La ĥmera lingvo (kamboĝa) estas membro de la Mon-Ĥmera grupo de aŭstralaziaj lingvoj, parolata de ĉirkaŭ 8 milionoj da homoj en Kamboĝo. La ĥmera estas parenca al la vjetnama kaj havas kune multajn proprecojn kun la taja, kiel rezulto de jarcentoj de ambaŭdirekta prunteprenado.
La ĥmera alfabeto devenas de la bramia skribo de antikva Hindio per la skribo palava, kiu estas uzita en suda Hindio kaj Sud-Orienta Azio dum la 5a kaj 6a jarcentoj post Kristo. La plej antikva datita enskribaĵo en la ĥmera estas el la 611a j. post Kristo.
La ĥmera alfabeto forte similas al la taja kaj laua alfabeto, kiuj estas disvolvitaj de ĝi.
Proprecoj:
La ĥmera alfabeto estas silabiga alfabeto, en kiu ĉiu konsonanto havas du formojn; unu kun alligita a (unua serio) kaj unu kun alligita o (dua serio)
Vokaloj estas indikataj uzante aŭ apartajn literojn aŭ diakritajn signojn, kiuj estas skribataj super, sub, antaŭ, post aŭ ĉirkaŭ konsonantoj. La prononco de la vokaloj dependas de la konsonanto, al kiu ili estas alligitaj, ĉu estas de la unua aŭ dua serio.
Ĉiuj konsonantoj havas subskribatan formon, kiu estas uzata kiam ili aperas post alia konsonanto.
Lingvo > Lingvaj familioj > Aŭstro-Azia lingvaro > Monkmera Lingvaro > Vjetnama
----
La vjetnama lingvo (vjetname: Tiếng Việt), tona lingvo, estas la oficiala lingvo de Vjetnamio. Ĝi estas la denaska lingvo de 87% de la Vjetnamia loĝantaro, kaj ankaŭ de ĉirkaŭ du milionoj de elmigrintaj Vjetnamoj. Kvankam ĝi enhavas multajn vortojn elprenita de la ĉino kaj antaŭtempe oni skribis ĝin per la Hana skribo, lingvistoj konsideras ĝin kiel unu el la aŭstro-aziaj lingvoj, el kiuj ĝi havas la plej grandan parolantaron (la dua plej granda, tiu de la kmera lingvo, estas nur dekono de la vjetnama).
La vjetnama estas la oficiala lingvo de Vjetnamio.
Dialektoj
Estas multaj interkompreneblaj dialektoj de la vjetnama. La ĉefaj tri estas la Norda Vjetnama (Hanoja dialekto), Centra Vjetnama (Hué dialekto), kaj Suda Vjetnama (Sajgona dialekto.
Ili malsametas tone, sed la Hué dialekto estas iel pli malsama ol la aliaj. La tonoj hỏi kaj ngã estas pli distingeblaj en la norda dialekto ol en la suda. La nuna norma elparolo kaj ortografio estas bazata je la dialekto de kleraj parolantoj en Hanojo.
La plejparto de la vjetnama leksikono elvenas de la ĉina. Fakte, dum miljaroj (ĝis 1945) la vjetnaman oni skribis per ĉinaj signoj. Antaŭ ĉirkaŭ mil jaroj, la Vjetnamo vere estis parto de Ĉinio.
Ortografio
Nuntempe, la skribata lingvo uzas la vjetnaman alfabeton (quốc ngữ aŭ "nacia skribo"), bazata je la latina alfabeto. Origine latinigo de la vjetnama, ĝin kreis en la 17-a jarcento franca jezuita misiisto nomiĝinta Alexandre de RHODES (1591 ĝis 1660), bazanta ĝin je skribaĵoj de pasintaj portugalaj misiistoj. Dum la franca okupo de la 19-a jarcento, ĝi populariĝis kaj dum la 20-a jarcento preskaŭ ĉia skribaĵo ŝanĝiĝis al quốc ngữ.
Antaŭ la franca okupo, la unuaj du vjetnamaj skribsistemoj estis bazataj je la Hana skribo:
- la norma ideografia ĉina simbolaro nomata chữ nho (klerulaj simboloj, 字儒) antaŭe estis uzata por skribi la literaturan ĉinan lingvon.
- malsimpla variaĵo, chữ nôm, (sudaj/vulgaraj simboloj, 字喃) kun simboloj kiuj ne ankaŭ ekzistis en la ĉina simbolaro; tiu sistemo pli bone taŭgis la unikajn fonetikajn trajtojn de la vjetnama kiuj malsamis al la ĉina.
La aŭtentika ĉina skribo, chữ nho, estis pli komune uzata, tamen chữ nôm estis uzata de kleruloj (oni devas povi legi chữ nho por legi chữ nôm). Ambaŭ la du skriboj malkomuniĝis el uzo en moderna Vjetnamio, kaj chữ nôm preskaŭ malaperas.
La ses tonoj de la vjetnama estas:
Tono
Priskribo
Ekzempla Vokalo (e)
Ngang
sen tono
e
Sắc
altiĝas
é
Huyền
malaltiĝas
è
Hỏi
malaltiĝas, realtiĝas
ẻ
Ngã
ekmalaltiĝas, realtiĝas
ẽ
Nặng
malalta, glotala
ẹ
Oni skribas tonajn diakritilojn ĉiam super sia vokalo, krom Nặng, kiu estas punkto metata sub la vokalo. Ekzemple, la komuna familinomo Nguyễn komenciĝas per la sono /ŋ/ (la ng de la angla, germana, kaj sveda vortoj Ring), kaj sekvas io simila al "ŭen". La ˜ signifas la tonon ngã, kiu komenciĝas malalte, plimaltaltiĝas, kaj fine altiĝas al la fino de la vorto.
Kiel multaj lingvoj, la vjetnama, origine unusibala lingvo, kiel videbla en ĝia riĉa tonsistemo kaj silabaj diftongoj kaj triftongoj kiuj intencas distingi inter unusilabaj vortoj, nun estas multasilaba lingvo, klare videbla pro la fakto ke pli ol duono de ĝia abunda leksikono estas multasilabaj kaj kunmetitaj vortoj.
Komputilaj Aferoj
Unikodo enhavas ĉiun literon necesan por skribi la vjetnaman, do en la Esperanta Vikipedio oni povas simple enmetu la ĝustajn unikodajn literojn.
Ekzistas ankaŭ multaj kodpaĝoj kiuj intencas montri vjetnamlingvajn tekstojn, kiel VISCII kaj CP1258.
Kie oni devas uzi ASCII-on, oni ofte uzas la VIQR-sistemon.
Ekzempla Teksto
Ĉi tiu teksto elvenas el la unuaj ses linioj de Kim Vân Kiều, epopeo de la fama poeto NGUYỄN Du, 阮攸; (1765 ĝis 1820). Ĝi originale estis skribita per la skribo chữ nôm (titolita 金雲翹), kaj ankoraŭ estas ofte studata en Vjetnamio.
:Trăm năm trong cõi người ta,
:Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau.
:Trải qua một cuộc bể dâu,
:Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.
:Lạ gì bỉ sắc tư phong,
:Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen.
[http://www.vietthings.com/tho/thovanco/kieu1.htm La unuaj 224 versoj (Vjetnamlingve)] (por la nekstaj versoj: alklaku al câu 225 - 416 ktp)
Esperanta Traduko
:Kvar dudekoj kaj du dekoj, en tiu mallonga periodo de homa vivo,
:Talento kaj Destino konfliktegas.
:Oceanoj fariĝas moruskampoj: dezerta sceno!
:Pli da donaĵoj, malpli da ŝanco, tiel estas la leĝo de Naturo
:Kaj oni scias ke la blua ĉielo ĵaluzemas pri rozkoloraj vangoj.
Skribarto > Skriboj > Alfabetoj
----
Alfabeto - aro de literoj uzataj en iu certa lingvo. Alfabeto (ankaŭ aboco laŭ la tri unuaj literoj de la Esperanta alfabeto (a, b, c)) estas la fina paŝo de la evoluo de skriboj, kiu alstrebas redukti la skrib-bildon al eta aro da signoj: Po unu signo (nomata "litero") por ĉiu fonemo. Avantaĝo de alfabeto estas ke ĝi facilege lerneblas - malavantaĝo, ke vortoj iĝas pli longaj skribe ol pere de ideogramaroj aŭ silabaroj.
Suda Azio
Barato estas la nomo preferata de Federacio Esperanto de Barato anstataŭ Hindio aŭ Hinda Unio.
Loko: 20 No, 77 Or (sudcentra Azio)
Areo: 2.973.190 km²
semotaŭga: 56%
Loĝantaro: 1.014.003.817 (julio 2000, takso),
% urbana: 28% (2000)
homoj po kv. km: 341,0 (2000)
homoj po kv. km da semotaŭga tero: 609,1 (2000)
kreskanta procento: 1,58% (2000, takso)
naskoj: 24,79 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
mortoj: 8,88 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
migrantoj: -0,08 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
mortokvanto de beboj: 64,9 mortoj po 1000 naskoj (2000, takso)
infanoj po virino: 3,11 infanoj naskita po virino (2000, takso)
meza vivo longeco: 62,5 jaroj (61,89 viroj, 63,13
virinoj) (2000, takso)
Ĉefurbo:Nov-Delhio La plej grandaj urboj: milionoj en 2000:
La lingvoj stelitaj ( - ) devenas de la sanskrita. 75% parolas lingvon
sanskritidan.
1 La cifero por la hindia inkluzivas 48 'gepatrajn lingvojn', ĉiuj el kiuj havas pli ol 10 mil denaskajn parolantojn. Tiu listo de 48 inkluzivas 233,43 milionojn kiuj raportis, ke la hindia estas ilia gepatra lingvo.
2 La cifero por la hindia inkluzivas la (denaskajn) parolantojn de la maithala (kiu estas unu el la ceteraj 'oficialaj lingvoj' de la lando).
3 La popolnombrado de 1991 ne okazis en la subŝtato de Ĝamuo kaj Kaŝmiro pro la politika perforto tie. Tiu ĉi cifero estas de Ethnologue ( http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=India )
Ĉirkaŭ 50% regas la hindian kiel unuan aŭ duan lingvon. Inter la burĝaro kaj riĉularo, la angla, la malnova imperia lingvo, estas multe pli uzata. Ĉirkaŭ 11% de la baratanoj scipovas la anglan. La angla havas apartan statuson en la lando; ĝi estas la oficiala lingvo de la juro kaj burokratio, kaj funkcias kiel pontlingvo de nacia politiko kaj komerco.
- [http://india.gov.in/maps/main.php Tre interesa aro da ĉiutemaj mapoj pri Barato, TTT-ejo de la barata registaro]
- [http://de.geocities.com/proskovec/nordindien_es.html fotoj]
- [http://www.gandhiserve.org pri Gandhi]
Kategorio:Baratoals:Indien
[[got:
Lucasarts
LucasArts (bis 1991 LucasFilm Games) ist die Firmenbezeichnung der 1982 gegründeten Videospielgruppe von George Lucas. Früher war LucasArts vorallem als Spieleentwickler tätig, während heute hauptsächliche die Star Wars Videospiele unter diesem Label veröffentlich werden.
1984 veröffentliche LucasArts die ersten zwei Spiele: BallBlazer und Informatik eine Baum-Datenstruktur.
Die Min-Max-Heaps sind von Binären Heaps abgeleitet und werden eingesetzt um zweiendige Vorrangwarteschlangen effizient zu implementieren. Hierbei können sowohl das kleinste (findMin) als auch das größte (findMax) Element in US-amerikanisches Dreimastrahschiff.
Sie lief am 22. Januar1845 in New York als erster echter Klipper für die New Yorker Reederei Howland & Aspinwall vom Stapel. Entworfen wurde sie vom Schiffskonstrukteu
Ursprünglich hatte Steven Spielberg die Geschichte als Filmprojekt vorgesehen. Da es als zu schwierig und kostspielig eingeschätzt wurde, wurde die Idee jedoch nicht realisiert und stattdessen an LucasArts zur Entwicklung eines Computerspiel
Konterfei
Das Gesicht, auch Angesicht, Antlitz, Facies, Vultus, Visage, ist der vordere Teil des Kopfes bei Säugetieren.
Das Gesicht des Menschen
Beim Menschen ist es von Kopfhaar frei und tritt infolge der größeren Ausbildung des Gehirns weit hervor. So bildet beim Menschen die Stirn, obwohl sie anatomisch nich
Kihon
Kihon stellt die Grundschule des Karate dar. Das Wort Kihon setzt sich aus dem Wort Ki, wie Kraft oder Energie und Hon zusammen, was soviel bedeutet wie Basis oder Ursprung. Also kann man sagen, die Basis mit Kraft erfüllen, ist das Ziel der Grundschule. Gemeint sind dabei die Grundtechniken des Budo, welche im näheren durch Kihon Waza und Kihon Kumite zusammengefasst werden.
Im Kihon, also der Basis des Karate wird, wie in der ersten Klasse in der Schule, die Grun
