:: wikimiki.org ::

Sanskrita Lingvo

Sanskrita lingvo

Lingvo > Hindeŭropa > Sanskritida > Sanskrito ---- Sanskritida Nomo: Sanskrito (Sanskrtaṃ)
Parolantoj: inter 500 kaj 100 000
Lando: Barato
Skribo: silabaro Devanāgarī
Specimeno: La Patro Nia :Bho asmākaṃ svargastha pitaḥ: :tava nāma pavitram pūjyatāṃ. :Tava rājyamāyātu Yathā svarge :tathā medinyāmapi tavecchā sidhyatu. :Śvastanaṃ bhakṣyamadyāsmabhyaṃ dehi. :Vayañca yathāsmadaparādhināṃ kṣamāmahe, :tathā tvamasmākamaparādhān kṣamasva. :Asmāṃśca parīkṣāṃ mā naya, :api-tu durātmata uddhara. :Yato rājyaṃ parākramaḥ pratāpaśca yuge-yuge tavaiva eva. Sanskrito estas eble la plej antikva hindeŭropa lingvo ankoraŭ aktive uzata; ĝi apartenas al la hindarjaj lingvoj en la hindirana lingvogrupo de la hindeŭropa lingvofamilio. Iam oni kredis Sanskriton la plej praa el ĉiuj hindeŭropaj lingvoj, sed poste oni trovis ke la hitita, ankaŭ hindeŭropa, estas eĉ pli aĝa. Sanskrito (Samskrta), kiu signifas "pura" aŭ "gramatike korekta" lingvo, estas sankta lingvo de pli da 1000 milionoj da homoj (precipe hinduoj kaj mahajanaj budhistoj; aliflanke la kanonaj tekstoj de la theravada budhismo, de la ĝajnismo kaj de la sikismo estas verkitaj en pli junaj lingvoj). Oni taksis, ke hodiaŭ ĝis du milionoj da homoj ĝin parolas kiel dua lingvo, kaj nuntempe oni skribas novan sanskritan literaturon. Multaj lingvistoj nuntempe preferas distingi inter la veda lingo kaj Sanskrito, kiel du apartaj variaĵoj de la prahinda. Proksimume en la 15a jarcento a.K., la hindeŭropa popolo, kiu parolis la vedan, eniris la hindian subkontinenton. Poste la vedlingvaj kleruloj skribis la Vedojn (Rig-Veda, Sama-Veda, Jaĝur-Veda, Atharva-Veda). (La Avesto, sankta libro de la zoroastranoj, estas skribita en la prapersa lingvo, parenca al la prahinda.) La sanskrito propradirite komenciĝis per la brahmana-literaturo, inkluzive la Upaniŝadojn. Post la 5a jarcento a.K., aŭ jam antaŭe, Sanskriton anstataŭis la mezhindaj lingvoj, la prakritoj (naturaj aŭ popolaj lingvoj). La Budho, ekzemple, parolis prakrite (pri la budhisma tekstprakrito, vidu Palio). Sed ankaŭ en la dua kaj klasika sanskrita periodo, skribiĝis multaj sekularaj verkoj en Sanskrito, kaj la religiaj verkoj de la vedanto, la sankhjo, la jogo, la budhismo (precipe mahajano). Ekde la 18a jarcento p.K., oni kutime skribas Sanskriton per la silabaro Devanagari. Antaŭe, oni uzis la lokan skribmanieron. Sanskrito kaj prakritoj evoluis al la novhindaj, aŭ novaj hindarjaj, lingvoj hindia, urduo, bengala, guĝarata, panĝaba, marata, nepala; sudan grupon formas la sinhala lingvo de Sri-Lanko kaj la maldiva. La sola hindarja lingvo, kiun oni uzas preskaŭ nur ekster Hindio, estas la cigana lingvo.

Esperantaj vortoj el sanskrito

Ĉefe rilate al hindiaj religioj: avataro, Barato, bodisatvo, Budao, Budho, jogo, jonio, lingamo, nirvano, palio, prakrito, sanskrito, ŝaktio La sanskritlingva vikipedio havas la adreson .

Eksteraj ligoj

- [http://sanskrit.gde.to/ Sanskrit Documents] Dokumentoj kaj lerniloj (angle)
- [http://india.asinah.net/en/wikipedia/s/sa/sanskrit.html sanskrito en la barata enciklopedio Asinah (angle)] ja:サンスクリット ko:산스크리트어 ms:Bahasa Sanskrit th:ภาษาสันสกฤต

Lingvo

Lingvo estas sistemo de gestoj, signoj, sonoj, simboloj kaj vortoj uzataj por reprezenti kaj komuniki ideojn kaj pensojn de homoj. Oni povas distingi inter lingvo ĝenerale (sen pluralo) kaj unuopaj lingvoj. Aldone, oni ankaŭ uzas la vorton lingvo por paroli pri faklingvoj (ekzemple jurlingvo), programlingvoj kaj bestaj lingvoj. Lingvo (en la unua signifo) signifas la komunikmanieron de la homoj. Konscia komuniko okazas per sonlingvo, signolingvo aŭ skriblingvo. La senkonscia komunikado okazas interalie per korpolingvo. Lingvoj (en la dua signifo) estas la diversaj malsamaj komuniksistemoj uzataj de diversaj homaj grupoj. Plej ofte, lingvo apartenas al iu etna grupo, sed tio ne veras por la planlingvoj. Ofte lingvo estas dividita en diversajn dialektojn, kaj ne estas klare, kie unu lingvo finiĝas kaj alia komencas. La scienco, kiu studas lingvon, nomiĝas lingvistiko. Unuflanke ekzistas la kompara lingvistiko, kiu studas la rilatojn inter unuopaj lingvoj kaj klasifikas ilin en lingvofamiliojn. Aliflanke ekzistas la ĝenerala lingvistiko, kiu studas la ecojn de lingvo ĝenerale, kaj uzas unuopajn lingvojn nur kiel ekzemploj por la ĝenerala teorio pri lingvo. __NOTOC__

Historio de lingvo

Vidu ankaŭ

- Filozofio de lingvo
- Lingva purismo
- Planlingvo
- Lingvaj langorompaĵoj

Eksteraj ligoj

[http://www.bertilow.com/lanlin/ Nomoj de lingvoj en Esperanto] [http://dmoz.org/World/Esperanto/Informo/Vortaroj/ Vortaroj] en la katalogo DMoz [http://www.proel.org/mundo2.html Lingvoj de la mondo (hispane)] [http://www.georgetown.edu/faculty/ballc/animals/animals.html Bestaj sonoj en diversaj lingvoj (baza lingvo estas la angla)] [http://lingvo.info/forumo/?lingvo=eo Nova Prismo] - plurlingva retejo pri lingvoj ja:言語 ko:언어 ms:Bahasa simple:Language

Barato

Geografio > Azio > Suda Azio > Barato ---- Suda Azio

Ŝtatoj de Barato

Suda Azio

Geografio

Suda Azio Barato estas la nomo preferata de Federacio Esperanto de Barato anstataŭ Hindio aŭ Hinda Unio. Loko: 20 No, 77 Or (sudcentra Azio) Areo: 2.973.190 km²
semotaŭga: 56%

Loĝantaro: 1.014.003.817 (julio 2000, takso), % urbana: 28% (2000)
homoj po kv. km: 341,0 (2000)
homoj po kv. km da semotaŭga tero: 609,1 (2000)
kreskanta procento: 1,58% (2000, takso)
naskoj: 24,79 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
mortoj: 8,88 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
migrantoj: -0,08 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
mortokvanto de beboj: 64,9 mortoj po 1000 naskoj (2000, takso)
infanoj po virino: 3,11 infanoj naskita po virino (2000, takso)
meza vivo longeco: 62,5 jaroj (61,89 viroj, 63,13 virinoj) (2000, takso) Ĉefurbo: Nov-Delhio
La plej grandaj urboj: milionoj en 2000:

17,85	Mumbajo (antaŭe Bombajo) (#6 tutmonde)
12,90	Kolkato (antaŭe Kalkato) (#18 tutmonde)
11,50	Delhio (#21 tutmonde)
6,60	Ĉenajo (antaŭe Madraso)
6,50	Hajderabado
5,50	Bangaloro
4,15	Ahmadabado
3,40	Puneo
2,50	Laknaŭo
2,45	Kanpuro
2,25	Surato
2,10	Ĝajpuro
2,05	Nagpuro

Etnoj: 72% hindarjana, 25% dravida, 3% aliaj
Religio:

80,0%	hinduismo
14,0%	islamo
2,4%	kristanismo
2,0%	sikhismo
0,7%	budhismo
0,7%	ĝainismo
0,4%	alia

Lingvo:

mapo de la22 oficialaj lingvoj

850 lingvoj estas parolataj ĉiutage
24 lingvoj havas pli ol unu milionon da parolantoj

22 lingvoj estas oficialaj (kun milionoj da parolantoj en 1991):
(Vidu la ĉefartikolon: Naciaj lingvoj de Barato)

m lingvo

337,27 hindia
- 1

69,59 bengala lingvo
-

66,02 telugua

62,48 maratha
-

53,01 tamila

43,41 urdua
-

40,67 guĝarata
-

32,75 kanara

30,38 malajala

28,06 orija
-

23,38 panĝaba

13,08 asama
-

7,77 maithala
- 2 (en 1981)

5,22 santhala

4,4 kaŝmira³

2,07 nepala

2,12 sindha

1,76 konkana

1,27 manipura

1,22 bodo

0,09 dogra

0,05 sanskrita

La lingvoj stelitaj (
- ) devenas de la sanskrita. 75% parolas lingvon sanskritidan.

1 La cifero por la hindia inkluzivas 48 'gepatrajn lingvojn', ĉiuj el kiuj havas pli ol 10 mil denaskajn parolantojn. Tiu listo de 48 inkluzivas 233,43 milionojn kiuj raportis, ke la hindia estas ilia gepatra lingvo.
2 La cifero por la hindia inkluzivas la (denaskajn) parolantojn de la maithala (kiu estas unu el la ceteraj 'oficialaj lingvoj' de la lando).
3 La popolnombrado de 1991 ne okazis en la subŝtato de Ĝamuo kaj Kaŝmiro pro la politika perforto tie. Tiu ĉi cifero estas de Ethnologue ( http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=India )

Ĉirkaŭ 50% regas la hindian kiel unuan aŭ duan lingvon. Inter la burĝaro kaj riĉularo, la angla, la malnova imperia lingvo, estas multe pli uzata. Ĉirkaŭ 11% de la baratanoj scipovas la anglan. La angla havas apartan statuson en la lando; ĝi estas la oficiala lingvo de la juro kaj burokratio, kaj funkcias kiel pontlingvo de nacia politiko kaj komerco.

legpova: 52% (65,5% viroj, 37,7% virinoj) (1995, takso)

Literaturoj

(vidu ankaŭ en anglalingva literaturo) - bengallingva literaturo - malajallingva literaturo - urdua poezio - Gjanpith

politiko

Registaro: parlamenta demokratio, la plej granda de la mondo.
sendependeco: la 15-an de aŭgusto 1947
organizoj: UNO (1945).
konstitucio: la 26-an de januaro 1950
korupteco: 2,8 CPI (10 = honesta, 0.0 = tute korupta) (2000)

ekonomio

Ekonomio: 418 Gd (1998, takso)
po kapo: 0,41 kd (1998, takso)
kreskanta elcento: 5,5% (1999, takso)
inflacio: 6,7% (1999, takso)
senokupa: ?? Valuto: 1 rupio (Rs)

Historio

- Mohandas Karamchand GANDHI
- Sonja GANDHI Sonja GANDHI

E-o en Barato

- Naren Dholokia (1906-2002), iam FD pri vidbendoj, fotografio kaj hinda kuirarto en Burnley (Barato), emerita kvalitkontrolisto, interalie tradukis hindajn poemojn.

vidu ankaŭ

- Ĉefministroj de Barato
- Tragedio de Bhopal
- Listo de urboj de Barato
- Landnomoj

Eksteraj ligoj

- [http://india.gov.in/maps/main.php Tre interesa aro da ĉiutemaj mapoj pri Barato, TTT-ejo de la barata registaro]
- [http://de.geocities.com/proskovec/nordindien_es.html fotoj]
- [http://www.gandhiserve.org pri Gandhi] Kategorio:Barato als:Indien [[got:

Devanāgarī

Nagario, la esperanta nomo de la skribsistemo devanāgarī (देवनागरी), aŭ nur nāgarī (नागरी), estas uzata por multaj lingvoj de Barato kaj Nepalo, i.a. Sanskrito. Ĝi estas ido de la Brāhmī-skribsistemo kiu aperis jam de 500 a.K.. Laŭ kelkaj teorioj, la Brāhmī-skribsistemo mem devenas de la Indus-Sarasvati skribsistemo de la 3a jarmilo a.K., sed tiu aserto ne estas ĝenerale akceptata. Nagario estas, ekde la 18-a jarcento laŭ okcidenta erao, internacie norma skribsistemo por sanskrito, ĉar tiam oni komencis presigi sanskritajn tekstojn; antaŭ tiu tempo, kiam preskaŭ nur temis pri manskribado, ĉiu skribanto kutime uzis sian lokan skribsistemon. Oni uzas ĉi tiun skribsistemon ankaŭ en kelkaj nuntempaj nord-hindaj lingvoj, en la hinda lingvo interalie por distingi ĝin disde urduo. Deva estas la Sanskrita vorto por "Dio", kaj Nagari signifas "urba" (el nagara, "urbo"); la signifo do estas la skribado de la (dia) urbo, aŭ la dia skribado de la urbo. Nagario estas skribata de maldekstre dekstren. Sanskrite la plejparto de verkoj estas origine skribitaj sen intervortaj spacoj (same kiel ĉiuj antikvaj tekstoj, ankaŭ grekaj kaj latinaj en la okcidento), do la supra horizontala lineo estas nerompita (krom kiam la litero mem enhavas truon en ĝi). En nuntempaj eldonoj de sanskritaj tekstoj, kaj en modernaj lingvoj, oni uzas vortospacojn same kiel en Esperanto. Nagario ne distingas inter majuskloj kaj minuskloj (same kiel origine la skriboj greka kaj latina). Nagario havas 34 konsonantojn (vyanjan) kaj 12 vokalojn (svar). Silabo (akshar) estas formata per la kombino de nul, unu, aŭ multaj konsonantoj kaj unu vokalo. Laŭ hindaj gramatikoj, ĉiu vokalo finas silabon; do vorto kiu finiĝas per konsonanto havas unu silabon pli laŭ hinda pensmaniero ol laŭ okcidenta. La vokalo estas markita per aparta aldono super, sub, antaŭ aŭ post la konsonantsigno. La alfabeta ordo estas sistema (male al tiu de la latina alfabeto, kaj do de la esperanta): unue la vokaloj, poste la konsonantoj; de la konsonantoj unue la langradikaj, poste la supradentaj, dentaj kaj lipaj; inter ĉiu de tiuj kvar listoj unue la plozivoj senvoĉa senaspira, senvoĉa aspira, voĉa senaspira kaj voĉa aspira, kaj fine la nazalo; plej fine la duonvokaloj. Multaj aliaj skribsistemoj laŭ la sama silaba sistemo (adaptita al la respektiva lingvo) estas uzataj en centra, suda kaj sudorienta Azio, de Tibeto al Kamboĝo.

Vokaloj

Punkto super vokalo aŭ silabo (sanskrite anusvāra, palie niggahīta) nazaligas la vokalon (sed en la praktiko, multaj nuntempe elparolas ĝin kiel la postvokala ng-sono de ekzempe la angla sing). Ĝi estas plej ofte transliterata per m kun suba aŭ supra punkto, kaj el tiu fakto devenas kelkaj strangaj esperantovortoj kiel samgo kaj samsaro (preferinde sangho kaj sansaro). La skribsistemo distingas inter mallongaj kaj longaj a, i kaj u, sed ne se temas pri e kaj o. En sanskrito, tiuj du vokaloj estas ĉiam longaj; en palio, ili estas mallongaj se sekvotaj de du konsonantoj (ekzemple semha, "ŝlimo"), aliokaze longaj.

Konsonantoj

Kiam mankas aparta vokalsigno, 'a' estas aŭtomata. (En ekzemple sanskrito estas ĉiam tiel; en kelkaj nuntempaj lingvoj tamen, kiel la hinda, tiu aŭtomata 'a' estas muta se ĝi aperas laste en vorto, same kiel la franca 'e'; sanskrita "deva" estas do literumita same kiel hinda "dev".) Por specifigi la mankon de vokalo, oni uzas simbolon halant (ankaŭ nomata virama). Se antaŭ vokalo venas du al pluraj konsonantoj, tiuj ĝenerale estas kunigitaj en ligaturo, da kiuj ekzistas longa listo. Se post la konsonantsigno aŭ ligaturo venas alia vokalo ol mallonga a, oni indikas tion tiel: ा longa a ि (antaŭ la kosonanto) mallonga i ी longa i ु (sub la konsonanto) mallonga u ू (sub) longa u ृ (sub) mallonga vokala r ॄ longa vokala r े e ै ai (aj) ो o ौ au (aŭ) ् neniu vokalo (virāma, kiel klarigite supre) La supra listo estas tiu de la sanskrita alfabeto. En ekzemple la hinda lingvo troveblas persaj kaj aliaj pruntvortoj kun konsonantoj ne konataj en la sanskrita. Por tiuj oni uzas ordinaran konsonanton kun diakrita punkto, ekzemple फ़ por "fa", bazita sur फ por "pha". En kelkaj fruaj lingvoj, ekzemple palio, troveblas la konsonanto ळ, kutime transliterata per "la" kun punkto sub "l", kaj elparolata kiel ordinara "la" sed kun la lango fleksita supren-malantaŭen; ळ do rilatas al ल same kiel ट al त.

Ciferoj

Kategorio:Alfabeto ja:デーヴァナーガリー ko:데바나가리 문자

Patro Nia

La Patro Nia (latine, Pater Noster) estas la preĝo, kiun Jesuo Kristo instruis je Mateo 6.9-13:

Patro nia, kiu estas en la ĉielo,
Via nomo estu sanktigita.
Venu Via regno,
plenumiĝu Via volo,
kiel en la ĉielo, tiel ankaŭ sur la tero.
Nian panon ĉiutagan donu al ni hodiaŭ.
Kaj pardonu al ni niajn ŝuldojn,
kiel ankaŭ ni pardonas al niaj ŝuldantoj.
Kaj ne konduku nin en tenton,
sed liberigu nin de la malbono.
Amen

En la latina lingvo:

Pater noster, qui es in caelis,
sanctificetur nomen tuum.
Adveniat regnum tuum.
Fiat voluntas tua,
sicut in caelo et in terra.
Panem nostrum quotidianum da nobis hodie,
et dimitte nobis debita nostra
sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.
Et ne nos inducas in tentationem,
sed libera nos a malo.
Amen.

Kial "Patro nia" aperas en lingvaj specimenoj

"Patro nia" aperas en multaj el la vikipediaj paĝoj pri lingvoj laŭ tradicio el kompara lingvoscienco. "Patro nia" estis elektita de eŭropaj lingvosciencistoj por specimenoj ĉar:
- ili estis kristanoj kaj konis parkere la tekston
- en pluraj lingvoj, Biblio estis la ĉefa (eĉ la ununura) libro zorge eldonita kaj akirebla al ili. Tio okazis, ekzemple, pri la gota lingvo. La nuraj longaj tekstoj restantaj estas partoj el la biblia traduko de episkopo Ulfilas. La gota lingvo estas grava en lingvokomparo kaj studoj pri prahindeŭropa lingvo, ĉar ĝi estas la plej malnova specimeno detala el ĝermana lingvaro. Pluraj libroj titolitaj Mithridates inkluzivis versiojn de "Patro nia" en dekoj da lingvoj. Moderne, oni sugestis uzi alian tradukotaĵon anstataŭe:
- Artikolo 1 de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj, pro sia universaleco kaj neŭtraleco.
- La biblia rakonto pri Babela turo estas pli rakonta, kaj donas pli bonan vidon de komuna uzo de lingvo.
- La legendo pri Norda Vento kaj Suno estas pli rakonta, kaj ne ligita al Kristanismo.

Ekstera ligo

[http://www.christusrex.org/www1/pater/ en mil lingvoj] [[got:

Budhistoj

:Budho - Theravado - Hinajano- Mahajano - Amidismo - Lamaismo - Zen-budhismo - Ŭonbulismo ---- Budhismo, Budaismo aŭ Buddismo estas unu el la grandaj religioj de la mondo. (Pri ĝiaj kanonaj tekstoj, vidu Tripitako.) La nombron da budhanoj neniu scias - divenoj varias inter 200 milionoj kaj unu miliardo. La budhismo estas plimulta religio en Cejlono/Sri-Lanko, kaj en grandaj partoj de orienta, sudorienta kaj centra Azio; budhismaj malplimultoj troveblas en multaj aliaj landoj, orientaj kaj okcidentaj. En Esperantio, Budhana Ligo Esperantista fondiĝis en 1925, malfondiĝis dum la lasta parto de la 1980-aj jaroj kaj refondiĝis dum la UK en Fortaleza 2002. La budhismo estis fondita de la Budho de Hindio (regiono kiu inkluzivas la nunajn ŝtatojn Barato, Nepalo, Pakistano kaj Bangladeŝo), verŝajne en la 6-a jarcento a.K..

Centraj pensoj

La plej centraj pensoj de la budhismo estas la kvar noblaj veroj: # La vero pri la nekontentigo (palie dukkha, sanskrite duhkha); tiu koncepto inkluzivas suferon, sed estas pli vasta. # La vero pri la kaŭzo de la nekontentigo, nome la triobla deziro aŭ soifo: plezurosoifo, iĝosoifo, neniiĝosoifo. # La vero pri la fino de la nekontentigo, nome la fino de ties kaŭzo. # La vero pri la vojo al la fino de la nekontentigo, nome la nobla okera vojo: ## ĝusta rigardado, ## ĝusta pensado, ## ĝusta parolado, ## ĝusta agado, ## ĝusta vivtenado, ## ĝusta strebado, ## ĝusta atentado ## ĝusta koncentrado.

Budhismaj pensoj pri vivo kaj morto

La budhismo ne havas dogmojn, sed jes ja laborhipotezojn. La ĝenerala penso de budhismo pri mortinto estas renaskiĝo, koncepto kiun oni nepre ne intermiksu kun tiu de metempsikozo aŭ reenkarniĝado. reenkarniĝado] reenkarniĝado] Metempsikozo signifas ke iu nemateria kaj sendependa animo iras re en karnon, do reenkarniĝas; sed la budhismo estas nek ideisma nek materiisma. Ĝi ne akceptas ke psiko povas ekzisti sendepende de korpo, kiel la ideistoj, nek ke korpo povas ekzisti sendepende de psiko, kiel la materiistoj; ambaŭ estas du flankoj de la sama vivprocezo. Tiu procezo ne havas unuan komencon, nek porĉiaman finon (krom se oni atingas nirvanon). Inter la mortinto kaj la naskiĝonto do troveblas kontinueco, sed ne identeco; kaj la sama veras pri la sinsekvaj pensmomentoj dum ĉi tiu vivo mem. Eĉ dum ĉi tiu vivo, mi ne havas pli ol iluzian identecon. Laŭ la budhismo, estas pluraj mondoj. Nia tero, la mondo nomata Saba laŭ mahajana terminologio, laŭ theravada terminologio manussa-loka, "homa mondo", situas en la mezo inter la mondoj. Super ni estas diversaj paradizaj mondoj, kaj malsuper ni estas inferaj mondoj. Tiu, kiu faris intence bonajn agojn dum sia vivo, renaskiĝos kiel pli feliĉa homo, aŭ kiel pli altranga estaĵo en pli agrabla mondo ("ĉielo"); kaj post multege da vivoj kaj bonfaroj povas iĝi eĉ budho (sed ne naskiĝi kiel budho, nur kiel bodhisatvo). Budho ne plu mortos nek renaskiĝos, kaj ŝi/li/ĝi (budho estas super sekso kaj homeco) estas libera de ĉiaj suferoj de estaĵoj, nome naskiĝo, maljuniĝo, malsaniĝo, morto, ktp. Tiu, kiu faris malbonaĵon dum sia vivo, renaskiĝos kiel estaĵo pli malaltranga ol homo, ekz-e hundo aŭ ĉevalo, eĉ insekto, kaj se tiu hundo au insekto ne vivos honeste dum sia vivo, ĝi post morto renaskiĝos kiel speco de demono au monstro en unu el la inferaj mondoj. Estas grave konscii unue ke, laŭ la budhismo, nek ĉielo nek infero povas esti eterna; kaj due, ke vivo en tre agrabla medio ne nepre - fakte ĝenerale ne - nutras saĝon. Do, ĉiela vivo povas fakte esti danĝera, ĉar stultiga, kaj estas preferinde serĉi homan vivon inter saĝaj homoj. Laŭ malnovbudhisma tradicio, ne eblas iĝi arahanto aŭ budho dum ĉiela vivo, nur kiel homo.

Gautama Siddhartha

Gautama Siddhartha (sanskrite) aŭ Gotama Siddhattha (palie), aŭ Ŝakjamunio (palie Sakyamunî, sanskrite Ŝakyamunî) (fondinto de la nuna sasanao, do de la budhismo kiel historia movado, sed laŭ budhisma tradicio el multaj budhoj kaj nur retrovinto de la dharmo) iam en sia antaŭa vivo, donis - laŭ unu el multaj fabloj en la mezepoka komentario de Buddhaghosa al la libro Jâtaka en la palilingva Tripitako - sian korpon al malsatega mortanta tigro por savi ĝian vivon. Kaj pro tiu bonega faro, kaj multaj aliaj, li renaskiĝis kiel pli alta estaĵo kaj fine fariĝis budho. Konforme al ĉi tiu bone konata rakonto, budhismaj bhikŝuoj kaj bonzoj foje faris sinoferon por savi la mondon. Ankaŭ vjetnamaj bonzoj faris sinbruligon dum la vjetnama milito, ne nur kiel protesto al la usona bombardado, sed ankaŭ kiel la supera sinofero por savi la homojn el la suferego. (Tiu agmaniero estis tamen kritikita de aliskolaj budhanoj, kiuj timis ke ĝi estos malbona ekzemplo; kio fakte okazis, ĉar poste plurfoje okazis sinbruligoj de ne-budhanoj sen la necesa medita antaŭpreparado multjara.) Nu, oni tamen bone sciu ke la vera instruo de budhismo ne estas kredigi tiajn imagajn rakontojn. Tiu rakonto ekestis en la antikva Barato, por ilustri la meriton de malavareco - ne por doni historiajn faktojn. La budhismo instruas, ke ĉio tia estas, profunde vidite, nur iluzio; ĉio estas nenio; ne ekzistas renaskiĝo en la strikta signifo de tiu vorto (ĉar la naskiĝonto ne estas identa kun la mortinto), nek kastoj (budhismo neas kastan diskriminacion), nek superstiĉoj, nek paradizo, nek infero, nek eĉ budhoj mem. Ĉesu kredi tiujn neniaĵojn, kaj do estu savita el la suferoj de metempsikozo, eterna renaskiĝo, eterna suferado. En la historio budhismo evoluis diversen. Unu el la skoloj, kiu evoluigis ĉi tiun ateisman tendencon de budhismo, estas Zen-budhismo.

Eksteraj ligoj

- [http://esperanto.us/budhana.html Budhana Ligo Esperantista]
- [http://www001.upp.so-net.ne.jp/jble/budhismo_esp.html Japana Budhana Ligo Esperantista]
- [http://india.asinah.net/en/wikipedia/b/bu/buddhism_1.html Budhismo en Asinah Barata enciklopedio (angle)] ------ EdE-B Budhismo. Religio de almenaŭ kvinono de la loĝantaro de la tero, sur doktrinoj de paco kaj pacamo, racia pravigo de altruismo. E-grupo ĉe la Ootani B-a Univ. en Kioto de feb. 1922 ĝis marto 1926 eldonis gazeton La Paco, red. de Kozo Tanijama. En 1925 A. C. March el London kaj Edgar Grot el Riga klopodis por fondi Int. Ligon de budhanaj E-istoj, kaj proks. samtempe fondiĝis "Budhana Rondo", sed nek unu, nek la alia atingis vere int. vivon. Nur en la gazeto "Buddhism in England" aperadis E fako de tiam ĝis 1930. En jan. 1930 Budhana Ligo E-ista ekagadis, elsendante bultenon La B., kiu poste fariĝis kvaronjara organo. Samjare japanoj sekvis per fondo de Japana Budhana Ligo E-ista. BLE havas centron ĉe Geo. H. Yoxon, 8 Elmwood Drive, Heswall (Cheshire) Anglujo, kaj J BLE ĉe Takakura-kaikan, Rokujo-Takakura, Kioto, Japanlando. Vasta agado kuŝas antaŭ la liganoj: la traduko de la ampleksa b-a "biblio" (Tripitako) de kanonaj skribaĵoj, la enkonduko de E en budhanaj landoj, ĉefe pere de la misiistaj organizaĵoj kaj la konigo de la doktrinoj de B. al la E-istoj de la okcidento. GEO H. YOXON. Kategorio:Budhismo als:Buddhismus ja:仏教 ko:불교 minnan:Hu̍t-kàu ms:Agama Buddha simple:Buddhism th:พระพุทธศาสนา

Budhismo

Centraj pensoj

Budhismaj pensoj pri vivo kaj morto

Gautama Siddhartha

Eksteraj ligoj

Sikismo

Sikismo, sikhismo aŭ siĥismo (laŭ PIV2) estas unudia religio fondita en 16-a jarcento en Panĝabo (Hindio). La panĝaba vorto sikh signifas "disĉiplo". Sikh estas kiu kredas je unu dio kaj je la doktrino de la Dek Guruoj, tenitaj en Guru Granth Sahib, la sankta libro de sikismo. Kaj budaismo kaj ĝajnismo estis inspiritaj de religiaj kaj socia ideoj el nur prahindua etoso. Sikismo, tamen, estas pli nova kaj same influita de islamo. (Vidu sinkretismo). Sikismaj kredoj koincidas kun islamo (ekzemple, unudiismo) aŭ hinduismo (ekzemple, bhakti). Tamen, ĝi ne estas nur mikso de du antaŭaj religioj sed io nova. Sikoj kredas, ke nova dia revelacio igas ĝin prava. Guru Nanak (1469-1538), fondinto de sikismo, estis naskita en Talwandi, nun Nankana Sahib, proksime de Lahore nun en Pakistano. Liaj gepatroj estis hinduoj kaj li estis en la kasto de komercistoj. Eĉ jam en knabado, Nanak estis fascinita de religio. Dezirante esplori la misteriojn de vivo, li elhejmiĝis. Li vagadis tutan Hindion kiel hinduaj sanktuloj. En tiu periodo, Nanak trovis Kabir (1441-1518), sanktulo respektita kaj de hinduoj kaj de islamanoj. Post jaroj da vagado, Nanak sentis sin vokita instrui. Li predikis antaŭ ĝajnaj, hinduaj kaj islamaj preĝejoj, kaj logis plurajn disĉiplojn. Li pensis, ke religio estis ligo por unuigi homojn, sed ke, en realo, kontraŭmetis homon. Li speciale bedaŭris la kontraŭemo inter hinduoj kaj islamanoj. Li volis transiri tion, tial li diris "Ne estas hinduo kaj ne estas islamano". Nanak rifuzis kastismon. Liaj anoj lin nomis guruo, majstro. Antaŭ lia morto, li nomumis novan guruon. La lasta (la deka) en la serio de guruoj Guru Gobind Singh (1666-1708) komencis la ceremonion de sika bapto en 1699, tiel apartigante la sikojn. La unuaj baptitaj sikoj (Panj Pyare "Kvin amatoj") tiam baptis la guruon. Tiel la estro agnoskis la ĉefecon de la komunumo (la khalsa). Iom antaŭ sia morto, la guruo ordonis, ke Guru Granth Sahib, la sankta libro de sikismo, estu la spirita aŭtoritato kaj la malspiritan aŭtoritaton havu Khalsa Panth, la sika komunumo. La libro estis kompilita kaj eldonita de la kvina guruo Guru Arjun en 1604. En historio, malmultaj sanktaj libroj estas kompilataj de la kredofondintoj mem. Ĝi estas verkita en panĝaba lingvo kun parto en bhojpuri kaj urduo. La doktrino de Nanak estas simpla, malgraŭ la impreso de mikso. La kerna koncepto, kiu koherigas sikismon, estas la suvereneco de ununura dio, kreinto . Nanak vokis tian dion la "Vera Nomo", por eviti limigan terminon por Dio. Li predikis, ke la Vera Nomo, kvankam multmaniere kaj multloke aperanta, estas eterne unu, suverena kaj ĉiopova dio, , kaj kreanto kaj detruanto. Nanak ankaŭ kredis je maya. Kvankam li taksis materiaĵojn realaj kaj esprimoj de la vero de Dio, ili emas konstrui "muron el malvero" ĉirkaŭ tiuj vivantaj en la malspirita sfero de materiaj deziroj. Tio malebligas al ili vidi la vera Dio, kiu kreis materio kiel vualo ĉirkaŭ Dio, tiel ke spiritaj mensuloj, liberaj je deziro, kapablas ĝin travidi. Mondo estas ekanalize reala ĉar maya sensebligas ĝin, sed finanalize estas malreala ĉar nur Drio estas vere reala. Nanak konservis la hinduan leĝon de reenkarnigo kaj karmo, kaj predikis ne daŭrigi la ciklon de reenkarniĝo prr apartiĝi de Dio, elektante per egoismo kaj frandemo, abandoni Dion. Tiel agi estas akumuli karmon. Oni devas nur pensi ke Dio kaj senĉese ripeti ties nomon (Nama Japam) por tiel unuiĝi al Dion. Savo ne estas iri en Paradizon post Fina Juĝo, sed unuiĝo kaj ensorbiĝo en Dion, la vera nomo. La politika premo de ĉirkaŭaj islamaj regnoj trudis sindefendon al sikoj. Meze de 19-a jarcento, ili regis Panĝabon (nun divide en Barato kaj Pakistano). La sika armeo samvaloris la invadan britan armeon Nun, sikoj estas en tuta Hindio kaj ceterloke en mondo. Viroj estas distingeblaj per ĉiam vesti turbanon sur ilia longa hararo. La turbano estas ja malsama ol tiu de islamaj klerikoj (en kelkaj landoj, la leĝoj kiuj ordonas, ke motorbiciklistoj vestu kaskojn devis estis adapatitaj al sikoj. Nuntempe la kelkaj sikhoj en Francio timas, ke oni malpermesos ilin iri en la lernejaj establoj kun, kaj la nuna registaro malpermesis ĉiujn religiajn signojn (sed ankoraŭ ne la kristanajn antaŭnomojn). Ankaŭ la dua nomo Singh ("virleono") estas distingiga. (Kvankam ne ĉiu Singh estas siko). Sikinoj devas uzi familinomon Kaur ("leonino"), sed plimulto da regnoj permesas nur la viran Singh. Ekster Hindio, por multaj sikoj ĝi estas familinomo, ĉar:
- Malaltaj kastoj estas rekoneblaj per familinomo. Tial oni povas elekti uzi Singh anstataŭe.
- Miskompreno de dokumentaj oficistoj.
- Por akcenti onian sikecon. Sikaj viroj devas ankaŭ porti kombilon, mallongajn pantalonojn, ŝtalan braceleto kaj glavon aŭ ponardon. En moderna societo, tamen, poŝtranĉilo aŭ malgranda ponardo sufiĉas por simboli. Air India toleras tion. Per armiĝado, sikoj memoras pri persekuto kontraŭ sia religio kaj pri la devo defendi malpotenculojn. La pantalonoj simbolas ĉaston kaj unuedzinecon. La braceleto (kara) estas ligo al Dio. Siko submetu antaŭ neniu krom Dio, lia mastro. Siko neniam tondu lian hararon, por montri tutviva serĉo pri spiriteco kaj akcepton de diaj donacojn al homoj. La kombilo ordigas la hararon, simbolante ke oni ne nur akceptu la dian donon sed ankaŭ konservu ĝin. Pro ilia batalema tradicio, sikoj aperas en pli granda proporcio en la barata kaj pakistana armeoj ol en ĝenerala loĝantaro. En finaj 1970-aj kaj 1980-aj jaroj, separatismo ekkreis celante apartan sikan regnon, Khalistan, en Panĝabo. Nune, estas ĉirkaŭ 23 milionoj da sikoj en mondo, la 5-a monda religio laŭ kredantaro. Ĉirkaŭ 19 millionoj loĝas en Barato, ĉefe en Panĝabo. Granda nombroj da sikoj estas Britio, Kanado kaj Usono.

Persekuto de sikoj

En 1984, grupo da separatismaj (laŭ iuj, terorismaj) sikoj anoj de Jarnail Singh BHINDRANWALE sin ŝirmis en Ora Templo de Amritsar, sika sanktejo. La barata armeo, laŭ ordonoj de Indira GANDHI, sturmis la templon. 83 armeanoj kaj 493 sikoj mortis, kaj multaj estis vunditaj. Multaj sikoj taksis perforton en ilia sanktejo nepardonebla. Sikaj gardistoj de Indira Gandhi poste murdis sin, ŝajne venĝeme. Post la murdo, multaj sikaroj estis atakitaj de la Kongresa Partio de Gandhi, tiam regita de ŝia filo, Rajiv GANDHI. Multaj sikoj mortis tiel. Post la atakoj de 11 de septembro 2001, iuj usonanoj atakis sikojn, taksante iliajn kaptukojn kaj barbojn kiel tiuj de la atakintoj. Ĉirkaŭ 300 kazoj de minaco kaj perforto estis registritaj de sikoj. Usona Senato kondamnis atakojn al usonaj sikoj.

Vidu ankaŭ

gurmukhi

Ekstera ligo

- [http://bertilow.com/piv/lande.php Kritikaj notoj pri la Nova PIV] de Bertilo WENNERGREN praviganta la formon "sikismo". Kategorio:Religio ja:シク教

15-a jarcento a.K.

Historio > Jarcentoj: 16-a jarcento a.K. - 15-a jarcento antaŭ Kristo - 14-a jarcento a.K. Jaroj:

-1499	-1498	-1497	-1496	-1495	-1494	-1493	-1492	-1491	-1490
-1489	-1488	-1487	-1486	-1485	-1484	-1483	-1482	-1481	-1480
-1479	-1478	-1477	-1476	-1475	-1474	-1473	-1472	-1471	-1470
-1469	-1468	-1467	-1466	-1465	-1464	-1463	-1462	-1461	-1460
-1459	-1458	-1457	-1456	-1455	-1454	-1453	-1452	-1451	-1450
-1449	-1448	-1447	-1446	-1445	-1444	-1443	-1442	-1441	-1440
-1439	-1438	-1437	-1436	-1435	-1434	-1433	-1432	-1431	-1430
-1429	-1428	-1427	-1426	-1425	-1424	-1423	-1422	-1421	-1420
-1419	-1418	-1417	-1416	-1415	-1414	-1413	-1412	-1411	-1410
-1409	-1408	-1407	-1406	-1405	-1404	-1403	-1402	-1401	-1400

ja:紀元前15世紀

Hindio

Geografio > Azio > Suda Azio > Barato ---- Suda Azio

Ŝtatoj de Barato

Suda Azio

Geografio

Suda Azio Barato estas la nomo preferata de Federacio Esperanto de Barato anstataŭ Hindio aŭ Hinda Unio. Loko: 20 No, 77 Or (sudcentra Azio) Areo: 2.973.190 km²
semotaŭga: 56%

17,85	Mumbajo (antaŭe Bombajo) (#6 tutmonde)
12,90	Kolkato (antaŭe Kalkato) (#18 tutmonde)
11,50	Delhio (#21 tutmonde)
6,60	Ĉenajo (antaŭe Madraso)
6,50	Hajderabado
5,50	Bangaloro
4,15	Ahmadabado
3,40	Puneo
2,50	Laknaŭo
2,45	Kanpuro
2,25	Surato
2,10	Ĝajpuro
2,05	Nagpuro

Etnoj: 72% hindarjana, 25% dravida, 3% aliaj
Religio:

80,0%	hinduismo
14,0%	islamo
2,4%	kristanismo
2,0%	sikhismo
0,7%	budhismo
0,7%	ĝainismo
0,4%	alia

Lingvo:

mapo de la22 oficialaj lingvoj

850 lingvoj estas parolataj ĉiutage
24 lingvoj havas pli ol unu milionon da parolantoj

22 lingvoj estas oficialaj (kun milionoj da parolantoj en 1991):
(Vidu la ĉefartikolon: Naciaj lingvoj de Barato)

m lingvo

337,27 hindia
- 1

69,59 bengala lingvo
-

66,02 telugua

62,48 maratha
-

53,01 tamila

43,41 urdua
-

40,67 guĝarata
-

32,75 kanara

30,38 malajala

28,06 orija
-

23,38 panĝaba

13,08 asama
-

7,77 maithala
- 2 (en 1981)

5,22 santhala

4,4 kaŝmira³

2,07 nepala

2,12 sindha

1,76 konkana

1,27 manipura

1,22 bodo

0,09 dogra

0,05 sanskrita

La lingvoj stelitaj (
- ) devenas de la sanskrita. 75% parolas lingvon sanskritidan.

1 La cifero por la hindia inkluzivas 48 'gepatrajn lingvojn', ĉiuj el kiuj havas pli ol 10 mil denaskajn parolantojn. Tiu listo de 48 inkluzivas 233,43 milionojn kiuj raportis, ke la hindia estas ilia gepatra lingvo.
2 La cifero por la hindia inkluzivas la (denaskajn) parolantojn de la maithala (kiu estas unu el la ceteraj 'oficialaj lingvoj' de la lando).
3 La popolnombrado de 1991 ne okazis en la subŝtato de Ĝamuo kaj Kaŝmiro pro la politika perforto tie. Tiu ĉi cifero estas de Ethnologue ( http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=India )

Ĉirkaŭ 50% regas la hindian kiel unuan aŭ duan lingvon. Inter la burĝaro kaj riĉularo, la angla, la malnova imperia lingvo, estas multe pli uzata. Ĉirkaŭ 11% de la baratanoj scipovas la anglan. La angla havas apartan statuson en la lando; ĝi estas la oficiala lingvo de la juro kaj burokratio, kaj funkcias kiel pontlingvo de nacia politiko kaj komerco.

legpova: 52% (65,5% viroj, 37,7% virinoj) (1995, takso)

Literaturoj

(vidu ankaŭ en anglalingva literaturo) - bengallingva literaturo - malajallingva literaturo - urdua poezio - Gjanpith

politiko

ekonomio

Ekonomio: 418 Gd (1998, takso)
po kapo: 0,41 kd (1998, takso)
kreskanta elcento: 5,5% (1999, takso)
inflacio: 6,7% (1999, takso)
senokupa: ?? Valuto: 1 rupio (Rs)

Historio

- Mohandas Karamchand GANDHI
- Sonja GANDHI Sonja GANDHI

E-o en Barato

- Naren Dholokia (1906-2002), iam FD pri vidbendoj, fotografio kaj hinda kuirarto en Burnley (Barato), emerita kvalitkontrolisto, interalie tradukis hindajn poemojn.

vidu ankaŭ

- Ĉefministroj de Barato
- Tragedio de Bhopal
- Listo de urboj de Barato
- Landnomoj

Eksteraj ligoj

5-a jarcento a.K.

Historio > Jarcentoj: 6-a jarcento a.K. - 5-a jarcento antaŭ Kristo - 4-a jarcento a.K. Jaroj:

-499	-498	-497	-496	-495	-494	-493	-492	-491	-490
-489	-488	-487	-486	-485	-484	-483	-482	-481	-480
-479	-478	-477	-476	-475	-474	-473	-472	-471	-470
-469	-468	-467	-466	-465	-464	-463	-462	-461	-460
-459	-458	-457	-456	-455	-454	-453	-452	-451	-450
-449	-448	-447	-446	-445	-444	-443	-442	-441	-440
-439	-438	-437	-436	-435	-434	-433	-432	-431	-430
-429	-428	-427	-426	-425	-424	-423	-422	-421	-420
-419	-418	-417	-416	-415	-414	-413	-412	-411	-410
-409	-408	-407	-406	-405	-404	-403	-402	-401	-400

ja:紀元前5世紀 ko:기원전 5세기

Prakrito

(परकृित = naturo, do prakritoj estas la naturaj lingvoj kompare kun sanskrito: la kultura lingvo) La prakritoj estas al sanskrito kiel la vulgara latino al la klasika latina. Kronologie, la hindarjaj lingvoj estas dividitaj en tri grupojn: 1. La prahindaj (veda kaj sanskrito). 2. La mezhindaj (prakritoj). 3. La novhindaj (hindia, bengala lingvo, sinhala kaj multaj, multaj aliaj). Prakrito ne estas unueca lingvo, sed lingvoj - aŭ dialektgrupo. La plej konataj variaĵoj estas tiuj uzitaj en la skribaĵoj de la budhismo (vidu palio) kaj ĝajnismo. Kiam la budhisma imperiestro Asoko aŭ Aŝoko, kelkajn jarcentojn post la Budho, disvastigis moralajn konsilojn tra sia regno per siaj rok- kaj kolonediktoj, li skribis ĉiun el tiuj en la loka lingvo, plejofte iu prakrito. Ĉar la sama teksto ofte estas ripetata plurloke, oni do povas ankoraŭ nun interkompari la tiamajn dialektojn. (Ne ĉiuj ediktoj estis prakritlingvaj, tamen. En la plej nord-okcidenta angulo de lia tiama imperio troveblas du ediktoj en la greka kaj unu en la aramea.) ja:プラークリット

Budho

Budho (sanskrite, prakrite kaj palie Buddha, "vekiĝinto" aŭ "ilumiĝinto"), Budao aŭ Buddo estas honora titolo trovebla en pluraj hindidevenaj pensosistemoj, precipe en la budhismo, al kiu ĝi donis sian nomon. budhismo La budhismo mencias tri specojn da budhoj (la palia formo antaŭ la streko, la sanskrita post ĝi):
- Sammâsambuddha/samyaksambuddha, "ĝuste kaj tute vekiĝinta", ilumiĝinto sen alies helpo en tempo kiam la budha dharmo ne estas konata, kaj "ekmovanta la dharmo-radon", t. e. komencanta budhisman instruadon kaj fondanta sanghon kaj sasanaon, kiuj espereble postvivos lin mem. La vorto "Budho" sen ia aldono plejofte indikas tian, kaj tre ofte precipe la historian Budhon de nia epoko: Siddhattha Gotama/Siddhartha Gautama - vidu sube!
- Paccekabuddha/pratyekabuddha, "privata budho", ankaŭ ilumiĝinto sen alies helpo en tempo kiam la dharmo ne estas konata, sed ne "ekmovanta la dharmo-radon". Tiaj budhoj povas doni simplajn moralajn konsilojn, sed ne kapablas organizi sisteman agadon.
- Sâvakabuddha/ŝrâvakabuddha, "disĉipla budho" (laŭlitere "aŭdanta" aŭ "aŭskultanta"), ilumiĝinto en tempo kiam la dharmo ja estas konata, do dum sasanao, kaj kun apogo de sangho. Sed tio ne signifas ke la sangho faras lian laboron. La decidajn paŝojn li devas mem fari. Laŭ theravado, la tri kategorioj atingis la saman liberigintan komprenon. Diferencaj estas la cirkonstancoj de tiu atingo, kaj la pedagogiaj kaj organizaj kapabloj de la tri. Principe, "budho" estas sinonimo de "arahanto", sed en la praktika lingvouzo, "budho" plejofte signifas la kategorion 1 kaj "arahanto" la kategorion 3. Vidu ankaŭ bodhisatvo. ---- La titolo Budho estis donita al Siddhattha Gotama (palie) aŭ Siddhartha Gautama (sanskrite), kiun Budhismo konsideras la sammâsambuddha de nia epoko. Oni ne certe scias ekzakte kiam li vivis; kelkaj diras ĉ. 563-483 a.K.; laŭ oficiala budhisma kronologio, oni festis la 2500-jaran datrevenon de lia morto en 1956. Laŭ budhisma tradicio, li naskiĝis en la ĝardeno Lumbini (nepale Rummindei), nun en la suda parto de Nepalo, proksime al la barata landlimo, kaj mortis 80 jarojn poste en Kusinâra (palie) aŭ Kuŝinagar (sanskrite), nun proksime al la urbo Kasiya en la barata ŝtato Uttar Pradesh, tuj ĉe la alia flanko de la landlimo. Laŭ la tradicio, lia patro estis reĝo aŭ princo (en pluraj hindaj lingvoj oni uzas la titolon râjâ, etimologie identa kun esperanta "reĝo" sed ofte kun pli modesta signifo). 16-jara li, laŭ la tradicio, edzinigis Yasodhara, kaj havis filon, Râhula. Siddhartha foriris de la reĝa palaco je la aĝo de 29, kaj vivis dum ses jaroj kiel senhejma asketo, serĉante la solvon al la problemo de la homa sufero. Finfine, li "vekiĝis" aŭ trovis la grandan lumigon (maha-bodhi) sub la bodhi-arbo en Buddha Gayâ (laŭ hindua nomuzo Bodh Gaya), nun en la hinda ŝtato Biharo Ŝtato, Barato. Li instruis al siaj disĉiploj sian doktrinon - la "Meza Vojo" inter la ekstremoj de asketismo kaj hedonismo. La aktivis precipe en la tiamaj ŝtatoj Magadha kaj Kosala, pli-malpli la nunaj Biharo kaj Uttar Pradesh. Budho predikis kiel unuan instruon pri la "Kvar Noblaj Veroj" - vidu ankaŭ sub budhismo - kiuj estas la jenaj (la vortoj en kursivo sube estas en palio):
- Dukkha - La Vero pri nekontentigo (la kutima traduko "sufero" estas tro malvasta: Naskiĝo estas nekontentiga. Maljuniĝo, malsaniĝo, kaj morto estas nekontentigaj. La karakterizo pli elstara de la homa situacio estas la doloro, devena de nia malfacilaĵo alfronti la fakton, ke ĉio nin cirkaŭanta estas nekonstanta kaj pasonta. Tio estas la malsano de la homa kondiĉo.
- Tanha - La Vero pri la kauzo de la nekontentigo. Ni suferas pro niaj deziroj, niaj alkroĉiĝoj aŭ nia avido al 1. plezuroj (kâma-tanhâ), 2. iĝo (bhava-tanhâ) kaj 3. neniiĝo (vibhava-tanhâ). La homa nescieco alligiĝas al tio, kio fakte estas pasema kaj troviĝas en senĉesa reŝanĝado. Tio estas la prognozo de la homa malsano.
- Nirodha - La Estingo de la nekontentigo. La sufero kaj la doloro povas alveni al iu fino, eble finfine, per multa spirita laboro, al la eterna beateco de nirvano. La preskribo estas la Nobla Oktobla Vojo.
- Magga - La Nobla Oktobla Vojo de la spirita kreskado havas ok samtempajn padojn; #Ĝusta rigardado, #Ĝusta pensado, #Ĝusta parolado, #Ĝusta agado, #Ĝusta vivtenado aŭ profesio, #Ĝusta penado aŭ strebado, #Ĝusta atentado, #Ĝusta koncentrado. Kategorio:Budhismo Kategorio:Profetoj ja:釈迦 ms:Buddha th:พระพุทธเจ้า

Vedanto

Filozofio - Hindio Vedanto (ved-anta - finiĝo de vedoj) estas la plej lasta el la ses sistemoj de la hinda filozofio, bazitaj sur la Vedoj; ĝi proponas metafizikon, bazitan precipe sur la Upaniŝadoj (PIV). Adeptoj de la vedanto komprenas ĝin ne nur kiel filozofion, nek religion, sed kiel realan veron, kiun malpli evoluinta menso ne povas koncepti. La malsupera pensado serĉas absolutan veron en la suno aŭ vento, formas por si nocion de dio, al kiu ĝi atribuas diversajn kvalitojn, dum la supera pensado konas nur unu nedivideblan ekzistadon sen kvalitoj. La malsupera pensado vidas, ke la mondo estiĝas kaj pereas ĉiam denove, same kiel homoj, kiuj pro sia karmo restas kiel semo por plua naskiĝado, en kiu respeguliĝas rekompenco aŭ puno pro la antaŭa vivo. La supera pensado scias, ke la mondo estas nur sonĝo de la sola nedividebla ekzistado. La malsupera pensado konas individuan animon kun personaj kvalitoj kaj sensoj, naskitan sen sciado, kio obstaklas veran konadon. La supera pensado vidas, ke la animo estas nek parto nek modifo de Bramano, nek io diferenca de Li, sed ke ĝi plene identas kun la plej alta ekzistado. La malsupera sciado scias pri la postmorta sorto de individuo: bonulo iras post la morto la "vojon de la patroj", ricevas sian rekompencon kaj revenas al la nova vivado. Portanto de la supera pensado iras "la vojon de dioj" al la mondo de Bramano, atingas veran konadon kaj veran savon. Malbonulo venas "al la tria loko", kie lin atendas punoj, kaj revenas al la nova vivado en malsupera kasto (en besto aŭ planto). La vera konado estas per si mem savo, suferoj ne ekzistas, morto estas purigo. La vedanta pensado scias, ke individuo estas identa kun ĉio cetera, tial li nocas nenion, ĉar li nocus sin mem.

Mahajano

Sanskrite kaj palie mahâyâna, "granda veturilo", tiu skolo de la budhismo unue bazita sur la (nun perdiĝinta) sanskrita versio de la Tripitako, poste sur ties (ankoraŭ ekzitantaj) tradukoj ĉina (en Ĉinio, Koreio, Japanio kaj Vjetnamio) kaj tibeta (en Tibeto, Nepalo, Mongolio kaj Siberio). Grava koncepto por kompreni mahajanismon estas tiu de Bodhisatvo: Al Mahajano apartenas la skoloj: Tantra budhismo, Lamaismo, la ĉino-japanaj tendencoj kiel: Zen-budhismo, Amidismo, ktp; vidu ankaŭ Majtrejo, Aliflanke de Mahajano troviĝas la tielnomita hinajano-Budhismo, vidu ankaŭ theravado. Kategorio:Budhismo ja:大乗仏教

Devanagari

Vokaloj

Konsonantoj

Ciferoj

Kategorio:Alfabeto ja:デーヴァナーガリー ko:데바나가리 문자

Urduo

Lingvo > Hindeŭropa > Hindirana > Hinda > Hinda-Urdua lingvo ---- Urduo estas sanskritida lingvo parolata de pakistanaj kaj barataj islamanoj. Kelkaj lingvistoj klasas la hindan lingvon kaj Urduon kiel unu saman lingvon, tiam sub la nomo la hindustana lingvo. La ĉefa diferenco inter la hinda lingvo kaj Urduo estas, ke Urduo ĉerpas klerajn vortojn el la araba kaj la persa lingvoj. La hinda lingvo tamen emas ĉerpi el Sanskrito. Krome oni skribas Urduon per adaptita araba alfabeto, sed la hindan per Devanagari. Pakistano elektis urduo kiel sian Oficiala lingvo, kvankam ĝi ne estas la plej parolata en la lando (sed la panĝaba lingvo)
Fakte "urdu" estas la unua nomo kaj formo de tiu dunoma komuna lingvo: Kiam la afganaj militistaroj de la islamaj konkerantoj (post Mahmud de Ghazna en la 11-a jarcento) vivis en kontakto kun la hinda loĝantaro kaj la regantoj spertis malfacoilaĵon kominiki kun siaj novaj regatoj, ia Lingua franca estiĝis konsistanta esence el la loka hinda ĵargono de la regiono de Delhi, kaj persaj vortoj (ankaŭ turkaj , kaj konjekteble influo de la turka gramatiko), kaj tiu ĉi konatiĝis sub nomo Urdu zaban t.e. lingvo de la tendaroj (militistaj tendaroj), por distingigi ĝin de la lingvo de la islamaj kortumoj, kiu estis la persa. La poetoj nomis ĝin Rekhta t.e. disigita pro la diverseco de ties deveno. Poste tiu lingvo ekhavis literaturon (Kabir) kaj fine la imperiestro Akbar, kiu deziris unuigi siaj regatoj kaj enradikigi sian imperion kiel hindia, alprenis tiun ligvon kiel oficiala ligvo (anstataŭ la persa ĝis tiam uzata). La moderna hinda ligvo disiĝis de urduo komence de la 19- jarcento (pri tio vidu artikolo hinda lingvo). Ĝin parolas kiel denaskan lingvon 11 milionoj en Pakistano kaj 44 milionoj en Barato, (cetere en la elmigrantaro).

Lingvokodaĵoj

- ISO 639-1: ur
- ISO 639-2: urd ja:ウルドゥー語 ko:우르두어 ms:Bahasa Urdu th:ภาษาอูรดู

Marata lingvo

La marata lingvo (kodo laŭ ISO 639: mar, mr) estas hinda lingvo parolata de ĉirkaŭ 70 milionoj da homoj, ĉefe en la ŝtato Maharaŝtro de okcidenta Barato, kie ĝi estas oficiala lingvo. La marata uzas perskaŭ la saman alfabeton kiel la hindia: speco de devanagara skribo. ja:マラーティー語 ms:Bahasa Marathi th:ภาษามราฐี

Herbst-Mosaikjungfer

Die Herbst-Mosaikjungfer (Aeshna mixta) ist eine Libellenart aus der Familie der Edellibellen (Aeshnidae). Diese sind eine Familie der Großlibellen (Anisoptera). Es handelt sich bei der Herbst-Mosaikjungfer um eine große Libelle mit einer Flügelspannweite von maximal 8,5 Zentimetern.

Merkmale

Die Herbst-Mosaikjungfer erreicht Flügelspannweiten von 8 bis 8,5 Zentimetern. Der Brustabschnitt (Thorax) der Tiere ist gelb-grün gefärbt, mit einer auffälligen schwarzen Strichzeichnung an den Seiten (deutliche Unterscheidung zur Grünen Mosaikjungfer (Aeshna viridis). Der Hinterleib (Abdomen) der Männchen ist schwarz mit einer blauen Streifung, der der Weibchen braun mit schwarzen und gelben Ringen.

Lebensweise

Die Herbst-Mosaikjungfer ist in den Monaten Juli bis Oktober an stehenden Gewässern aller Art anzutreffen. Ihre Jagdflüge können dabei sehr ausgedehnt sein, sodass man sie auch auf Wiesen in einiger Entfernung zum Gewässer antrifft. Die Männchen fliegen auf der Suche nach einer geeigneten Partnerin die Ufer des Gewässers ab. Die Paarung erfolgt teilweise in der Luft, die Paarungsräder sind allerdings auch sehr häufig an Schilfblättern oder Zweigen in einem bis zwei Metern Höhe zu finden. Das Weibchen sticht die Eier vor allem in treibende Holzstückchen ein.

Larvenentwicklung

Die Eier werden relativ spät gelegt und überwintern als solche, die Larven schlüpfen erst im darauffolgenden Jahr. Eine weitere Überwinterung erfolgt als beinah ausgewachsene Larve. Nur bei sehr warmer Witterung wird die Larvenzeit auf ein Jahr verkürzt.

Literatur

- Bellmann H (1993): Libellen beobachten - bestimmen, Naturbuch Verlag Augsburg, ISBN 3894401079
- Jurzitza G (2000): Der Kosmos-Libellenführer, Franckh-Kosmos Verlags GmbH & Co., Stuttgart, ISBN 3440084027
- Peter G (1987): Die Edellibellen Europas, Die Neue Brehm-Bücherei Bd. 585, Wittenberg, ISBN 3740300507.

Weblinks

- [http://www.biologie.uni-ulm.de/bio3/public_html/A_mix.html Gut bebilderte Seite der Uni Ulm]
- [http://www.naturspektrum.de/spezies/aeshna_mixta.php Informationen und Fotos auf naturspektrum.de] Kategorie:Libellen

technologie disco polo programy hotels Vienna hotels Krakow

:: RELATED NEWS ::

Хлодвиг І
Хлодвиг I (или Кловис, Хлодовех, на съвременен френски Луи) (ок. 466 — 27 ноември 511 в Париж), меровин�