Syððan wæs geworden þæt he ferde þurh þa ceastre and þæt castel: godes
rice prediciende and bodiende. and hi twelfe mid. And sume wif þe wæron
gehælede of awyrgdum gastum: and untrumnessum: seo magdalenisce maria
ofþære seofan deoflu uteodon: and iohanna chuzan wif herodes gerefan:
and susanna and manega oðre þe him of hyra spedum þenedon;
- Luko 8.1-3
Kiam la vikingoj venkis Anglion, ili ankaŭ venkis nordan Francion kaj franciĝis (kiel en Anglio ili angliĝis). En 1066, estrita de Vilhelmo la Konkeranto, ĉi tiuj francigitaj vikingoj, la normanoj, atakis, venkis kaj regis
Brition (kaj ankoraŭ regis nordan Francion). La lando fariĝis
trilingva. La franca fariĝis la lingvo de reĝo kaj sinjoro, la latina
la lingvo de pastro kaj profesoro, kaj la angla la lingvo de la
popolo.
Tio profunde ŝanĝis la anglan.
Eĉ nun, post unu mil jaroj, la normana klasosistemo ankoraŭ estas
videbla en la angla: la vortoj por vulgaraĵoj devenas de malnova angla:
ekzemple,
pig (porko),
cow (bovino),
dog (hundo) kaj
house (domo).
La vortoj de aĵoj de la riĉulo kaj reganto, devenas el la mezepoka
franca:
ekzemple,
pork (porkviando),
beef (bovviando),
court (kortego),
judge (juĝisto),
jury (ĵurio),
parliament (parlamento),
honor (honoro),
courage (kuraĝo),
rich (riĉa) kaj
study (studo).
Eĉ la vorto por la malriĉuloj devenis de la francoj: poor.
El la normana epoko devenis la triobla vortaro de la
angla. Ekzemple, la angla havas tri vortojn signifantajn "reĝa":
kingly de la malnova angla,
royal de la franca kaj
regal de la latina.
Ĉiu portas diversan nuancon.
La malnova angla kingly enmensigas fabelan reĝon; la franca
royal, la ampleksan paradon de mezepoko kortego; kaj la latina
regal, la noblan mienon kaj manieron de reĝo, la reĝo abstrakta.
Ŝanĝo pli profunda okazis en la gramatiko. Iom post iom, la
riĉularo kaj registaro reangliĝis. Sed la nova angla ne aspektas same
kiel la malnova. La malnova angla, same kiel iu ajn bona hindeŭropana
lingvo de sia tago, enhavas multe de gramatikaj finaĵoj. Sed en la
buŝo de la francalingvano, la finaĵoj estis perditaj kaj forgesitaj,
la angla rompita kaj kruda, uzante vortordon anstataŭ la ĝustajn
finaĵojn. Lingvo malĝusta, sed ankoraŭ lingvo komprenebla, kaj antaŭ
ĉio, lingvo simpligita. Kaj, ĉar la reangliĝanto havis riĉecon,
potencon kaj altan rangon, lia angla lingvo ne estis mokita sed anstataŭ
fariĝis la angla lingvo.
La lingvo ankaŭ simpliĝis ĉar dum la francaj jarcentoj, klerigita
klaso mankis al anglalingvanoj, klaso kiu povis bremsi la rapidan,
krudan ŝanĝon.
1300
Post la normanigado de la lingvo, la angla preskaŭ fariĝis moderna:
And it is don, aftirward Jesus made iourne bi cites & castelis
prechende & euangelisende þe rewme of god, & twelue wiþ hym & summe
wymmen þat weren helid of wicke spiritis & sicnesses, marie þat is
clepid maudeleyn, of whom seuene deuelis wenten out & Jone þe wif off
chusi procuratour of eroude, & susanne & manye oþere þat mynystreden to
hym of her facultes
- Luko 8.1-3
En la jarcento XIV, la angla finfine fariĝis la lingvo de registaro. Ĉi tiu estas la jarcento de la granda poeto Chaucer.
Angla lingvo
La angla lingvo estas okcidentĝermanalingvo, origininta de Anglio, kun forta influo de la franca lingvo.
En la historio de la angla lingvo, oni distingas tri fazojn:
- la anglosaksa lingvo (500-1000)
- la meza angla lingvo (1000-1500)
- la moderna angla lingvo (1500- )
La angla lingvo evoluis el la antikva ĝermana de Anglio kaj estis disvastigita tra la mondon ek de ĉ. 1500 per la milita, teknologia kaj kultura potenco de la Brita Imperio kaj ĝia ido Usono.
Eble 25% de la mondo (1500 milionoj) regas la anglan kiel denaska (375 m), dua (375 m) aŭ fremda (750 m) lingvo. La lingvo ne nur floras en Britio kaj Usono kaj la landoj de iliaj eks-imperioj, sed estas studata tra la mondon, eĉ ekzemple en Indonezio kaj Etiopio, kiuj neniam estis sub la regado de anglalingvanoj.
La angla estas oficiala lingvo de UNO kaj unu el la ĉefaj internaciaj lingvoj en Afriko. Kun la franca ĝi estas unu el la du vere mondaj lingvoj.
La angla estis unu el la ĉefaj fontoj, el kiu Esperanto pruntis vortojn. Ekzemple: suno, birdo, ŝipo, lando, ofta ktp.
Unuflanke, la angla estas facile lernebla, ĉar ĝi havas malmulte da gramatikaj finaĵoj, sed uzas vortordon por montri la rilatojn inter vortoj. Aliflanke, ĝi estas malfacile lernebla, ĉar la ortografio estas nefonetika kaj arĥaika (moderna ortografio reflektas la prononcon de la mezepoka angla, kiam la veno de la presilo konformigis la literumadon, ĉefe laŭ la tiama Londona dialekto) kaj la lingvo enhavas multe da idiotismoj. La angla ankaŭ havas sonojn ne ofte uzatajn en aliaj lingvoj. Neatendite, la ĉina havas similajn problemojn por alilingvanoj.
Nur la ĉina kaj la hinda-urda havas pli da denaskaj parolantoj ol la angla, sed ili ne estas fortaj ekster siaj regionoj. La angla, aliflanke, estas lingvo vere tutmonda: kvar kontinentoj (Nordameriko, Eŭropo, Afriko, Azio) aparte havas pli ol 50 milionojn da parolantoj, en du aliaj kontinentoj (Aŭstralio kaj Nordameriko) la angla estas la ĉefa lingvo, kaj nur unu kontinento, Sudameriko, aparte de Gujano, restas sen unualingvaj parolantoj.
La angla estas la internacia lingvo de scienco, komputiko, komerco, popmuziko kaj aviado, inter aliaj. Ĝi estas laborlingvo de UNO kaj ASEAN kaj, praktike, la ĉefa laborlingvo de EU: dum multaj dokumentoj de EU estas haveblaj en la franca kaj la germana kaj, iafoje, eĉ aliaj el la 20 oficialaj lingvoj, nur en la angla estas ĉiuj dokumentoj haveblaj. La angla ankaŭ estas la ĉefa laborlingvo de multaj transnaciaj entreprenoj.
Laŭ Encyclopædia Britannica, almenaŭ 16 nacioj enhavis pli ol unu milionon da anglalingvanoj en 1990:
1 Laŭ la barata popolnombrado de 1991 ĉ. 90 milionoj (~ 11%) de la enloĝantoj diris, ke ili scipovas la anglan kiel la unuan, duan aŭ trian lingvon ( http://www.censusindia.net/cendat/language/table4_E.PDF ).
Notu bone, ke diversaj nacioj kalkulas siajn lingvanojn malsame kaj ne ekzistas nombroj pri la angla por ĉiu nacio. Ekzemple, Kenjo, Pakistano kaj Bangladeŝo, ĉiu probable havas 3 milionojn da parolantoj. Ankaŭ, malmulte de nacioj kalkulas dualingvanojn. Almenaŭ 30 milionoj angleparolantoj ne estas en la supraj nombroj.
Anglio estas la plej granda reĝlando de Britio. La areo de Anglio (angle: England), estas 130.359 km2, kaj la loĝantaro de Anglio estis 49.807.082, aŭ preskaŭ 50 milionoj, en 2000. La ĉefurbo de Anglio, kaj la plej granda urbo, estas Londono.
Topografio
Anglio situas en la suda kaj orienta parto de Britio. Norde, la rivero Tweed kaj la montetaro Cheviot apartas Anglion de Skotlando. Okcidento estas Kimrio. Maniko kaj la Maro Norda apartigas Anglion de la eŭropa kontinento. Estas nur 35 km da Markolo inter Dovero kaj Francio, kaj hodiaŭ estas tunelo (Eŭrotunelo) inter Anglio kaj Eŭropo sub la markolo.
Malaltaj, ondantaj, fekundaj ebenaĵoj kovras multe da Anglio, sed estas montaroj en la norda kaj okcidenta parto de la reĝlando. La klimato de Anglio estas mezvarma kaj malseka pro la influo de la Atlantika Golfa Fluo.
Historio
La nomo "Anglio" devenas de la anglosaksoj, ĝermanoj, kiuj invadis Brition en la finaj jaroj de Romio.
- La originaj loĝantoj de Anglio estis la iberoj. Ili uzis bronzon kaj verŝajne starigis la monolitojn de Stonehenge.
- La keltoj invadis la landon dekde la 6-a jarcento a.K. Estis du grupoj, la gaeloj kaj la britonoj-kimroj. Ili uzis feron kaj minis stanon.
- Je la jaroj 55 kaj 54 a.K. Julio Cezaro atingis Anglion kaj subigis la keltajn tribestrojn. Je la jaro 43 p.K. la roma imperiestro Klaŭdio komplete konkeris Anglion. Dum ĉirkaŭ 400 jaroj Anglio estis parto de la Romia Imperio. La romianoj konstruis bonajn vojojn, fortikaĵojn, muregojn, kaj fondis multajn urbojn, kiel Londinium (Londono).
- Dum la kvina jarcento, ĝermanaj triboj de Jutlando kaj Englando (nuntempe Danio) kaj de Saksio (nuntempe Germanio) invadis Anglion kaj fondis regnojn. Ili parolis lingvon, kiu evoluis dum la jarcentoj al la moderna angla lingvo.
- Dum la naŭa jarcento Alfredo la Granda (871-901) de la regno de Wessex defendis Anglion de alia dana invado.
- Je 1066, William (Vilhelmo la Konkerinto), normana duko de Francio, konkeris la Anglion de Eduardo la Konfesinto. Dum kelkaj jarcentoj la nobelaro de Anglio parolis la francan de la normanoj.
- Rikardo la 1-a, la Leonkuraĝa ("Leonkoro"), devis subskribi la Grandan Ĉarton (Magna Carta). Ĉi tiu ĉarto donis pli da rajtoj al la popolo.
- Dum la rego de Elizabeta 1-a (1558-1603) Anglio prosperis. Post la venko de la Hispana Militŝiparo (1588), Anglio komencis esplori, komerci, kaj koloniigi en multaj regionoj de la mondo. La verkoj de Ŝekspiro kaj aliaj verkistoj kaj la fama traduko de la Biblio en 1611 estigis la anglan kiel grandan literaturan vehiklon.
Literaturo > Anglalingva literaturo > Chaucer
----
Geoffrey CHAUCER [ĉose(r)] (~1340-1400) de Londono estas la ĉefa poeto de
la meza angla lingvo (1100-1450). Lia majstra
verko estis The Canterbury Tales ("La Rakontoj de
Canterbury"). Li estis influita de Boccaccio kaj laŭvice influis Ŝekspiron.
Jen la prologo al Canterbury Tales, linioj 1-18:
:Whan that Aprille, with hise shoures soote, The droghte of March hath perced to the roote And bathed every veyne in swich licour, Of which vertu engendred is the flour; Whan Zephirus eek with his swete breeth Inspired hath in every holt and heeth The tendre croppes, and the yonge sonne Hath in the Ram his halfe cours yronne, And smale foweles maken melodye, That slepen al the nyght with open yë- So priketh hem Nature in hir corages- Thanne longen folk to goon on pilgrimages And palmeres for to seken straunge strondes To ferne halwes, kowthe in sondry londes; And specially, from every shires ende Of Engelond, to Caunturbury they wende, The hooly blisful martir for the seke That hem hath holpen, whan that they were seeke.
----------------------------
En Esperanto aperis
- Chaucer plendas al sia malplena monujo
- el La antaŭparolo de la virino el Bado
:(ambaŭ en Angla antologio, Rotterdam 1957, tr. William AULD)
---------------------------
En nova usona filmo Rakonto pri kavaliro (2001) estas Chaucer unu el ĉefaj figuroj.
CHAUCER, Geoffrey
Patro Nia:
:Fæder ure þu þe eart on heofonum, Si þin nama gehalgod.
:to becume þin rice, gewurþe ðin willa, on eorðan swa swa on heofonum.
:urne gedæghwamlican hlaf syle us todæg, and forgyf us ure gyltas, swa swa we forgyfað urum gyltendum.
:and ne gelæd þu us on costnunge, ac alys us of yfele.
:soþlice.
Historio
Dum la 5-a jarcento, kiam la Romia Imperio disiĝadis kaj
malfortiĝis en Okcidenta Eŭropo, iuj ĝermanoj (praangloj kaj saksoj) forlasis la nunan
Nederlandon kaj transiris la maron al la insulo Britio. Plejparte izolita
de la ĝermana de la kontinento, la ĝermana de la insulo fariĝis, iom post
iom, nova lingvo: la angla.
Iuj vortoj el la latina de la
mortanta imperio tiam eniris la anglan tiam, ekzemple
cheese (fromaĝo, el la latina caseus),
wine (vino),
street (strato) kaj
bishop (episkopo).
El tio vi povas scii tion, kion la Romianoj donis al Britio.
La vulgaruloj de Romia Britio estis keltoj, sed la angloj pruntis tre
malmulte de vortoj de la keltoj. Tamen, ja ekzistas vortoj en la
angla, kiuj ekzistis en Britio eĉ antaŭ la alveno de keltoj. Unu el tiaj
antaŭkeltismoj estas eenie-meenie-minie-mo (nuna prononcita
kiel "ini-mini-majni-mo"). Neniu scias de kie ĉi tiu devenas, sed ĝi
estas multe pli malnova ol la angla. Eble ĝi unufoje signifis, antaŭ
kelkmil jaroj en britia lingvo delonge perdita, "unu-du-tri-kvar".
La angloj lernis skribi kaj legi de kristanaj misiistoj el Irlando.
Tial ili skribis sian lingvon laŭ la latina alfabeto. Tiel
komencis la kapdoloro pri literumado: la sonoj de latina alfabeto kaj
la sono de la angla buŝo nur hazarde akordis. Ili aldonis al sia alfabeto la vokal-literon æ (ash) kaj la runajn konsonant-literojn þ (thorn), kaj ð (edh). La lastaj du signifis, siavice, la malvoĉajn kaj voĉajn dentajn frikativojn, kaj malaperus el la alfabeto dum la venonta meza angla periodo.
La malnova angla enhavas sonojn kiuj poste malaperis. Ekzemple,
ĝi havas sonon literumita kiel "gh". Ĝi estis al la Esperanta "g"
kiel "ĥ" estas al "k". Eĉ hodiaŭ, "gh" ankoraŭ strange aperas en anglaj
vortoj (ekz, light, rough, through), sed la sono delonge
malaperis. La sono literumita kiel "th", sono nekutima inter lingvoj
eŭropanaj, ankoraŭ restas en la angla (almenaŭ ekster Brooklyn).
En la 9-a jarcento, angla literaturo aperis. La plej fama
estis la epopeoBeowulf.
En la 10-a jarcento la vikingoj atakis orientan Anglion kaj
eĉ transloĝiĝis tien. Ilia influo super la angla vortaro estis granda:
vortoj tiel vulgaraj kiel
egg (ovo),
eye (okulo),
take (preni),
sky (ĉielo),
root (radiko) kaj
window (fenestro),
devenas de la vikingoj (aŭ la danoj, kiel la angloj nomis ilin).
Window devenas de wind-eye ("vent-okulo").
La anglosaksa lingvo inspiris lingviston-verkiston J.R.R. TOLKIEN.
ja:古英語simple:Old English language
Moderna angla lingvo
La moderna angla estas la angla lingvo depost 1500, depost la invento de la presilo. Ĝi estas la lingvo de Ŝekspiro, Joyce kaj Hollywood. Ĝi kreskis de lingvo de 5 milionoj en unu nebulema insulo al lingvo tutmonda.
La angla antaŭ 1500 estis la meza angla lingvo.
Historio
1500
En la du jarcentoj post 1450, du ŝanĝoj grave influis la disvolviĝon de la angla: la invento de presarto kaj la scio pri oceana vojaĝo. La unua normigis la anglan de Londono, kaj la dua disvastigis la anglojn kaj ilian potencon -- kaj tial ilian lingvon -- tra la mondo. Tial dum la jarcentoj ekde 1600, la nombro de parolantoj centobliĝis.
En la 19-a jarcento, la angloj komencis vojaĝi tra la mondon per ŝipo. Unue la anglaj piratoj, kaj tiam la angla mararmeo, potenciĝis sur la maro. En 1588, la angla mararmeo venkis la hispanan mararmeon. Tio malfermis al la angloj la teron de Ameriko, precipe Nordameriko. La angla de ĉi tiu jarcento estis sovaĝa, ne submetinte sin al la libro gramatika, sed ĝi ankaŭ estis tre fekunda. Ĉi tiu estis la jarcento de Ŝekspiro, eble la plej bona verkisto en iu ajn lingvo, sed certe en la angla.
1600
And it came to pass afterward, that he went throughout every city and village, preaching and showing the glad tidings of the kingdom of God: and the twelve [were] with him. And certain women, which had been healed of evil spirits and infirmities, Mary called Magdalene, out of whom went seven devils, And Joanna the wife of Chuza Herod's steward, and Susanna, and many others, which ministered unto him of their substance.
- Luko 8.1-3
En la 17-a jarcento, la angloj disvastiĝis al la orienta marbordo de Nordameriko. Post tempo, ĉi tiuj angloj fondos naciojn Usono kaj Kanado.
La mortinta mano de la latina kaj burĝa vanteco
En ĉi tiu epoko (ĝis la sekvanta jarcento), oni opiniis ke la latina estis pli bona lingvo ol la angla. Sekve, multe da vortoj estis pruntitaj el la latina, precipe vortoj kleraj kaj precipe post 1650. Ankaŭ la latina gramatiko fariĝis la modelo por la angla gramatiko. La leviĝanta burĝaro studis kaj aplikis tian gramatikon -- kaj la novajn vortarojn -- por ŝajni alteklasa. Tia vanteco helpis formi kaj fiksi la modernan norman anglan, kiu eĉ hodiaŭ malsamas nur ete.
1700
En la 18-a jarcento, Usono sendependiĝis for de Britio, sed britia potenco pligrandiĝis en Hindio kaj Britio eltrovis Aŭstralion. Pli grave, Britio komencis moderniĝi, konstruinte la unuajn fabrikojn. En la sekvanta jarcento, tio fariĝos la bazo de ĝia monda potenco.
1800
En la 19-a jarcento, la Britia Imperio fariĝis la plej forta potenco en la mondo, venkinte eĉ Napoleonon, reginte la maron kaj, per tio, unu kvaronon de la mondo. Tio disvastigis la anglan tra la mondo. La angloj disvastiĝis al Aŭstralio, Novzelando, Hindio kaj Afriko. Dume, Usono multobliĝis laŭ areo kaj loĝantaro kaj, ĉirkaŭ 1860, fariĝis la plej granda anglalingva nacio.
1900
After this, Jesus traveled about from one town and village to another, proclaiming the good news of the kingdom of God. The Twelve were with him and also some women who had been cured of evil spirits and diseases: Mary (called Magdalene) from whom seven demons had come out; Joanna the wife of Cuza, the manager of Herod's household; Susanna; and many others. These women were helping to support them out of their own means.
- Luko 8.1-3
En la 20-a jarcento, post du mondmilitoj kontraŭ Germanio, la monda potenco de Britio velkis kaj ĝia imperio disfalis dum la jardekoj post 1945. Sed dum Britio falis, Usono leviĝis kaj fariĝis mondpotenco. Ne nur la malnova, tradicia milita kaj ekonomia potenco de Usono, sed ankaŭ la nova potenco de la satelito, kino, televido, aviadilo, universitata esploro kaj eĉ la Interreto, helpis disvastigi la anglan kaj pliigi la valoron de scio de la lingvo. Tia granda potenco mankas al la franca, tial la angla restas la sola granda monda lingvo sur tero. Neatendite, la angla nun estas instruita ne nur en la lernejoj de nacioj de la mortinta imperio, sed ankaŭ en aliaj, ekzemple, Indonezio kaj Etiopio -- parte ĉar la lernolibroj de tieaj universitatoj estas en la angla netradukita! La latina estis instruita en la mezepoka Okcidento pro motivo simila.
Eble post tempo, la angla atingos la celon, deziratan de Esperanto, fariĝonte la universala dua lingvo -- kvankam sen la neŭtraleco kaj egaleco kiun Esperanto havus -- sed probable la leviĝanta potenco de Ĉinio haltigos tion en la 21-a jarcento .
----
Luko 8.1-3
Jen la teksto de Luko 8.1-3:
Kaj post ne longe li vojiradis tra urboj kaj vilaĝoj, predikante kaj alportante la evangelion
de la regno de Dio, kaj kun li la dek du, kaj iuj virinoj, kiuj estis resanigitaj je malbonaj spiritoj kaj
malsanoj: Maria, kiu estis nomata Magdalena, el kiu eliris sep demonoj, kaj Joana, edzino de Ĥuzas, la
ĉambelano de Herodo, kaj Susana, kaj multaj aliaj, kiuj faris al ili helpan servadon per sia havo
Pedagogio
Profesoro estas universitata instruisto de la plej alta grado. Profesoreco estas sciencatitolo, kiun atribuas ŝtatestro je propono de la universitato aŭ en landoj kie la universitatoj havas plenan aŭtonomion, de la universitato mem. Tamen en kelkaj kazoj universitatoj liberigas unuopajn profesorojn de instrutaskoj, por ke ili povu dediĉi sin ekskluzive al scienca esplorado.
En kelkaj landoj, precipe latinidlingvaj, oni donas ankaŭ la titolon profesoro al la mezlernejaj instruistoj kaj en Francio, ekde kelkaj jaroj, eĉ al tiuj, kiuj laboras en elementaj lernejoj; sed estas atentinde, ke tiu maniero tute ne estas internacia kaj povas esti kaŭzo de gravaj miskomprenoj. Oni imagu mezlernejan instruiston akceptita en monduma kunveno en Anglio aŭ Germanio, prezentita kiel profesoro kaj demandita, en kiu Universitato li instruas. Tial, por eviti ĉian konfuzon, instruisto ĉiam precizigu: «Mi estas instruisto».
Lingvo > Lingvistiko
Gramatiko (de la grekagramma = litero, grammatiké = kapablo skribi kaj legi) estas sistemo de lingvaj esprimiloj kaj formoj hierarkie aranĝitaj kaj komprenataj kiel regularo de konkreta lingvo. "Gramatiko" ankaŭ povas signifi la fakon de lingvistiko studanta tiujn regulojn de lingvo.
Ĝi konsistas el
:Morfologio (inkluzive vortfarado) - la interna formo de vortoj, kaj ties ŝanĝiĝoj
:Sintakso - la aranĝo de vortoj en frazoj kaj subfrazoj
Oni ankaŭ povas distingi inter priskriba kaj instrua (aŭ ordona) gramatiko. La unua studas kiel la ordinaraj parolantoj de iu lingvo uzas sian lingvon, kaj el tiuj observoj tezas gramatikajn regulojn. La alia studas la lingvouzo en bonaj aŭ modelaj fontoj (gravaj aŭtoroj, ktp), aŭ tradiciaj priskriboj de gramatiko en la difina lingvo, kaj faras konsilojn aŭ regulojn pri kiel la parolantoj de la lingvo parolu. En Esperanto, pro la aparta statuso de nia Fundamento, la du formoj de gramatiko pli ol alilingve kunfandiĝas.
Rilataj fakoj estas:
:Fonetiko kaj Fonologio - la studo de sonoj kaj sonkunmetoj
:Semantiko - la studo de lingva signifo
:Etimologio - la historio kaj origino de vortoj
:Onomastiko - historio de propraj nomoj
:Ortografio - literumado kaj skribmaniero
:Leksikologio - la arto aŭ scienco fari vortarojn
Vidu ankaŭ
- Gramatikaj elementoj.
- [http://www.wikipedia.org/wiki/Esperanto_grammar Esperanto grammar] (angla vikipedio).
Eksteraj ligoj
[http://www.bertilow.com/pmeg/ Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko] de Bertilo Wennergren
[http://webuser.katedrala.cz/pocitace_a_internet/pavelsrb/gram/gram.htm Gramatiko de Esperanto] de Miroslav Malovec
[http://www.cfh.ufsc.br/~simpozio/Esperanto/Baza/frame-Esp.html Gramatiko de Esperanto] de Evaldo Pauli
[http://cafe.rapidus.net/ghiginio/vortaro/Eo_0.html Vortaro de malfacilaĵoj]
als:Grammatikja:文法simple:Grammarth:ไวยากรณ์
Luko 8.1-3
Jen la teksto de Luko 8.1-3:
Kaj post ne longe li vojiradis tra urboj kaj vilaĝoj, predikante kaj alportante la evangelion
de la regno de Dio, kaj kun li la dek du, kaj iuj virinoj, kiuj estis resanigitaj je malbonaj spiritoj kaj
malsanoj: Maria, kiu estis nomata Magdalena, el kiu eliris sep demonoj, kaj Joana, edzino de Ĥuzas, la
ĉambelano de Herodo, kaj Susana, kaj multaj aliaj, kiuj faris al ili helpan servadon per sia havo
Ubicado en la ciudad de Lambayeque, Perú, este museo fue inaugurado en 1966 y está ubicado a dos cuadras del parque principal de esta ciudad.
Este museo nace como fruto de la labor investigadora de 48 años del peruanista Enrique Brünning.
En los jardines de este museo destaca la figura de Naylamp, fundador de la dinastía de Reyes lambayecanos. La fachada muestra un colorido mural con motivos lugareños. El interior del edificio principal es una secuencia de cuatro niveles, entre sus corredores y salones se exponen mas de 1.400 piezas arqueológicas, manifestaciones que fueron legados de las culturas Lambayeque, Moche, Chavín, Vicús, inca y otras.
Las piezas más importantes datan de hace más de 10.000 años.
Su sala de oro conserva una de las más importantes colecciones de orfebrería de América incluyendo algunas de las piezas encontradas en la tumba del Señor de Sipán. Esta sala de Oro muestra hasta 500 piezas que son verdaderas obras de arte.
Narathiwat
Het begrip Narathiwat kan meerdere betekenissen hebben:
- Changwat Narathiwat - Een provincie in het zuiden van Thailand.
- Amphoe Mueang Narathiwat - Is het hoofddistrict van de gelijknamige provincie in het zuiden van Thailand.
- Narathiwat (stad) - Is zowel de hoofdstad van het district als van de gelijknamige provincie in Thailand
Narathiwat
Pattani
Het begrip Pattani kan meerdere betekenissen hebben:
- Changwat Pattani - Een provincie in het noorden van Thailand.
- Amphoe Mueang Pattani - Is het hoofddistrict van de gelijknamige provincie in het noorden van Thailand.
- Pattani (stad) - Is zowel de hoofdstad van het district als van de gelijknamige provincie in Thailand
- De Pattani (rivier) - E
Zuid-Thailand 2004
Op zondag 4 januari2004 overvallen 60 mannen (volgens de regeringen bandieten, volgens experts terroristen) een legerkamp in het district Amphoe in de provincie Pattani en steken 21 scholen in brand. Bij de overval op het legerkamp worden meer dan 100 wapens buitgemaakt en komen er vier soldaten om het leven. Dit komt als een schok voor de regering in islamitisch koninkrijk, ook wel sultanaat, dat in het zuiden van Thailand lag. De geschiedenis van Pattani begint ongeveer in de 13e eeuw van onze jaartelling. Het koninkrijk omvatte op zijn hoogtepunt de Thaise provincies Yala, Narathiwat en
Pattani (stad)
De stad Pattani is de hoofdstad van de gelijknamige provincie Pattani en het district Pattani in het zuiden van Thailand. De stad telt ongeveer 45.000 inwoners. De bevolking is voornamelijk moslim en spreekt overwegend de lokale taal het Yawi. De stad lijkt op het eerste gezicht meer op een stad in Maleisië
