Ekonomiko > Bankroto
----
Bankroto estas leĝe konstatita nepovo pagi siajn ŝuldojn.
En tiu senco ĝi estas sinonimo de nesolventeco.
En kelkaj landoj bankroto signifas aldone fraŭdon kontraŭ leĝoj, kiuj protektas kreditorojn kaze de nesolventeco.
En la plej multaj landoj ekzistas leĝoj pri bankroto, kiuj havas precipe tri celojn:
- malhelpi, ke debitoro profitu el ŝajnigita nesolventeco aŭ provoku nesolventecon per nepravigeblaj ekonomiaj riskoj (ekz. certaj spekuladoj);
- certigi, ke ĉiuj kreditoroj de nesolventulo egale profitu de la restantaj havaĵoj de la bankrotulo;
- ebligi, ke bankrotulo liberiĝu de siaj ŝuldoj kaj havu la ŝancon je "nova komenco".
Deklaro de bankroto kutime signifas, ke
- oficiala administranto transprenas la negocojn de la nesolventulo
- la nesolventulo ne plu rajtas komerci aŭ disponi pri siaj posedaĵoj
- unuopaj kreditoroj ne plu rajtas fari individuajn interkonsentojn kun la nesolventulo
Etimologio: La vorto bankroto devenas el la itala lingvo, en kiu banca rotta origine signifas "rompita (servo)tablo". Laŭtradicie la servotablon (banca) de nesolventa monŝanĝisto ("bankisto") oni rompis por indiki, ke li ne plu komercas.
ja:倒産simple:Bankrupt
Ekonomiko
Scienco > Ekonimiko
----
Ekonomiko estas socia scienco, kiu studas ekonomion: produkton, distribuon kaj konsumadon de servoj kaj varoj. Ekonomiko komparas ankaŭ diversajn kaj eĉ kontraŭdirantajn teoriojn de ekonomiaj sistemoj.
Ĉefa celo de studado de ekonomikistoj estas homa konduto kaj bonstato. Ĝenerale oni dividas la ekonomiko en makroekonomiko kaj mikroekonomiko.
Tre gravaj aspektoj en ekonomiko estas lokigo de resursoj, produkto, distribuo de komerco kaj konkurenco.
La vorto ekonomiko eliras el grekaj vortoj oikos (domo) kaj nomos (leĝo, normo).
Evoluo de ekonomika pensado
Oni povas akcepti, ke moderna ekonomiko komencis kun Adam SMITH en la fino de la 18-a jarcento, kiu fondis la nomata klasikan ekonomikan skolon, malgraŭ pli fruaj eltrovaĵoj por ekzemplo de hispanaj skolastikuloj aŭ psikokratoj estis ankaŭ gravaj. Aliaj pensas ke fiziokrata skolo estas la unua scienca ekonomia skolo.
En la 19-a jarcento, Karlo MARKSO sintezis diversajn skolojn de ekonomika pensado, socian distribuon de resursoj kaj verkon de Adam SMITH. Uzinte sistemon aliron de filozofo Hegelo, li verkis sian Kapitalon kaj kreis marksismon. Dum la 19-a kaj 20-a jarcentoj lia verko estis vaste kritikita de adeptoj de merkata ekonimo, unue de Neoklasika ekonomika skolo, post de aliaj skoloj..
Komence de la 20-a jc ekonomiko ricevis trajtojn de statistika disciplino, do studado de ekonometrio ekesti gravega.
Evoluiĝo de makroekonomiko el mikroekonomiko ekis kun Keynes jare 1920 kaj estis sistemigita jare 1930 de Keynes kaj aliaj pensistoj, konkrete kun partopreno de John HICKS. Multaj ekonomikistoj uzas kombinaĵon de neoklasika mikroekonomiko kaj Keynesa makroekonomiko. Neoklasika skolo rivalis kun monismo, formulita de Milton FRIEDMAN kaj asociita kun Universitato de Ĉikago.
- [http://satesperanto.free.fr/satkulturo/rubrique.php3?id_rubrique=58 Tekstoj pri ekonomiko]
- ja:経済学ko:경제학simple:Economics
Ŝuldo
Ekonomiko > Mono > Ŝuldo
----
Ŝuldo estas aĵo, kiun debitoro (prunteprenanto) devas redoni al kreditoro (ŝuldanto). Ŝuldo povas esti mono aŭ varo.
Specioj de ŝuldo
Ekzistas diversaj specioj de ŝuldo (ekz. hipoteko, ŝuldatesto, obligacio). Kutima aĵo estas prunti grandan sumon de mono (por ekz. por aĉeti domon aŭ aŭton) kaj iom post iom amortizi ŝuldon (redoni ĝin al kreditoro) kaj kune pagi interezon. Ŝuldo povas pligrandiĝi, se debitoro ne amortizas ĝin.
Senriska interez-tarifo
Prunto al stabilaj financaj institucioj (ekz. grandegaj entreprenoj aŭ ŝtato) estas ofte nomanta kiel senriska.
Nuligo de ŝuldo
Se debitoro bankrotas, tre ofte ŝuldo estas nuligita (okaze, ke debitoro jam ne havas iujn posedaĵon kaj ne povas pagi liajn ŝuldojn).
Efektoj de ŝuldo
Por entreprenoj kaj mastrumaĵoj ŝuldo signifas ebleco fari ion (aĉeti, investi, ...), kion ili ne povas fari sen mono.
Argumentoj kontraŭ ŝuldo
Ekzistaj multnombraj argumentoj kontraŭ ŝuldoj sur persona, familia, socia kaj ŝtata nivelo. Ekonomika kritiko konverĝas al edukado de malegaleco.
Religia kritiko koverĝas al etikaj aĵoj rilataj al ŝuldo.
ja:負債
Sinonimo
Semantiko / Sinonimiko > Sinonimo < Vorto
----
Sinonimo (de Helenasynonymos < syn "kun" + onyma "nomo" = "kuna/paralela nomo")
estas vorto, kiu esence samsignifas kun aliforma vorto. Oni distingas inter tiuj sinonimoj, kiuj tute samsignifas, ekzemple nigra - malblanka, plaĝo - strando, Nipono - Japanujo - Japanio; kaj tiuj kiuj preskaŭ samsignifas, sed iomete nuancas unu de la alia, ekzemple senhara (ie ajn) kaj kalva (nur pri kapa senhareco).
Kelkakaze necertas ĉu temas pri sinonimeco aŭ ne: kaj Afriko kaj Eŭropo estas mondpartoj, sed nur Afriko estas kontinento (Eŭropo kontinentas kun Azio kiel Eŭrazio) - kio do estas la rilato inter la du terminoj, kiuj ofte konfuziĝas babile?
Ekzakta, ĉio-ampleksa difino de sinonimeco ĝis nun ne ekzistas.
Kelkaj sinonimoj ne uzeblas en ĉiuj kuntekstoj: Ĥinujo, zamenhofa sinonimo de Ĉinio, Ĉinujo, nur uzeblas en konscience arkaikecaj tekstoj (kaj moderna konstruo - Ĥinio estus en si mem absurda).
Multaj pli-malpli ĉiutagaj vortoj havas poezian aŭ solenan sinonimon, ekzemple nupto por ordinarlingva geedziĝo.
Ankaŭ ekzistas specialaj ĵargonaj sinonimoj; dum ordinarulo parolas pri kapdoloro, kuracisto eble dirus "cefalagio". Laste menciindas eŭfemismaj sinonimoj kiel amoro por seksumado.
Lingvoj kun longa (literatura) historio aŭ disvastigitaj tra grandaj areoj (kiel la Angla aŭ la Hispana) ĝenerale havas multe da dialektoj, variaĵoj, kaj do ankaŭ buntan vortprovizon kun multaj sinonimoj.
Tio donas al tiaj lingvoj riĉan esprimpovon, kun kapablo interdistingi fajnajn nuancojn. Ekzemple la Angla lingvo havas du vortojn por "profunda", deep kaj profound, uzataj en malsamaj cirkonstancoj. Aliflanke, sinonimoriĉaj lingvoj ja ankaŭ pli malfacile lerneblas por alilingvanoj.
Tiun lastan argumenton ofte uzis kontraŭuloj de troaj neologismoj en Esperanto, substrekante ke vortoj kiel "olda" por "maljuna" estas komplikiga nenecesaĵo en internacia lingvo, dum aliaj emfazas la utilon havi alternativajn vortojn en literaturo k.s., interalie pro tio, ke "bazaj" vortoj de Esperanto ofte enhavas sufiĉe multajn silabojn.
Multaj sinonimoj envenis la lingvon pro tio, ke Eŭrop-lingvanoj senkonscie utiligis nacilingvan vorton, pensante ĝin "internacia": "Hm, se eblas diri desinfekti, tiam oni ankaŭ povas diri desaponti..."
Tiu proceso nuntempe kontinuas je retejoj kiel Ĝangalo.
----
Vidu ankaŭ: Homonimo - Paronimo - Antonimo - Hiponimo - Hiperonimoja:類義語simple:Synonym
Ngủ đông
Ngủ đông là một trạng thái hạ thân nhiệt có điều hòa ở động vật. Hiện tượng này xảy ra trong vài ngày hoặc hàng tuần giúp cho động vật tiết kiệm năng lượng trong mùa đông. Trong quá trình ngủ đông, động vật giảm bớt các hoạt động trao đổi chất đến mức rất thấp, thân nhiệt và nhịp thở cũng giảm, lúc này năng lượng sử dụng để duy trì sự s
Tiềm tan
Tiềm tan hayTiềm sinh virus (tiếng Anh là lysogeny) là một pha (phase) trong chu kỳ sinh sản của virus. Pha này bổ sung với pha tan (lytic phase), xảy ra sau giai đoạn xâm nhiễm của virus động vật.
Chu kỳ tiềm tan bao gồm các giai đoạn sau:
- 1) virus tiêm tiếng Anh là spore) có nhiều nghĩa phụ trong sinh học.
Dưới đây là các nghĩa hẹp được xếp loại theo chức năng:
- Diaspores are dispersal units of fungi, as well as mosses, ferns, fern allies, and a few other Read More...
Tiềm sinh
Tiềm sinh là trạng thái sinh lý của sinh vật làm giảm cường độ trao đổi chất đến mức thấp hoặc không thể đo đạc, quan sát được. Tuy nhiên, khi gặp những điều kiện ngoại cảnh thích hợp, sinh vật có thể phục hồi các hoạt động sống của mình.
Hạt higgs
Trong vài thập kỷ qua, giới vật lý hạt đã xây dựng được một mô hình lý thuyết chuẩn, tạo nên bộ khung về kiến thức các hạt và lực cơ bản trong tự nhiên. Một trong những thành phần cơ bản của mô hình này là trường lượng tử giả thiết phổ biến, chịu trách nhiệm cung cấp khối lượng cho phân tử. Trường này có t
Boson higgs
Trong vài thập kỷ qua, giới vật lý hạt đã xây dựng được một mô hình lý thuyết chuẩn, tạo nên bộ khung về kiến thức các hạt và lực cơ bản trong tự nhiên. Một trong những thành phần cơ bản của mô hình này là trường lượng tử giả thiết phổ biến, chịu trách nhiệm cung cấp khối lượng cho phân tử. Trường này có t
