Tersciencoj > Mineralogio > Mineralo
----
Mineralo estas ia ajn substanco, precipe malmolaĵo, kiu formiĝis nature en la terglobo, kiel ŝtono, karbo, salo, kaj divers-speca metal-havaĵo precipe tia aĵo, kia estas havebla el tero por uzado fare de homo(j).
Jen temas pri la planedo Tero. Aliaj artikoloj parolas pri tero kun la signifoj grundo kaj kontinento.
----
Tero, frat-planedo de Venuso kaj Marso, estas la tria planedo for de la Suno, kaj la
hejma planedo de homo. Sur Tero, akvo ekzistas kiel likvo, tial vivo estas ebla. Laŭ homa scio, Tero estas la sola planedo kiu efektive subtenas vivon. Dum Venuso estas tro
varmega kaj Marso estas tro malvarmega, Tero ŝajne estas ĝusta por vivo. (Marso eble unufoje subtenis vivon, dum ĝia pli varma juneco, sed ne nun).
La blua kaj blanka de Tero estas akvo (maro, nubaro, neĝo, glacio), la bruna estas tero (dezerto), kaj la verda estas vivo (arbaro kaj herbaro). La lumoj sur la malluma flanko estas urboj de homoj.vivo
La ĉefa formo de vivo estas bakterio. La ĉefa animalo estas la insekto, precipe la skarabo. Antaŭ kelkaj milionoj da jaroj aperis homo, la unua vivo inteligenta (laŭ nia scio kaj estimo. Eble la delfino ankaŭ estas inteligenta). Inteligenta, sed eble ne sufiĉe saĝa por eviti sian memdestruon. La manko de signo de inteligenta vivo el aliaj planedoj kaj steloj sugestas ke inteligenta vivo estas aŭ tre rara aŭ tre memdestruema.
Tero havas unu grandan lunon. Ĝi estas tiel granda ke iuj supozas ke Tero estis frakasita en du partojn, la pli malgranda parto fariĝinte la luno. Teranoj unuafoje atingis la lunon en 1969.
Tero unuafoje estis rekonita kiel planedo de Koperniko. Antaŭ Koperniko, homoj plejparte
kredis ke la Tero estis la centro de la Universo, ne astro moviĝanta tra la kosmo.
Historio:
La datoj estas laŭ miliardoj da jaroj antaŭ nun:
-4,6: Tero formiĝis el polvo
-4,5: vulkanoj, astroidoj falegantaj, malbrila Suno
-4,4: atmosfero kaj koro formiĝas
-4,3: la plej malnova mineralo: zirkono en orienta Aŭstralio
-4,2:
-4,1:
-4,0: la antaŭviva supo
-3,9: vivo: DNA, geno
-3,8: ĉelo, bakterio, la plej malnova roko
sciata
-3,7:
-3,6:
-3,5: bluverda algo (la plej malnova fosilio)
-3,4:
-3,3:
-3,2:
-3,1:
-3,0:
-2,9:
-2,8:
-2,7:
-2,6:
-2,5: Suno plibriliĝas; dum la sekvanta miliardo da jaroj, oksigeno pligrandiĝas en la aero.
-2,4:
-2,3:
-2,2: la plej antikva glacia epoko (laŭ nia scio).
-2,1: ekpliiĝo de oksigeno
-2,0: komplika ĉelo
-1,9:
-1,8:
-1,7: superkontinento: Kolumbio
-1,6:
-1,5: oksigeno ĉe nuna nivelo
-1,4:
-1,3: viruso
-1,2: protozoo
-1,1:
-1,0: sekso
-0,9: unu tago = 18 horoj (65 ks)
-0,8: superkontinento: Rodinio
-0,7: spongo, meduzo, vermo, ostro, pekteno
Por kaŭzo mistera, iam okazas grandaj mortiĝoj, profunde ŝanĝante la aspekton de tero viva. La lasta okazis antaŭ 65 milionoj da jaroj kaj formortigis la dinosaŭrojn, kaj eble estis kaŭzita de falego de asteroido. La plej granda mortiĝo okazis antaŭ 248 milionoj da jaroj: 90% da animalaj specoj mortiĝis, lasinte la reptiliojn superi sur tero seka. Alia mortiĝo okazis antaŭ 438 milionoj da jaroj.
----
Planto estas vivaĵo plurĉela, produktanta nutraĵon per fotosintezo(ĝenerale).
Ĝenerale dividiĝas inter ne-verdaj plantoj (brunaj, oraj, ruĝaj algoj, ktp) kaj verdaj plantoj (verdaj algoj kaj ter-plantoj). Kelkaj plantoj vivas en medio malriĉa je nitrogeno kaj ili havigas por si mem la necesan nitrogenon per la kaptado, digestado de insektoj. Tial oni nomas ilin insektovoraj plantoj aŭ karnovoraj plantoj.
La verdaj "globetoj" interne de la ĉelo nomiĝas kloroplastoj.
Laŭ formo ili povas varii inter:
- polihedraj - fuziformaj - cilindraj - stelformaj - ktp.
Por pliaj informoj kaj priserĉoj vidu Botaniko.
[http://www.geocities.com/wfpilger/pplp-l3.htm W.F. Pilger:
Provizora Privata Listo de Komunlingvaj Nomoj de Plantoj de Nord-Okcidenta Eŭropo]
C3-plantojC4-plantojKategorio:Plantojms:Tumbuhanzh-min-nan:Si̍t-bu̍tko:식물ja:植物simple:Plant
Ĉernozjomo
Ĉernozjomo aŭ ĉernozemo aŭ nigra tero (ruse: чернозём), estas tipo de agro (tergrundo). Tiu agro entenas tre altan procentaĵon el humuso — 3% ĝis 13% kaj havas la gravan profundon (kelkfoje pli ol 40 inĉoj). Ĝi estas la plej valora agrotipo, plej produktodona.
Ekzistas du "ĉernozjomaj zonoj" surmonde: unu de nord-orienta Ukrainio tra nigratera regiono kaj Sud-Rusio al Siberio kaj dua en Manitoba, Kanado.
Ecoj
- ereta strukturo (tio estas multaj ter-er-etoj troviĝas en ĝi, pro kio ĝi estas konvene loza por aero, akvo; sed ne tro loza kiel sablo kaj tro kompakta kiel argilo)
- granda proporcio je humuso - foresto de akvosolveblaj saloj
- parta foresto de kalko (ellaviĝinta)
grundoscienco
Bahaizm
Bahaizm to ruch religijny, który poprzez babizm wywodzi sie z szyizmu.
Zapoczątkował go w Persji Ali Husajn Nuri, który przyjął przydomek Bahá'u'lláh (Baha Allah - Blask Boga; 1817 - 1892).
Bahaizm dąży do unifikacji wyznań teistycznych (głównie chrześcijaństwa, judaizmu i islamu) jako podstawy do zbliżenia ludzi bez względu na rasę, język i narodowość. Działalność bahaistów ma na celu realizację następujących zasad:
#Jedność rodzaju ludzkiego.
#Niezależność w poszukiwaniu prawdy.
#Zniesienie wszelkich przesądów.
#Zgodność religii z wiedzą.
#Równość płci.
#Powszechny język pomocniczy.
#Powszechne wychowanie.
#Duchowe rozwiązanie problemów gospodarczych.
#Religia powszechna zbudowana na wspólnej bazie wielkich religii.
#Unia światowa rządzona przez przedstawicieli wszystkich narodów.
Bahaizm jest religią bez duchowieństwa i obrzędów kultowych.Jego główny odłam jest kierowany przez wybieralną, 9-osobową radę, która ma siedzibę (Uniwersalny Dom Sprawiedliwości) w Hajfie (Izrael) na zboczach góry Karmel. Posiada swoje ośrodki w około 218 krajach, rozwija się jednak głównie w USA, Indiach i Ugandzie. Ma około 7,5 milionów wyznawców (według danych podawanych przez samych bahaitów). Bahaici są represjonowani w Iranie. Obecnie jest najszybciej rozwijającą się religią na świecie.
Sankt Petersborg
Sankt Petersborg (også kaldet Petersborg) Russisk: Санкт-Петербу́рг, dvs. Sankt-Peterburg), lokalt også kaldet Питер (dvs. "Piter"). Tidligere kendt som Petrograd Петрогра́д, 1914–1924) og Leningrad (Ленинра́д, 1924–1991). NB: Selvom det russiske navn er - meget kraftigt - tysk insp
Belgiens hovedstad. På Belgiens tre officielle sprog hedder byen Brussel (nederlandsk), Bruxelles (fransk) og Brüssel (tysk).
Området omkring Bryssel udgør en selvstændig region som ligger som en enklave i Flandern. Det tilhører hverken det
Fantasia (1940)
Fantasia (1940) er en Disney-tegnefilm næsten uden tale og uden en egentlig samlet handling. Men fuld at skøre indfald. Et stykke inde i kapitel 11 i filmen løfter en åkande sig op ad vandet og under den dukker et kvinde hovede op, og hun svømmer til højre hvor der står en gruppe kvinder ude i vandet vasker sig eller danser bag et tæppe af faldende vand. En af dem går op af vandet og så dukker en hestekrop op. Hun er en
