj, atakvojoj aŭ -pontoj ktp.) estas france nomata genie.
ja:ヨハネ (洗礼者)
Personego de la Nova Testamento de la Biblio. Ermito kaj predikanto inter la judoj en la tempo de Jesuo Kristo, kaj parenco de Jesuo. Laŭ la Evangelioj, Johano deklaris, "Mi estas voĉo de krianto en la dezerto : Rektigu la vojon de la Eternulo."
(Pli precize, laŭ la "Londona Biblio":
Mt. 3.3; "Li estas tiu, pri kiu estis dirite per la profeto Jesaja:
Voĉo de krianto en la dezerto:
Pretigu la vojon de la Eternulo,
Rektigu Liajn irejojn.")
Kristanoj kredas, ke Dio sendis Johanon por prepari por la alveno de la Mesio. Johano nomiĝis la Baptisto ĉar li baptis liajn sekvantojn per akvo.
Johano la Baptisto naskiĝis ĉirkau 7 a.K. Liaj gepatroj, Zeĥarja kaj Elizabeto, estis grandaĝaj kiam li naskiĝis. Johano viriĝis en la dezerto kie Dio lin vokis al esti profeto.
La nomo alilingve
angle John the Baptist, ruse Йоанн Креститель, nederlande Johannes de Doper, france Jean-Baptiste, portugale João Baptista, hispane Juan el Bautista, itale Giovanni il Battista, norvege døperen Johannes, svede Johannes döparen, korse Ghjuvanni u Battistu, pole Jan Chrzciciel, estone Ristija Johannes, finne Johannes Kastaja, greke Ιωαννης ο Βαπτιστης, latine Ioannes Baptista, germane Johannes der Täufer, rumane Ioan Botezătorul, ĉeĥe Jan Křtitel, dane Johannes Døberen, japane ヨハネ (洗礼者)
Eklezio festas Johanon je la 24-a de junio. Ĉar tiu dato kunligas kun la somera solstico, multaj gravaj popolaj tradicioj kaj superstiĉoj ligitas kun ĝi, videble devenaj ne de la sanktulo mem, sed el antaŭaj praaj paganaj fontoj.
Eksteraj ligoj
- [http://www.artchive.com/artchive/L/leonardo/leonardo_baptist.jpg.html fama pentraĵo de Johano la Baptisto] far Leonardo DA VINCI, Sankta Johano la Baptisto. Oleo sur ligno, ĉ. 1513-1516. Louvre, Parizo. Eble la plej riĉe esprimiva el liaj pentraĵoj.
Kategorio:SanktulojKategorio:Bibliaj personoj
Spiritismo
Spiritismo estas religio fondita de Allan KARDEC, franca edukisto, raciismano kaj pozitivista, kiu lasis sin konviki ĉeesti seancojn de komunikaĵoj je spiritoj de mortintoj pere de tablo, mediumoj aŭ aŭtomata skribado, kaj kiu pro tio, kion li spertis konvikiĝis pri la vero de tiuj fenomenoj, kaj elfaris el tio tutan doktrinon. Tiu ĉi preskaŭ malaperis en Francio mem, sed ĝi nun estas en Brazilo vera establita Religio tre disvastigata. Poste, el Brazilo, divastigis pere brazila elmigrantoj kaj internacia divastigado farita de brazilanoj. Hodiaŭ estas multaj spiritistaj centroj ekster Brazilo, ĉefe en Sudameriko kaj Usono.
Ĝeneralsence Spiritismo estas ankaŭ la kredo, ke la homoj pluvivas, post la korpa morto, en formo de "spiritoj", kun kiuj eblas komuniki pere de mediumoj kaj diversaj teĥnikoj, ekzemple movoj de tablo. Fakte tiaj kredoj ekzistas de antikveco, kaj eĉ la teĥnikoj (la romianoj uzis tripodaĵojn). Ĝia moderna historio komencas en Usono en jaro 1848 kun la kazo de Fratinoj FOX, post kio kredo en komuniko al spiritoj, iĝis "furora" kaj disvastiĝis ege rapide en Eŭropo. La furoro tre malkreskis post kiam estus trovite ke la metodo uzita de la fratinoj Fox estus fraŭda, kaj ke ne ekzistus komuniko kun ia ajn spirito. Oni kredas ke la kazo de Fratinoj Fox, alie, ne estas la nuraj okazoj de komunikoj kun spiritoj, la fenomenoj okazas ĝis hodiaŭ kaj estas ĉiutaga afero.
Religia Spiritismo
Spiritismo estas bazita sur kvin libroj, nomataj Kodigado: "La Libro de La Spiritoj", "La Libro de Mediumoj", "La Genezo", "La Ĉielo kaj la Infero" kaj "La Evangelio Laŭ Spiritismo". Laŭ Kardec kaj la kredantoj, la Kodigado estis diktataj de spiritoj al multaj mediumoj kaj organizita per Kardec. Spiritismo postulas tre altan moralan sintenon, studadon kaj karitaton, pro tio, multaj homoj emas al ĝi sed ne apartenas al ĝi. Ĝia ĉefa lemo estas: "Ekster Karitato, Nenia Salvo". Krom komuniko al spiritoj, mediumoj provas kuri per mana energio, la "paso". Seanco de Spiritismo estas malfermitaj al publiko, kaj oni devas preparigi, eĉ dum jaroj, por patopreni de ilin.
Fundamentaj instruoj
Dio estas la superega intelekto, unua kaŭzo de ĉiuj estaĵoj. Dio estas eterna, neŝanĝema, nemateria, unika, ĉiopova, superege justa kaj bona.
La Universo estas kreaĵo de Dio, kaj Ĝi ampleksas ĉiujn estaĵojn, raciajn kaj neraciajn, animitajn kaj neanimitajn, materiajn kaj nemateriajn.
Krom la korpa mondo, kie loĝas la enkarniĝintaj spiritoj, t.e., la homoj, ekzistas la spirita mondo, loĝejo de la elkarniĝintaj spiritoj.
En la Universo estas aliaj loĝataj mondoj, kun estaĵoj en malsamaj gradoj de progreso: egalaj, pli evoluintaj kaj malpli evoluintaj ol la homoj.
Ĉiuj naturaj leĝoj estas diaj, ĉar Dio estas ilia aŭtoro. Ili ampleksas tiel la fizikajn kiel ankaŭ la moralajn leĝojn.
La homo estas spirito enkarniĝinta en materia korpo. La perispirito estas la duonmateria envolvaĵo, liganta la spiriton al la fizika korpo.
La Spiritoj estas la intelektaj estaĵoj de la kreaĵo. Ili konsistigas la mondon de la Spiritoj, kiu antaŭekzistas kaj al ĉio postvivas.
Spiritoj estas kreitaj simplaj kaj sensciaj. Ili progresas, intelekte kaj morale, pasante de malsupera ordo al sekvanta supera ordo, ĝis la perfekteco, ĉe kiu ili ĝuas senŝanĝan feliĉon.
Spiritoj konservas sian individuecon antaŭ, dum kaj post ĉiu enkarniĝo.
Spiritoj reenkarniĝas tiom da fojoj, kiom necese por sia pliboniĝo.
La Spiritoj ĉiam progresas. En siaj multaj korpaj ekzistadoj ili povas ne antaŭeniri, sed ili neniam malprogresas. La rapideco de ilia intelekta kaj morala progreso dependas de iliaj klopodoj por atingi la perfektecon.
Spiritoj apartenas al diversaj ordoj, laŭ la atingita grado de perfekteco: Puraj Spiritoj, kiuj atingis la maksimuman perfektecon; Bonaj Spiritoj, ĉe kiuj regas la deziro al bono; Neperfektaj Spiritoj, kiujn karakterizas neklereco, deziro al malbono kaj malsuperaj pasioj.
La rilatoj inter la spiritoj kaj la homoj estas kontinuaj kaj ĉiam ekzistis. La bonaj spiritoj admonas nin al bono, kuraĝigas nin ĉe la provoj de la vivo kaj helpas nin elteni ĉi tiujn brave kaj rezignacie. La malbonaj spiritoj pelas nin en malbonon.
Jesuo estas la gvidanto kaj la modelo por la tuta homaro, kaj la Doktrino, kiun Li instruis kaj praktikis, estas la plej pura esprimo de la leĝo de Dio.
La moralo de la Kristo, enhavata en la Evangelio, estas la gvidilo por la firma evoluo de ĉiuj homoj, kaj ĝia praktikado estas la solvo por ĉiuj homaj problemoj kaj la celo atingota de la homaro.
La homo havas liberan volon por agadi, sed li respondas pri la sekvoj de sia agado.
La estonta vivo rezervas al la homoj punojn kaj ĝuojn konformajn al sia konduto, ĉu obeanta, ĉu malobeanta la Leĝon de Dio.
La preĝo estas ago de adorado al Dio. Ĝi troviĝas en la natura leĝo kaj rezultas el sento kunnaskita kun la homo, same kiel denaska estas la ideo pri la ekzisto de la Kreinto.
La preĝo plibonigas la homon. Tiu, kiu preĝas kun fervoro kaj fido, fariĝas pli forta kontraŭ la tentoj de la malbono, kaj Dio sendas al li bonajn spiritojn por lin helpi. Tiu estas helpo neniam rifuzata, kiam petata sincere.
Praktikado
La spiritismaj servoj estas tute senpagaj, kiel preskribas jena evangelia instruo: "Donace vi ricevis, donace vi donu".
La praktikado de Spiritismo estas simpla, uzas nenian formon de ekstera kulto, laŭ tiu kristana instruo, ke Dio devas esti adorata en spirito kaj vero. Spiritistoj faras ankaŭ la Evangelian Hejmkunsidon kiu estas hejma kulto.
Spiritismo ne havas sacerdotojn, ne adoptas nek uzas en siaj kunvenoj kaj praktikoj: altarojn, ikonojn, portilojn, kandelojn, procesiojn, sakramentojn, indulgencojn, ornatojn, alkoholajn aŭ halucinogenajn trinkaĵojn, incensojn, tabakon, talismanojn, amuletojn, horoskopojn, kartdivenadon, piramidojn, kristalojn aŭ iajn ajn objektojn, ritarojn aŭ formojn de ekstera kulto.
Spiritismo ne trudas siajn principojn. Ĝi invitas interesatojn en ĝia konado pasigi ĝiajn instruojn tra la kribrilo de la racio, antaŭ ol akcepti ilin.
Laŭ spiritistoj, la mediumeco, kiu permesas al la Spiritoj komunikiĝi kun la homoj, estas kapableco, kiun multaj personoj kunportas denaske, kaj kiu estas sendependa de ilia religio aŭ de la moralaj principoj, kiujn ili adoptas por sia vivo.
Spiritisma praktikado de mediumeco estas nur tiu, kiu estas farata surbaze de la principoj de la Spiritisma Doktrino kaj laŭ la kristana moralo.
Spiritismo respektas ĉiujn religiojn kaj doktrinojn, valorigas ĉiujn klopodojn por la bonfarado kaj laboras por la interfratiĝo kaj la paco inter ĉiuj popoloj, sendepende de raso, haŭtkoloro, nacieco, kredo, kultura aŭ socia niveloj. Ĝi krome rekonas, ke "la vere virta homo estas tiu, kiu praktikas la leĝon de justeco, amo kaj karito laŭ ties plej granda pureco".
Jure
En Brazilo skribitaj mediumaj pruvoj estas akcepteblaj en tribunaloj se la tekston kaj subskribon de permediuma dokumento agnoskis publika notario. Kopirajtoj de libroj verkitaj de spiritoj, laŭ Brazila leĝo, apartenas al la familio de la mortinto, ne al la mediumo.
La strukturoj de Esperanto subtenas la naturan emon de la homa pensado al analogio kaj estas pli trarigardeblaj ol tiuj de la plej multaj etnaj lingvoj. Tre produktiva sistemo de vortfarado garantias jam en frua stadio de la lingvolernado nuancitajn esprimeblecojn. Sekve fruaj sukcesoj emocie motivas la lernanton progresi.
Tial la sama lernintenso ebligas akiri kompareblan lingvan nivelon en ono de la tempo necesa en etna lingvo.
Ĝenerale pluraj monatoj da studado de Esperanto egalas kelkajn jarojn da lernado de lingvoj kiel la angla aŭ la franca.
Pro la domino de eŭropdevenaj vortradikoj, ekzemple azianoj bezonas pli da lernotempo, tamen malpli ol por alia azia lingvo.
En sia fama "Unua Libro" de Esperanto (1887) Zamenhof prezentis la gramatikon per 16 reguloj. (Kiuj kompreneble ne klarigas ĉiujn detalojn de la lingvouzo.) Tiu ĉi gramatiko eniris en la sistemdokumenton "Fundamento de Esperanto", kiu, laŭ decido de la unua Universala Kongreso en 1905, garantiu la kontinuecon de la lingvoevoluo.
Vortprovizo
La vortostoko devenas de diversaj lingvoj. Iuj novaj vortoj estas venintaj el ekstereŭropaj lingvoj kiel la japana, ĉar ili iĝis internaciaj, sed la plejparto venis el la ĉefaj eŭropaj lingvoj - precipe el la latina, la franca, la germana kaj la angla.
Pro la internaciemo, multaj etimoj apartenas al pluraj lingvoj eĉ se la konkreta formo en Esperanto similas pli al tiu de unu lingvo.
Etimaj ekzemploj
- el latinidaj lingvoj:
- el la latina: abio, facila, sed, tamen, okulo, hepato, akvo - el la franca: dimanĉo, fermi, ĉe, frapi, ĉevalo, butiko - el la itala: ĉielo, fari, voĉo - pluraj: facila, fero, tra, verda - el ĝermanaj lingvoj:
- el la germana: baldaŭ, bedaŭri, haŭto, jaro, nur - el la angla: birdo, mitingo, spite, suno, teamo - pluraj: bildo, fiŝo, fremda, grundo, halti, hasti, hundo, ofta, somero, ŝipo, vintro - el slavaj lingvoj:
- el la pola: celo, ĉu, krado, luti, moŝto - el la rusa: barakti, serpo, vosto - pluraj: klopodi, krom, prava - el pliaj hindeŭropaj lingvoj - el la greka: kaj, biologio, politiko - el la litova: du, ju, tuj - el sanskrito: budho, nirvano - el aliaj lingvoj
- el la samea: boaco - el la japana: cunamo, haŝio, hajko, utao, zeno - el la ĉina: toŭfuo
Principoj de la vortelekto
La tagoj de la semajno estas el la latinidaj lingvoj laŭ la francaj vortoformoj (dimanĉo, lundo, mardo ...), multaj partoj de la korpo laŭ la latinaj (hepato, okulo, brako, koro, reno...), kaj la unuoj de tempo el la ĝermanaj lingvoj laŭ formoj germanaj (jaro, monato, tago...). La nomoj de animaloj kaj vegetaloj ĉefe venas de la sciencaj latinaj nomoj.
Kiel jam supre estis videble, multaj vortoj samtempe klarigeblas el diversaj lingvoj.
(Vidu en la libro "Etimologia vortaro de Esperanto" de Ebbe VILBORG)
- abdiki laŭ angla, franca, itala kaj latina
- abituriento laŭ germana kaj rusa
- ablativo laŭ latina, angla, itala kaj hispana, sed ĝi ankaŭ estas konata al germana lingvisto kaj lingvoŝatantoj
- funto laŭ pola, rusa, jida kaj germana
Plue, Zamenhof zorgeme kreis malgrandan bazon de radikaj vortoj kaj
afiksoj per kiu plia multo da vortoj estas konstruita. Pro tio, oni povas
esprimi sin flue post lernado de malgranda vortprovizo (eble 500-2000
vortoj kaj afiksoj).
Kvankam Zamenhof klopodis internaciigi Esperanton, ĝi estas eŭropeca pro sia
vortaro. Tiu trajto ne apartenas sole al Esperanto: la plejmulto de la projektoj de internaciaj lingvoj uzas la eŭropajn komunajn vortojn. La ĉefa diferenco inter Esperanto
kaj aliaj planlingvoj devenas de la ne-eŭropeco de la gramatiko, kaj tiun
ne-eŭropecon Zamenhof mem agnoskis kiel volan penon de li. La vorteroj kun gramatika funkcio aperas memstare ene de la vortaro, tiel ke ĉiu teksto estas deĉifrebla eĉ sen helpo de aparta gramatika klarigo. Aliflanke, li alkonformigis la gramatikajn vortetojn (interalie la vortfinaĵojn) tiel ke la eŭropanoj eĉ ne bezonu konscii pri tiu ne-eŭropeca gramatiko de Esperanto.
Specifaj vortoj en Esperanto
Ne ĉiuj vortoj de Esperanto havas signifon rekte diveneblan pere de aliaj lingvoj. Kelkaj el ili estas Esperantaj idiotismoj indiĝene naskitaj en Esperantujo, ĉu pro zamenhofa kaprico, ĉu pro natura lingvo-evoluo inter la parolantaro.
Laŭforme (rimarku, ke la listo enhavas mikse vortojn tute kutimajn kaj vortojn foje uzatajn sed neoficialajn):
:aliĝilo, edzo, espo (slango por Esperanto), ĝi, kabei, nifo (laŭ anglaUFO), pli, plej, ujo, zamenhofa.
Oni ankaŭ povus aldoni la tabelvortojn kaj la uzon de afiksoj kiel memstaraj vortoj (igi, ilo, ree, umi, ktp.).
Foje oni trovas la vortojn aliel, alies, -iĉ-, kaŭ (= kaj + aŭ), kaj ri, sed tiuj ne konformas al la reguloj de la Fundamento. Temas ĉe ili aŭ pri nekonsciaj pekoj kontraŭ la reguloj aŭ pri intencaj reformprojektoj.
Laŭsignife:
:aligatori, fundamento, memzorganto, necesejo, kajmani, krokodili, krokodilo, fina venko, verda, verdo
Alfabeto kaj ortografio
La literumado aŭ ortografio ankaŭ estas tre simpla:
unu sono (fonemo) por unu litero, kaj inverse.
Esperanto uzas la latinan alfabeton, sed ĉar la lingvo uzas
pli ol 26 sonojn (same kiel la plejmulto da lingvoj), Zamenhof devis
inventi novajn literojn: la tiel nomatajn 'ĉapelitajn' literojn. La literoj c,
g, h, j, s kaj u, ĉiu havas sian ĉapelitan version.
En Esperantlingvaj TTT-paĝoj oni uzas (en 2004) la jenajn manierojn
skribi la ĉapelitajn literojn de Esperanto:
- 70%: veraj supersignaj literoj, preskaŭ ĉiam laŭ Unikodo, iafoje laŭ Latino 3: ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ, ŭ.
- 15%: surogate laŭ la H-sistemo: ch, gh, hh, jh, sh, u.
- 15%: surogate laŭ la X-sistemo: cx, gx, hx, jx, sx, ux.
Lingvoevoluo
Kvankam E. montriĝis plene taŭga por la celoj de la internacia komunikado, dum ĝia tuta historio ne mankis proponoj reformi detalojn. En la jaro 1908 el reformprovo rezultis nova lingvo projekto, kaj fine aparta planlingvo: Ido. Kontraste al ĝi Esperanto de 1887 ĝis hodiaŭ evoluis sen radikalaj ŝanĝoj, sed malrapide kaj kontinue. Tiu (iam preskaŭ ne rimarkata, iam akre pridisputata) lingvoŝanĝiĝo ampleksas (krom la ĝenerala kresko de la vortprovizo) interalie la sekvajn tendencojn:
- prefero de mallongaj vortoformoj - ekzemple spontana anstataŭ spontanea - arkaikiĝo de vortoj (ekz.: pafilego) kaj paralela enuziĝo de novaj (ekz.: kanono)
- nuanciga pliriĉigo de la vortostoko, ekzemple al bleki (= produkti bestosonojn) aldoniĝis tuta listo de verboj por unuopaj bestospecioj
- evoluo de signifodiferenco de paralelaj formoj - ekz.: plaĝo = bordostrio speciale taŭga por bano kaj sunbruniĝo, plej ofte tiucele transformita de homoj; strando = origina, natureca , pli "sovaĝa" bordostrio
- uzo de k (en kelkaj kazoj h) anstataŭ pli frua ĥ, precipe post r.
- ~ ~ de -io anstataŭ -ujo en landnomoj
- pli ofta adverbigo - ekzemploj: lastatempe anst. en la lasta tempo, aviadile anst. per aviadilo, haste kaj laste anst. hastante kaj kiel la lasta - evito de kompleksaj verboformoj
- uzo de afiksoj kiel memsignifaj vortoj - ekz.: ega, eta, emo, malo, iĝi, estro, estraro, ilo, ilaro, ejo, ismo
Proponoj pri reformoj de lingvaj detaloj, estas lastatempe ne malofte diskutataj en la novaĵgrupo soc.culture.esperanto; ekzemple enkonduko de nova triapersona ununombra pronomo sekse neŭtra (ri, ŝli) aŭ konsekvenca uzo de ĝi en tiu rolo.
( - ) Kvazaŭ-arĥaikaĵo, tre malofte uzata.
( - ) La seksindiferenta (neŭtra laŭ PIV difinebla kiel prezentanta neniun difinitan sekson) pronomo »ĝi« povas esti (laŭ la ekzemploj el la Fundamento de Esperanto) uzata por objektoj aŭ kiel senseksa triapersona pronomo por vivantaj kreaĵoj kiel homoj. Tamen ĝi plej ofte estas uzata nur por aĵo, besto aŭ infaneto.
( - ) Uzebla nur por la tria persono.
Parolantaro
La nombro de Esperanto-parolantoj estas nekonata. Nur eblas taksoj. La plej multaj varias inter 100 mil kaj 1,5 milionoj.
Kelkaj parolas eĉ pri pluraj milionoj, sed tiam supozeble temas pri ĉiuj homoj, kiuj iam informiĝis pri bazaj elementoj de la lingvo, eble eklernis ĝin, ankoraŭ rememoras kelkajn vortojn, sed fakte ne scipovas praktike utiligi la lingvon.
Se la kriterio estu tute flua altanivela lingvouzo, komparebla al denaska nivelo en aliaj lingvoj la taksoj eĉ reduktiĝas je unu aŭ kelkaj dekmiloj. (>pliaj informoj)
Inter la planlingvoj (ekzemple, Interlingvao kaj Loĵbano), Esperanto estas la plej uzata kaj la sola kun evoluintaj daŭraj aplikoj en preskaŭ ĉiuj vivosferoj. Interlingvao, la ĉefa konkuranto de Esperanto inter la planlingvoj, havas ĉirkaŭ mil parolantojn.
Movado
La ĉefa tutmonda Esperanto-organizaĵo estas la Universala Esperanto-Asocio. Ĝi jam de kelkaj jardekoj kunrilatas kun Unuiĝintaj Nacioj. Unesko(Organizaĵo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Edukado, Scienco kaj Kulturo) adoptis [http://e.euroscola.free.fr/unesko.htm du rezoluciojn] favorajn al Esperanto (1954 kaj 1985), per kiuj ĝi agnoskas la indajn atingaĵojn de Esperanto kaj instigas ĝian utiligon. Sed, malsimile al la latina en mezepoka Eŭropo kaj la angla en nia jarcento, bazo de lernejoj, universitatoj kaj lernolibroj mankas al Esperanto.
La plej fama simbolo de Esperanto estas la kvinpinta verda stelo, kiu simbolas la esperon (verdo estas koloro de espero) sur la kvin kontinentoj, kaj kiu ankaŭ ornamas la Esperantan flagon.
Kulturo
Esperanto havas literaturon, parte
originalan, parte tradukitan el naciaj lingvoj (kaj parte eĉ surretan). Bedaŭrinde, malmultas esperantaj verkoj tradukitaj al naciaj lingvoj, kaj do la ekstermovada publiko ne povas facile legi ilin. Ĝi ankaŭ havas
muzikon, gazetojn, organizojn, kaj dissendojn per radio en Esperanto.
- [http://esperanto.net/ Multlingva Informcentro pri Esperanto] en 60 lingvoj
- [http://uea.org/dokumentoj/bibliografioj.html Terminaroj ĉe UEA]
- [http://www.geocities.com/origlit/lit/index.html Datumbazo de originalaj Esperanto-verkaĵoj kaj aŭtoroj], kun biografioj kaj bildoj
- [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/eo/c/c3/Radiopolonia_20nov2004.OGG Intervjuo al ĉina esperantistino], kiu priskribas, kiel malfacila estas esperanto por ĉino (sondosiero).
- [http://it.groups.yahoo.com/group/ni_parolas_esperante Diskutgrupo "Ni parolas Esperante"]
Suffice
:This article discusses only the logical relationships implied by necessary and sufficient. For the causal meanings see causation.
In logic, the words necessary and sufficient describe relations that hold between propositions or states of affairs, if one is conditional on the other. A necessary and sufficient condition, then, is one which by itself, must happen, and is all that needs to happen, for something else to be the case.
- A necessary con
This page is an archive of the discussion about the proposed deletion of the article below. This page is no longer live. Further comments should be made on the article's talk page rather than here so that this page is preserved as an historic record. The result of the debate was speedy delete. —Korath (store brand sold by Kroger. Many grocery products such as flour and sugar are sold under the FMV brand. FMV started out as Fred Meyer Value brand at Fred Meyer before its acquisition by Kroger in 1999. After the merger FMV was changed to mean For Maximum Value and was rolled out corporate wide.
Big
King of Strathclyde
Strathclyde (Welsh: Ystrad Clud) was one of the kingdoms of ancient Scotland in the post-Roman period.
In the period from the fifth and sixth centuries onwards, Scotland was divided into four kingdoms: Dalriada, Pictavia, Gododdin, and Strathclyde. Around the
Spilanthol
Also known as "Toothache Plant" or "Paracress", Spilanthes acmella is a flowering herb in the Asteraceae family. Its leaves and flower heads contain an analgesic agent that may be used to numb
