:: wikimiki.org ::

Mamulo

Mamulo

Biologio > Zoologio > Animalo > Mamulo ---- Mamuloj (Mammalia) estas klaso de vertebruloj, kovritaj de haroj, kies inoj havas mamojn (escepte de ekzemple la monotremoj, kies lakto estas rekte produktita en specifaj haŭt-lokoj) kaj lakto-nutras siajn idojn, almenaŭ en la komenca periodo post la naskiĝo de la ido. Ilia korpotemperaturo estas konstante regulata (kiel ĉe la birdoj). Plej multaj el ili havas placenton, krom ekzemple monotremoj (tiel nomitaj "kloakuloj", kvankam "kloako" estas ĝenerala vorto kiu aplikiĝas ankaŭ por birdoj, ekzemple) kaj marsupiuloj. Tial, en la 19a kaj frua 20a jarcentoj, mamuloj estis dividitaj je senplacentuloj (Aplacentalia) kaj placentuloj (Placentalia). Nuntempe temas pli-malpli pri triopa divido de vivantaj mamuloj en la grupojn 1) monotremoj aŭ kloakuloj (latine Monotremata, ankaŭ Prototheria); 2) marsupiuloj (Marsupialia, ankaŭ Metatheria); kaj 3) placentuloj (Placentalia, ankaŭ Eutheria). Placentuloj havas internan fekundiĝon. Monotremoj demetas ovon (ornitorinko). Mamuloj kutime vivas sur la tero, nur vespertoj flugas kaj cetacoj vivas en la akvo. Por la akvo estas adaptitaj ankaŭ aliaj bestoj (ekz. fokuloj), kvankam ili noktumas kaj nestas surtere. Ĉiuj spiras per pulmoj. Iliaj kruroj, kranio, dentaro, korpokonstruo varias laŭ vivmaniero. Pliaj ecoj:
- forta diafragmo
- 3 aŭdaj ostetoj (stapedo, maleo, inkudo; amfibioj, rampuloj, birdoj havas nur 1 aŭdan osteton).
- mandiblo konsistas el unu osto.
- laktaj mamglandoj
- maldekstra aorta arko
- sennukleaj ruĝaj globuloj (eritrocitoj) / _____ Monotremoj (ornitorinkoj, ekidnoj) ____/ / \ /\ \/ ____ Marsupiuloj (didelfoj, kanguruoj, koaloj, ktp.) \ / \/ / \__/ \___ Placentuloj (placentohavaj mamuloj) Listo de la ordoj de vivantaj mamuloj:
- Cetacoj
- Fokuloj
- Insektomanĝuloj
- Karnomanĝuloj
- Ksenartroj
- Leporuloj
- Manisuloj
- Marsupiuloj
- Monotremoj
- Neparhufuloj
- Parhufuloj
- Primatoj
- Ronĝuloj
- Rostruloj
- Tubetodentuloj
- Ĥiropteroj Mamul-nomenklaturo Kategorio:Mamuloj ja:哺乳類 ko:포유류 ms:Mamalia simple:Mammal th:สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม zh-min-nan:Chhī-leng tōng-bu̍t

Biologio

Biologio estas la scienco pri la fenomenoj de la vivo kaj de la diversaj vivaĵoj. Ĝi studas la karakterojn kaj funkciadon de la vivuloj, ilian naskiĝon kaj devenon, la rilatojn inter la vivulojn kaj la rilatojn de la vivuloj al la ĉirkaŭa medio. Biologio ampleksas larĝan spektron de sciencaj kampoj, kiuj ofte konsistigas sendependajn disciplinojn. Ĉiuj el ili studas la vivon je diversaj organizniveloj. La vivo estas studita je molekula nivelo fare de molekula Biologio, bioĥemio kaj molekula genetiko. Je la nivelo de la ĉelo, ĝin studas ĉelbiologio kaj je plurĉela nivelo, ĝin studas fiziologio, anatomio kaj histologio. Disvolviĝ-Biologio studas vivon je la nivelo de la disvolvo kaj konstruo de la individuaj estaĵoj. Je pli vasta skalo, genetiko studas kiel heredo funkcias inter idoj kaj gepatroj. Etologio studas la grupan konduton de la bestoj. Populacia genetiko laboras je la nivelo de kompleta populacio, kaj sistematiko zorgas pri la rilatoj inter la diversaj grupoj de vivuloj. Sendependaj populacioj kaj ilia vivmedio estas studataj de ekologio kaj de evoluismo. Nova studkampo estas spacbiologio, kiu esploras la eblajn vivoformojn ekster Tero.

Biologio studas la diversecon de vivoformoj (malŝraŭbdirekte de supre maldekstre) E. coli, arbeca filiko, gazelo, Goliata skarabo

Biologiaj principoj

Kvankam biologio malsimilas fizikon pro tio ke ĝi ne kutime priskribas biologiajn sistemojn kiel objektojn obeantajn neŝanĝeblajn leĝojn, ĝi tamen enhavas plurajn gravajn principojn kaj konceptojn kiuj inkludas: universaleco, evoluo, diverseco, daŭrigeco, konstanteco kaj interrilatoj.

Universaleco: Bioĥemio, ĉeloj kaj genetika kodo

skarabo Ĉef-artikolo: Vivo Ĉiuj vivuloj (krom ne virusoj) estas faritaj el ĉeloj, kiuj mem ĉiuj estas konstruitaj per komunaj karbon-bazitaj molekuloj. Ĉiuj vivuloj transdonas sian heredaĵon per la genaro, kiu baziĝas super nukleaj acidoj kiel DNA kaj uzas preskaŭ universalan genetikan kodon. Ia universaleco anlaŭ aperas dum la disvolviĝo: ĉe la plurĉelaj animaloj, ekzemple, la bazaj ŝtupoj de frua embria disvolviĝo estas priskribeblaj per la samaj morfologiaj etapoj, kaj utiligas similajn genojn.

Evoluo: la centra principo de biologio

Ĉefartikolo: Evoluismo Unu el la centraj konceptoj en biologio estas, ke ĉiuj vivuloj devenas de komuna origino, tra la evolua fenomeno. Tio klarigas la frapan similecon de fundamentaj bioĥemiaj meĥanismoj, priskribita en la antaŭa paragrafo. Darvino (kun Alfred Russel WALLACE starigis la evoluan teorion priskribante unu el ĝiaj ĉefaj motoroj: la natura selektado. La genetika devojiĝo estis aldonita kiel kroma klariga meĥanismo en la t.n. "moderna sintezo" de la evoluteorio. La evolua historio, kiu priskibas la akiron de diversaj karakteroj kaj la genealogiajn rilatojn inter nunaj specioj estas nomata "filogenio". Multaj variaj metodoj ebligas akiri informojn pri filogenio. Ĉefe menciindas la komparo de DNA-sekvencoj, kadre de molekula biologio kaj studo de genaroj, kaj la komparo de fosilioj kadre de paleontologio.

Diverseco: La diverseco de la vivuloj

paleontologio. Arboj konstruitaj per aliaj genoj estas ĝenereale similaj, sed la ekzaktaj rilatoj inter la tri domanioj plu estas debatitaj.]] Malgraŭ la jam substrektita unueco, vivo montras mirigan diversecon. La biologia klasado celas ordigi la vivulojn laŭ ilia evolua historio pere de kladogenezaj arboj. "Tradicie", en la 1970-aj jaroj, la vivuloj estis dividitaj en kvin domanioj: :Moneroj -- Protisto -- Fungoj -- Plantoj -- Animaloj Sed tiu ĉi kvin-domania sistemo nun estas konsiderata kiel kaduka. Modernaj klasifikoj ĝenerale agnoskas la jenan tri-domanian ĉefdividon: :Arkioj (originale Archaebacteria, t.e. "prabakterioj") -- Bakterioj (originale Eubacteria, t.e. "veraj bakterioj") -- Nukleuloj Aldone al tiuj tri domanioj menciindas internĉelaj parazitoj, kiuj ne kapablas memstare reproduktiĝi, ne posedas propran metabolon, kaj multobliĝas per la parazita uzado de la metabolo de gastĉeloj. :virusoj -- Prionoj

Daŭreco: La komuna origino de la vivo

Ĉefartikolo: Komuna origino Grupo de vivuloj havas komunan originon se ili havas komunan praulon. Ĉiuj ekzistantaj vivuloj sur Tero devenas el komuna gena stoko. La universaleco de la genetika kodo estas unu el la plej fortaj argumentoj, kiuj apogas ĉi tiun teorion.Oni hipotezas, ke la "lasta komuna praulo", t.e. la plej proksima praulo de ĉiuj nunaj vivuloj, aperis antaŭ 3,5 miliardoj da jaroj. La nocio pri komuna origino de la vivuloj estas relative nova. Ĝis la 19a jarcento oni kredis, ke vivo povas spontane aperi sub iuj kondiĉoj.

Konstanteco: adapto al la ŝanĝo

Interrilatoj: grupoj kaj medioj

organ el la genro Amphiprion, kiu vivas inter la tentakloj de tropika maranemono. La teritoriema fiŝo protektas la maranemonon kontraŭ anemon-voraj fiŝoj, kaj inverse la urtikecaj tentakloj de la anemono protektas la fiŝon kontraŭ aliaj rabobestoj.]] Ĉiuj vivuloj rilatas kun aliuloj kaj kun sia natura medio. Unu el la kialoj, kiuj malafaciligas la studon de biologiaj sistemoj estas, ke ekzistas multegas interrilatoj inter vivuloj kaj ilia medio. Inter iuj specioj foje ekzistas apartaj rilatoj, kiel kunlaborado, agresemo, paraziteco aŭ simbiozo. La afero iĝas eĉ pli komplika kiam pluraj specioj kunvivas kaj interrilatas kadre de ekosistemo. Tio ĉi konsistigas la studkampon de ekologio.

Panoramo de biologio

Strukturo de la vivo

DNA sequence Vidu ankaŭ: Molekula Biologio, Ĉelbiologio, Genetiko, Disvolviĝ-Biologio Molekula biologio studas la biologiajn fenomenojn je molekula nivelo. Tiu ĉi studkampo parte koncernas ankaŭ bioĥemion kaj genetikon. Molekula biologio ĉefe koncentriĝas je la provo kompreni la interagojn inter la diversaj komponaĵoj de ĉelo, ekzemple la rilatojn inter DNA, RNA, kaj proteina sintezo, kaj ties reguligo. Ĉelbiologio studas la fiziologiajn kvalitojn de ĉeloj, ilian funkciadon, interrilatojn kaj ĉirkaŭan medion. Tio estas farita je mikroskopa aŭ molekula nivelo. Ĉelbiologio koncernas same unuĉelajn vivulojn, kiel bakteriojn, kaj la specialigitaj ĉeloj de plurĉelaj vivuloj kiel homoj. La kompreno de la konsisto de la ĉeloj kaj de ilia funkciado estas fundamenta por ĉiuj aliaj biologiaj fakoj. La komparo de similaĵoj kaj diferencoj inter diversaj ĉeltipoj estas aparte grava por ĉela kaj molekula biologio. La fundamentaj similaĵoj kaj diferencoj ebligas ian ĝeneraligon de certaj observoj al aliaj ĉeltipoj.

Fiziologio de la vivuloj

Diverseco kaj evoluo de la vivuloj

Biologia klasado

Rilatoj inter vivuloj

Historio de la vorto "biologio"

Historio

- Famaj Biologoj

Listo de biologiaj fakoj

- Anatomio
- Astrobiologio
- Biofiziko
- Biokemio/Bioĥemio
- Biokomputiko
- Biospeleologio
- Bioteknologio/Bioteĥnologio
- Ĉelbiologio
- Disvolviĝ-Biologio
- Ekologio
- Etologio
- Evoluismo
- Farmakologio
- Fenologio
- Filozofio de Biologio
- Fiziologio
- Genetiko
- Histologio
- Imunologio
- Marbiologio
- Matematika biologio
- Molekula Biologio
- Mikologio
- Mikrobiologio
- Model-Organismoj por Biologio
- Nervscienco
- Paleontologio
- Parazitologio
- Psikobiologio
- Radiobiologio
- Struktura Biologio
- Taksonomio

Faklibroj en Esperanto

- NEERGAAARD, Paul, Scienco kaj pseŭdoscienco, pri heredo kaj rasoj, SAT, 1937
- ROSTAND, Jean, La nuna stato de l'evoluismo, (trad.) SAT, 1953
- ESPERANTLINGVA KRESTOMATIO pri biologiaj sciencoj (Kompilis kaj redaktis dr. MÉSZÁROS Béla, Debrecen, 1989, Scienca Universitato Kossuth Lajos)
- D-ro Zoltán Varga: Gvidlibro pri bestoj (Suplemento en Esperanto al la hungarlingva bildlibro Állatismeret) (elsdonis HEA Budapest 1988) (La bestonomojn esperantigis D-ro Béla Mészáros;la tekston tradukis Tibor PAPP; la tradukon fake reviziis D-ro Carl STØP-BOWITZ) esperanta traduko 1985
Ekstera Ligo en Esperanto:

- http://www.esperanto.org.nz/anzed/la_m.html als:Biologie ja:生物学 ko:생물학 ms:Biologi simple:Biology th:ชีววิทยา

Animalo

Animaloj (teknike metazooj) estas organismoj kiuj konsistas el pli ol unu ĉelo (multĉelulo), kies ĉeloj estas eŭkariotaj (kun vera nukleo), kiuj malkiel plantoj ne posedas celulozajn ĉelmurojn nek la eblon fari fotosintezon (ne havas kloroplastojn), ktp. Zoologio estas la scienco pri animaloj. Oni povas dividi la animalojn je la sekvantaj grupoj (notu ke en preskaŭ ĉiu zoologia libro estas iom diferenca disdivido de la animala regno): :duflankuloj (scienc-latine Bilateria) - preskaŭ ĉiuj "kutimaj" animaloj, inkluzive ĥorduloj; :kniduloj (Cnidaria) - hidrozooj, maranemonoj, koraluloj, meduzoj; :ktenoforoj (Ctenophora); :miksozooj (Myxozoa, ankaŭ konsiderata kiel protistoj); :plakozooj (Placozoa); :sponguloj (Porifera) - spongoj.

Vidu ankaŭ

- Listo de taksonoj de animaloj Kategorio:Animaloj Kategorio:Zoologio ja:動物

Vertebruloj

Vertebruloj (latine Vertebrata) estas subfilumo de animaloj kies spino konsistas el vertebroj (endoskeletaj elementoj laŭlonge de la notokordo kaj flanke al la "spina kordo"), kaj kelkajn aliajn ecojn. Ili estas la plej junaj (ekde ordovicio), sed plej evoluintaj animaloj kun simetria korpo, bonegaj organoj de sensoj kaj plej perfekta nerva sistemo.
- [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/3920183.stm 24-a de julio, 2004, BBC News: la plej malgranda fiŝo de la mondo] Citaĵo: "...La plej malgranda, malpeza vertebrulo estis priskribita far usonaj sciencistoj. La nomo de tiu minifiŝo estas tena bebofiŝo [Schindleria brevipinguis] kaj grandas nur ĉ. 7mm..." Ĉi-dekstre estas montrata la tradicia klasifiko de vertebruloj. Kategorio:Vertebruloj ja:脊椎動物 ko:척추동물 ms:Vertebrata simple:Vertebrate th:สัตว์มีกระดูกสันหลัง

Haro

Harareo Anatomio Haro - fadenforma elkreskaĵo, kiu kreskas el la haŭto kaj dense kovras la korpon de animaloj. Ĉe la homo la haroj kreskas dense sole sur la supra kaj posta partoj de la kapo. Vestado - Felo Haro - korneca formaĵo de epidermo; fundamenta ero de hararo kovranta averson de feloj el plimulto da mamuloj. ja:毛 (動物) ms:Rambut simple:Hair

Monotremoj

Biologio > Zoologio > Animalo > Mamulo > Monotremoj ---- Monotremoj (sinonimo: kloakuloj) estas grupo de mamuloj kiuj naskas ovojn, havas kloakon kaj ne havas dentojn dum plenaĝo. Ili ne havas cicojn kaj la produktita lakto por la idoj troviĝas surhaŭte. Ili aperas nur en Aŭstralio kaj en Nov-Gvineo. Ekzemploj de tiuj mamuloj estas la ornitorinko kaj la ekidno. Kategorio:Monotremoj Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa ja:カモノハシ目 th:โมโนทรีมาตา

Placento

Placento en besta anantomio estas spongeca kaj mola organo, kunliganta la embrion de plej multaj mamuloj al utero de la patrino antaŭ la nasko. Ĝi estas la nutra kaj spira organo de la placentaj mamuloj (placentuloj) dum la gravedo. Ĝia elformiĝo ekas per tio, ke sur la surfaco de korio evoluas viloj riĉaj je sangoangioj. Tiuj viloj kreskas en la sangan sinuson de dikiĝanta utera mukmembrano. La placenta parto, apartenanta al korio estas la feta placento; la placenta parto, apartenanta al utero estas la patrina placento. Oni distingas laŭ la koriaj viloj (chorion frondosum) la sekvajn tipojn:
- difuza placento (placenta diffusa) havas egale disŝutitajn vilojn. Ekz. plimulto de la hufuloj
- kotiledona placento () havas grupiĝantajn vilojn. Ekz. ĉe plimulto de la remaĉuloj
- zona placento (placenta zonaria): la viloj triviĝas en zino sur la koria surfaco. Ekz. fokedoj, kelkaj rabobestoj.
- diska placento (placenta discoidea): la viloj grupiĝas diskoforme. Ekz. vespertoj, insektomanĝantoj, ronĝuloj, ĉefmamuloj (homo) La placento de la homo evoluas en la 3-a monato de la gravedeco. Ĝi kreskas dum la gravedeco kun la embrio kaj atingas pezon de 500g, dikecon de 2,5-3 cm. Tiam ĝi havas ovalan formon kaj surfacon de 16x20 cm. Post la nasko, ĝi malligiĝas kaj ellasas la korpon, malligiĝo okazas en la spongeca tavolo de decidua membrano (decidua). En pli malnova klasifika sistemo, placentuloj (Placentalia) estis subklaso de mamuloj, kies embrioj estas ligitaj al la patrina utero; kaj subklason senplacentuloj (Aplacentalia) konsistigis tiuj mamuloj, kies embrioj ne estas ligitaj al la patrina utero per placento: t.e. monotremoj kaj marsupiuloj. Nuntempe oni agnoskas ke la grupo "senplacentuloj" ne estas vera klado, do oni parolas pri tri grupoj de vivantaj mamuloj: placentuloj, monotremoj, kaj marsupiuloj (la rangoj de tiuj ĉi (subklaso, superordo, k.a.) varias laŭ la klasifika sistemo). Placento ĉe plantoj estas tiu angia parto de perikarpo, al kiu la grajnoj estas alfiksitaj per la funiklo. Laŭ la placentolokiĝo oni distingas la sekvajn:
- mura (parietalis), la prograjnoj (ovolo, latine ovulum) troviĝas sur la surfaco de la fruktofolio aŭ ovario
- randa (maginalis), la prograjnoj troviĝas rande de la fruktofolio
- angula (angularis), la prograjnoj troviĝas en la anguloj de la meze renkontaj disigaj muroj
- aksa (axialis), la prograjnoj troviĝas sur la flora akso, penetranta en la ovarian internon ja:胎盤

Marsupiuloj

Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa Biologio > Zoologio > Mamulo > Marsupiuloj < Mamul-nomenklaturo < Vivonaskuloj ----- Marsupiuloj estas bestoj kies inoj havas marsupion (haŭtan "poŝon"), t.e. lokon al kiu la fruaj embrioj transiras kaj kie ili suĉas la lakton el la cicoj de la patrino. Antaŭa ordigo grupigis tiujn bestojn en la grupon senplacentuloj (Aplacentalia) kun monotremoj. Do, la "graved-tempo" ne estas longa, ĉar frue post la koncepto la ido komencas sinnutri. Ili troviĝas ĉefe en Aŭstralio kaj Ameriko, sed estas en Aŭstralio kie eblas vidi la plej diversajn marsupiulojn. Ekzemploj de marsupiuloj:
- didelfoj;
- poŝ-preduloj - marsupia-lupo (estingita en la 1950-aj jaroj);
- marsupia-talpo;
- poŝ-formikmanĝuloj;
- poŝ-meloj;
- grimp-poŝuloj- kuskusoj, poŝ-musoj, poŝ-sciuroj, koaloj;
- vombatoj;
- kanguruoj, valabioj, kanguruo-ratoj, filandroj ktp.
=Klasifiko= Jen unu el pluraj eblaj klasifikaj sistemoj de marsupiuloj. Tiu ĉi grupo, konsiderata kiel subklaso aŭ superordo de la klaso mamuloj, konsistas el pluraj ordoj.

ordo : didelfuloj - Didelphimorphia

familio : DIDELFEDOJ - Didelphidae (76 specioj)

subfamilio : didelfenoj - Didelphinae

:genro : † peraterio - Peratherium :genro : † eodelfo - Eodelphis :genro : † pediomiso - Pediomys :genro : † peradekto - Peradectes :genro : MARMOZO - Marmosa ::specio : marmozo perua - Marmosa andersoni ::specio : marmozo griza - Marmosa canescens ::specio : marmozo venezuela - Marmosa cracens ::specio : marmozo malhela - Marmosa fuscata ::specio : marmozo kolombia - Marmosa handleyi ::specio : marmozo pala - Marmosa impavida ::specio : marmozo grizeta - Marmosa incana ::specio : marmozo nekonkerebla - Marmosa invicta ::specio : marmozo bolivia - Marmosa janetta ::specio : marmozo nordperua - Marmosa leucastra ::specio : marmozo meksikia - Marmosa mexicana ::specio : marmozo nana - Marmosa murina ::specio : marmozo nokta - Marmosa noctivaga ::specio : marmozo okuleta - Marmosa ocellata ::specio : marmozo etdenta - Marmosa parvidens ::specio : marmozo orientperua - Marmosa quichua ::specio : marmozo pacema - Marmosa robinsoni ::specio : marmozo ruĝa - Marmosa rubra ::specio : marmozo skapola - Marmosa scapulata ::specio : marmozo tilera - Marmosa tyleriana ::specio : marmozo kserofila - Marmosa xerophila ::specio : marmozo ekvadora - Marmosa yungasensis :genro : mikureo - Micoureus ::specio : mikureo norda - Micoureus alstoni ::specio : mikureo griza - Micoureus cinerea ::specio : mikureo argentina - Micoureus constantiae ::specio : mikureo amazonia - Micoureus domina ::specio : mikureo germana - Micoureus germana ::specio : mikureo mapira - Micoureus mapirensis ::specio : mikureo okcidenta - Micoureus phaea ::specio : mikureo reĝkordilera - Micoureus rapposa ::specio : mikureo reĝina - Micoureus regina :genro : tilamo - Thylamys ::specio : tilamo bela - Thylamys elegans ::specio : tilamo griza - Thylamys grisea ::specio : tilamo centrobrazila - Thylamys karimii ::specio : tilamo ĉarma - Thylamys lepida ::specio : tilamo eta - Thylamys pusilla ::specio : tilamo perua - Thylamys tatei ::specio : tilamo kampa - Thylamys velutina :genro : gracilnano - Gracilinanus ::specio : gracilnano bolivia - Gracilinanus aceramarcae ::specio : gracilnano vigla - Gracilinanus agilis ::specio : gracilnano driada - Gracilinanus dryas ::specio : gracilnano orienta - Gracilinanus emiliae ::specio : gracilnano norda - Gracilinanus marica ::specio : gracilnano suda - Gracilinanus microtarsus :genro : MONODELFO - Monodelphis ::specio : monodelfo norda - Monodelphis adusta ::specio : monodelfo tristria - Monodelphis americana ::specio : monodelfo kurtvosta - Monodelphis brevicaudata ::specio : monodelfo duona - Monodelphis dimidiata ::specio : monodelfo doma - Monodelphis domestica ::specio : monodelfo amazona - Monodelphis emiliae ::specio : monodelfo hensela - Monodelphis henseli ::specio : monodelfo iheringa - Monodelphis iheringi ::specio : monodelfo kunsa - Monodelphis kunsi ::specio : monodelfo amazondelta - Monodelphis maraxina ::specio : monodelfo orinoka - Monodelphis orinoci ::specio : monodelfo osgoda - Monodelphis osgoodi ::specio : monodelfo ruĝkapa - Monodelphis scalops ::specio : monodelfo sorika - Monodelphis sorex ::specio : monodelfo orienta - Monodelphis theresa ::specio : monodelfo ombrostria - Monodelphis umbristriata ::specio : monodelfo unustria - Monodelphis unistriata :genro : lestodelfo - Lestodelphys ::specio : lestodelfo patagonia - Lestodelphys halli :genro : metaĥiro - Metachirus ::specio : metaĥiro nudvosta - Metachirus nudicaudatus :genro : DIDELFO - Didelphis (OPOSUMO) ::specio : didelfo rata - Didelphis dorsigera ::specio : didelfo KARAGO - Didelphis albiventris (4 subspecioj) ::specio : didelfo mukuruo - Didelphis marsupialis ::specio : didelfo virginia - Didelphis virginiana (7 subspecioj) :genro : filandero - Philander ::specio : filandero perua - Philander mcilhennyi ::specio : filandero oposuma - Philander opossum :genro : lutreolumo - Lutreolina ::specio : lutreolumo dikvosta - Lutreolina crassicaudata :genro : ĤIRONEKTO - Chironectes ::specio : ĥironekto lutra - Chironectes minimus

subfamilio : kaluromenoj - Caluromyinae

:genro : kaluromo - Caluromys ::specio : kuluromo norda - Calutomys derbianus ::specio : kaluromo ruĝa - Caluromys lanatus ::specio : kaluromo kraba - Caluromys philander :genro : kaluromisiopo - Caluromysiops ::specio : kaluromisiopo nigroŝultra - Caluromysiops irrupta :genro : glironio - Glironia ::specio : glironio tufvosta - Glironia venusta

ordo : kolokoluloj - Microbiotheria

familio : kolokoledoj - Microbiotheriidae (1 specio)

:::genro : kolokolo - Dromiciops' ::::specio : kolokolo glireska - Dromiciops gliroides

ordo : malmultetuberuloj - Paucituberculata

familio : lestoredoj - Caenolestidae (7 specioj)

:::genro : † paleoteto - Palaeothetes :::genro : † abderito - Abderites :::genro : lestoro - Caenolestes ::::specio : lestoro grizventra - Caenolestes caniventer ::::specio : lestoro norda - Caenolestes convelatus ::::specio : lestoro sorikeska - Caenolestes fuliginosus ::::specio : lestoro gracila - Caenolestes gracilis ::::specio : lestoro inka - Caenolestes inca :::genro : rinĥolesto - Rhyncholestes ::::specio : rinĥolesto kontinenta - Rhyncholestes continentalis ::::specio : rinĥolesto dikvosta - Rhyncholestes raphanurus

familio : † polidolopedoj - Polydolopidae

:::genro : † polidolopo - Polydolops

ordo : dasiuruloj - Dasyuromorphia

familio : † borhienedoj - Borhyaenidae

:::genro : † borhieno - Borhyaena ::::specio : † borhieno fosilia - Borhyaena excavata :::genro : † tilakosmilo - Thylacosmilus ::::specio : † tilakosmilo atrokso - Thylacosmilus atrox :::genro : † protilacino - Prothylacinus :::genro : † kladosikto - Cladosictis

familio : dasiuredoj - Dasyuridae (61 specioj)

:::genro : † glaŭkodono - Glaucodon :::genro : mureksio - Murexia ::::specio : mureksio kurthara - Murexia longicaudata ::::specio : mureksio larĝstria - Murexia rothschildi :::genro : novfaskogalo - Neophascogale ::::specio : novfaskogalo longkrifa - Neophascogele lorentzi :::genro : faskolosoriko - Phascolosorex ::::specio : faskolosoriko ruĝventra - Phascolosorex doriae ::::specio : faskolosoriko mallarĝstria - Phascolosorex dorsalis :::genro : mioikto - Myoictis ::::specio : mioikto tristria - Myoictis melas :::genro : platkapulo - Planigale ::::specio : platkapulo malmultdenta - Planigale gilesi ::::specio : platkapulo longvosta - Planigale ingrami ::::specio : platkapulo makulita - Planigale maculata ::::specio : platkapulo papua - Planigale novaeguineae ::::specio : platkapulo mallarĝmuzela - Planigale tenuirostris :::genro : poŝmuso - Antechinus ::::specio : poŝmuso helbruna - Antechinus bellus ::::specio : poŝmuso flavpieda - Antechinus flavipes ::::specio : poŝmuso godmana - Antechinus godmani ::::specio : poŝmuso cinamkolora - Antechinus leo ::::specio : poŝmuso nigrovosta - Antechinus melanurus ::::specio : poŝmuso marĉeja - Antechinus minimus ::::specio : poŝmuso longmuzela - Antechinus naso ::::specio : poŝmuso bruna - Antechinus stuartii ::::specio : poŝmuso malhela - Antechinus swainsonii ::::specio : poŝmuso negranda - Antechinus wilhelmina :::genro : pseŭdopoŝmuso - Parantechinus (Pseudantechinus, Dasykaluta) ::::specio : pseŭdopoŝmuso punktita - Parantechinus apicalis ::::specio : pseŭdopoŝmuso grejsa - Parantechinus bilarni ::::specio : pseŭdopoŝmuso dikvosta - Parantechinus macdonnellensis ::::specio : pseŭdopoŝmuso nordokcidenta - Parantechinus ningbing ::::specio : pseŭdopoŝmuso ruĝa - Parantechinus rosamondae ::::specio : pseŭdopoŝmuso okcidenta - Parantechinus woolleyae :::genro : faskogalo - Phascogale ::::specio : faskogalo ruĝvosta - Phascogale calura ::::specio : faskogalo tafo - Phascogale tapoatafa :::genro : dasicerko - Dasycercus ::::specio : dasicerko kvarfingra - Dasycercus (Dasyuroides) ::::specio : dasicerko tufvosta - Dasycercus cristicauda :::genro : dasiuro - Dasyurus ::::specio : dasiuro blankpunkta - Dasyurus albopunctatus ::::specio : dasiuro nigrovosta - Dasyurus geoffroii ::::specio : dasiuro nana - Dasyurus hallucatus ::::specio : dasiuro makulita - Dasyurus maculatus ::::specio : dasiuro bronza - Dasyurus spartacus ::::specio : dasiuro punktita - Dasyurus viverrinus :::genro : sarkofilo - Sarcophilus ::::specio : sarkofilo diableca - Sarcophilus harrisii :::genro : ningaŭo - Ningaui ::::specio : ningaŭo okcidenta - Ningaui ridei ::::specio : ningaŭo norda - Ningaui timealeyi ::::specio : ningaŭo suda - Ningaui yvonneae :::genro : poŝsoriko - Sminthopsis ::::specio : poŝsoriko museska - Sminthopsis aitkeni ::::specio : poŝsoriko kaŝtanhara - Sminthopsis archeri ::::specio : poŝsoriko karpentaria - Sminthopsis butleri ::::specio : poŝsoriko dikvosta - Sminthopsis crassicaudata ::::specio : poŝsoriko malgranda - Sminthopsis dolichura ::::specio : poŝsoriko kvinslanda - Sminthopsis douglasi ::::specio : poŝsoriko malhela - Sminthopsis fuliginosus ::::specio : poŝsoriko gilberta - Sminthopsis gilberti ::::specio : poŝsoriko blankvosta - Sminthopsis granulipes ::::specio : poŝsoriko grizventra - Sminthopsis griseoventer ::::specio : poŝsoriko hirtkrura - Sminthopsis hirtipes ::::specio : poŝsoriko blankkrura - Sminthopsis leucopus ::::specio : poŝsoriko longvosta - Sminthopsis longicaudata ::::specio : poŝsoriko striovizaĝa - Sminthopsis macroura ::::specio : poŝsoriko ordinara - Sminthopsis murina ::::specio : poŝsoriko oldea - Sminthopsis ooldea ::::specio : poŝsoriko sabla - Sminthopsis psammophila ::::specio : poŝsoriko rufvanga - Sminthopsis virginiae (rufigenis) ::::specio : poŝsoriko negranda - Sminthopsis youngsoni :::genro : poŝdipo - Antechinomys ::::specio : poŝdipo stepa - Antechinomys laniger

familio : formikvoruledoj - Myrmecobiidae (1 specio)

:::genro : formikvorulo - Myrmecobius' ::::specio : formikvorulo striomakula - Myrmecobius fasciatus

familio : (†) poŝlupedoj - Thylacinidae (1 (†) specio)

:::genro : (†) poŝlupo - Thylacinus ::::specio : (†) poŝlupo hundkapa - Thylacinus cynocephalus

ordo : poŝtalpuloj - Notoryctemorphia

familio : poŝtalpedoj - Notoryctidae (2 specioj)

:::genro : poŝtalpo - Notoryctes ::::specio : poŝtalpo granda - Notoryctes typhlops ::::specio : poŝtalpo malgranda - Notoryctes caurinus

ordo : poŝmeluloj - Peramelemorphia

familio : poŝmeledoj - Peramelidae (18 specioj)

:::genro : perorikto - Peroryctes ::::specio : perorikto granda - Peroryctes broadbenti ::::specio : perorikto longvosta - Peroryctes longicauda ::::specio : perorikto papua - Peroryctes papuensis ::::specio : perorikto rafraja - Peroryctes raffrayana :::genro : mikroperorikto - Microperoryctes ::::specio : mikroperorikto musa - Microperoryctes murina :::genro : poŝmelo - Perameles ::::specio : poŝmelo striomakula - Perameles bougainville ::::specio : (†) poŝmelo dezerta - Perameles eremiana ::::specio : poŝmelo sudorienta - Perameles gunnii ::::specio : poŝmelo longnaza - Perameles nasuta :::genro : eĥimipero - Echymipera ::::specio : eĥimipero blanklipa - Echymipera clara ::::specio : eĥimipero dorna - Echymipera kalubu ::::specio : eĥimipero rufa - Echymipera rufescens :::genro : rinĥomelo - Rhynchomeles ::::specio : rinĥomelo serama - Rhynchomeles prattorum :::genro : izoodono - Isoodon ::::specio : izoodono norda - Isoodon arnhemensis ::::specio : izoodono ora - Isoodon auratus ::::specio : izoodono makulita - Isoodon macrourus ::::specio : izoodono kurtnaza - Isoodon obesulus :::genro : (†) ĥeropo - Chaeropus ::::specio : (†) ĥeropo senvosta - Chaeropus ecaudatus

familio : grandoreluledoj - Thylacomyidae (2 specioj)

:::genro : grandorelulo - Macrotis (Thalacomys) ::::specio : grandorelulo granda - Macrotis lagotis (6 :::: subspecioj) ::::specio : (†) grandorelulo eta - Macrotis leucura (2 :::: subspecioj)

ordo : malmultdentuloj - Diprotodontia

familio : FALANGEREDOJ - Phalangeridae (21 specioj)

:::genro : † tilakoleono - Thylacoleo :::genro : † diprotodono - Diprotodon ::::specio : † diprotodono suda - Diprotodon australis :::genro : triĥosuro - Trichosurus ::::specio : triĥosuro norda - Trichosurus arnhemensis ::::specio : triĥosuro montara - Trichosurus caninus ::::specio : triĥosuro skvamvosta - Trichosurus squamicaudata ::::specio : triĥosuro vulpeska - Trichosurus vulpecula ::::: subspecio (unu el 7 :::: subspecioj) : triĥosuro vulpeska tasmania - Trichosurus vulpecula fuliginosus :::genro : FALANGERO - Phalanger ::::specio : falangero montara - Phalanger carmelitae ::::specio : falangero arua - Phalanger gymnotis ::::specio : falangero steina - Phalanger interpositus ::::specio : falangero novgvinea - Phalanger leucippus ::::specio : falangero vodlarka - Phalanger lullulae ::::specio : falangero okcidenta - Phalanger matanim ::::specio : falangero griza - Phalanger orientalis ::::specio : falangero moluka - Phalanger ornatus ::::specio : falangero pelenga - Phalanger pelengensis ::::specio : falangero miksa - Phalanger permixtio ::::specio : falangero obia - Phalanger rothschildi ::::specio : falangero silka - Phalanger vestitus :::genro : stigokuskuso - Stigocuscus ::::specio : stigokuskuso celeba - Stigocuscus celebensis :::genro : spilokuskuso - Spilocuscus ::::specio : spilokuskuso makulita - Spilocuscus maculatus ::::specio : spilokuskuso papua - Spilocuscus papuensis ::::specio : spilokuskuso nigromakulita - Spilocuscus rufoniger (atrimaculatus) :::genro : ailuropo - Ailurops ::::specio : ailuropo ursa - Ailurops ursinus

familio : buramedoj - Burramyidae (7 specioj)

:::genro : cerkateto - Cercatetus ::::specio : cerkateto longvosta - Cercatetus caudatus ::::specio : cerkateto okcidenta - Cercatetus concinnus ::::specio : cerkateto bela - Cercatetus lepidus ::::specio : cerkateto nana - Cercatetus nanus :::genro : poŝgliro - Distoechurus ::::specio : poŝgliro plumvosta - Distoechurus pennatus :::genro : akrobato - Acrobates ::::specio : akrobato nana - Acrobates pygmaeus :::genro : buramo - Burramys ::::specio : buramo montara - Burramys parvus

familio : sciureskuledoj - Petauridae (23 specioj)

:::genro : poŝosciuro - Gymnobelideus ::::specio : poŝosciuro senmembrana - Gymnobelideus leadbeateri :::genro : sciureskulo - Petaurus ::::specio : sciureskulo norda - Petaurus abidi ::::specio : sciureskulo flavventra - Petaurus australis ::::: subspecio : sciureskulo flugema papua ::::specio : sciureskulo meza - Petaurus norfolcensis :::genro : ringvostulo - Pseudocheirus ::::specio : ringvostulo albertisa - Pseudocheirus albertisi ::::specio : ringvostulo baslanda - Pseudocheirus canescens ::::specio : ringvostulo okcidenta - Pseudocheirus caroli ::::specio : ringvostulo orienta - Pseudocheirus carinnae ::::specio : ringvostulo kupra - Pseudocheirus cupreus ::::specio : ringvostulo marĉarbara - Pseudocheirus forbesi ::::specio : ringvostulo herbertrivera - Pseudocheirus herbertensis ::::specio : ringvostulo nana - Pseudocheirus mayeri ::::specio : ringvostulo ordinara - Pseudocheirus peregrinus ::::: subspecio : ringvostulo ordinara dominanta - Pseudocheirus peregrinus laniginosus ::::: subspecio : ringvostulo ordinara tasmania - Pseudocheirus peregrinus convolutor ::::: subspecio : ringvostulo ordinara flindersinsulara - Pseudocheirus peregrinus flindersinsulae (+ 6 pliaj :::: subspecioj) ::::specio : ringvostulo arfaka - Pseudocheirus schlegeli :::genro : hemibelideo - Hemibelideus ::::specio : hemibelideo lemureska - Hemibelideus lemuroides :::genro : pseŭdopseŭdeo - Pseudopseudes ::::specio : pseŭdopseŭdeo roka - Pseudopseudes dahli :::genro : pseŭdoĥiropo - Pseudochirops ::::specio : pseŭdoĥiropo verda - Pseudochirops archeri :::genro : sciuroptereskulo - Petauroides ::::specioj : sciuroptereskulo flugema - Petauroides volans :::genro : striitulo - Dactylopsila ::::specio : striitulo grandvosta - Dactylopsila megalura ::::specio : striitulo longfingra - Dactylopsila palpator ::::specio : striitulo fergusoninsula - Dactylopsila tatei ::::specio : striitulo tristria - Dactylopsila trivirgata

familio : potoredoj - Potoroidae

:::genro : hipsiprimnodono - Hypsiprymnodon ::::specio : hipsiprimnodono moska - Hypsiprymnodon moschatus :::genro : kangururato - Potorous ::::specio : kangururato loggamba - Potorous longipes ::::specio : (†) kangururato larĝvizaĝa - Potorous platyops :::genro : poŝkuniklo - Bettongia ::::specio : poŝkuniklo tasmania - Bettongia gaimardi ::::specio : poŝkuniklo terkava - Bettongia lesueur ::::specio : poŝkuniklo tufvosta - Bettongia penicillata ::::specio : poŝkuniklo norda - Bettongia tropica :::genro : epiprimno - Aepyprymnus ::::specio : epiprimno rufa - Aepyprymnus rufescens :::genro : (†) kaloprimno - Caloprymnus ::::specio : (†) kaloprimno dezerta - Caloprymnus campestris

familio : MAKROPEDOJ - Macropodidae (MAKROPODEDOJ, KANGURUOJ) (50 specioj)

:::genro : † perikoalo - Perikoala :::genro : tilogalo - Thylogale ::::specio : tilogalo ruĝventra - Thylogale billardierii ::::specio : tilogalo malhela - Thylogale brunii ::::specio : tilogalo ruĝgamba - Thylogale stigmatica ::::specio : tilogalo ruĝkola - Thylogale thetis :::genro : petrogalo - Petrogale ::::specio : petrogalo roka - Petrogale assimilis ::::specio : petrogalo kurtorela - Petrogale brachyotis ::::specio : petrogalo varabio - Petrogale burbidgei ::::specio : petrogalo eta - Petrogale concinna ::::specio : petrogalo godmana - Petrogale godmani ::::specio : petrogalo neornama - Petrogale inornata ::::specio : petrogalo nigrokrura - Petrogale lateralis (purpureicollis) ::::specio : petrogalo tufvosta - Petrogale penicillata (6 :::: subspecioj) ::::specio : petrogalo tropika - Petrogale persephone ::::specio : petrogalo okcidenta - Petrogale rothschildi ::::specio : petrogalo flavkrura - Petrogale xanthopus (2 :::: subspecioj) :::genro : leporkanguruo - Lagorchestes ::::specio : leporkanguruo norda - Lagorchestes conspicillatus ::::specio : leporkanguruo okcidenta - Lagorchestes hirsutus ::::specio : (†) leporkanguruo orienta - Lagorchestes lepor(o)ides :::genro : setoniko - Setonyx ::::specio : setoniko kurtvosta - Setonyx brachyurus :::genro : lagostrofo - Lagostrophus ::::specio : lagostrofo striita - Lagostrophus fasciatus :::genro : MAKROPO - Macropus (MAKROPODO) ::::specio : makropo vigla - Macropus agilis ::::specio : makropo antilopeska - Macropus antilopinus ::::specio : makropo nigra - Macropus bernardus ::::specio : makropo nigrostria - Macropus dorsalis ::::specio : makropo eŭgeninsula - Macropus eugenii ::::specio : makropo griza -Macropus fuliginosus ::::specio : makropo giganta - Macropus giganteus ::::: subspecio : makropo giganta nordorienta - Macropus giganteus giganteus ::::: subspecio : makropo giganta suda - Macropus giganteus major ::::: subspecio : makropo giganta stepa - Macropus giganteus ocydromus ::::: subspecio : makropo giganta tasmania - Macropus giganteus tasmaniensis ::::specio : (†) makropo greja - Macropus greyi ::::specio : makropo okcidenta - Macropus irma ::::specio : makropo parma - Macropus parma ::::specio : makropo vipvosta - Macropus parryi (Wallabia canguru) (2 :::: subspecioj) ::::specio : makropo roka - Macropus robustus ::::: subspecio : makropo roka okcidenta - Macropus robustus cervinus + 5 pliaj :::: subspecioj ::::specio : makropo ruĝkola - Macropus rufogriseus ::::: subspecio : makropo ruĝkola dominanta - Macropus rufogriseus rufogriseus ::::: subspecio : makropo ruĝkola tasmania - Macropus rufogriseus fruticus ::::: subspecio : makropo ruĝkola sudorienta - Macropus rufogriseus banksianus ::::specio : makropo ruĝa - Macropus rufus ::::: subspecio : makropo ruĝa dominanta - Macropus rufus rufus ::::: subspecio : makropo ruĝa okcidenta - Macropus rufus dissimilatus ::::: subspecio : makropo ruĝa norda - Macropus rufus pallidus :::genro : VALABIO - Wallabia ::::specio : valabio marĉeja - Wallabia bicolor :::genro : ungvostkanguruo - Onychogalea ::::specio : ungvostkanguruo brida - Onychogalea frenata ::::specio : (†) ungvostkanguruo krescenta - Onychogalea lunata ::::specio : ungvostkanguruo kotona - Onychogalea unguifera :::genro : DENDROLAGO - Dendrolagus ::::specio : dendrolago beneta - Dendrolagus bennettianus ::::specio : dendrolago unukolora - Dendrolagus dorianus ::::specio : dendrolago griza - Dendrolagus inustus ::::specio : dendrolago lumholtza - Dendrolagus lumholtzi ::::specio : dendrolago ruĝa - Dendrolagus matschiei ::::specio : dendrolago nigra - Dendrolagus ursinus :::genro : dorkopso - Dorcopsis ::::specio : dorkopso nigra - Dorcopsis atrata ::::specio : dorkopso granda - Dorcopsis hageni ::::specio : dorkopso papua - Dorcopsis macleayi ::::specio : dorkopso lerta - Dorcopsis muelleri (veterum) ::::specio : dorkopso negranda - Dorcopsis vanheurni ::::specio : dorkopso trista - Dorcopsis luctuosa

familio : koaledoj - Phascolarctidae (1 specio)

:::genro : KOALO - Phascolarctos ::::specio : koalo cindrokolora - Phascolarctos cinereus ::::: subspecio : koalo cindrokolora venka - Phascolarctos cinereus victor ::::: subspecio : koalo cindrokolora dominanta - Phascolarctos cinereus cinereus ::::: subspecio : koalo cindrokolora malhela - Phascolarctos cinereus adustus ::::: subspecio : koalo cindrokolora granda - Phascolarctos cinereus ingens

familio : vombatedoj - Vombatidae (2 specioj)

:::genro : VOMBATO - Vombatus (Phascolomys) ::::specio : vombato ursokapa - Vombatus ursinus ::::: subspecio : vombato ursokapa aŭstralia - Vombatus ursinus platyrrhinus ::::: subspecio : vombato ursokapa basmarkolinsula - Vombatus ursinus ursinus ::::: subspecio : vombato ursokapa tasmania - Vombatus ursinus tasmaniensis :::genro : vombatulo - Lasiorhinus ::::specio : vombatulo larĝkapa - Lasiorhinus latifrons ::::: subspecio : vombatulo larĝkapa suda - Lasiorhinus latifrons latifrons ::::: subspecio : vombatulo larĝkapa norda - Lasiorhinus latifrons krefftii (barnardi, gillespiei)

familio : mielsuĉuledoj - Tarsipedidae (1 specio)

:::genro : mielsuĉulo - Tarsipes ::::specio : mielsuĉulo striita - Tarsipes rostratus Kategorio:Marsupiuloj ja:後獣下綱

Monotremoj

Marsupiuloj

ordo : didelfuloj - Didelphimorphia

familio : DIDELFEDOJ - Didelphidae (76 specioj)

subfamilio : didelfenoj - Didelphinae

subfamilio : kaluromenoj - Caluromyinae

ordo : kolokoluloj - Microbiotheria

familio : kolokoledoj - Microbiotheriidae (1 specio)

:::genro : kolokolo - Dromiciops' ::::specio : kolokolo glireska - Dromiciops gliroides

ordo : malmultetuberuloj - Paucituberculata

familio : lestoredoj - Caenolestidae (7 specioj)

familio : † polidolopedoj - Polydolopidae

:::genro : † polidolopo - Polydolops

ordo : dasiuruloj - Dasyuromorphia

familio : † borhienedoj - Borhyaenidae

familio : dasiuredoj - Dasyuridae (61 specioj)

familio : formikvoruledoj - Myrmecobiidae (1 specio)

:::genro : formikvorulo - Myrmecobius' ::::specio : formikvorulo striomakula - Myrmecobius fasciatus

familio : (†) poŝlupedoj - Thylacinidae (1 (†) specio)

:::genro : (†) poŝlupo - Thylacinus ::::specio : (†) poŝlupo hundkapa - Thylacinus cynocephalus

ordo : poŝtalpuloj - Notoryctemorphia

familio : poŝtalpedoj - Notoryctidae (2 specioj)

:::genro : poŝtalpo - Notoryctes ::::specio : poŝtalpo granda - Notoryctes typhlops ::::specio : poŝtalpo malgranda - Notoryctes caurinus

ordo : poŝmeluloj - Peramelemorphia

familio : poŝmeledoj - Peramelidae (18 specioj)

familio : grandoreluledoj - Thylacomyidae (2 specioj)

ordo : malmultdentuloj - Diprotodontia

familio : FALANGEREDOJ - Phalangeridae (21 specioj)

familio : buramedoj - Burramyidae (7 specioj)

familio : sciureskuledoj - Petauridae (23 specioj)

familio : potoredoj - Potoroidae

familio : MAKROPEDOJ - Macropodidae (MAKROPODEDOJ, KANGURUOJ) (50 specioj)

familio : koaledoj - Phascolarctidae (1 specio)

familio : vombatedoj - Vombatidae (2 specioj)

familio : mielsuĉuledoj - Tarsipedidae (1 specio)

:::genro : mielsuĉulo - Tarsipes ::::specio : mielsuĉulo striita - Tarsipes rostratus Kategorio:Marsupiuloj ja:後獣下綱

Placentuloj

Biologio - Zoologio - Mamulo - Mamul-nomenklaturo - Vivonaskuloj superordo : PLACENTULOJ - Placentalia (Eutheria) right Ordoj († = mortinta ordo):
:Insektovoruloj :Makrosceliduloj :Dermopteroj :Ĥiropteroj :Tupajuloj :Primatoj :Hiendentuloj † :Karnomanĝuloj :Fokuloj :Ksenartroj :Manisuloj :Teniodonoj † :Ronĝuloj :Kondilartroj † :Tiloduloj † :Tubetodentuloj :Litopternoj † :Notounguloj † :Astrapoterioj † :Neparhufuloj :Pantodontoj † :Dinoceratoj † :Piroterioj † :Desmostilioj † :Sirenoj :Prokaviuloj :Embritopodoj † :Rostruloj :Leporuloj :Parhufuloj :Cetacoj Kategorio:Placentuloj Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa

Ornitorinko

Zoologio - Mamulo - Monotremoj Monotremoj Monotremoj Ornitorinko (Ornithorhynchus anatinus) aŭ anasbeka mamulo estas mamulo el la ordo de monotremoj (aŭ kloakuloj), vivanta en Aŭstralio, kiu demetas ovojn, kaj kies buŝo similas al anasa beko (la scienca nomo signifas "Birdonazo anasa"). La besto estas longa je proksimume 75 cm. Inter la fingroj ĝi havas naĝhaŭton, kaj la tutan korpon kovras densa nemalsekiĝema hararo. La besto subakviĝas por unu minuto ĉasante predon. La virbesto kaj la ino loĝas en komuna truo en argilo, sed post pariĝo la ino elfosas sian propran truon kun globforma kamero ĉe la fino. Tie ŝi demetas kutime du blankajn rondajn ovojn, super kiuj ŝi buliĝas por varmigii ilin dum 7 - 10 tagoj. Kiam la idoj eloviĝas, ili nutras sin per la patrina lakto (lekante, ĉar ili ankoraŭ ne kapablas suĉi). Post dek unu semajnoj la idoj malfermas la okulojn kaj post kvar monatoj ili lernas naĝi sub kontrolo de la patrino. La ornitorinko estas pruvo, ke la mamuloj evoluis el la saŭroj. Kategorio:Monotremoj ja:カモノハシ ms:Platypus simple:Platypus th:ตุ่นปากเป็ด

Cetacoj

Vertebruloj > Mamuloj > Mamuloj La ordo cetacoj (Cetacea) enhavas preskaŭ 80 speciojn de mamuloj, kiuj tute alkutimiĝis al la akva vivmedio. La antaŭa membro modifiĝis al naĝilo, la posta membro tute rudimentiĝis aŭ preskaŭ malaperis, kelkfoje nur interna osteto reprezentas la pelvan zonon. Korpofine troviĝas la horizontala vosta naĝilo. Kelkaj specioj havas dorsajn naĝilojn, sed neniu havas subventran naĝilon. La naztruo (spirtruo) lokiĝas sur la supro de la kranio (kiel la nazosto, fruntosto kaj periatalo). La pulmoj situas dorse en la spindelforma korpo, etendiĝintaj longe postdirekte. La korposurfaco estas senhara, escepte de kelkajn sensharojn ĉe kelkaj specioj. Subhaŭte troviĝas dika grastavolo. La flarorgano estas rudimenta, la okuloj estas malgrandaj; la eksteraj oreloj, internaj voĉkordoj mankas. La stomako estas plurparta. Ili naskas 1-2 idojn bone evoluintajn, kiu(j) povas mamsuĉi 2 mampintojn. Ili vivas – escepte de keljajn speciojn, kiuj vivas dolĉakve – en la maroj. Ili havas du subordojn, bone distingeblajn: La bartocetacoj (Mysticeti) havas bartojn anstataŭ dentoj. La bartoj estas kornecaj lamenoj, per kiuj la bartocetacoj filtras la akvon por planktonoj. Ili havas 2 spirtruojn kaj simetrian kranion. La dentocetacoj (Odontoceti) havas unuecajn, konusformajn dentojn (monodentoj), gnenerale en ambaŭ makzelo (veraj delfenedoj) aŭ nur en la suba makzelo (makrocefaloj, plimulto de la masklaj bekcetacoj) aŭ tute mankas (ĉe femala narvalo – narvalino, plimulto de la femalaj bekcetacoj). Ili havas nur unu spirtruon kaj nesimetrian kranion.

Listo de specioj

Bartocetacoj (Mysticeti)
- veraj balenedoj (Balaenidae)
- grenlanda baleno (Balaena misticetus)
- balenopteredoj (Balaenoptaridae)
- blua grandega baleno (Balaneoptera musculus)
- longnaĝila baleno (Megaptera novaeangliae)
- grizbalenedoj (Eschrichtiidae)
- griza baleno (Eschrichtius robustus)
- etbalenedoj (Neobalaenidae)
- etbaleno aŭ pigma baleno (Caperea marginata) Dentocetacoj
- veraj delfenedoj (Delphinidae)
- botelnaza delfeno (Tursiops truncatus) (uzata en la delfenarioj)
- ludema? (kurtbeka ordinara) delfeno (Delphinus delphis)
- orcino (Orcinus orca) aŭ murda baleno
- Monodontidae
- narvalo (Monodon monoceros) havas longan, spiraltorditan denton
- blanka delfeno aŭ belugo (Delphinapterus leucas)
- Fokenedoj (Phocoenidae)
- makrocefaledoj (Physeteridae)
- makrocefalo (malnova nomo, sinonimo: kaĉaloto) (Physeter macrocephalus): en ĝia kapo troviĝas spermaceto, en la intesto ambro
- riveregaj delfenedoj (Platanistidae)
- hindia riverega delfeno (Platanista gangetica)
- bekcetacedoj (Ziphiidae)
- densmandibla cetaco (Mesoplodon densirostris) ::::pli detale: ordo : CETACOJ (KETACOJ, BALENOJ) - Cetacea

subordo : † pracetacoj - Archaeoceti

:::familio : † protocetedoj - Protocetidae ::::genro : † protoceto - Protocetus :::familio : † durodedoj - Durodontidae ::::genro : † zigorizo - Zygorhiza ::::genro : † durodo - Durodon :::familio : † basilosaŭredoj - Basilosauridae ::::genro : † basilosaŭro - Basilosaurus :::::specio : † basilosaŭro cetoida - Basilosaurus cetoides

subordo : BARTOCETACOJ - Mysticeti

:::familio : † cetoteriedoj - Cetotheriidae ::::genro : † maŭiceto - Mauicetus ::::genro : † cetoterio - Cetotherium ::::genro : † mezoceto - Mesocetus :::familio : eŝriĥtiedoj - Eschrichtidae (1 specio) ::::genro : eŝriĥtio - Eschrichtius :::::specio : eŝriĥtio griza - Eschrichtius gibbosus :::familio : BALENOPTEREDOJ - Balaenopteridae (6 specioj) ::::genro : † plesioceto - Plesiocetus ::::genro : † notioceto - Notiocetus ::::genro : BALENOPTERO (RORKVALO) - Balaenoptera :::::specio : † balenoptero kortesa - Balaenoptera cortesii :::::specio : balenoptero finvalo - Balaenoptera physalus :::::specio : balenoptero nana - Balaenoptera acutorostrata :::::specio : balenoptero norda - Balaenoptera borealis ::::genro : sibaldo - Sibbaldus :::::specio : sibaldo giganta - Sibbaldus musculus ::::genro : megaptero (BOPSO) - Megaptera :::::specio : megaptero ĝibdorsa - Megaptera novaeangliae :::familio : BALENEDOJ - Balaenidae (3 specioj) ::::genro : † morenoceto - Morenocetus ::::genro : † balenulo - Balaenula ::::genro : kapereo - Caperea :::::specio : kapereo malgranda - Caperea marginata ::::genro : eŭbaleno (veraj balenoj) - Eubalaena :::::specio : Nigra baleno - Eubalaena glacialis ::::::subspecio : eŭbaleno nigra biskaja - Eubalaena glacialis glacialis ::::::subspecio : eŭbaleno nigra suda - Eubalaena glacialis australis ::::::subspecio : eŭbaleno nigra japana - Eubalaena glacialis japonica ::::genro : BALENO - Balaena :::::specio : baleno gronlanda - Balaena mysticetus

subordo : DENTCETACOJ

Odontoceti ::superfamilio : † skvalodojdoj - Squalodontoidea :::familio : † agorofiedoj - Agorophiidae ::::genro : † agorofio - Agorophius :::familio : † patriocetedoj - Patriocetidae ::::genro : † patrioceto - Patriocetus :::familio : † mikrozeŭglodedoj - Microzeuglodontidae ::::genro : † mikrozeŭglodo - Microzeuglodon :::familio : † skvalodedoj - Squalodontidae ::::genro : † skvalodo - Squalodon ::::genro : † proskvalodo - Prosqualodon ::superfamilio : suzuojdoj - Susuoidea :::familio : suzuedoj - Susuidae (4 specioj) ::::genro : † zaraĥo - Zarhachis ::::genro : † proinio - Proinia ::::genro : † pontisto - Pontistes ::::genro : pontoporio - Pontoporia :::::specio : pontoporio laplata - Pontoporia blainvillei ::::genro : inio - Inia :::::specio : inio amazona - Inia geoffroyensis ::::genro : lipoto - Lipotes :::::specio : blanknaĝila delfeno - Lipotes vexillifer ::::genro : suzuo - Susu :::::specio : suzuo ganga - Susu gangetica ::superfamilio : delfenojdoj - Delphinoidea :::familio : † eŭrinodelfedoj - Eurhinodelphidae ::::genro : † eŭrinodelfo - Eurhinodelphis :::familio : † hemisintraĥeledoj - Hemisyntrachelidae ::::genro : † hemisintraĥelo - Hemisyntrachelus :::familio : † akrodelfedoj - Acrodephidae ::::genro : † akrodelfo - Acrodelphis ::::genro : † pomatodelfo - Pomatodelphis :::familio : monodonedoj - Monodontidae (2 specioj) ::::genro : delfinaptero - Delphinapterus :::::specio : delfinaptero blanka aŭ Belugao- Delphinapterus leucas ::::genro : monodono - Monodon :::::specio : monodono (Narvalo) - Monodon monoceros :::familio : delfenedoj - Delphinidae (41 specioj) ::::genro : † delfenavo - Delphinavus ::::genro : † kentriodo - Kentriodon ::::genro : † makroĥirifero - Macrochirifer ::::genro : steno - Steno :::::specio : steno longnaza - Steno bradanensis ::::genro : sotalio - Sotalia :::::specio : sotalio amazona - Sotalia fluviatilis :::::specio : sotalio gujana - Sotalia guianensis :::::specio : sotalio brazila - Sotalia brasiliensis :::::specio : sotalio ĉinia - Sotalia chinensis :::::specio : sotalio bornea - Sotalia borneensis :::::specio : sotalio bengala - Sotalia lentiginosa :::::specio : sotalio malabara - Sotalia plumbea :::::specio : sotalio kamerunia - Sotalia teuszi ::::genro : stenelo - Stenella :::::specio : stenelo kopea - Stenella asthenops :::::specio : stenelo klimena - Stenella clymene :::::specio : stenelo tristria - Stenella coeruleoalba :::::specio : stenelo borda - Stenella dubia :::::specio : stenelo verdkabia - Stenella frontalis :::::specio : stenelo meksikia - Stenella graffmani :::::specio : stenelo longakrania - Stenella longirostris :::::specio : stenelo makulita - Stenella plagiodon ::::genro : DELFENO - Delphinus :::::specio : delfeno kutima - Delphinus delphis :::::specio : delfeno tropika - Delphinus tropicalis ::::genro : tursiopo - Tursiops :::::specio : tursiopo saltema - Tursiops truncatus :::::specio : tursiopo kurba - Tursiops aduncus ::::genro : lisodelfo - Lissodelphis :::::specio : lisodelfo perona - Lissodelphis peroni :::::specio : lisodelfo nigradorsa - Lissodelphis borealis ::::genro : lagenorinĥo - Lagenorhynchus :::::specio : lagenorinĥo blankflanka - Lagenorhynchus acutus :::::specio : lagenorinĥo blanknaza - Lagenorhynchus albirostris :::::specio : lagenorinĥo bunta - Lagenorhynchus cruciger :::::specio : lagenorinĥo elektra - Lagenorhynchus electra :::::specio : lagenorinĥo platfrunta - Lagenorhynchus obliquidens :::::specio : lagenorinĥo falklanda - Lagenorhynchus thicolea ::::genro : lagenodelfo - Lagenodelphis :::::specio : lagenodelfo saravaka - Lagenodelphis hosei ::::genro : cefalorinĥo - Cephalorhynchus :::::specio : cefalorinĥo makulkolora - Cephalorhynchus commersoni :::::specio : cefalorinĥo ĉilia - Cephalorhynchus eutropia :::::specio : cefalorinĥo novzelanda - Cephalorhynchus hectori :::::specio : cefalorinĥo kablanda - Cephalorhynchus heavisidei ::::genro : grampo - Grampus :::::specio : grampo griza - Grampus griseus ::::genro : globkapulo - Globicephala :::::specio : globkapulo nigra - Globicephala melaena :::::specio : globkapulo grandnaza - Globicephala macrorhynchus ::::genro : orcelo - Orcaella :::::specio : orcelo kurtkapa - Orcaella brevirostris ::::genro : pseŭdorko - Pseudorca :::::specio : pseŭdorko nigra - Pseudorca crassidens ::::genro : ORCINO - Orcinus :::::specio : orcino (ORKO) - Orcinus orca ::::genro : ferezo - Feresa :::::specio : ferezo malgranda - Feresa attenuata :::familo : focenedoj - Phocaenidae (6 specioj) ::::genro : FOCENO (FOKENO) - Phocoena :::::specio : foceno MARPORKO - Phocoena phocoena :::::specio : foceno nigra - Phocoena spinipinnis :::::specio : foceno kalifornia - Phocoena sinus :::::specio : foceno suda - Phocoena dioptrica ::::genro : focenojdo - Phocoenoides :::::specio : focenojdo blanknaĝila - Phocoenoides dalli ::::genro : novfoceno - Neophocaena :::::specio : novfoceno glatdorsa - Neophocaena phocaenoides ::superfamilio : kaĉalotojdoj - Physeteroidea :::familio : zifiedoj - Ziphiidae (Hyperoodontidae) (16 specioj) ::::genro : † zifiojdo - Ziphioides ::::genro : † notoceto - Notocetus ::::genro : tasmaceto - Tasmacetus :::::specio : tasmaceto ŝeperda - Tasmacetus shepherdi ::::genro : berardio - Berardius :::::specio : berardio granda - Berardius bairdi :::::specio : berardio suda - Berardius arnoŭi ::::genro : mezoplodo - Mesoplodon :::::specio : mezoplodo nordmara - Mesoplodon bidens :::::specio : mezoplodo antila - Mesoplodon europaeus :::::specio : mezoplodo grizdorsa - Mesoplodon mirus :::::specio : mezoplodo malgranda - Mesoplodon grayi :::::specio : mezoplodo ginkodenta - Mesoplodon ginkgodens :::::specio : mezoplodo platdenta - Mesoplodon layardi :::::specio : mezoplodo tropika - Mesoplodon densirostris :::::specio : mezoplodo stejnegera - Mesoplodon stejnegeri :::::specio : mezoplodo aŭstralia - Mesoplodon bowdoini :::::specio : mezoplodo kalifornia - Mesoplodon carlhubbsi ::::genro : zifio - Ziphius :::::specio : zifio larĝbeka - Ziphius cavirostris ::::genro : hiperoodo - Hyperoodon :::::specio : hiperoodo bulfrunta - Hyperoodon ampullatus (rostratus) :::::specio : hiperodo platfrunta - Hyperoodon planifrons :::familio : kaĉalotedoj - Physeteridae (2 specioj) ::::subfamilio : † hoplocetenoj - Hoplocetinae :::::genro : † apenofisetero - Apenophyseter :::::genro : † hoploceto - Hoplocetus ::::subfamilio : kogienoj - Kogiinae :::::genro : † kogiopso - Kogiopsis :::::genro : kogio - Kogia ::::::specio : kogio nana - Kogia breviceps ::::subfamilio : kaĉalotenoj - Physeterinae :::::genro : † ontoceto - Ontocetus :::::genro : † profisetero - Prophyseter :::::genro : † balenodo - Balaenodon :::::genro : KAĈALOTO - Physeter ::::::specio : kaĉaloto (MAKROCEFALO) - Physeter macrocephalus Kategorio:Cetacoj Kategorio:Ma